Rwanda Judgment

Ubushinjacyaha v Nyirabizeyimana Immaculée

On this page

Professional case brief

Research organized from the available case record

Source document

01

Holding and result

The Court of Appeal held that the prosecution evidence and the lower courts’ reasoning did not eliminate reasonable doubt as to whether the cannabis was attributable to Nyirabizeyimana Immaculée. Because the testimonial evidence was inconsistent and unsupported by objective proof such as photographs or another reliable link connecting the drugs to her, the conviction could not stand. She was therefore entitled to be acquitted.

Court disposition

appeal upheld; conviction quashed; accused acquitted

Orders

  • The appeal of Nyirabizeyimana Immaculée is well founded.
  • Judgment N° RPA 00008/2021/HC/KIG of 30/10/2024 is reversed in all its provisions.
  • Nyirabizeyimana Immaculée is acquitted of the offence of selling cannabis.
  • Nyirabizeyimana Immaculée shall be released immediately upon pronouncement of this judgment.
  • Court costs are borne by the State Treasury.

02

Material facts

Parties

UBUSHINJACYAHA

Appellant/respondent Counsel: Habimana Jean Cabin, Umushinjacyaha ku rwego rw’Igihugu

NYIRABIZEYIMANA Immaculée

Respondent/appellant Counsel: Me Musasangohe Illuminée

Amounts and remedies

  • Sentence Years Lower Court: 25
  • Fine Lower Court Frw: Frw 20,000,000
  • Sentence Years High Court: 15
  • Fine High Court Frw: Frw 5,100,000
  • Number of Cannabis Packs Alleged: 12
  • Number of Packs Bought by Musafiri Alleged: 2
  • Number of Additional Packs Alleged: 10
  • Amount Paid for Cannabis Alleged Frw: Frw 1,000
  • Amount Alleged Bribe Frw: Frw 50,000

03

Procedural history

  1. Posture

    Criminal Appeal / Appeal Judgment

04

Questions and positions

Legal issues

Party arguments

Applicant
Nyirabizeyimana Immaculée argued that she was convicted without sufficient evidence, that the testimonies of Musafiri and Kamanzi were contradictory, that the cannabis allegedly found in the vehicle was not properly linked to her, that no photo or other proof showed blood on the drugs as alleged, and that the testimony from persons in the cachot had no basis; she asked to be acquitted.
Respondent
The prosecution argued that the conviction was proper because the accused did not successfully contradict the witnesses against her, that the absence of a photo was not decisive because it was not the only required evidence, and that the sentence should stand.

05

Court’s reasoning

  1. 01

    Itegeko No 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019, ingingo ya 107; Urubanza RPAA 0011/14/SC, Ubushinjacyaha na Ngarukiyintwari Ibrahim; Urubanza Nº 0001/14/CS, Ubushinjacyaha na Dusengimana Ferdinand

    An accused person cannot be declared guilty where the prosecution evidence still leaves reasonable doubt.

  2. 02

    Henry Bosly et Damien Vandermeersch, Droit de la procédure pénale, 4e édition, p. 1316; cited in the judgment

    The prosecution bears the burden of proving the offence and must establish guilt beyond reasonable doubt.

06

Ratio, limits and disposition

Ratio decidendi

The Court of Appeal held that the prosecution evidence and the lower courts’ reasoning did not eliminate reasonable doubt as to whether the cannabis was attributable to Nyirabizeyimana Immaculée. Because the testimonial evidence was inconsistent and unsupported by objective proof such as photographs or another reliable link connecting the drugs to her, the conviction could not stand. She was therefore entitled to be acquitted.

Obiter and limits

  • The Court observed that a witness statement attributed to an accused person, when the accused denies it, is not by itself conclusive evidence and must be supported by further material evidence.
  • The Court noted that the lower court’s general statement that the accused had not contradicted the witnesses amounted to a lack of proper reasoning on the evidentiary issues.

Court disposition

appeal upheld; conviction quashed; accused acquitted

  • The appeal of Nyirabizeyimana Immaculée is well founded.
  • Judgment N° RPA 00008/2021/HC/KIG of 30/10/2024 is reversed in all its provisions.
  • Nyirabizeyimana Immaculée is acquitted of the offence of selling cannabis.
  • Nyirabizeyimana Immaculée shall be released immediately upon pronouncement of this judgment.
  • Court costs are borne by the State Treasury.

Source and reliance status

Official court record

This page organises the available record for research. Confirm quotations, current status, and subsequent treatment against the official source before relying on the case.

Judgment reading view

Judgment text

The complete available source text.

Source document

Court record

Judgment

Judgment

UBUSHINJACYAHA v NYIRABIZEYIMANA [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE – RPAA 01219/2024/CA (Kaliwabo, P.J.) 22 Ukuboza 2025] Amategeko agenga ibimenyetso – Ibimenyetso mu manza nshinjabyaha – Ushinjwa ntashobora guhamwa n’icyaha mu gihe cyose ibimenyetso by’ubushinjacyaha bigifite icyuho cyo gushidikanya. Ubushinjacyaha buba bugomba gutanga ibimenyetso bishinja ku buryo buvanaho ugushidikanya kose (preuves à charge au delà de tout doute raisonable). Incamake y’ikibazo: Uru rubanza rwatangiriye mu Rukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge, Ubushinjacyaha bukurikiranye uregwa ku cyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge, bivugwa ko yafatanywe udupfunyika 12 tw’urumogi, biturutse kuwitwa Musafiri watumwe n’abashinzwe umutekano kugurayo udupfunyika 2 hanyuma utundi 10 ngo tuza kuboneka ubwo yari agejejwe mu modoka imujyana kumufunga kandi ngo tuboneka turiho amaraso kuko yari yaduhishe mu gitsina kandi ari mu mihango. Urwo Rukiko rwaciye urubanza rumuhamya icyaha cyo kugurisha ibiyobyabwenge by’urumogi, rushingiye no kuba yarakoze isubiracyaha mu bikorwa birebana no gukwirakwiza ibiyobyabwenge, rumuhanisha igifungo cy’imyaka makumyabiri n’itanu (25) n’ihazabu y’amafaranga miliyoni makumyabiri (20.000.000Frw). Uregwa yajuririye Urukiko Rukuru avuga ko impamvu zatumye ajurira aruko urukiko rwamuhamije icyaha atigeze akora, kandi ko n’abatangabuhamya bamushinje ibinyoma, asaba urukiko kumurenganura. Urwo

Rukiko narwo rwaciye urubanza rusanga nubwo uregwa yakoze isubiracyaha, ibihano yahanishijwe ku rwego rwa mbere biremereye cyane, rwemeza kumugabanyiririza, ahanishwa igihano cy’igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15) n’ihazabu y’amafaranga miliyoni eshanu n’ibihumbi ijana (5.100.000 Frw). Uregwa yarongeye arajurira noneho mu Rukiko rw’Ubujurire, anenga ko yahamijwe icyaha cyo kugurisha ibiyobyabwenge nta bimenyetso bikimuhamya, ko ibiyobyabwenge ashinjwa bivugwa ko byabonetse mu modoka ariko ntibagaragaze igituma ariwe ubyitirirwa habe no kugaragaza ifoto y’uburyo byariho amaraso nk’uko abishinjwa, ko ubuhamya bivugwa ko bwatanzwe n’abantu bari kumwe muri cachot nta shingiro bufite kuko nta kigaragaza ko baganiriye ku cyaha ashinjwa, asaba kugirwa umwere. Ubushinjacyaha bwo buvuga ko nta kosa ryakozwe mu kumuhamya icyaha cyo kugurisha ibiyobyabwenge kuko atabashije kuvuguruza imvugo z’abatangabuhamya bamushinja kandi atagaragaza icyo bapfa, ko bitari ngombwa gufata ifoto ibiyobyabwenge yafatanwe kuko ataricyo kimenyetso cyonyine gisabwa, bityo akaba agomba guhamishwa ku bihano yahawe mu rubanza rujuririrwa. Incamake y’icyemezo: Ushinjwa ntashobora guhamwa n’icyaha mu gihe cyose ibimenyetso by’ubushinjacyaha bigifite icyuho cyo gushidikanya. Ubushinjacyaha buba bugomba gutanga ibimenyetso bishinja ku buryo buvanaho ugushidikanya kose (preuves à charge au delà de tout doute raisonable). Ubujurire bufite ishingiro. Amategeko yashingiweho:

Itegeko No 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha, Ingingo ya 107. Imanza zifashishijwe: Ubushinjacyaha vs Ngarukiyintwari Ibrahim, RPAA 0011/14/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 05/10/2018. Ubushinjacyaha vs Dusengimana Ferdinand, RPAA 0001/14/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 17/11/2017. Inyandiko z’abahanga: Henry Bosly et Damien Vandermeersch, Droit de la procédure pénale, 4e édition, p.

1316. Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Nyirabizeyimana Immaculée yafatiwe mu Mudugudu w’Amahoro, Akagari ka Gacyamo, Umurenge wa Gitega, Akarere ka Nyarugenge, bivugwa ko afatanwe udupfunyika 12 tw’urumogi, ko yafashwe biturutse kuri Musafiri watumwe n’abashinzwe umutekano kugurayo udupfunyika 2 hanyuma utundi 10 ngo tuza kuboneka ubwo yari agejejwe mu modoka imujyana kumufunga kandi ngo tuboneka turiho amaraso kuko yari yaduhishe mu gitsina kandi ari mu mihango. [2] Nyirabizeyimana yahakanye icyaha, avuga ko bamusatse mu rugo iwe bakabura urumogi, ko uwitwa Musafiri yavuze ko yaguze urumogi n’uwitwa Uwimana Solange bacumbitse mu gipangu kimwe kandi nawe bafatiwe rimwe, ko ibiyobyabwenge bivugwa ko byabonetse mu modoka ntaho ahuriye nabyo kuko mu modoka harimo abantu benshi bafashwe, ko nta mihango yarimo kandi ko nta foto yafashwe ngo biboneke ko yari yiyandurishije amaraso cyangwa ko ibiyobyabwenge ashinjwa byariho amaraso nk’uko bivugwa. [3] Nyuma y’iperereza, Ubushinjacyaha bwareze Nyirabizeyimana Immaculée mu Rukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge bumurega icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge bubishingiye ku buhamya bwa Musafiri Théogène n’ubwa Kamanzi, bushingiye no ku nyandiko mvugo y’ifatira ry’ibiyobyabwenge, inyandiko Nyirabizeyimana yanze gushyiraho umukono. Nyirabizeyimana Immaculée yaburanye ahakana icyaha avuga ko bamubyukije aryamye bakamusaka ariko ntibamusangane

urumogi, ko atemera urwo ashinjwa kuko bavuga ko rwabonetse mu modoka kandi yarimo abantu benshi, asaba kurenganurwa. [4] Mu rubanza N° RP 00415/2020/TGI/NYGE rwaciwe ku wa 11/12/2020, Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge, rushingiye ku kuba Nyirabizeyimana yarafatanwe udupfunyika 12 tw’urumogi no ku mvugo z’abatangabuhamya batandukanye bamushinja, rwamuhamije icyaha cyo kugurisha ibiyobyabwenge by’urumogi, rushingiye no kuba yarakoze isubiracyaha mu

bikorwa birebana no gukwirakwiza ibiyobyabwenge, rumuhanisha igifungo cy’imyaka makumyabiri n’itanu (25) n’ihazabu y’amafaranga miliyoni makumyabiri (20.000.000Frw). [5] Nyirabizeyimana Immaculée yajuririye Urukiko Rukuru avuga ko impamvu zatumye ajurira aruko urukiko rwamuhamije icyaha atigeze akora, kandi ko n’abatangabuhamya bamushinje ibinyoma, asaba urukiko kumurenganura. [6] Uhagarariye Ubushinjacyaha yavuze ko impamvu z’ubujurire za Nyirabizeyimana Immaculée nta shingiro zifite kubera ko urukiko rwamuhamije icyaha rushingiye ku bimenyetso bifatika kandi atashoboye kuvuguruza birimo imvugo z’abatangabuhamya bamufatiye mu cyuho, nubwo ibyo yafatanywe yanze kubisinyira. [7] Mu rubanza N° RPA 00008/2021/HC/KIG rwaciwe kuwa 30/10/2024, Urukiko Rukuru rwasanze Nyirabizeyimana atabasha kuvuguruza ibimenyetso byashingiweho ahamwa n’icyaha mu Rukiko Rwisumbuye, rwemeza ko akomeje guhamwa n’icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge bihambaye byo mu bwoko bw’Urumigi. Rwasanze, nubwo Nyirabizeyimana Immaculée yakoze isubiracyaha, igifungo cy’imyaka makumyabiri n’itanu (25) n’ihazabu y’amafaranga miliyoni makumyabiri (20.000.000 Frw) yahanishijwe ku rwego rwa mbere ari ibihano biremereye cyane ugereranyije n’ibihano biteganywa mu ngingo ya 2 (a&d) y’Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, rwemeza

kumugabanyiririza, ahanishwa igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15) n’ihazabu y’amafaranga miliyoni eshanu n’ibihumbi ijana (5.100.000 Frw). [8] Nyirabizeyimana Immaculée yajuririye Urukiko rw’Ubujurire, Urubanza ruhabwa n° RPAA 01219/2024/CA, iburanisha ribera mu ruhame kuwa 4/12/2025, Nyirabizeyimana Immaculée yunganiwe na Me Musasangohe Illuminée naho Ubushinjacyaha buhagarariwe na Habimana Jean Cabin, Umushinjacyaha ku rwego rw’Igihugu. [9] Mu mwanzuro w’ubujurire, Nyirabizeyimana Immaculée anenga ko yahamijwe icyaha cyo kugurisha ibiyobyabwenge nta bimenyetso bikimuhamya, ko ubuhamya bwa MUSAFIRI buvuguruzanya n’ubwa Kamanzi, ko ibiyobyabwenge ashinjwa bivugwa ko byabonetse mu modoka ariko ntibagaragaze igituma ariwe ubyitirirwa habe no kugaragaza ifoto y’uburyo byariho amaraso nk’uko abishinjwa, ko ubuhamya bivugwa ko bwatanzwe n’abantu bari kumwe muri cachot nta shingiro bufite kuko nta kigaragaza ko baganiriye ku cyaha ashinjwa, asaba kugirwa umwere. [10] Ubushinjacyaha buvuga ko nta kosa ryakozwe mu kumuhamya icyaha cyo kugurisha ibiyobyabwenge kuko atabashije kuvuguruza imvugo z’abatangabuhamya bamushinja kandi atagaragaza icyo bapfa, ko bitari ngombwa gufata ifoto ibiyobyabwenge yafatanwe kuko ataricyo kimenyetso cyonyine gisabwa, bityo akaba agomba guhamishwa ku bihano yahawe mu rubanza rujuririrwa. [11] Urukiko rurasuzuma niba Urukiko Rukuru rwarakoze ikosa ryo guhamya Nyirabizeyimana Immaculée icyaha cyo kugurisha ibiyobyabwenge by’urumogi rushingiye ku bimenyetso bigenekereje. II. ISESENGURA RY’IKIBAZO KIRI MU RUBANZA

 Kumenya niba Urukiko Rukuru rwarakoze ikosa ryo guhamya Nyirabizeyimana Immaculée icyaha rushingiye ku bimenyetso bigenekereje. [12] Mu myanzuro y’ubujurire no mu miburanire ye, Nyirabizeyimana Immaculée yunganiwe na Me Musasangohe Illuminée anenga Urukiko Rukuru ko rwamuhamije icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge nta bimenyetso simusiga bikimuhamya. Anenga ubuhamya bwashingiweho nk’ikimenyetso kuko Kamanzi yavuze ko bamukinguje akanga gukingura ashaka guhisha udupfunyika 2 tw’urumogi yarafite ariko bamurusha imbaraga barakingura ndetse bamufatana utwo dupfunyika, ko iyi mvugo ivuguruzanya n’iya Musafiri wahamije ko abapolisi bamuhaye amafaranga yo kujya kugura urumogi kugira ngo babone uko bafata uwarumuhaye, uyu akagarukana udupfunyika 2, aribwo baje kumukinguza no kumufata; akaba atumva ukuntu udupfunyika 2 tw’urumogi Musafiri yatwaye, twongeye kumugarukira akarurwanira n’abaje kumusaka. [13] Nyirabizeyimana avuga ko abaje kumusaka yabakinguriye nta kindi yambaye uretse “essuie-main”, ko bamusatse ntihagire icyo bamusangana, bagasohoka, ko abanyerondo bagarutse bakamubwira ko bamujyanye kumufunga aribwo yambaye ikanzu ndetse afata n’igitenge kimwe yahetsemo umwana, ageze mu modoka asangamo abandi bantu baturanye mu gipangu harimo na Uwimana Solange bivugwa ko yiyitiriye izina rye nyamara ntaho biboneka mu mabazwa ye, ahubwo ko atakagombye kubazwa urumogi Musafiri avuga ko

yaruguze na Uwimana Solange. [14] Akomeza asobanura ko urumogi ashinjwa yarweretswe bwa mbere nyuma y’iminsi itanu afashwe, ubwo yari agiye kubazwa mu Bugenzacyaha, ko mu bimenyetso byashingiweho aruko urwo rumogi rwaba rwariho amaraso ashingiye ko Nyirabizeyimana yari mu mihango kandi yari yaruhishe mu gitsina ngo rukagwa mu modoka, iki kimenyetso akaba akivuguruza avuga ko atari mu mihango ndetse ko yagiye yambaye ikanzu yonyine nta mwenda w’imbere (sous vetement) yambariyeho, bityo ko ibivugwa ari ibihimbano kuko nta n’ifoto yafashwe ngo biboneke ko urumogi ruriho amaraso kandi ko yiyanduje ku ikanzu nk’uko abishinjwa. [15] Nyirabizeyimana avuga ko Urukiko rwashingiye ku kimenyetso cy’imvugo bivugwa ko ari iz’abagore bari bafunganywe nawe muri cachot ya polisi aho bamushinja ko yavuganye n’umugabo we amusaba guha abayobozi b’umudugudu ruswa ngo bazandike ko nta rumogi acuruza, akaba avuga ko nk’umuntu wigeze guhanirwa ibiyobyabwenge atari gutinyuka kubiganiriza abo bafunzwe hamwe, ko atari gutuma ku mugabo atagira kuko yapfuye cyera kandi ko nta mpamvu yari gutuma atanga ruswa yo kugura inyandiko imugira umwere mu gihe muri “système” birimo ko yigeze gukatirwa ku cyaha cyo kubika ibiyobyabwenge, asaba kugirwa umwere agasanga abana be. [16] Me Musasangohe umwunganira yagarutse ku kimenyetso cy’amaraso bivugwa ko yabonetse ku biyobyabwenge, avuga ko bitari gushoboka ko uwo yunganiye yajya mu mihango ngo abure kwambara imyenda yabugenewe bityo ko mu gihe yaba yarahishe ibiyobyabwenge mu gitsina nta buryo ki byari kugwa hasi kuko byari gutangirwa n’umwenda w’imbere (caleçon) yambaye; uretse ko ushinjwa avuga ko nta mwenda w’imbere (caleçon) yari yambaye kandi ko nta mihango yarimo, ariyo mpamvu n’umupolisi wamusatse akigera kuri polisi nta biyobyabwenge yabonye.

[17] Akomeza avuga ko, mu gihe yari kuba ari mu mihango ariko nta mwenda w’imbere (caleçon) yambaye, uretse ko ari ibidashoboka ku muntu ujijutse nka Nyirabizeyimana, ko nta buryo yari kuva mu rugo ngo arinde agera ku modoka utwo dupfunyika bavuga tutaragwa hasi kuko nta kintu cyari kuba kidutangiriye. Avuga nanone ko, uretse no kuba nta kimenyetso kigaragaza ko hari amaraso yabonetse ku ikanzu y’ushinjwa cyangwa ku biyobyabwenge bivugwa ko byari mu gitsinda cye kuko nta foto yafashwe, nyamara kandi ikimenyetso simusiga cyari kuba ibipimo bivuye ku maraso Ubushinjacyaha buvuga ko yabonetse, kuba bitarakozwe bigatera ugushidikanya kuri iyo mvugo; na cyane ko imodoka bivugwa ko ibiyobyabwenge byabonetsemo yarimo abantu benshi bafashwe bakekwaho ibyaha birimo no kugurisha ibiyobyabwenge. [18] Ubushinjacyaha bwasubije buvuga ko imiburanire ya Nyirabizeyimana ntaho itandukaniye n’iyo yaburanishije mu nkiko zibanza, ko abatangabuhamya bamushinja ibyo babonye kuko Musafiri ari we watumwe kujya kugura urumogi kandi akaba yararuhawe na Nyirabizeyimana ndetse ibyo bituma abashinzwe umutekano bamusaka kandi bamusangana urundi rumogi. Bukomeza buvuga ko ibipimo by’amaraso bivugwa n’ubwunganizi ataricyo kimenyetso kamara mu gihe hari abamushinja kandi babyiboneye, ko kandi ushinjwa yemeye ko yabeshye izina kubera igihunga nubwo yabikoreye kugira ngo adahanirwa insubiracyaha, bityo ko

ubujurire bwe nta shingiro bukwiye guhabwa, ahubwo ko akwiye kugumishwa ku bihano yahawe, na cyane ko yagabanyirijwe bihagije nubwo yari yakoze insubiracyaha. UKO URUKIKO RUBIBONA [19] Ikibazo kiri muri uru rubanza ni ukumenya niba Urukiko rwarahamije icyaha Nyirabizeyimana Immaculée rushingiye ku bimenyetso bitera ugushidikanya. [20] Ingingo ya 107 y’Itegeko No 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha, mu gika cyayo cya 1 n’icya 2 igira iti: “Ubushinjacyaha, uwakorewe icyaha cyangwa se abamufiteho uburenganzira iyo baregeye indishyi z’akababaro cyangwa biregeye umuburanyi, ni bo bagomba gutanga ibimenyetso byemeza icyaha. Ukurikiranyweho icyaha afatwa nk’umwere igihe cyose urubanza rutaramwemeza icyaha burundu. Iyo icyaha cye kitaragaragazwa, ushinjwa ntagomba gutanga ibimenyetso byo kwiregura”. [21] Mu rubanza Nº 0001/14/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 17/11/2017 haburana Ubushinjacyaha na Dusengimana Ferdinand, rubishingiye ku nyandiko z’abahanga mu mategeko1, rwashimangiye ihame ry’uko nta muntu ugomba kwemezwa ko ahamwe n’icyaha atari uko Ubushinjacyaha bugaragaje ibimenyetso bidatera ugushidikanya uko ari ko kose.2 [22] Mu guhamya icyaha Nyirabizeyimana, Urukiko Rukuru, mu gika cya 10 cy’urubanza rujuririrwa, rwavuze ko ushinjwa atashoboye kuvuguruza ibimenyetso byashingiweho n’Urukiko Rwisumbuye kandi ko atagaragaza icyo

apfa n’abatangabuhamya bamushinja, bituma rugumishaho icyemezo yajuririye kimuhamya icyaha cyo kugurisha ibiyobyabwenge. 1 Henry Bosly et Damien Vandermeersch, Droit de la procédure pénale, 4e édition, p. 1316.’’Une personne ne peut être déclarée coupable au terme du procès que si l’accusation a apporté la preuve au-delà de tout doute raisonnable de la culpabilité de l’accusé”. 2 Reba igika cya 18 cy’urubanza No 0001/14/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 17/11/2017 haburana Ubushinjacyaha na Dusengimana Ferdinand.

[23] Urukiko rurasanga nta sesengura ry’impamvu z’ubujurire ryakozwe n’Urukiko Rukuru, kuko mu gihe ushinjwa yerekana impamvu anenga ubuhamya bwashingiweho n’Urukiko Rwisumbuye, byari inshingano y’Urukiko Rukuru yo kugaragaza ko nta kosa ryakozwe mu isesengura ry’ibimenyetso, rukerekana n’uburyo ibivugwa na Nyirabizeyimana bidahuye n’ukuri kw’ibyabaye. Rurasanga isobanurampamvu rikubiye mu mvugo rusange y’uko ushinjwa atabashije kuvuguruza ibimenyetso cyangwa ko atagaragaza icyo apfa n’abatangabuhamya bamushinja, ibyo ntaho bitandukaniye no kuba Urukiko Rukuru rwarafashe icyemezo kidafite icyo gishingiyeho (absence de motivation). [24] Nyirabizeyimana anenga ko yitiranijwe na Uwimana Solange bari baturanye mu gipangu kandi nawe wari mu bafashwe mu ijoro ryo kuwa 25/01/2020, naho Ubushinjacyaha bukavuga ko ayo ari amazina Nyirabizeyimana yahimbye ashaka ko bitazamenyekana ko yakoze isubiracyaha. Aranenga kandi ko nta kimenyetso cy’uko ibiyobyabwenge ashinjwa ari ibye kuko bivugwa ko byabonetse mu modoka yarimo abantu benshi, ndetse ko nta kimenyetso gishyigikira imvugo z’abatangabuhamya bavuga ko urumogi rwaguye ruvuye mu gitsina cyangwa ko rwariho amaraso ashingiye ku kuba yari mu mihango ndetse ko yanduje ikanzu yari yambaye. [25] Mu gusesengura izi ngingo, ni ngombwa kwibutsa ibyavuzwe n’abatangabuhamya bashinja, ari nabo bagize ibimenyetso byashingiweho Nyirabizeyimana

ahamwa n’icyaha cyo kugurisha ibiyobyabwenge. [26] Ku birebana n’ibimenyetso by’abatangabuhamya, Musafiri mu ibazwa rye ryo ku wa 25/01/2020, avuga ko yahuye n’abapolisi bakamubaza abantu bagurisha urumogi, maze ababwira ko uwo azi ari Uwimana Solange, atumwa kujya kurugura, agaruka azanye udupfunyika 2 ku mafaranga 1000, hanyuma abashinzwe umutekano binjira mu rugo rwe. Musafiri avuga ko bakinjira yahise aha umupolisi twa dupfunyika 2 hanyuma Solange ahisha utundi 10 mu gitsina kandi ko twabonetse turiho amaraso kuko uyu yari mu mihango, naho udupfunyika 2 yari amaze kumugurisha badukura munsi y’ameza. Yabajijwe niba yari asanzwe azi Uwimana Solange avuga ko amuzi neza kandi ko agurisha urumogi hamwe n’undi witwa maman Henriette. [27] Kamanzi, umwe mu bagize irondo, mu ibazwa rye ryo ku wa 29/01/2020, avuga ko binjiye mu nzu bakurikiye Musafiri, hanyuma basangana Solange envelope irimo udupfunyika 2 tw’urumogi tudafunze, bahita mujyana mu modoka imujyana kuri RIB, mu kuva mu modoka ngo nibwo agapfunyika karimo urumogi kaguye hasi kavuye aho Solange yari yagahishe mu gitsina, kandi ko kari kuzuye amaraso kuko uyu yari mu mihango ndetse n’ikanzu ye n’intoki biriho amaraso. [28] Mu buhamya bwe, Mukashyaka Rose avuga ko yari kumwe na Nyirabizeyimana muri cachot ya polisi, akamubwira ko acuruza urumogi kandi abifatanya n’umugabo we, ko yasabye umugabo we guha umukuru w’umudugudu

batuyemo 50.000Frw kugira ngo ahamye ko ari umuturage mwiza kandi ko nta rumogi acuruza. [29] Isesengurwa ry’ubuhamya buvuzwe haruguru, riragaragaza ko Musafiri avuga ko yaguze urumogi na Uwimana Solange kandi ko asanzwe amuzi neza, aya mazina akaba atarayavuze bishingiye ku mwirondoro yabwiwe na Nyirabizeyimana, kuko iryo zina yaribwiye abapolisi bakimubaza abo azi bagurisha urumogi, ibi bikaba byarabaye mbere yuko Nyirabizeyimana afatwa. Rurasanga na Kamanzi uvuga ko yari mu bantu baje gufata ushinjwa, mu ibazwa rye

yaravuze ko baje kwa Solange ari nawe Musafiri yari yaguze nawe ibiyobyabwenge, kandi n’ushinjwa akaba avuga ko mu gipangu yarimo hari hatuye uwitwa Uwimana Solange, Ubushinjacyaha bukaba butabivuguruza. Rurasanga nanone, mu ibazwa rye kuva yafatwa, nta hantu yigeze abarizwa ku wundi mwirondoro utari Nyirabizeyimana Immaculée, Urukiko rukaba rwaragombaga gusobanura uburyo ki ibiyobyabwenge byaguzwe kwa Uwimana Solange hanyuma hagafatwa Nyirabizeyimana Immaculée. [30] Ku birebana n’ikimenyetso cy’amaraso bivugwa ko aricyo gihuza Nyirabizeyimana n’ibiyobyabwenge ashinjwa, Urukiko rurasanga imvugo z’ababihamya zidahagije mu kwemeza ko Nyirabizeyimana yari mu mihango kandi ko yari yahishe agapfunyika mu gitsina kuko, uretse no kuba nta foto yafashwe ngo yerekane ikanzu ye n’agapfunyika biriho amaraso, imiburanire y’ushinjwa iratuma Urukiko rushidikanya k’ukuri kw’ibivugwa n’Ubushinjacyaha. Niba koko ushinjwa nta mwenda w’imbere yari yambaye (caleçon) nk’uko avuga ko bamukinguje aryamye akagenda yambaye ikanzu yonyine, ntibyumvikana uburyo yari kugenda ahishe agapfunyika k’urumogi mu gitsina ngo ashobore gutambuka kataguye, ahubwo kakaza kugwa ava mu modoka yabajyanye kuri RIB. Niba kandi yari yambaye umwenda w’imbere, nta buryo yari gutambuka ngo agapfunyika kagwe kandi gafashwe n’umwenda w’imbere; bityo Urukiko rukaba rwarakoze amakosa yo guhamya ko ibiyobyabwenge byafatiriwe ari

ibya Nyirabizeyimana rubishingiye ku maraso yaba yarabonetse ku gapfunyika no ku myenda ya Nyirabizeyimana nyamara nta bimenyetso bibyerekana. [31] Urukiko rurasanga imvugo ya Mukashyaka Rose yuko Nyirabizeyimana yaba yaramubwiye ko acuruza urumogi, iyi mvugo yonyine itagize ikimenyetso simusiga gihamya icyaha ushinjwa, kuko imvugo yitirirwa umuntu uyihakana ari ikimenyetso kituzuye gikenera kuzuzwa n’ibindi bimenyetso bifatika. [32] Nk’uko byemejwe mu rubanza Nº RPAA 0011/14/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 05/10/2018 haburana Ubushinjacyaha na Ngarukiyintwari Ibrahim, Urukiko rwasobanuye ingino ya 85 y’Itegeko Nº 30/2013 ryo kuwa 24/5/2013 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha ryariho icyo gihe, iyi ngingo ikaba ariyo yahindutse iya 107 y’Itegeko Nº 027/2019 yavuzwe haruguru, rwemeza ko nta muntu ugomba kwemezwa ko ahamwa n’icyaha, igihe cyose Ubushinjacyaha butagaragaje ibimenyetso bidatera ugushidikanya uko ari ko kose.3 [33] Urukiko rurasanga, nk’uko byatanzweho umurongo n’Urukiko rw’Ikirenga mu manza zavuzwe haruguru, ushinjwa adashobora guhamwa n’icyaha mu gihe cyose ibimenyetso by’ubushinjacyaha bigifite icyuho cyo gushidikanya. Bikaba byumvikana ko Ubushinjacyaha bugomba gutanga ibimenyetso bishinja ku buryo buvanaho ugushidikanya kose (preuves à charge au delà de tout doute raisonable) mu gihe ushinjwa ashobora kubivugururisha ikintu cyose gituma

Urukiko rushidikanya ku ireme ryabyo. [34] Urukiko, rushingiye ku ngingo ya 111 y’Itegeko N° 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha, igira iti: “Iyo urubanza rwakurikiranywe mu 3 Reba igika cya 17 cy’urubanza RPAA 0011/14/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 05/10/2018 haburana Ubushinjacyaha na Ngarukiyintwari Ibrahim Iyo ngingo yumvikanisha, ku bw’ibanze, ko ihame mu manza z’inshinjabyaha ari uko nta muntu ugomba kwemezwa ko ahamwa n’icyaha, igihe cyose Ubushinjacyaha butagaragaje ibimenyetso bidatera ugushidikanya uko ari ko kose (une personne ne peut être déclarée coupable au terme du procès que si l‘accusation a apporté la preuve au-delà de tout doute raisonnable de la culpabilité de l‘accusé).

buryo bwose, ntihagire ibimenyetso nyakuri biboneka byemeza nta shiti abacamanza ko ushinjwa yakoze icyaha koko, bagomba kwemeza ko atsinze” , rushingiye no kubyasobanuwe mu bika bibanziriza iki, rurasanga Nyirabizeyimana Immaculée akwiye kugirwa umwere ku cyaha cyo kubika ibiyobyabwenge kubwo gushidikanya ku bimenyetso byatanzwe. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [35] Rwemeje ko ubujurire bwa Nyirabizeyimana Immaculée bufite ishingiro; [36] Rwemeje ko urubanza N° RPA 00008/2021/HC/KIG rwaciwe n’Urukiko Rukuru kuwa 30/10/2024, ruhindutse mu ngingo zarwo zose; [37] Rwemeje ko Nyirabizeyimana Immaculée agizwe umwere ku cyaha cyo kugurisha ibiyobyabwenge ashinjwa; [38] Rwemeje ko Nyirabizeyimana Immaculée ahita arekurwa uru rubanza rukimara gusomwa; [39] Rutegetse ko amagarama y’uru rubanza aherera ku Isanduku ya Leta.

Source wording is retained. Consult the source document for its original formatting and pagination.

Authorities

Authorities used by the court

Cases, legislation, regulations, and constitutional provisions identified in the available record.

Ubushinjacyaha vs Ngarukiyintwari Ibrahim, RPAA 0011/14/SC, Urukiko rw’Ikirenga, 05/10/2018

Case cited

Ubushinjacyaha vs Dusengimana Ferdinand, RPAA 0001/14/CS, Urukiko rw’Ikirenga, 17/11/2017

Case cited

Henry Bosly et Damien Vandermeersch, Droit de la procédure pénale, 4e édition, p. 1316

Case cited

Itegeko No 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha, Ingingo ya 107

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Itegeko No 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha, Ingingo ya 111

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, ingingo ya 2 (a&d)

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Itegeko Nº 30/2013 ryo kuwa 24/5/2013 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Case-aware research

Ask AI about this case

The judgment and available research above are public. New questions open in a separate private conversation grounded in this case.

About this LexChat collection

This page organizes the available case record for research. Verify quotations, current status, and subsequent treatment against the source document. Corrections can be reported to hello@esheria.ai.

Legal information, not legal advice. Research summaries do not replace the judgment.