IMIRONGO CoA -No -June - August 2023
The Court of Appeal established that indirect or hearsay evidence is admissible in criminal proceedings if corroborated by other evidence; applicants for property attachment must prove an undisputed, due debt or risk of asset dissipation; first-time admission of guilt on appeal does not mitigate sentence; sentencing...
Source-derived case information.
- Parties
- Applicant: Ubushinjacyaha; Respondent: TWAHIRWA François
- Court
- Court of Appeal
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 1 June 2023
- Procedural Posture
- Court of Appeal Precedents Digest / Appellate Review of Multiple Cases, June August 2023
- Outcome
- Digest of binding appellate precedents issued; individual case outcomes summarized within.
- Legal Topics
- Genocide, Evidence (direct and Hearsay), Attachment of Property, Appeals Procedure, Mitigating Circumstances, Sentencing Discretion, Change of Charge on Appeal, Double Jeopardy, Drug Offences, Land Registration, Motor Vehicle Accident Compensation, Auction Annulment, Procedural Errors, New Evidence in Review, Conflicting Judgments, Standing to Sue
- Source Language
- rw
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
Ubushinjacyaha
Applicant
TWAHIRWA François
Respondent
Procedural Posture
Court of Appeal Precedents Digest / Appellate Review of Multiple Cases, June August 2023
Legal Issues
- 1 Are indirect or hearsay evidence admissible in criminal trials?
- 2 What are the requirements for attachment of property in civil cases?
- 3 Does first-time admission of guilt on appeal mitigate sentence?
Ratio Decidendi
The Court of Appeal established that indirect or hearsay evidence is admissible in criminal proceedings if corroborated by other evidence; applicants for property attachment must prove an undisputed, due debt or risk of asset dissipation; first-time admission of guilt on appeal does not mitigate sentence; sentencing discretion remains with the court even when mitigating factors exist; appellate courts may further reduce sentences if prior reductions were insufficient; courts may change the legal characterization of offences to match facts; double jeopardy on same grounds requires identical essential issues and reasoning; appellants must specify legal or factual errors; drug offences are...
Court Disposition
Digest of binding appellate precedents issued; individual case outcomes summarized within.
Orders
- Indirect or hearsay evidence admissible if corroborated.
- Applicants for property attachment must prove undisputed, due debt or risk of asset dissipation.
Full Case Text
Judgment text and source record
311 paragraphs
# IMIRONGO CoA -No -June - August 2023
- Source: Amategeko - Section: Court Precedents - Date: 2023-06-01 - Collection: Court of Appeal
## Text
## Page 1
1
Kigali, Nzeri 2023
Nº 9
## Page 2
2
## Page 3
3
ISHAKIRO IJAMBO RY’IBANZE ........................................................................................................................ 7 I. IRIBURIRO .............................................................................................................................. 8 II. IMANZA Z’INSHINJABYAHA .............................................................................................. 9 1. IBYAHA BYA JENOSIDE ....................................................................................................... 9 1. Ibimenyetso mu rubanza – ibimenyetso biziguye cyangwa bishingiye ku mabwire - Inkiko zemera ibimenyetso biziguye (preuve indirecte) cyangwa ibimenyetso bishingiye ku mabwire (preuve par ouï-dire) iyo bishyigikiwe n’ibindi. 9 III. IMANZA Z’IMBONEZAMUBANO ...................................................................................... 11 1. GUSHINGANISHA UMUTUNGO W’UBEREYEMO UNDI UMWENDA ....................... 11 1. Imanza z’imbonezamubano - gushinganisha umutungo w’ubereyemo undi umwenda – ibisabwa usaba gushinganisha umutungo w’undi – usaba gushinganisha umutungo w’undi afite inshingano zo kugaragaza ibimenyetso byerekana ko amufitiye umwenda udashidikanywaho, ugejeje igihe cyo kwishyurwa cyangwa ibyerekana ko uwo baburana ashobora kurigisa umutungo. ..................... 11 2. IMANZA ZASHINGIYE KU MIRONGO IMENYEREWE ................................................ 13 1. Ukwemera icyaha bwa mbere mu bujurire - ntibigirira akamaro uregwa .......... 13 2. Imanza z’inshinjabyaha - kudategekwa kugabanya igihano - kwemera impamvu nyoroshyacyaha - Urukiko ntirutegetswe kugabanya igihano niyo rwaba rwemeye impamvu nyorashyacyaha..................................................................................................... 21 3. Kugabanya igihano – kutabuzwa kongera kugabanya igihano mu bujurire – Urukiko rwajuririwe ntirubujijwe kongera kugabanya igihano mu gihe rusanze icyatanzwe n’Urukiko rubanza kitagabanyijwe mu buryo buhagije, ubirebeye hamwe n’uburemere bw’icyaha cyakozwe. ........................................................................ 25 4. Kugabanya igihano mu bujurire – igihe impamvu z’ubujurire nta shingiro - nta cyabuza Urukiko kugabanyiriza igihano uregwa, hagamijwe gutanga igihano gihwanye n’uburemere bw’icyaha........................................................................................ 30 5. Imanza z’inshinjabyaha – guhindura inyito y’icyaha mu bujurire – kutabuzwa guhindura inyito y’icyaha – igihe icyo aricyo cyose umucamanza afite uburenganzira n’inshingano byo guhuza inyito y’icyaha n’ibikorwa bigize icyaha. ............................ 36 6. Imanza z’inshinjabyaha – impamvu z’ubujurire – kujuririra kugabanyirizwa igihano gusa - buri mucamanza ku rwego urwo arirwo rwose, yemerewe gutanga igihano mu bushishozi bwe kijyanye n’uburemere bw’icyaha ndetse n’ingaruka zacyo ariko mu bujurire Umucamanza agomba kuzirikana ko yemerewe gusa guhindura igihano cyatanzwe, ari uko amaze kugaragaza ko urukiko rubanza
## Page 4
4
rwaba rwarakoresheje itegeko cyangwa ubushishozi bwarwo nabi mu gutanga icyo gihano. ........................................................................................................................................ 39 7. Gutsindwa ku mpamvu zimwe - impamvu zimwe - impamvu zimwe zisuzumirwa mu bisubizo byatanzwe ku mpamvu z’ubujurire hagereranywa ibyavuzwe mu rubanza rujuririrwa n’ibyavuzwe mu rwego rw’ubujurire kuri izo mpamvu. ........... 50 8. Impamvu z’ubujurire – inshingano z’ujurira - ujurira agomba kugaragaza ikosa ryakozwe mu rubanza rujuririrwa, akagaragaza amategeko ashingiraho n’ibimenyetso bihamya ko ibyo avuga ari ukuri. ............................................................. 57 9. Imanza z’inshinjabyaha – igisobanuro cyo gufatanwa ibiyobabwenge no gukora, guhinga, guhindura, gutunda no kubibika – bitandukanira ku ngano y’ibiyobyabwenge n’ikigiye gukoreshwa ibiyobyabwenge uregwa yafatanwe, yakoze, yahinze, yahinduye, yatunze, yabitse. ................................................................................ 60 10. Ubujurire bwa kabiri – itegeko ritariho – ni itegeko ritagikoreshwa, itegeko ritaratangira gukoreshwa cyangwa ritigeze ribaho. ........................................................ 63 11. Imanza z’inshinjabyaha – ubuhamya - agaciro k’ubuhamya buvuguruzanya ku tuntu duto – ntidutesha agaciro ireme ryabwo. ............................................................... 65 12. Ubuhamya bwemewe - ubuhamya butanzwe n’abakorewe icyaha n’abo bafitanye isano - Urukiko nirwo rusuzuma ireme ry'ubuhamya rushingiye ku bumenyi bw'ababutanga n'uburyo basobanura ibyo biboneye cyangwa bumvise, rukabigereranya n'ibindi bimenyetso. ................................................................................ 66 13. Imanza z’inshinjabyaha – kubahiriza umurongo watanzwe - umucamanza ategetswe kuwubahiriza. Kuwuhindura bishobora gukorwa gusa n’Urukiko rwisumbuye ku rwaciye urubanza cyangwa urwo rukiko ubwarwo. ......................... 67 14. Imanza z’inshinjabyaha – umuburanyi ufunze wemerewe ko urubanza rwe rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane – ahita afungurwa bitagombye urubanza.
69 15. Kwakira ubujurire bwa kabiri – imanza zaciwe hashingiwe ku bimenyetso, inyandiko cyangwa imyanzuro byatanzwe nyuma yo gupfundikira urubanza – ni ryari ibimenyetso, inyandiko cyangwa imyanzuro byatanzwe nyuma yo gupfundikira urubanza byaba impamvu y’iyakirwa ry’ubujurire bwa kabiri? - ibyo bimenyetso, inyandiko cyangwa imyanzuro bigomba kuba byarashingiweho mu rurubanza rujuririrwa. ........................................................................................................... 70 16. Ubuhamya – agaciro k’ubuhamya bushingiye ku mvugo z’umwana utarageza ku myaka 14 – ntibugomba gushingirwaho iyo butunganiwe n’ibindi bimenyetso.71 17. Amategeko agenga ubutaka – inkomoko y’ubutaka - Uburyo bwo kubona ubutaka no kubwiyandikishaho – Uwakwiyandikishaho ubutaka aterekanye uko yabubonye muri bumwe mu buryo buteganyijwe n'amategeko, ibyangombwa yahabwa, bishobora guteshwa agaciro hagize ugaragaza ko ubwo butaka ari we nyirabwo..................................................................................................................................... 72
## Page 5
5
18. Impanuka zitewe n’ibinyabiziga – kugemerwa indishyi z’ibangamira ry’uburambe mu kazi - umuntu utagaragaza ko hari akazi yari afite ubwo yakoraga impanuka ntashobora guhabwa izi ndishyi. ..................................................................... 74 19. Amakosa y’imyandikire – kwibagirwa gusuzuma impamvu y’ubujurire yaburanyweho – ntibyitwa amakosa y’imyandikire. ....................................................... 75 20. Gusubirishamo Urubanza ingingo nshya – Ikimenyetso gishya – ikimenyetso cyari gihari cyangwa cyashoboraga gushakwa kikaboneka gishobora kwifashishwa nk’impamvu y’ingingo nshya? - Ikimenyetso cyashoboraga kuboneka urubanza rutaraba itegeko ntigishobora kwifashishwa nk’impamvu yatuma urubanza rusubirishwamo ingingo nshya. ........................................................................................... 75 21. Umutungo utimukanwa – kongererwa agaciro n’uwutunze atabifitiye uburenganzira – gutegekwa kuwusubiza – uwawongereye agaciro asubizwa ibyo yawushyizeho. ............................................................................................................................ 77 22. Ivuguruzanya ry’imanza – ibigomba kuba by’ujujwe n’ikirerego kigamije gusaba gukemura ivuguruzanya hagati y’imanza - kuba imanza bivugwa ko zivuguruzanya zarabaye ndakuka; kuba izo manza zaraciwe ku kiburanwa gifite kamere imwe; kuba umwanzuro wafashwe mu rubanza rumwe utandukanye n’uwafashwe mu rundi rubanza ku buryo ibyemezo byombi bidashobora kurangizwa. ........................ 77 23. Gutanga ikirego – impaka ku burenganzira bwo gutanga ikirego - Igihe umuburanyi afite uburenganzira akurikirana mu kintu runaka, nta wundi wakabaye amubangamira mu kugikurikirana, uretse ufite icyo bagihuriyeho mu buryo bw’amasezerano cyangwa ubundi buteganywa n’amategeko. .......................... 78 24. Imanza z’imbonezamubano – gutesha agaciro cyamunara - ububasha bw’Urukiko rw’Ubujurire – impaka zishingiye ku gaciro k’ikiburanwa – Urukiko rw’Ubujurire rwakira ubujurire bwa kabiri rushingiye ku gaciro k’umutungo utezwa cyamunara – ntirushingirwa ku mafaranga uwo mutungo waguzwe muri cyamunara. ................................................................................................................................ 79 25. Imanza z’imboneramubano – guhagarika no gutesha agaciro cyamunara – imitungo igurishwa hashingiwe ku cyemezo cyo kugurisha ingwate cyatanzwe n’Umwanditsi Mukuru - ibisabwa umuburanyi mbere yo kuregera urukiko - mbere yo kuregera urukiko, abanza kubisaba Umwanditsi Mukuru. Iyo atabikoze, ikirego cye nticyakirwa ngo gisuzumwe n’Urukiko. ...................................................................... 80 IV. ITANGWA RY’IBIHANO ..................................................................................................... 82 1. Imanza zagabanyije igihano ....................................................................................... 82 2. Imanza zagumishijeho igihano cyari cyatanzwe ................................................ 83 3. Imanza abaregwa bagizwemo abere ......................................................................... 84 4. Imanza zahinduye inyito y’icyaha ........................................................................... 85
## Page 6
6
V. UMWANZURO ....................................................................................................................... 86
## Page 7
7
IJAMBO RY’IBANZE u rwego rwo gukomeza kubaka ubutabera bushingiye ku mirongo yatanzwe hagamijwe gufata abantu kimwe ku buryo abahuje ibibazo babona ibisubizo bisa no kwirinda imanza zitari ngombwa mu nkiko bujurire runejejwe no kubagezaho ku nshuro ya cyenda imirongo yatanzwe mu manza zaciwe Abab bashinjacyaha hatsi mu nkiko basabwe kujya bayisoma kugira ngo twese hamwe dufatanye guteza imbere no gushimangira uyu muco, wo gutanga ibisubizo bimwe ku bibazo
Tuboneyeho kandi gusaba ababuranyi (Abashinjacyaha n’Abavoka) kuburana bifashishije iyi mirongo, nk’ikimenyetso gihamya ukuri kw’ibyo bavuga igihe basanze bihuje n’ibivugwa mu manza ziri muri iyi nyandiko. Turasaba Abacamanza kwita kuri iyi mirongo mu manza baca tunabibutsa ko batemerewe kunyuranya nayo kimwe n’indi yatanzwe n’izindi nkiko uko zigenda zisumbana nk’uko biteganywa mu mabwiriza ya Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga yo ku wa
Tuboneyeho kandi ko igihe sanze haratanzwe umurongo temeranya nawo ku kibazo runaka kandi kaba hatirwa kuwukurikiza hashingiwe ku mahame agenga imicire y’imanza zishingiye ku mirongo yatanzwe mu manza (Precedents) jya ibuka kubiregera Urukiko rw’Ikirenga kugira ngo nk’uko biteganywa n’ingingo ya 65 n 73 y’
Turabashimiye. RUKUNDAKUVUGA François Régis Perezida w’Urukiko rw’Ubujurire
## Page 8
8
I. IRIBURIRO Aka gatabo gakubiyemo imirongo yatanzwe n’Urukiko rw’Ubujurire mu kwezi kwa Kamena, Nyakanga na Kanama 2023 iri mu byiciro bikurikira: IMANZA Z’INSHINJABYAHA
1. Ibyaha bya Jenoside (umurongo 1)
IMANZA Z’IMBONEZAMUBANO 1. Gushinganisha umutungo (umurongo 1) IMANZA ZASHINGIYE KU MIRONGO IMENYEREWE
Habonetse imirongo 25.
## Page 9
9
II. IMANZA Z’INSHINJABYAHA 1. IBYAHA BYA JENOSIDE 1. Ibimenyetso mu rubanza – ibimenyetso biziguye cyangwa bishingiye ku mabwire - Inkiko zemera ibimenyetso biziguye (preuve indirecte) cyangwa ibimenyetso bishingiye ku mabwire (preuve par ouï-dire) iyo bishyigikiwe n’ibindi. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA/Gén 00002/2018/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 25/7/2023 Ubushinjacyaha buburana na TWAHIRWA François (igika cya 68). Ikibazo cyasuzumwe: Ese ibimenyetso biziguye cyangwa bishingiye ku mabwire bishobora kwemerwa mu rukiko? Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 62 y’Itegeko n° 15/2004 ryo ku wa 12/6/2004 ryerekeye ibimenyetso mu manza n’itangwa ryabyo iteganya ibikurikira: ’’ Ubuhamya ni ibivugwa mu rukiko bivuzwe n’umuntu wabibonye cyangwa wabyumvise ubwe ku byerekeye ikiburanwa’’. Ingingo ya 65 y’Itegeko n° 15/2004 ryo ku wa 12/6/2004 ryavuzwe haruguru iteganya ibikurikira: ‘’Urukiko ni rwonyine rupima ko imikirize y’abatangabuhamya ihuye n’ikiburanwa, ifite ingingo zikiranuye kandi ikaba ikwiye kwemerwa cyangwa guhakanwa. Ntirwitsitsa ku mubare w’abatangabuhamya. Rwita cyane cyane ku bumenyi bwabo bw’ibyabaye, no ku buryo babivuga uko byagenze nta cyo bihimbira’’. Ingingo ya 119 y’Itegeko n° 15/2004 ryo ku wa 12/6/2004 ryavuzwe haruguru iteganya ko ‘’ Mu manza nshinjabyaha, ibimenyetso bishingira ku mpamvu zose z’ibyabaye n’ibyemejwe n’amategeko, ababuranyi bapfa kuba barahawe uburyo bwo kuhaba ngo banyomozanye. Urukiko ruhamya ku buryo butavuguruzwa ko ibimenyetso byose birega cyangwa biregura ari byo kandi ko bishobora kwemerwa’’
## Page 10
10
Imvano y’ikibazo: Mu rubanza Nº RPA 0012/12/HCCI rwaciwe n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwihariye ruburanisha ibyaha byo ku rwego mpuzamahanga n’ibyaha byambuka imbibi rwahamije, TWAHIRWA François icyaha cyo kuba icyitso cy’abakoze jenoside rumuhanisha igifungo cya burundu. TWAHIRWA François yajuririye Urukiko rw’Ubujurire atanga impamvu zitandukanye z’ubujurire harimo ivuga ko mu rubanza rujuririrwa Urukiko rwivuguruje runirengagiza itegeko, aho hamwe rwahaye agaciro ikimenyetso gishingiye ku mabwire, ahandi rukayatesha agaciro. Akavuga ko ubuhamya bwa UWIZERAMARIYA Philomène n’ubwa RUDAHANGARWA Emmanuel bwateshejwe agaciro kuko ibyo bavuze bishingiye ku mabwire, ari ibyo bumvanye abandi, nyamara nk’uko bigaragara mu gace 35 k’urubanza rujuririrwa, rufata icyemezo cyo guha ishingiro ubundi buhamya bw’abatangabuhamya bahamije ibyo batiboneye cyangwa ngo babyiyumvire ubwabo, kubera gusa ko ibyo bavuga bumvise bihura n’ibyo abatangabuhamya bemeza ko bamwiboneye bavuze, ko ibyo binyuranyije n’ingingo ya 62 y’Itegeko no 15/2004 ryo ku wa 12/6/2004 rwagaragajwe haruguru. Mu isesengura Urukiko rw’Ubujurire rwasanze hagereranyijwe amategeko anyuranye akurikizwa mu bihugu bitandukanye (droit comparé: système de common law - système romano-germanique) n’imanza zicibwa mu Nkiko Mpuzamahanga (juridictions pénales internationales), amabwire (ibintu umutangabuhamya yemeza ariko atabyumvise ubwe, ahubwo yabyumvanye undi muntu), ari ubuhamya buziguye (témoignage indirect) bwemewe mu mategeko. Urukiko kandi rwasanze bidahagije kwemeza byanze bikunze ko ubuhamya nk’ubwo butakwakirwa cyangwa ko budafite ireme, ahubwo rugomba kubusuzuma, rukagenzura ireme ryabwo n’agaciro kabyo nk’ikimenyetso (valeur probante). Urukiko rero rwasanze, mu bushishozi bwarwo nta kosa Urukiko Rukuru rwakoze mu kudaha agaciro ubuhamya buziguye (preuve indirecte: amabwire) bwa RUDAHANGARWA Emmanuel na UWIZERAMARIYA Philomène, kuko budashyigikiwe n’ibindi bimenyetso. Rusanga ariko mu bushishozi bwarwo
## Page 11
11
ubuhamya buziguye bwatanzwe n’abandi batangabuhamya bufitiwe icyizere, kuko ibyo bavuze ko bumvise bihura n’ibyo abatangabuhamya bemeza ko babyiboneye. Bityo rwemeza ko impamvu ye y’ubujurire nta shingiro ifite. Umurongo watanzwe: Mu rukiko umutangabuhamya avuga ibyo yiboneye cyangwa ibyo yumvise mu buryo butaziguye, ariko urukiko ni rwo rwonyine rusuzuma mu bushishozi bwarwo icyizere cyangwa ireme bukwiye guhabwa. Harebwe ububasha bw’Urukiko bwo gusuzuma mu bwigenge no mu bushishozi bwarwo ibimenyetso byose rwashyikirijwe, n’intego y’amategeko y’ibimenyetso (objectif du droit de la preuve) yo gushakisha ukuri, inkiko zemera ibimenyetso biziguye (preuve indirecte) cyangwa ibimenyetso bishingiye ku mabwire (preuve par ouï-dire) iyo bishyigikiwe n’ibindi bimenyetso bituma byizerwa. III. IMANZA Z’IMBONEZAMUBANO 1. GUSHINGANISHA UMUTUNGO W’UBEREYEMO UNDI UMWENDA 1. Imanza z’imbonezamubano - gushinganisha umutungo w’ubereyemo undi umwenda – ibisabwa usaba gushinganisha umutungo w’undi – usaba gushinganisha umutungo w’undi afite inshingano zo kugaragaza ibimenyetso byerekana ko amufitiye umwenda udashidikanywaho, ugejeje igihe cyo kwishyurwa cyangwa ibyerekana ko uwo baburana ashobora kurigisa umutungo. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RCA 00005/2023/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/06/2023, NDAHIMANA Ildephonse aburana RWAGASANA John (igika cya 19). Ikibazo cyasuzumwe: Ese ni ibihe bimenyetso bigomba kugaragazwa n’usaba ko umutungo w’undi muntu ushinganishwa? Ingingo umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 212 y’Itegeko N° 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi iteganya ibikurikira: “Umuntu uberewemo umwenda udashidikanywaho kandi ugejeje igihe cyo kwishyurwa
## Page 12
12
cyangwa se utinya ko uwo baburana yarigisa umutungo we agamije kuburizamo irangiza ry’urubanza, ashobora gusaba urukiko rwaregewe ko umutungo w’uwo baburana ushinganishwa cyangwa hagatangwa ingwate y'amafaranga ingana n'agaciro k'ikiburanwa kugeza igihe urubanza rw'iremezo rubaye ndakuka cyangwa ababuranyi bahisemo kurangiza ikibazo mu bwumvikane. Icyo kirego gitangwa kandi kigafatirwa umwanzuro mu buryo bw'ibirego byihutirwa”. Imvano y’ikibazo: NDAHIMANA Ildephonse yatanze ikirego cyihutirwa mu Rukiko Rukuru urugereko rwa Rwamagana, gisaba gushinganisha imwe mu mitungo ya RWAGASANA John, kugira ngo atazayirigisa mu gihe urubanza Nº RCA 00002/2023/HC/RWG rwasubirishijemo ingingo nshya urubanza Nº RCA 00005/2022/HC/RWG rutaracibwa. RWAGASANA John yireguye avuga ko ikirego cyihutirwa cya NDAHIMANA Ildephonse nta shingiro gifite, kuko nta mwenda amufitiye, ko kandi ingingo nshya atanga itaremerwa n’Urukiko, akaba rero nta mpamvu yo gufatira imitungo ye. Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana, rwemeje ko ikirego cyihuritwa cya NDAHIMANA Ildephonse nta shingiro gifite, ko imitungo ya RWAGASANA John yaregewe idatambamiwe. NDAHIMANA Ildephonse yajuririye icyo cyemezo mu Rukiko rw’Ubujurire, avuga ko urukiko rubanza rutahaye agaciro ikirego cye gisaba gushinganisha imwe mu mitungo ya RWAGASANA John, nta mpamvu (…). Urukiko rw’Ubujurire rwasesenguye ingingo ya 212 y’Itegeko Nº 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryavuzwe haruguru, rurasanga nta mpamvu imitungo ya RWAGASANA John yari gushinganishwa kuko kuba hari ikirego cyo gusubirashamo urubanza ingingo nshya kitaraburanishwa, ngo bigaragare ko cyakiriwe ko kandi gifite ishingiro, ibyo bigaragaza ko nta mwenda udashidikanywaho RWAGASANA John abereyemo NDAHIMANA Ildephonse.
Urukiko rw’Ubujurire rwasanze kandi ibyo NDAHIMANA Ildephonse avuga ko RWAGASANA John yarigisa umutungo we agamije kuburizamo irangiza ry’urubanza nta shingiro byahabwa kuko urubanza yasubirishijemo ingingo
## Page 13
13
nshya rwamaze kurangizwa, akishyura ibyo yari yategetswe n’Urukiko; bityo rusanga NDAHIMANA Ildephonse atabasha kugaragaza uburyo RWAGASANA John ashaka kwikuraho imitungo ye mu rwego rwo kugira ngo NDAHIMANA azabure ubwishyu naramuka amutsinze. Urukiko rw’ubujurire rwemeza ko ikirego cya NDAHIMANA Ildephonse nta shingiro gifite ko umutungo wa RWAGASANA John udashinganishijwe. Umurongo watanzwe: Umuburanyi usaba gushinganisha umutungo w’undi afite inshingano zo kugaragaza ibimenyetso byerekana ko amufitiye umwenda udashidikanywaho, ugejeje igihe cyo kwishyurwa cyangwa ibyerekana ko uwo baburana ashobora kurigisa umutungo. 2. IMANZA ZASHINGIYE KU MIRONGO IMENYEREWE 1. Ukwemera icyaha bwa mbere mu bujurire - ntibigirira akamaro uregwa Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00667/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 16/06/2023 haburana Ubushinjacyaha na NIYONTEZE Alphonse (igika cya 19-20). Ikibazo umurongo ushingiyeho: Ukwemera icyaha bwa mbere mu bujurire byaba impamvu nyoroshyacyaha yagirira akamaro uregwa? Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho : Ingingo ya 59, agace ka mbere 1˚ n’aka 3˚, y’Itegeko n˚ 68/2018 ryo ku wa 30/8/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange; Mu gace kayo ka mbere (1˚), iyo ngingo iteganya ko: “Umucamanza ashobora kugabanya ibihano nk’iyo ushinjwa, mbere yo gukurikiranwa, yemeye icyaha akagisabira imbabazi uwo yakoreye icyaha n’umuryango nyarwanda mu buryo budashidikanywaho, akicuza kandi akishyura ibyo yangije nk’uko bari babimutegerejeho’’. Agace kayo ka gatatu (3˚) iteganya ko: “Umucamanza ashobora kugabanya ibihano nk’iyo ushinjwa, mu ntangiriro z’iburanisha ku rwego rwa mbere, ushinjwa yireze akemera icyaha mu buryo budashidikanywaho.
## Page 14
14
Ingingo ya 183, agace ka gatanu n’aka gatandatu y’itegeko y’itegeko nº 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha iteganya ko “Ubujurire bukorwa mu buryo bw’umwanzuro utanga ikirego, ugizwe n’urutonde rw’inenge z’urubanza zisabirwa gukosorwa n’ibindi bibazo bigomba gusuzumwa, ibisobanuro kuri buri nenge cyangwa kuri buri kibazo bigaragaza amakosa yakozwe n’uburyo agomba gukosorwa, hashingiwe ku mategeko n’ibimenyetso n’igisabwa Urukiko”. Umurongo imanza zihuriyeho : Kwemera icyaha bwa mbere mu bujurire, ntibigira akamaro uregwa kuko ujurira aba azanye ingingo nshya ataburanishije mu nkiko zibanza kandi umucamanza w’ubujurire afite gusa inshingano yo gukosora amakosa yaba yarakozwe n’izo nkiko. Izindi manza zafashwemo uyu murongo Urubanza Nº RPA GEN 00004/2019/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 07/05/2021 haburana Ubushinjacyaha na MUNYAGISHALI Bernard (igika cya 70). Case n° ICTR-96-13-A of 16/11/2001 ALFRED MUSEMA v The Prosecutor, Par. 341 Urubanza Nº RPAA 00028/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/10/2021 haburana Ubushinjacyaha na NIYONAGIZE Amos (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00074/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/01/2022 haburana Ubushinjacyaha na BISUBIREHO Egide (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00135/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/01/2022 haburana Ubushinjacyaha na NDAYIZEYE William (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00266/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/05/2022 haburana Ubushinjacyaha na BARAKAGIRA.
## Page 15
15
Urubanza Nº RPAA 00168/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/04/2022 haburana Ubushinjacyaha na MANZI Fred. Urubanza Nº RPAA 00135/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/04/2021 haburana Ubushinjacyaha na HABYARIMANA Evariste (ibika bya 16-20). Urubanza Nº RPAA 00048/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/05/2022, haburana Ubushinjacyaha na BIMENYIMANA Jean Paul. Urubanza Nº RPAA 00054/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 11/06/2021, haburana Ubushinjacyaha na MAFETERI SAFARI Eric (igika cya 25). Urubanza Nº RPAA 00402/2022/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/05/2022 haburana Ubushinjacyaha na NDAHAYO Aimable. Urubanza Nº RPAA 00323/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/05/2022 haburana Ubushinjacyaha na NDINABO Eric. Urubanza Nº RPAA 00213/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/05/2022, haburana Ubushinjacyaha na HARERIMANA Deo. Urubanza Nº RPAA 00357/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/04/2022, haburana Ubushinjacyaha na HABIYAMBERE Justin. Urubanza Nº RPAA 00165/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/05/2022, haburana Ubushinjacyaha na HATUNGIMANA Théogène. Urubanza Nº RPAA 00249/2021/CA rwaciwe ku wa 29/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na BARIBANE Réverien. Urubanza Nº RPAA 00048/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUNYEMANA Eric alias Nyinya (igika cya 22).
## Page 16
16
Urubanza Nº RPAA 00235/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/9/2022 haburana HABIMANA Clément n’Ubushinjacyaha. Urubanza Nº RPAA 00441/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na NKUBANA Samuel (igika cya 20). Urubanza Nº RPAA 00321/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/10/2022, haburana Ubushinjacyaha na NSENGIMANA Juvénal (igika cya 22). Urubanza Nº RPAA 00330/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/10/2022, haburana Ubushinjacyaha na BIZIMANA Vénuste (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00217/2021/CA, rwaciwe ku wa 28/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na MANIRAGUHA Sylvestre (igika cya 11). Urubanza Nº RPAA 00420/2021/CA, rwaciwe ku wa 28/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na NIYIGENA Anselme (igika cya 18). Urubanza Nº RPAA 00750/2021/CA, rwaciwe ku wa 28/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na UWAMUNGU Jean Paul alias Walimungu (igika cya 15). Urubanza Nº RPAA 00477/2021/CA CMB No Nº RPAA 00507/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/11/2022 haburana NSHUTI Emmanuel, NIYOTWAGIRA Ragadi n’Ubushinjacyaha (igika cya 22). Urubanza Nº RPAA 00571/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/11/2022 haburana NSENGIYUMVA Pascal bita MISAGO n’Ubushinjacyaha. Urubanza Nº RPAA 00212/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/11/2022 haburana BIKORIMANA n’Ubushinjacyaha.
## Page 17
17
Urubanza N° Nº RPAA 00267/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na NTAMBARA Emmanuel (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00546/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na BIZIMANA Joseph (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00307/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUTIMURA Félix (igika cya 13). Urubanza Nº RPAA 00181/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/12/2022 haburana Ubushinjacyaha na MIZERO Eric (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00463/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUHOZA Anicet (igika cya 11). Urubanza Nº RPAA 00108/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023, haburana Ubushinjacyaha na KADIMA Félix (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00764/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na KWIZERA Gadi (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00143/2022/CA - CMB RPAA 00145/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na NDAGIJIMANA Edison n’undi (igika cya 14). Urubanza N° RPAA 00589/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/2/2023 haburana Ubushinjacyaha na HITAYEZU Sylvain (igika cya 17). Urubanza N° RPAA 00554/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na HARERIMANA Théogène (igika cya 21).
## Page 18
18
Urubanza N° RPAA 00602/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na NKOMAYOMBI Cyprien alias Bazajya (igika cya 12). Urubanza Nº RPAA 00637/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na DUSABIMANA Gahungu (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00008/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na HAKUZIMANA Médard alias Ndende (igika cya 12). Urubanza Nº RPAA 00005/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUZINDUTSI Ildephonse Majyambere (igika cya 10). Urubanza Nº RPAA 00635/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na NZABAHUNGIRAHE Anastase alias Arishadi (igika cya 12). Urubanza Nº RPAA 00780/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/3/2023 haburana Ubushinjacyaha na MBABAZI Blandine (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00674/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/4/2023 haburana Ubushinjacyaha na TWAGIRAYEZU Protais (igika cya 24). Urubanza Nº RPAA 00058/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na HARERIMANA Thomas (igika cya 15). Urubanza Nº RPAA 00684/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na KAYITESI Félicitée (igika cya 17).
## Page 19
19
Urubanza Nº RPAA 00743/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 06/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na NGEZAHIMANA Adrien (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00273/2020/CA-CMB RPAA 00339/2020/CA-CMB RPAA 00349/2020/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/04/2023, Ubushinjacyaha buburana na MAHIRWE Ephrem alias Alpha n’abandi (igika cya 42). Urubanza Nº RPAA 00460/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na MANISHIMWE Moïse (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00519/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na DUSABIMANA Benoni (igika cya 10-11). Urubanza Nº RPAA 00073/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/4/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUGIRANEZA Claude (igika cya 20). Urubanza Nº RPAA 00690/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/5/2023 haburana Ubushinjacyaha na NIYODUSENGA Jean Damascène (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00726/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na HAKIZIMANA Jean Damascène (igika cya 18). Urubanza Nº RPAA 00742/2021/CA-CMB RPAA 00778/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/05/2023, Ubushinjacyaha buburana na NTABABO Said na HAKUNDIMANA Jean Pierre bita Petit Claude (igika cya 32).
## Page 20
20
Urubanza Nº RPAA 00223/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 05/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na SEMANA Emmanuel (igika cya 22, 23) Urubanza Nº RPAA 00453/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 05/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na UMULISA Chantal (igika cya 18) Urubanza Nº RPAA 00004/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na KARABAMO Emmanuel (igika cya 15). Urubanza Nº RPAA 00041/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na IRADUKUNDA Epimaque (igika cya 23). Urubanza Nº RPAA 00283/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na HABUKWIHA Jean Bosco (igika cya 13). Urubanza Nº RPAA 00154/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUTUYIMANA Samuel (igika cya 19-20). Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Urubanza ruyoboye izindi ni urubanza Nº RPAA 00048/2020/CA rwaciwe ku wa 26/05/2022 haburana Ubushinjacyaha na BIMENYIMANA Jean Paul kubera ko n’ubwo rwaciwe nyuma, nirwo rwasobanuye neza ibiteganywa n’ingingo ya 59, agace ka mbere 1˚ n’aka 3˚, y’Itegeko n˚ 68/2018 ryo ku wa 30/8/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange nk’uko ryahinduwe kugeza ubu (Ryavuzwe haruguru) runasobanura impamvu hadakwiye gukomeza gukurikiza umurongo watanzwe mu zindi manza zaciwe mbere zashingiraga ku itegeko rya kera zirimo: Urubanza Nº RPA 0282/08/2008/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 12/03/2010 haburana Ubushinjacyaha na NYIRANGONDO Virginie.
## Page 21
21
Urubanza Nº RPAA 0124/09/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 01/06/2012 haburana Ubushinjacyaha na TWIZEYIMANA Isaie. Urubanza Nº RPA 0246/09/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 14/12/2012 haburana Ubushinjacyaha na Mukankusi Victoire. Urubanza Nº RPAA 0024/14/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 19/05/2017 haburana Ubushinjacyaha na RURAMUGARUYE Eric. Aho muri izi manza hari haremejwe ko: «nta gihe ntarengwa cyo kwemera icyaha nk’impamvu nyoroshyacyaha». 2. Imanza z’inshinjabyaha - kudategekwa kugabanya igihano - kwemera impamvu nyoroshyacyaha - Urukiko ntirutegetswe kugabanya igihano niyo rwaba rwemeye impamvu nyorashyacyaha. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00339/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/06/2023 haburana Ubushinjacyaha na NDAYAMBAJE Vital (igika cya 34). Ikibazo umurongo ushingiyeho: Ese igihe cyose iyo hari impamvu nyoroshyacyaha Urukiko rutegetswe kuyishingiraho rugabanyiriza uregwa ibihano? Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 49, igika cya mbere y’Itegeko n° 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange iteganya ko « Umucamanza atanga igihano akurikije uburemere bw'icyaha, ingaruka icyaha cyateye, impamvu zatumye agikora, uko uwagikoze yari asanzwe yitwara, imibereho ye bwite n’uburyo icyaha cyakozwemo »
Umurongo imanza zihuriyeho: Urukiko ntirutegetswe kugabanya igihano niyo hari impamvu nyoroshyacyaha, ahubwo rugena igihano mu bushishozi bwarwo rurebye imikorere y’icyaha uregwa akurikiranyweho cyangwa uburyo cyakozwemo.
## Page 22
22
Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPA 0282/08/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 12/03/2010 haburana Ubushinjacyaha na NYIRANGONDO Virginie, (Icyegeranyo cy’ibyemezo by’inkiko, Igitabo cya mbere, nº 8, Mutarama 2011, page 21-22). Urubanza Nº RPAA 0021/14/CS-Nº RPAA 0022/14/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 13/10/2017, haburana Ubushinjacyaha na NTABANGANYIMANA Félicien n’undi, (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 0024/14/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 19/05/2017, haburana Ubushinjacyaha na RURAMUGARUYE Eric (igika cya 15). Urubanza Nº RPA 0255/13/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 21/04/2017, haburana Ubushinjacyaha na UWIZEYE Eustache (igika cya 16). Urubanza Nº RPA 0246/09/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 14/12/2012 haburana Ubushinjacyaha na MUKANKUSI Victoire. Urubanza Nº RPAA 0021/14/CS-Nº RPAA 0022/14/CS rwaciwe n’Urukiko rw’ikirenga ku wa 13/10/2017, haburana Ubushinjacyaha na UZABAKIRIHO. Urubanza Nº RPA 0047/11/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 27/03/2015, haburana Ubushinjacyaha na NSHUTIRAKIZA Narcisse. Urubanza RPA 0021/12/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 26/02/2016, haburana Ubushinjacyaha na GASANA Yussuf, Urubanza RPA 0188/11/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 12/06/2015, haburana Ubushinjacyaha na DUSABE Françoise. Urubanza Nº RPAA 00381/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/03/2022, haburana Ubushinjacyaha na MUSANGAMFURA.
## Page 23
23
Urubanza Nº RPAA 00363/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/04/2022, haburana Ubushinjacyaha na SIBOMANA Damascène. Urubanza Nº RPAA 00353/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na BIRIMIMANA Jean Bosco (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00362/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUKAKINANI Claudine (igika cya 27). Urubanza Nº RPAA 00312/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na MBONABUCYA Donatien (igika cya 20). Urubanza N° Nº RPAA 00221/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/9/2022 haburana Ubushinjacyaha na TURIMUBYIZA Jean Népo. Urubanza Nº RPAA 00427/2020/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/09/2022 haburana Ubushinjacyaha na NDAYISABA Innocent alias Papa Dreke (igika cya 22). Urubanza Nº RPAA 00406/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 23/9/2022 haburana Ubushinjacyaha na HARINDINTWARI Félix (igika cya 22). Urubanza Nº RPAA 00015/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na BUREGEYA Pascal (igika cya 19 na 22) Urubanza Nº RPAA 00423/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21 /10/2022 haburana Ubushinjacyaha na MISAGO Thadée (igika cya 19) Urubanza Nº RPAA 00401/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUTUYIMANA Emmanuel ISAGO Thadée (igika cya 15-16) Urubanza Nº RPAA 00292/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na SAFARI Emmanuel (igika cya 21)
## Page 24
24
Urubanza Nº RPAA 00397/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na NTAMBARA Régis (igika cya 17) Urubanza Nº RPAA 00702/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na NTAWIYANGA Jean Claude (Igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00425/2021/CA- CMB RPAA 00426/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na NSEKERABANZI Baheza n’undi (Igika cya 30). Urubanza Nº RPAA 00527/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na NDABAMENYE Emmanuel (igika cya 20-21). Urubanza Nº RPAA 00331/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na MAREBA Damascène (igika cya 41). Urubanza Nº RPAA 00360/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na BIKORIMANA Claude (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00525/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na MANIRAGUHA Jean Damascène (igika cya 36). Urubanza Nº RPAA 00385/2020/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/05/2022 haburana Ubushinjacyaha na MACUMI Félicien (igika cya 21). Urubanza Nº RPAA 00573/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/3/2023 haburana Ubushinjacyaha na NDAYISENGA Jérémie (igika cya 31).
## Page 25
25
Urubanza Nº RPAA 00542/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/4/2023 haburana Ubushinjacyaha na UWIRINGIYIMANA Anastase (igika cya 12). Urubanza Nº RPAA 00168/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/4/2023 haburana Ubushinjacyaha na UZABUMWANA Evode (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00524/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na BYIRINGIRO Théogène (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00195/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na UBARIJORO Vénant (igika cya 18). Urubanza Nº RPAA 00227/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na NSHIMIYIMANA Evariste (igika cya 17). Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Urubanza ruyoboye izindi ni urubanza Nº RPAA 0021/14/CS- Nº RPAA 0022/14/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 13/10/2017 haburana Ubushinjacyaha na UZABAKIRIHO (kuko arirwo rwaciwe nyuma rucibwa n’Urukiko rw’Ikirenga kandi rukaba rwaratoranyijwe rukanatangazwa mu cyegeranyo cy’ibyemezo by’Inkiko nk’Urutanga umurongo kuri iki kibazo ({2018} 4 RLR). 3. Kugabanya igihano – kutabuzwa kongera kugabanya igihano mu bujurire – Urukiko rwajuririwe ntirubujijwe kongera kugabanya igihano mu gihe rusanze icyatanzwe n’Urukiko rubanza kitagabanyijwe mu buryo buhagije, ubirebeye hamwe n’uburemere bw’icyaha cyakozwe. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00667/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 16/06/2023 haburana Ubushinjacyaha na NIYONTEZE Alphonse (igika cya 25).
## Page 26
26
Ikibazo cyasuzumwe: Ese uwajuriye wagabanyirijwe ibihano mu nkiko zibanza yakongera kubigabanyirizwa mu bujurire? Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 49, igika cya mbere y’Itegeko n° 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange iteganya ko «Umucamanza atanga igihano akurikije uburemere bw'icyaha, ingaruka icyaha cyateye, impamvu zatumye agikora, uko uwagikoze yari asanzwe yitwara, imibereho ye bwite n’uburyo icyaha cyakozwemo» Umurongo uhuriweho n’izindi manza: Nta cyabuza Urukiko rwajuririwe kongera kugabanya igihano mu gihe rusanga igihano cyatanzwe n’Urukiko rubanza kitaragabanyijwe mu buryo buhagije ubirebeye hamwe n’uburemere bw’icyaha cyakozwe.
Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPAA 00406/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/10/2021, haburana Ubushinjacyaha na NAHAYO Ignace (igika cya 22). Urubanza n° RPA 00060/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 04/04/2022 haburana Ubushinjacyaha na Nsabimana n’abandi (igika cya 254). Urubanza Nº RPAA 00027/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 15/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na SHAKUBONE Reverien (igika cya 27 na 29). Urubanza Nº RPAA 00022/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na UWAMBAJIMANA Grâce (igika cya 53 na 54) Urubanza Nº RPAA 00256/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na UWAMARIYA Diane (igika cya 18 na 19)
## Page 27
27
Urubanza Nº RPAA 00097/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUSA Christian (igika cya 19 na 20) Urubanza Nº RPAA 00120/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUSA Christian (igika cya 26) Urubanza Nº RPAA 00183/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 25/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na NSENGIYAREMYE Jérémie (igika cya 18) Urubanza Nº RPAA 00192/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na HANGANIMANA Martin (igika cya 18) Urubanza Nº RPAA 00212/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na BIKORIMANA (igika cya 26 na 27) Urubanza Nº RPAA 00219/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUTABARUKA Emmanuel (igika cya 19) Urubanza Nº RPAA 00238/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na SINDIKUBWABO Theoneste (igika cya 26 na 27) Urubanza Nº RPAA 00257/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 25/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na UVOMANYENINGWE Esron (igika cya 41 na 42) Urubanza Nº RPAA 00051/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na NYIRANDIKUMANA Dancilla (igika cya 17 na 18) Urubanza Nº RPAA 00468/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na NGIRIMANA Jean Damascène alias Ngabo (igika cya 20).
## Page 28
28
Urubanza Nº RPAA 00316/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na IYAKAREMYE Zakayo (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00205/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 25/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na UWAYEZU Jean Bosco (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00464/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na BIZIMANA Moussa (igika cya 22). Urubanza RPAA 00158/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 11/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na NIYONTEZE Laetitia (Igika cya 30- 31). Urubanza Nº RPAA 00414/2021/CA CMB-RPAA 00424/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na DUSHIMIMANA Théoneste (igika cya 22). Urubanza Nº RPAA 00496/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na NSHIMIYIMANA Théophile (igika cya 24). Urubanza Nº RPAA 00077/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 23/09/2022 haburana Ubushinjacyaha na DUSABUMUREMYI Faustin (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00549/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na NGARUKIYINTWARI Karyame (igika cya 26). Urubanza Nº Urubanza Nº RPAA 00540/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na REBERO Constantin Thierry (igika cya 37).
## Page 29
29
Urubanza Nº Urubanza Nº RPAA 00575/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na MANIRAKIZA Sylvère (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00502/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na MISAGO Emmanuel (igika cya 24). Urubanza Nº RPAA 00684/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na KAYITESI Félicitée (igika cya 28). Urubanza Nº RPAA 00640/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na SHINGIRO Jean Marie Vianney (igika cya 15). Urubanza Nº RPAA 00647/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na SINUMVAYABO Marc (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00058/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na HARERIMANA Thomas (igika cya 23). Urubanza Nº RPAA 00742/2021/CA-CMB RPAA 00778/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/05/2023, Ubushinjacyaha buburana na NTABABO Said na HAKUNDIMANA Jean Pierre bita Petit Claude (igika cya 32). Urubanza Nº RPAA 006852021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na KAYOBERA Faustin Alias Deputé (igika cya 14).
## Page 30
30
Urubanza Nº RPAA 00479/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/05/2023 Ubushinjacyaha buburana na MUKAKIMENYI Asuma na AHISHAKIYE Jean Claude (igika cya 32). Urubanza Nº RPAA 00708/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/05/2023, haburana Ubushinjacyaha na TWAGIRAYEZU Vital (igika cya 23). Urubanza Nº RPAA 00149/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/5/2023 haburana Ubushinjacyaha na BANGAMWABO Védaste (igika cya 24). Urubanza Nº RPAA 00726/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na HAKIZIMANA Jean Damascène (igika cya 26). Urubanza Nº RPAA 00154/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUTUYIMANA Samuel (igika cya 25). Urubanza Nº RPAA 00194/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na MANIRAFASHA Emmanuel (igika cya 26). Urubanza ruyoboye izindi: Ni Urubanza Nº RPAA 00406/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/10/2021, haburana Ubushinjacyaha na NAHAYO Ignace kuko arirwo rwaciwe mbere. 4. Kugabanya igihano mu bujurire – igihe impamvu z’ubujurire nta shingiro - nta cyabuza Urukiko kugabanyiriza igihano uregwa, hagamijwe gutanga igihano gihwanye n’uburemere bw’icyaha. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00646/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/06/2023 haburana Ubushinjacyaha na NDAYAMBAJE Emmanuel (igika cya 42).
## Page 31
31
Ikibazo cyasuzumwe: Ese Urukiko rushobora kugabanya igihano impamvu z’ubujurire zitahawe ishingiro ku bijyanye n’imikorere y’icyaha? Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 49, igika cya mbere y’Itegeko n° 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange iteganya ko «Umucamanza atanga igihano akurikije uburemere bw'icyaha, ingaruka icyaha cyateye, impamvu zatumye agikora, uko uwagikoze yari asanzwe yitwara, imibereho ye bwite n’uburyo icyaha cyakozwemo» Umurongo imanza zihuriyeho: Nta cyabuza Urukiko kugabanyiriza igihano uregwa, hagamijwe gutanga igihano gihwanye n’uburemere bw’icyaha kabone n’ubwo impamvu z’ubujurire zaba zitahawe ishingiro. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPAA 00069/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na NYIRANZEYIMANA Odette. Urubanza Nº RPAA 00039/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 02/07/2021 haburana Ubushinjacyaha na SHAKABATENDA Jean de Dieu. Urubanza Nº RPAA 00194/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na NDAYISHIMIYE Emmanuel alias Shema. Urubanza Nº RPAA 00441/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na NKUBANA Samuel (igika cya 23). Urubanza Nº RPAA 00410/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na NSENGIMANA Eric (igika cya 36). Urubanza Nº RPAA 00189/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/10/2022, haburana Ubushinjacyaha na BAKUNZIBAKE Emmanuel.
Urubanza Nº RPAA 00429/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/1/2023, haburana Ubushinjacyaha na MUVARA Donatien (igika cya 33- 34).
## Page 32
32
Urubanza Nº RPAA 00098/2020/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 06/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na Cpl SHYAKA Védaste n’undi (igika cya 51-52). Urubanza Nº RPAA 00181/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/12/2022 haburana Ubushinjacyaha na MIZERO Eric (igika cya 22-26). Urubanza RPAA 00546/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na NIRAGIRE Gédeon Jean de Dieu na RUTAYISIRE Abdourlatif (Igika cya 33). Urubanza Nº RPAA 00471/2021/CA, rwaciwe ku wa 27/01/2023, haburana Ubushinjacyaha na SIBOMANA Emmanuel (igika cya 19 - 20).
Urubanza Nº RPAA 00512/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na KARABA Felix (igika cya 23). Urubanza Nº RPAA 000721/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na NKURUNZIZA Innocent (igika cya 31). Urubanza Nº Urubanza Nº RPAA 00550/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na HABINEZA Frederick (igika cya 49). Urubanza N° RPAA 00554/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na HARERIMANA Théogène (igika cya 28). Urubanza N° RPAA 00602/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na NKOMAYOMBI Cyprien alias Bazajya (igika cya 16). Urubanza N° RPAA 00128/2022/CA-CMB RPAA 00021/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 Ubushinjacyaha buburana na MBWIRUWUMVA Vénuste n’undi (igika cya 60).
## Page 33
33
Urubanza Nº RPAA 00086/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUNYANSHOZA Eric (igika cya 28). Urubanza Nº RPAA 00275/2021/CA-CMB RPAA 00245/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na NSABIMANA Jean Claude alias Papa Sharoom (igika cya 46-47). Urubanza Nº RPAA 00341/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na NSENGIMANA Cyprien (igika cya 38). Urubanza Nº RPAA 00182/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na NSENGIMANA Eric (igika cya 30). Urubanza Nº RPAA 00681/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/3/2023, haburana Ubushinjacyaha na HATEGEKIMANA Célestin (igika cya 27). Urubanza Nº RPAA 00435/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na KARANGWA Assouman n’undi (igika cya 30). Urubanza Nº RPAA 00600/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na KIMERA Emmanuel (igika cya 24). Urubanza Nº RPAA 00123/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/04/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUHIRE Daniel (igika cya 21). Urubanza Nº RPAA 00053/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/04/2023 haburana Ubushinjacyaha na NZABANDORA Athanase (igika cya 21). Urubanza Nº RPAA 00632/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/04/2023 haburana Ubushinjacyaha na AHISHAKIYE Emmanuel (igika cya 27).
## Page 34
34
Urubanza Nº RPAA 00634/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na MACUMI Joseph (igika cya 24). Urubanza Nº RPAA 00452/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/04/2023 haburana Ubushinjacyaha na NEMEYINTWALI Valens (igika cya 34). Urubanza Nº Urubanza Nº RPAA 00492/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/04/2023 haburana Ubushinjacyaha na NGIRABERA Fabrice (igika cya 31). Urubanza Nº Urubanza Nº RPAA 00678/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/04/2023 haburana Ubushinjacyaha na GASANA Alexis (igika cya 33). Urubanza Nº RPAA 00460/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na MANISHIMWE Moïse (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00718/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na MUNYAKARAMBI Alphonse (igika cya 47). Urubanza Nº RPAA 00688/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na MUSHI Marc (igika cya 49). Urubanza Nº RPAA 00765/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/04/2023 haburana Ubushinjacyaha na IYAKAREMYE Laurien (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00580/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 12/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUGISHA Edouard (igika cya 25).
## Page 35
35
Urubanza Nº RPAA 00020/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na NTIVUGURUZWA Innocent (igika cya 44). Urubanza Nº RPAA 00775/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na GASIGWA Jean Bosco (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00775/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na UWASE Evariste (igika cya 21). Urubanza Nº RPAA 00004/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na KARABAMO Emmanuel (igika cya 15). Urubanza Nº RPAA 00129/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na TWIBANIRE François (igika cya 36). Urubanza Nº RPAA 00103/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 12/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na IMANISHIMWE Elie (igika cya 35). Urubanza Nº RPAA 00032/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUNEZERO Fiston (igika cya 20). Urubanza Nº RPAA 00055/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na NGIRABABYEYI Ferdinand (igika cya 27). Urubanza Nº RPAA 00263/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na NIYONSHUTI Aaron n’undi (igika cya 66).
## Page 36
36
Urubanza Nº RPAA 00614/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na NSENGIYUMVA (igika cya 25). Urubanza Nº RPAA 00027/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na NTIRENGANYA Bébé (igika cya 22). Urubanza Nº RPAA 00045/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na INGABIRE Sylvestre (igika cya 9). Urubanza ruyoboye izindi: ni Urubanza Nº RPAA 00039/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 02/07/2021 haburana Ubushinjacyaha na SHAKABATENDA Jean de Dieu kuko arirwo rwaciwe mbere. 5. Imanza z’inshinjabyaha – guhindura inyito y’icyaha mu bujurire – kutabuzwa guhindura inyito y’icyaha – igihe icyo aricyo cyose umucamanza afite uburenganzira n’inshingano byo guhuza inyito y’icyaha n’ibikorwa bigize icyaha. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00510/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/06/2023, haburana Ubushinjacyaha na NAHIMANA Muhamadi (igika cya 32). Ikibazo cyasuzumwe: Ese Urukiko rwajuririwe rufite ububasha bwo guhindura inyito y’icyaha uregwa akurikiranyweho? Umurongo imanza zihuriyeho: Guhindura inyito y’icyaha ni uburenganzira n’inshingano umucamanza afite mu gihe cyose asanga ibikorwa uregwa akurikiranyweho bidahuye n’inyito byahawe n’Inkiko zabanje, hakurikijwe ihame ry’uko umucamanza aregerwa ibikorwa bigize icyaha ataregerwa inyito yacyo.
## Page 37
37
Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RS/INJUST/Pen 00004/2017/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 23/02/2018, haburana Ubushinjacyaha na MUKARUYANGE Athanasie (igika cya 18). Urubanza Nº RPA 0033/11/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 14/09/2012 haburana Ubushinjacyaha na NYAWERA Céléstin (igika cya 6). Urubanza Nº RPAA 0307/11/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2017 haburana Ubushinjacyaha na TWAGIRAMUNGU Jean Paul (igika cya 19- 21). Urubanza Nº RPAA 00064/2018/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 13/09/2019 haburana Ubushinjacyaha na NSANZUMUHIRE Jean Baptiste (Igika cya 29). Urubanza Nº RPAA 00195/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/05/2022 haburana Ubushinjacyaha na AYIRWANDA Emmanuel. Urubanza Nº RPA 00026/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/01/2022 haburana Ubushinjacyaha na HABUMUGISHA Hamza. Urubanza Nº RPA 00004/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/11/2021 haburana Ubushinjacyaha na NIYOMWUNGERI Jean Bosco. Urubanza Nº RPAA 00333/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/9/2022 haburana Ubushinjacyaha na DUKUZUMUREMYI. Urubanza Nº RPAA 00444/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na NDAYISHIMIYE Eric na BIZIMANA Boniface (igika cya 24). Urubanza Nº RPAA 00318/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana ubushinjacyaha na MINANI Jean Bosco (igika cya 28).
## Page 38
38
Urubanza Nº RPAA 00344/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na NSENGIYUMVA Vianney (igika cya 13). Urubanza Nº RPAA 00556/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na IRADUKUNDA Pacifique (igika cya 5). Urubanza Nº RPAA 00380/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na BAGANINEZA Célestin (igika cya 12, 14). Urubanza Nº RPAA 00511/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na KARUSIGARIRA Ildéphonse (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00656/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na NIYIGENA Jean Claude (igika cya 13-14). Urubanza Nº RS/INJUST/RP/ECON 00002/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/3/2023, haburana Ubushinjacyaha na BIMENYIMANA Martin (igika cya 22). Urubanza Nº RPAA 00266/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 12/05/2023, haburana Ubushinjacyaha na RUTEMBESA Abudulkalim (igika cya 30). Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Urubanza ruyoboye izindi ni Urubanza Nº RS/INJUST/Pen 00004/2017/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 23/02/2018, haburana Ubushinjacyaha na MUKARUYANGE Athanasie kuko ari rwo rutanga umurongo werekana ko Urukiko rufite ububasha bwo guhindura inyito y’icyaha rwaregewe rukanagaragaza uko bigenda iyo Urukiko rumaze guhindura inyito.
## Page 39
39
6. Imanza z’inshinjabyaha – impamvu z’ubujurire – kujuririra kugabanyirizwa igihano gusa - buri mucamanza ku rwego urwo arirwo rwose, yemerewe gutanga igihano mu bushishozi bwe kijyanye n’uburemere bw’icyaha ndetse n’ingaruka zacyo ariko mu bujurire Umucamanza agomba kuzirikana ko yemerewe gusa guhindura igihano cyatanzwe, ari uko amaze kugaragaza ko urukiko rubanza rwaba rwarakoresheje itegeko cyangwa ubushishozi bwarwo nabi mu gutanga icyo gihano. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00152/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 15/06/2023 haburana Ubushinjacyaha na NDORIYOBIJYA Kami Gérard (igika cya 19). Ikibazo cyasuzumwe: Ese umuntu wagabanyirijwe igihano ashobora kujurira agamije gusaba gusa ko yongera kugabanyirizwa? Umurongo uhuriweho n’izindi manza: Iyo abaregwa nta kindi banenga urubanza rwajuririwe uretse kuvuga gusa ko batagabanyirijwe bihagije, buri mucamanza ku rwego urwo arirwo rwose, yemerewe gutanga igihano mu bushishozi bwe kijyanye n’uburemere bw’icyaha ndetse n’ingaruka zacyo ariko ko mu bujurire, Umucamanza agomba kuzirikana ko yemerewe gusa guhindura igihano cyatanzwe mu Rukiko rubanza, ari uko amaze kugaragaza ko urwo Rukiko rwaba rwarakoresheje itegeko cyangwa ubushishozi bwarwo nabi mu gutanga icyo gihano. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPA 00060/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 04/04/2022 haburana Ubushinjacyaha na Nsabimana Callixte alias Sankara n’abandi, (igika cya 252-254). Urubanza Nº RPAA 00486/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023, haburana Ubushinjacyaha na MANIRIHO Cyprien alias BUREGEYA (igika cya 14).
## Page 40
40
Urubanza Nº RPAA 00132/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023, haburana Ubushinjacyaha na NTIRENGANYA Emmanuel (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00109/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUGUME God (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00379/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/01/2023 rw’Ubushinjacyaha na HAKIZIMANA Melan (igika cya 20). Urubanza Nº RPAA 00464/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na BIZIMANA Moussa (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00393/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na NSABIMANA Jean (igika cya 17). Urubanza RPAA 00302/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na HABINSHUTI Samuel (Igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00408/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na NYIRISHEMA Fiston (igika cya 13). Urubanza Nº RPAA 00403/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUVANDIMWE Désiré (igika cya 18). Urubanza Nº RPAA00590/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na NYIRAZUBA (igika cya 17). Urubanza Nº Urubanza Nº RPAA 00540/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na REBERO Constantin Thierry (igika cya 33). Urubanza Nº Urubanza Nº RPAA 00416/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na UMURERWA Béatrice (igika cya 21).
## Page 41
41
Urubanza Nº Urubanza Nº RPAA 00514/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na UWIRAGIYE Jean Claude, (igika cya 18). Urubanza Nº Urubanza Nº RPAA RPAA 00452/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUNYAMBONEZA Jacques, (igika cya 16). Urubanza Nº Urubanza Nº RPAA 00576/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na NTAKIRUTIMANA Fidèle, (igika cya 13). Urubanza Nº RPAA 00380/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na BAGANINEZA Célestin (igika cya 23). Urubanza Nº RPAA 00663/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na HAKIZIMANA Eric (igika cya 11). Urubanza Nº RPAA 00483/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na NSENGAYIRE Jean Baptiste (igika cya 11). Urubanza Nº RPAA 00450/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na TUYISENGE Paul (igika cya 12). Urubanza Nº RPAA 00472/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na ABAGIRAMENSHI Védaste (igika cya 23). Urubanza Nº RPAA 00438/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na IRADUKUNDA Eric (igika cya 19).
## Page 42
42
Urubanza Nº RPAA 00753/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na NDAYIZEYE Emmanuel (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00461/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na BARAYAVUGA Cyprien alias Saidos (igika cya 12). Urubanza Nº RPAA 00501/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na GIKURU Aaron (igika cya 12). Urubanza Nº RPAA 00462/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na NDAYISABA Abdoul (igika cya 13). Urubanza Nº RPAA 00475/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na BADUDU Abraham (igika cya 30). Urubanza Nº RPAA 000721/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na NKURUNZIZA Innocent (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00539/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na NSHIMIYIMANA Bukuru (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00703/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na NZARUBARA Jean Pierre (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00567/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na RAMAZANI RUVUNANGIZA KANYABUKI (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00564/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na UWIZEYIMANA Jean Claude (Igika cya 14).
## Page 43
43
Urubanza Nº RPAA 00566/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na UHAWENAYO Céléstin (Igika cya 12). Urubanza Nº RPAA 00484/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na HABIMANA Augustin alias Yahaya (Igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00563/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na NYAMPINGA Clémentine (igika cya 18-19) Urubanza Nº RPAA 00517/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na HITIMANA (igika cya 10). Urubanza Nº RPAA 00652/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na KALISA Abdulkarim (igika cya 16) Urubanza Nº RPAA 00087/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na MBARUSHIMANA Fenias (igika cya 15) Urubanza Nº RPAA 00151/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na NIYONZIMA Jean Claude (igika cya 13). Urubanza Nº RPAA 00669/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na NSENGIYUMVA Félicien (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00655/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na NZABAHIMANA Jean Bosco (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00570/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na TUYISENGE Franҫois (igika cya 16).
## Page 44
44
Urubanza Nº RPAA 00515/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na GAKURU Patrick (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00502/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na MISAGO Emmanuel (igika cya 15). Urubanza Nº RPAA 00449/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na NSENGIMANA Vedaste (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00761/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na NSHIZIRUNGU Honoré (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00557/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na TUYISHIME Sylvère (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00476/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na UKWITEGETSE Deny alais Sayisayi (igika cya 18). Urubanza Nº RPAA 00727/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na DUSINGIZUMUKIZA Siméon (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00739/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na SAFARI Callixte (igika cya 24). Urubanza Nº RPAA 00034/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na MBAZIMANA Matata (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00454/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na MUNYEMANA Pierre (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00381/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na NDACYAYISABA Eliézer (igika cya 29).
## Page 45
45
Urubanza Nº RPAA 00106/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na NIZEYIMANA Augustave (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00066/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na NSHIMIYIMANA Claude (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00064/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na NTAWIBARAMABI (igika cya 18). Urubanza Nº RPAA 00071/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na NTIHINYUKA Jean Bosco (igika cya 11). Urubanza Nº RPAA 00782/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na SIBOMANA Ali (igika cya 13). Urubanza Nº RPAA 00609/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na SINAMENYE Bikorimana (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00541/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na DUKUZUMUREMYI Benjamin (igika cya 32). Urubanza Nº RPAA 00599/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na DUSABIMANA Victoire (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00755/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na DUSENGIMANA Jean Claude (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00006/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na TUYIZERE Jean Marie Vianney (igika cya 28).
## Page 46
46
Urubanza Nº RPAA 00600/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na HAKIZIMANA Samuel (igika cya 12). Urubanza Nº RPAA 00701/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na NKURUNZIZA Jean Paul (igika cya 13). Urubanza Nº RPAA 00052/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na TUYISHIME Antoine (igika cya 15). Urubanza Nº RPAA 00404/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na URIMUWABO Pascal (igika cya 13). Urubanza Nº RPAA 00098/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na MUHIRE Célestin (igika cya 14). Urubanza RPAA 00119/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na NTAKONTAGIZE Epimaque (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA RPAA 00076/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 06/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na GIRUKWAYO Boniface (igika cya 18). Urubanza Nº RPAA 00526/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 06/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na KWIZERA Bosco (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00044/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 6/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na UWIMANA Bernardin (igika cya 23). Urubanza Nº RPAA 00676/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na BUKURU Joseph (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00097/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na MISIGARO NIYOMUGABO (igika cya 16).
## Page 47
47
Urubanza Nº RPAA 00067/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na NGENDAHIMANA Placide (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00121/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na NSABIMANA Innocent (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00075/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na NSANZUMUHIRE Alexandre (igika cya 19). Urubanza Nº RPAA 00587/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/03/2023, haburana Ubushinjacyaha na NTIRENGANYA Alexis (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00074/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na BASANINKINDI Zephelin (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00677/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na BUTERA Pascal (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00679/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na HABAKURAMBA Jean Pierre (igika cya 37). Urubanza Nº RPAA 00730/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/04/2023 haburana Ubushinjacyaha na MINANI Félicien (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00718/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na MUNYAKARAMBI Alphonse (igika cya 44). Urubanza Nº RPAA 00688/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na MUSHI Marc (igika cya 40).
## Page 48
48
Urubanza Nº RPAA 00711/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na NYIRIMANA Christophe (igika cya 38). Urubanza Nº RPAA 00513/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na DUSHIMIRIMANA Evariste (igika cya 12). Urubanza Nº RPAA 00078/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na MURANGIJIMANA Jean Pierre (igika cya 11). Urubanza Nº RPAA 00228/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na NSENGIYUMVA Nelson (igika cya 12). Urubanza Nº RPAA 00260/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 12/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na RURANGWA Faustin (igika cya 10). Urubanza Nº RPAA 00009/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/04/2023 haburana Ubushinjacyaha na KAGINA Patrick (igika cya 18). Urubanza Nº RPAA 006852021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na KAYOBERA Faustin Alias Deputé (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00661/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/5/2023 haburana Ubushinjacyaha na ABARIKUMWE Jean Baptiste (igika cya 15). Urubanza Nº RPAA 00002/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/5/2023 haburana Ubushinjacyaha na DUFITUMUKIZA Léonard (igika cya 15). Urubanza Nº RPAA 00746/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/5/2023 haburana Ubushinjacyaha na IYAKAREMYE Japhet (igika cya 13).
## Page 49
49
Urubanza Nº RPAA 00149/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/5/2023 haburana Ubushinjacyaha na BANGAMWABO Védaste (igika cya 20). Urubanza Nº RPAA 00615/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/5/2023 haburana Ubushinjacyaha na NDAYISHIMIYE Fidèle (igika cya 20). Urubanza Nº RPAA 00195/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/5/2023 haburana Ubushinjacyaha na UBARIJORO Vénant (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00738/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na UZABAKIRIHO Papias (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00269/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 12/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na BYUKUSENGE Gad (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00041/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na IRADUKUNDA Epimaque (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00520/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 12/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na KAREKEZI Patrick (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00032/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUNEZERO Fiston (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00055/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na NGIRABABYEYI Ferdinand (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00263/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na NIYONSHUTI Aaron n’undi (igika cya 58). Urubanza Nº RPAA 00614/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na NSENGIYUMVA (igika cya 18).
## Page 50
50
Urubanza Nº RPAA 00027/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na NTIRENGANYA Bébé (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00741/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 12/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na NUMVIYUMUKIZA Alexis (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00740/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 12/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na NYIRIGIRA Samuel (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00125/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 12/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na HABUMUREMYI Félix (igika cya 12). Urubanza Nº RPAA 00138/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na UWIZEYIMANA Claude (igika cya 15). Urubanza ruyoboye izindi: Urubanza ruyoboye izindi ni Urubanza Nº RPA 00060/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 04/04/2022 haburana Ubushinjacyaha na Nsabimana Callixte alias Sankara na bagenzi be (igika cya 252-254). 7. Gutsindwa ku mpamvu zimwe - impamvu zimwe - impamvu zimwe zisuzumirwa mu bisubizo byatanzwe ku mpamvu z’ubujurire hagereranywa ibyavuzwe mu rubanza rujuririrwa n’ibyavuzwe mu rwego rw’ubujurire kuri izo mpamvu. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RCAA 00032/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/06/2023 haburana Umuryango wa KIMONYO Faustin na RUBYAGIZA Sophonie n’abandi (igika cya 20-22). Ikibazo umurongo ushingiyeho: Ni ryari bivugwa ko umuburanyi yatsinzwe ku mpamvumvu zimwe?
Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 52, igika cya 3, y’Itegeko Nº 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’inkiko, iteganya
## Page 51
51
ibikurikira: (…) “Icyakora kandi ubujurire bwa kabiri ntibushobora kwakirwa ku manza z’ababuranye bemera ibyo baregwa, cyangwa ku muburanyi watsinzwe mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe”. Umurongo uhuriweho n’izindi manza: Bifatwa ko umuburanyi yatsinzwe ku mpamvu zimwe mu nkiko zabanje, iyo Urukiko rwajuririwe, nyuma yo gusesengura imikirize y’urubanza mu nkiko zombi, rusanze ingingo z’ingenzi zasuzumwe, impamvu zashingiweho kugira ngo hagerwe ku cyemezo cyafashwe ari zimwe kandi zaratumye hafatwa ibyemezo bisa. Icyo gihe Urukiko rwemeza ko ubujurire butari mu bubusha bwarwo. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RC/INJUST/RCOM 00002/2020/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 25/09/2020 haburana Road Solution Pavements Product Vs Mailco Ltd (igika cya 24). Urubanza Nº RS/INCOST/SPEC 00004/2020/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 26/03/2021 haburana ASIIMWE Frank na Leta y’u Rwanda (igika cya 29). Urubanza Nº RCOMAA 0038/16/CS-RCOMAA 0033/2016/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 21/04/2017 haburana Bank of Kigali Ltd na MULISA KANA Martin (igika cya 21). Urubanza Nº RCOMAA 0048/16/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 19/05/2017, haburana RRA na SODAR Ltd (igika cya 18). Urubanza N° RS/INJUST/RCOM 00003/2020/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 27/11/2020 haburana UNIVERSITY OF RWANDA (UR) na SANLAM Assurance Générales Plc (igika cya 23). Urubanza Nº RS/INJUST/RCOM 00005/2020/SC, rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 27/11/2020 haburana BPR na NKUSI Evariste (ibika bya 27-29).
## Page 52
52
Urubanza Nº RCOMAA 00010/2018/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 15/03/2019, haburana KOPERATIVE DUKUNDUMURIMO (KOADU) na KING CONSTRUCTION AND SERVICE COMPANY (KICOSECA) (igika cya 12). Urubanza Nº RCOMAA 00060/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/07/2022 haburana Nyamaswa Raphael na BPR Plc (igika cya 21).
Urubanza Nº RCOMAA 00012/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/07/2022 haburana BUFCOFFEE Ltd na TEUSCHER INVEST Ltd, yahindutse KIVUBELT COFFEE Ltd (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00057/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/09/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUKESHIMANA Bonifilida (igika cya 13). Urubanza Nº RPAA 00204/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/09/2022, haburana Ubushinjacyaha na MUGISHA Drake (igika cya 24) Urubanza Nº RPAA 00177/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022, haburana Ubushinjacyaha na MANIRAGUHA Paul (igika cya 12- 13). Urubanza Nº RPAA 00253/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022, haburana Ubushinjacyaha na MUGENZI Claude (igika cya 20). Urubanza Nº RCOMAA 00052/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022, haburana KABERI COMPANY Ltd na RWANDA REVENUE AUTHORITY (RRA) (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00100/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/11/2022, haburana Ubushinjacyaha na RUKUNDO Faustin. Urubanza Nº RCAA 00010/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/11/2022, haburana MAHINYUZA Aloys na MUKESHIMANA Marthe n’abandi.
## Page 53
53
Urubanza Nº RCOMAA 00061/2022/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 25/11/2022, haburana MAXWELL Ltd n’undi na RWANDA PUBLIC PROCUREMENT AUTHORITY (RPPA) n’abandi (igika cya 54). Urubanza Nº RCOMAA 00070/2022/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/11/2022, haburana KAJEGUHAKWA Valens na GT Bank Rwanda Plc (igika cya 33). Urubanza Nº RCOMAA 00077/2022/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/11/2022, haburana NK SPARE PARTS Ltd na UNGUKA BANK Plc (igika cya 27). Urubanza Nº RCOMAA 00078/2022/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/11/2022, haburana NZEYIMANA Cyprien na UWERA Helene, BANK OF KIGALI Plc (BK Plc) (igika cya 28). Urubanza Nº RPAA 00127/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na SERUGENDO Jean de Dieu (igika cya 12) Urubanza Nº RCOMAA 00067/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana BCEG RWANDA Ltd na SEBATIGITA Patrick (igika cya 22). Urubanza Nº RCOMAA 00087/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/01/2023 haburana Bank of Kigali Plc na Gate Hills Estate Ltd (igika cya 25). Urubanza Nº RCOMAA 00081/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/01/2023 haburana NKAKA MAIZE MILLS Ltd na UNGUKA BANK Plc n’undi (igika cya 18). Urubanza Nº RPAA 00211/2022/CA-CMB RPAA 00213/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana ubushinjacyaha na NIYIGABA Emile n’undi (igika cya 17).
## Page 54
54
Urubanza Nº RPAA 00001/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na TEGERA Jean Damascène (igika cya 12). Urubanza Nº RPAA 00562/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na HABYARIMANA Dieudonné (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00639/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/02/2023, haburana Ubushinjacyaha na MUKESHIMANA Elias (igika cya 18, 20). Urubanza Nº RPAA 00540/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na REBERO Constantin Thierry (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00627/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/02/2023 IBYISHAKA Innocentna MUSASANGOHE Alice (igika cya 12). Urubanza Nº RCOMA 00066/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/02/2023 ROKO CONSTRUCTION Ltd iburana na I&M BANK RWANDA Plc (igika cya 22). Urubanza Nº Urubanza Nº RPAA 00550/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na HABINEZA Frederick (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00133/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na NIZEYIMANA Abdoul (igika cya 21). Urubanza Nº RPAA 00006/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na TUYIZERE Jean Marie Vianney (igika cya 17).
## Page 55
55
Urubanza Nº RCOMAA 00062/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023 haburana ECOMUJ Ltd na PRO WATER RWANDA Ltd (igika cya 19-20). Urubanza Nº RCOMAA 00076/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/03/2023 haburana SOTRAPROMETAL Ltd na DEVELOPMENT BANK OF RWANDA (B.R.D) Plc (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00003/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na IBYISHAKA Innocent (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00119/2020/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na IRAGENA Abdou (igika cya 13). Urubanza Nº RPAA 00263/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na NIYONSHUTI Aaron n’undi (igika cya 14). Urubanza Nº RCOMAA 00104/2022/CA - CMB RCOMAA 00106/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/05/2023 METSE CONSTRUCTION Ltd iburana na ENIGMA Ltd (igika cya 27). Urubanza Nº RCAA 00031/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/04/2023 NZIRORERA Joseph aburana na UWAMAHORO Ernestine (igika cya 32). Urubanza Nº RCOMAA 00113/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 05/05 /2023 BIMENYIMANA Célestin aburana na KAMUYUMBU Perpétue (igika cya 21-22). Urubanza Nº RCOMAA 00093/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/04/2023 AKARERE ka NYABIHU kaburana na GM CIVIL ENGINEERING CONTRACTORS (GM CEC) Ltd (igika cya 26-28).
## Page 56
56
Urubanza Nº RCOMAA 00084/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/05/2023, MUGANZA KIVU TEA FACTORY Ltd iburana na TWAGIRUMUKIZA Bénoȋt (igika cya 20-22). Urubanza Nº RPAA 00125/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 12/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na HABUMUREMYI Félix (igika cya 8). Urubanza Nº RADAA 00005/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 25/05/2023 MUKAGISARE Meriya n’abandi baburana na IKIGO CY’IGIHUGU GISHINZWE UBUTAKA n’indi (igika cya 27-30). Urubanza Nº RCOMAA 00037/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 16/06/2023 haburana NSENGIYUMVA Fulgence na BANK OF KIGALI (BK) Plc (igika cya 20-22). Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Urubanza Nº RC/INJUST/RCOM 00002/2020/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 25/09/2020 haburana Road Solution Pavements Product Vs Mailco Ltd ni rwo rubanza ruyoboye izindi kubera ko ari rwo rwasobanuye neza ko mu gusuzuma niba umuburanyi yaratsinzwe mu nkiko zombi zabanje ku mpamvu zimwe, harebwa icyaburanwaga n’imitekerereze ya buri rukiko (raisonnement juridique) mu kugaragaza impamvu zashingiweho, kugira ngo rugere ku cyemezo rwafashe, hitawe ku kureba niba ingingo zaburanywe mbere arizo zagarutsweho mu bujurire kandi ko inkiko zombi zazishubijeho mu buryo bumwe. Impamvu zigomba gutandukanywa n’icyemezo cy’urukiko, kuko impamvu ariyo ishingirwaho mu kugaragariza no gusobanurira ababuranyi icyatumye urukiko rufata icyemezo.
## Page 57
57
8. Impamvu z’ubujurire – inshingano z’ujurira - ujurira agomba kugaragaza ikosa ryakozwe mu rubanza rujuririrwa, akagaragaza amategeko ashingiraho n’ibimenyetso bihamya ko ibyo avuga ari ukuri. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA/Gén 00002/2018/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 25/7/2023 Ubushinjacyaha buburana na TWAHIRWA François (igika cya 88). Ikibazo cyasuzumwe: Ese umuburanyi ashobora kujurira avuga gusa ko atemera imikirize y’Urukiko rubanza? Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 183, agace ka gatanu n’aka gatandatu y’itegeko y’itegeko nº 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha iteganya ko “Ubujurire bukorwa mu buryo bw’umwanzuro utanga ikirego, ugizwe n’urutonde rw’inenge z’urubanza zisabirwa gukosorwa n’ibindi bibazo bigomba gusuzumwa, ibisobanuro kuri buri nenge cyangwa kuri buri kibazo bigaragaza amakosa yakozwe n’uburyo agomba gukosorwa, hashingiwe ku mategeko n’ibimenyetso n’igisabwa Urukiko”. Ingingo ya 150, agace ka 5 n’aka 6, y’Itegeko No 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, iteganya ibikurikira: “Ubujurire bukorwa mu buryo bw’umwanzuro utanga ikirego, ugaragaza; 5° urutonde rw’inenge z’urubanza zisabirwa gukosorwa n’ibindi bibazo bigomba gusuzumwa ; 6ºibisobanuro kuri buri nenge cyangwa kuri buri kibazo bigaragaza amakosa yakozwe n’uburyo agomba gukosorwa hashingiwe ku mategeko n’ibimenyetso n’igisabwa urukiko”. Umurongo watanzwe: Uwajurije afite inshingano yo kugaragaza ukwibeshya kwakozwe n’Urukiko rubanza gushingiye ku mategeko cyangwa ku byabaye kwatumye urubanza rujuririrwa rucibwa nabi cyangwa kwatuma ruta agaciro. Iyo atabikoze ubwo bujurire burakirwa, urukiko rukemeza ko nta shingiro bufite.
## Page 58
58
Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPAA 00194/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na NDAYISHIMIYE Emmanuel alias Shema (igika cya 18) Urubanza Nº RPAA 00616/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na NSANZUWERA Aphrodis (igika cya 23). Urubanza N° RPAA 00463/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUHOZA Anicet (igika cya 10). Urubanza N° RPAA 00497/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na HABIMANA Jérôme (igika cya 21). Urubanza Nº RPAA 00559/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na NABIBWIYIMANA Emmanuel (igika cya 29) Urubanza Nº RPAA 00181/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/01/2023 haburana Ubushinjacyaha na NIYOMUGABO François (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00546/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na BIZIMANA Joseph (igika cya 18). Urubanza Nº RPAA 00428/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/2/2023 haburana Ubushinjacyaha na IRAKIZA Eric (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00780/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/3/2023 haburana Ubushinjacyaha na MBABAZI Blandine (igika cya 13). Urubanza Nº RPAA 00674/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/4/2023 haburana Ubushinjacyaha na TWAGIRAYEZU Protais (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00091/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/4/2023 haburana Ubushinjacyaha na TWIBANIRE Phocas (igika cya 15).
## Page 59
59
Urubanza Nº RPAA 00073/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/4/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUGIRANEZA Claude (igika cya 13). Urubanza Nº RPAA 00690/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/5/2023 haburana Ubushinjacyaha na NDAGIJIMANA Ildéphonse (igika cya 12). Urubanza Nº RPAA 00690/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/5/2023 haburana Ubushinjacyaha na NIYODUSENGA Jean Damascène (igika cya 16). Urubanza Nº RPAA 00490/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/5/2023 haburana Ubushinjacyaha na NZARAMYIMANA Théodore alias Didace (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00709/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/5/2023 haburana Ubushinjacyaha na SEMANA Alexis (igika cya 23). Urubanza Nº RPAA 00276/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/5/2023 haburana Ubushinjacyaha na UWIZEYIMANA Alexis (igika cya 27). Urubanza Nº RPAA 00726/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na HAKIZIMANA Jean Damascène (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00283/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na HABUKWIHA Jean Bosco (igika cya 12). Urubanza Nº RCOMA 00008/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/07/2023 Prime Economic Zone (PEZ) Co Ltd aburana na MUBILIGI Paul (igika cya 47). Urubanza Nº RADAA 00011/2022/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 12/06/2023 haburana NZABARIMANA Abdallahaman n’Umujyi wa Kigali (igika cya 45).
## Page 60
60
Urubanza Nº RCAA 00036/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/06/2023 haburana DAYENU Hotel Ltd na GASANA Gaspard n’abandi (igika cya 31). Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Urubanza ruyoboye izindi ni Urubanza Nº RPAA 00194/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na NDAYISHIMIYE Emmanuel alias Shema (igika cya 18) kuko arirwo rwaciwe mbere. 9. Imanza z’inshinjabyaha – igisobanuro cyo gufatanwa ibiyobabwenge no gukora, guhinga, guhindura, gutunda no kubibika – bitandukanira ku ngano y’ibiyobyabwenge n’ikigiye gukoreshwa ibiyobyabwenge uregwa yafatanwe, yakoze, yahinze, yahinduye, yatunze, yabitse. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00194/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na MANIRAFASHA Emmanuel (igika cya 16). Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 263, igika cya mbere n’icya kabiri, y’Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/8/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange iteganya ko ‘‘Umuntu wese ufatanwa, urya, unywa, witera, uhumeka cyangwa wisiga mu buryo ubwo aribwo bwose ibiyobyabwenge cyangwa urusobe rw’imiti ikoreshwa nka byo, aba akoze icyaha. Umuntu wese uhamijwe n’urukiko gukora ibikorwa bivugwa mu gika cya mbere cy’iyi ngingo, ahanishwa igifungo kitari munsi y’umwaka umwe (1) ariko kitarenze imyaka ibiri (2) cyangwa imirimo y’inyungu rusange’’. Naho ingingo ya 263, igika cya gatatu, y’iryo tegeko iteganya ko “Umuntu wese ukora, uhinga, uhindura, utunda, ubika, uha undi, ugurisha mu gihugu ibiyobyabwenge cyangwa urusobe rw’imiti ikoreshwa nka byo mu buryo bunyuranyije n’amategeko, aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko ahanishwa igifungo cya burundu n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda arenze miliyoni makumyabiri (20.000.000 Frw) ariko atarenze miliyoni mirongo itatu (30.000.000 Frw) ku byerekeye ibiyobyabwenge bihambaye”.
## Page 61
61
Umurongo watanzwe: Amagambo arebana no gufatanwa (avugwa mu gika cya mbere cy’ingingo ya 263), gukora, guhinga, guhindura, gutunda, kubika (avugwa mu gika cya 3 cy’iyo ngingo) agomba kumvikana hakurikijwe ingano y’ibiyobyabwenge n’ikigiye gukoreshwa ibiyobyabwenge uregwa yarafatanwe, yakoze, yahinze, yahinduye, yatunze, yabitse maze byagaragara ko kuri buri gikorwa muri ibyo ikigamijwe ari ukubikoresha ku giti cye (simple drug possession) uregwa agahabwa ibihano bito ariko byagaragara ko ingano y’ibiyobyabwenge yafatanwe ari nini bikaba byashingirwaho hemezwa ko ataribyo gukoresha ku giti cye ahubwo ikigamijwe ari ugucuruza cyangwa gukwirakwiza (drugs trafficking/drug distribution) ibiyobyabwenge uregwa agahabwa igihano kiremereye. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPAA 00408/2020/CA rwaciye n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/06/2022 haburana Ubushinjacyaha na NIYITEGEKA Augustin (igika cya 14- 18). Urubanza Nº RPAA 00132/2021/CA rwaciye n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 15/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na UYISENGA Théogène (igika cya 17- 18). Urubanza Nº RPAA 00428/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/2/2023 haburana Ubushinjacyaha na IRAKIZA Eric (igika cya 23). Urubanza Nº RPAA 00358/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023 haburana Ubushinjacyaha na MINANI Florent (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00656/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na NIYIGENA Jean Claude (igika cya 15). Urubanza Nº RPAA 00670/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na NSHIMIRYAYO Ange (igika cya 12- 13).
## Page 62
62
Urubanza Nº RPAA 00413/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na BANGAMWABO Jean Baptiste (igika cya 21). Urubanza Nº RPAA 00341/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na NSENGIMANA Cyprien (igika cya 26). Urubanza Nº RPAA 00025/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na UWIRINGIYIMANA Gervais (igika cya 15-18). Urubanza Nº RPAA 00653/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na MVUYEKURE Jean Bosco (igika cya 23). Urubanza Nº RPAA 00082/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/04/2023 haburana Ubushinjacyaha na HABUMUGISHA Sadi (igika cya 13). Urubanza Nº RPAA 00783/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na UWAMUREZE Grace (igika cya 14). Urubanza Nº RPAA 00679/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na HABAKURAMBA Jean Pierre (igika cya 17-19). Urubanza Nº RPAA 00718/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na MUNYAKARAMBI Alphonse (igika cya 21-23). Urubanza Nº RPAA 00688/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na MUSHI Marc (igika cya 19-21). Urubanza Nº RPAA 00711/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/04/2023, haburana Ubushinjacyaha na NYIRIMANA Christophe (igika cya 18-20).
## Page 63
63
Urubanza Nº RPAA 00435/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/04/2023 haburana Ubushinjacyaha na USABIMANA Eric alias Duguri (igika cya 18). Urubanza Nº RPAA 00522/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 18/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUGISHA Badru (igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00689/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUSHINZIMANA Elie (igika cya 9’). Urubanza Nº RPAA 00263/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na NIYONSHUTI Aaron n’undi (igika cya 30-32). Urubanza Nº RPAA 00258/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na NDAYISABA Daniel bita HABIMANA (igika cya 12). Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Urubanza ruyoboye izindi ni Urubanza Nº RPAA 00408/2020/CA rwaciye n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/06/2022 haburana Ubushinjacyaha na NIYITEGEKA Augustin kuko arirwo rwaciwe mbere rusesengura neza iyi ngingo. 10. Ubujurire bwa kabiri – itegeko ritariho – ni itegeko ritagikoreshwa, itegeko ritaratangira gukoreshwa cyangwa ritigeze ribaho. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RCOMAA 00115/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 14/6/2023 haburana SELECT KALAOS Ltd na MUTAVUNIKA Arcade (igika cya 17). Ikibazo umurongo ushingiyeho: Ese itegeko ritariho ryashingirwaho mu rubanza bigatuma rwemererwa kuburanishwa mu bujurire bwa kabiri ni irimeze gute? Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 52, igika cya 2, agace ka 3°, y’Itegeko n°30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’inkiko,
## Page 64
64
iteganya ibikurikira: ″Urukiko rw’Ubujurire rufite kandi ububasha bwo kuburanisha mu rwego rw’ubujurire bwa kabiri imanza zaciwe n’Urukiko Rukuru, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi n’Urukiko Rukuru rwa Gisirikare, iyo izo manza: (…) 3º zashingiye ku itegeko ritariho, ingingo z’amategeko zitakiriho cyangwa zaciwe n’Urukiko rutabifitiye ububasha″. Umurongo uhuriweho n’izindi manza: Itegeko ritariho rigomba kumvikana mu buryo bw’itegeko ritagikoreshwa (loi abrogée, repealed law), cyangwa itegeko ritaratangira gukoreshwa (loi non encore en vigueur/ a law not yet in force), cyangwa se itegeko ritigeze ribaho (qui n’a jamais existé/ a law that never existed). Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPAA 0096/15/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 18/05/2018, haburana MUKARUSANGA Olive n’Ubushinjacyaha (igika cya 14). Urubanza Nº RCAA 00012/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/07/2022 haburana NSENGIYUMVA Thiery na MANISHIMWE François n’abandi. Urubanza Nº RCAA 00006/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 9/09/2022 haburana IRAMIRO CLINIC na KAMBALI BIGISHIRO. Urubanza Nº RCOMAA 00109/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 23/03/2023 haburana UJM CONSULTANCY AND PARTNERS Ltd na KABIRIGI Willy (igika cya 18-19). Urubanza Nº RPAA 00322-00323/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/4/2023 haburana Ubushinjacyaha na RENZAHO Alexis n’undi (igika cya 27).
## Page 65
65
Urubanza Nº RPAA/ECON 00001/2022/CA - CMB RPAA /ECON 00002/2022/CA - CMB RPAA /ECON 00004/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/4/2023 haburana Ubushinjacyaha na RWAKUNDA Christian n’abandi (igika cya 26). Urubanza Nº RPAA 00351/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/06/2023 haburana Ubushinjacyaha na BIBERABAGABO Jean Bosco n’undi (igika cya 30). Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Ni Urubanza Nº RPAA 0096/15/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 18/05/2018, haburana MUKARUSANGA Olive n’Ubushinjacyaha kuko rwaciwe mbere n’Urukiko rw’Ikirenga. 11. Imanza z’inshinjabyaha – ubuhamya - agaciro k’ubuhamya buvuguruzanya ku tuntu duto – ntidutesha agaciro ireme ryabwo. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00646/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/06/2023 haburana Ubushinjacyaha na NDAYAMBAJE Emmanuel (igika cya 33). Ikibazo cyasuzumwe: Ukuvuguruzanya kw’abatangabuhamya ku tuntu duto kwashingirwaho kugatesha agaciro ubuhamya batanga? Umurongo watanzwe: Ukuvuguruzanya kw’abatangabuhamya ku tuntu duto mu rubanza, ntibitesha agaciro ireme ry’ubuhamya batanga. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Case no. ICTR-01-72-T, The Prosecutor v. SIMON BIKINDI, 2 December 2008, page 12, paragraph 32. Case no. ICTR 2000-55c-T, Le Procureur c/ Ildephonse Nizeyimana, du 02 Juin 2012, p. 94, para 289.
## Page 66
66
Urubanza Nº RPA/GEN 00001/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 03/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na NTAGANZWA Ladislas (igika cya 27, 29). Urubanza n° RPAA 0117/07/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 17/07/2010 haburana Ubushinjacyaha na Sgt BIZIYAREMYE na Cpl NGABONZIZA (igika cya 14). Urubanza n° RPA/GEN 00004/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 08/04/2022 haburana Ubushinjacyaha na BIRINDABAGO Jean Paul (igika cya 125). Urubanza Nº RPAA 00141/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na NTEGAMAHEREZO Ryamukuru (igika cya 33). 12. Ubuhamya bwemewe - ubuhamya butanzwe n’abakorewe icyaha n’abo bafitanye isano - Urukiko nirwo rusuzuma ireme ry'ubuhamya rushingiye ku bumenyi bw'ababutanga n'uburyo basobanura ibyo biboneye cyangwa bumvise, rukabigereranya n'ibindi bimenyetso. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00646/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/06/2023 haburana Ubushinjacyaha na NDAYAMBAJE Emmanuel (igika cya 36). Ikibazo cyasuzumwe: Ese ubuhamya butanzwe n'abakorewe icyaha n'abafitanye isano nabo bwahabwa agaciro n’Urukiko? Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 65 y’Itegeko N° 15/2004 ryo ku wa 12/06/2004 ryerekeye ibimenyetso mu manza n’itangwa ryabyo iteganya ko: “Urukiko ni rwo rwonyine rupima ko imikirize y’abatangabuhamya ihuye n’ikiburanwa, ifite ingingo zikiranuye kandi ikaba ikwiye kwemerwa cyangwa guhakanwa. Ntirwitsitsa ku mubare w’abatangabuhamya. Rwita cyane cyane ku bumenyi bwabo bw’ibyabaye, no ku buryo babivuga uko byagenze nta cyo bihimbira”.
## Page 67
67
Umurongo uhuriweho n’izindi manza: Kuba umutangabuhamya afitanye isano n'uwahohotewe cyangwa ari uwahohotewe ubwe, ubwabyo ntibitesha agaciro ubuhamya. Urukiko nirwo rusuzuma ireme ry'ubuhamya rushingiye ku bumenyi bw'ababutanga n'uburyo basobanura ibyo biboneye cyangwa bumvise, rukabigereranya n'ibindi bimenyetso. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPAA0118/11/CS, rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 13/11/2015 haburana Ubushinjacyaha na NGURINZIRA, (igika cya 13 Vol [2017] 1 RLR) Urubanza Nº RPAA0059/08/CS, rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 19/11/2010 haburana Ubushinjacyaha na Nshimiyimana Alexis n’abandi. Urubanza Nº RPAA 00268/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/07/2022 rw’Ubushinjacyaha na NTAKIRUTIMANA Martin (igika cya 35) Urubanza Nº RPAA 00422/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na RUTINDUKA Charles (igika cya 25). Urubanza Nº RPAA 00754/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/04/2023 haburana Ubushinjacyaha na IRADUKUNDA Jean Marie Vianney (igika cya 25). Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Ni urubanza Nº RPAA0118/11/CS, rwaciwe ku wa 13/11/2015 rw’Ubushinjacyaha na NGURINZIRA, kuko rwaciwe n’Urukiko rw’Icyegeranyo kandi rutangazwa mu cyegeranmyo (Vol [2017] 1 RLR). 13. Imanza z’inshinjabyaha – kubahiriza umurongo watanzwe - umucamanza ategetswe kuwubahiriza. Kuwuhindura bishobora gukorwa gusa n’Urukiko rwisumbuye ku rwaciye urubanza cyangwa urwo rukiko ubwarwo. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RP/ECON 00001/2023/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/07/2023, Ubushinjacyaha buburana na BAGAMBIKI Robert n’undi (igika cya 20 -21).
## Page 68
68
Ikibazo cyasuzumwe: Umucamanza ategetswe kubahiriza umurongo watanzwe n’inkiko zimukuriye, uw’Urukiko arimo cyangwa uwo yatanze mu manza yaciye. Ese uwo murongo wahindurwa? Umurungo uhuriweho n’izindi manza: Umucamanza ategetswe kubahiriza umurongo watanzwe n’inkiko zimukuriye, uw’Urukiko arimo cyangwa uwo yatanze mu manza yaciye ku bibazo bisa n’icyo agomba gucyemura, guhindura uwo murongo bishobora gukorwa gusa n’Urukiko rwisumbuye ku rwaciye urubanza cyangwa urwo rukiko ubwarwo. Iyo nta byabaye, Urukiko rugomba kugendera ku murongo usanzweho. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza N˚ RS/INCONST/SPEC 00004/2019/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 04/12/2019, haburana URUGAGA RW’ABAVOKA (igika cya 36). Urubanza N˚ RS/CLR/SPEC 00001/2021/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 18/2/2022, haburana GLIHD (Great Lakes Initiative for Human Rights Development) na Leta y’u Rwanda (igika cya 36-39). Urubanza Nº RPA 00060/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 04/04/2022 haburana Ubushinjacyaha na Nsabimana Callixte alias Sankara n’abandi, (igika cya 52-55). Urubanza Nº RP 00002/2022/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 07/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na BADO Bede (igika cya 15, 17). Urubanza Nº RPAA 00273/2020/CA-CMB RPAA 00339/2020/CA-CMB RPAA 00349/2020/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/04/2023, Ubushinjacyaha buburana na MAHIRWE Ephrem alias Alpha n’abandi (igika cya 47).
## Page 69
69
14. Imanza z’inshinjabyaha – umuburanyi ufunze wemerewe ko urubanza rwe rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane – ahita afungurwa bitagombye urubanza. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RP/ECON 00001/2023/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/07/2023, Ubushinjacyaha buburana na BAGAMBIKI Robert n’undi (igika cya 18-19). Ikibazo cyasuzumwe: Ni zihe nkurikizi ziba ku muburanyi ufunze wemerewe ko urubanza rwe rusubirwamo ku mpamvu z'akarengane? Ingingo umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 64 y’Itegeko N° 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw‘Inkiko iteganya ko: “Gusaba ko urubanza rwaciwe ku rwego rwa nyuma rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane ntibihagarika irangiza ry’urubanza. Icyakora, iyo Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga yemeje ko urubanza rwongera kuburanishwa ku mpamvu z’akarengane ariko rutararangizwa, irangizwa ryarwo rihita rihagarara kabone n’iyo imihango yo kururangiza yaba yaratangiye”. Umurongo: Iyo umuburanyi ufunze yemerewe ko urubanza rwe rusubirwamo ku mpamvu z'akarengane, ararekurwa bitabaye ngombwa kubisaba Urukiko. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza RP 00003/2018/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 29/10/2018, haburana Ubushinjacyaha na NIYITEGEKA Emmanuel. Urubanza Nº RP 00002/2022/CA, rwaciwe rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 07/10/2022 haburana Ubushinjacyaha na BADO Bede (igika cya 23).
## Page 70
70
15. Kwakira ubujurire bwa kabiri – imanza zaciwe hashingiwe ku bimenyetso, inyandiko cyangwa imyanzuro byatanzwe nyuma yo gupfundikira urubanza – ni ryari ibimenyetso, inyandiko cyangwa imyanzuro byatanzwe nyuma yo gupfundikira urubanza byaba impamvu y’iyakirwa ry’ubujurire bwa kabiri? - ibyo bimenyetso, inyandiko cyangwa imyanzuro bigomba kuba byarashingiweho mu rurubanza rujuririrwa. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00351/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/06/2023 haburana Ubushinjacyaha na BIBERABAGABO Jean Bosco n’undi (igika cya 41). Ikibazo umurongo ushingiyeho: Ni ryari ibimenyetso, inyandiko cyangwa imyanzuro byatanzwe nyuma yo gupfundikira urubanza byaba impamvu y’iyakirwa ry’ubujurire bwa kabiri? Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 52, igika cya 2 agace ka 4° y’Itegeko n°30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’Inkiko, iteganya ibikurikira: ″Urukiko rw’Ubujurire rufite kandi ububasha bwo kuburanisha mu rwego rw’ubujurire bwa kabiri imanza zaciwe n’Urukiko Rukuru, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi n’Urukiko Rukuru rwa Gisirikare, iyo izo manza: (…) 4° zaciwe hashingiwe ku kimenyetso, inyandiko cyangwa imyanzuro byatanzwe nyuma yo gupfundikira urubanza kandi hatabayeho gusubukura iburanisha”. Umurongo watanzwe mu rubanza: Kugira ngo ubujurire bwa kabiri bushingiye ku manza zaciwe hashingiwe ku kimenyetso, inyandiko cyangwa imyanzuro byatanzwe nyuma yo gupfundikira urubanza bwakirwe, hagomba kuba hari ikimenyetso, inyandiko cyangwa imyanzuro byatanzwe nyuma yo gupfundikira urubanza, kandi bikaba byarashingiweho n’Urukiko. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RCOMAA 00064/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022 haburana AFRICABET CO. Ltd na EXCELLENT INVESTMENT COMPANY Ltd (EIC Ltd) (igika cya 17).
## Page 71
71
16. Ubuhamya – agaciro k’ubuhamya bushingiye ku mvugo z’umwana utarageza ku myaka 14 – ntibugomba gushingirwaho iyo butunganiwe n’ibindi bimenyetso. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RPAA 00437/2020/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/07/2023 haburana Ubushinjacyaha na BAYAVUGE Alexis alias BUHINJA n’undi (Igika cya 31). Ibibazo byasuzumwe: Ese ubuhamya bushingiye ku mvugo z’umwana utarageza ku myaka 14, buhabwa agaciro ki? Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 63, igika cya 4 y’Itegeko Nº 15/2004 ryo ku wa 12/06/2004 ryerekeye ibimenyetso mu manza n’itangwa ryabyo ivuga ko: « Abana batarengeje imyaka 14 kimwe n’abantu bakuru badafite ubushobozi bemerewe gutanga ubuhamya mu nkiko batarahiye iyo babasha kubara inkuru y’uko byagenze ariko ubuhamya bwabo bugomba kunganirwa n’ibindi bimenyetso » Ingingo ya 49 y’Itegeko n° 027/2019 ryo ku wa 19/9/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha iteganya ko ‘’ Umwana utagejeje ku myaka cumi n’ine (14) yemerewe gutanga ubuhamya nk’umuntu mukuru. Umwana utagejeje ku myaka cumi n’ine (14) yumvwa atagombye kurahira ariko icyemezo cy’urukiko ntigishobora gushingira kuri ubwo buhamya bwonyine. Muri ibyo bihe, ubuhamya bw’umwana bugomba gushyigikirwa n’ibindi bimenyetso’’. Umurongo watanzwe: Ubuhamya bushingiye ku mvungo ababutanga babwiwe n’umwana utarageza ku myaka 14 nta gaciro bwahabwa mu gihe butunganiwe n’ibindi bimenyetso. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RPAA 0133/10/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 07/11/2014 haburana Ubushinjacyaha na MVUYEKURE (igika cya 17)
## Page 72
72
Urubanza Nº RPAA 00405/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/10/201 haburana Ubushinjacyaha na NIZEYIMANA Jean Pierre (igika cya 31) Urubanza Nº RPAA 00146/2018/CArwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/01/2022 haburana Ubushinjacyaha na UWAMAHORO Martin (igika cya 22) Urubanza RPAA 00107/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 11/11/2022 haburana Ubushinjacyaha na NIYONSABA Félix (Igika cya 27) Urubanza Nº RPAA 00545/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/1/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUGISHA Prince alias Kadogo (Igika cya 29-30). Urubanza Nº RPAA 00026/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/03/2023 haburana Ubushinjacyaha na NTIVUGURUZWA Jean Leonard (Igika cya 17). Urubanza Nº RPAA 00041/2023/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/04/2023 haburana Ubushinjacyaha na MUGIRANEZA Gérard (Igika cya 38). Urubanza ruyoboye izindi (Leading case): Ni Urubanza Nº RPAA 0133/10/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 07/11/2014 haburana Ubushinjacyaha na MVUYEKURE Faustin kuko rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga runatangazwa mu Cyegeranyo [2015]4 RLR 17. Amategeko agenga ubutaka – inkomoko y’ubutaka - Uburyo bwo kubona ubutaka no kubwiyandikishaho – Uwakwiyandikishaho ubutaka aterekanye uko yabubonye muri bumwe mu buryo buteganyijwe n'amategeko, ibyangombwa yahabwa, bishobora guteshwa agaciro hagize ugaragaza ko ubwo butaka ari we nyirabwo. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RS/INJUST/RC 00003/2023/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/06/2023 haburana RWASABAHIZI Peter na RWAMPUNGA Emmanuel n’undi (igika cya 38).
## Page 73
73
Ikibazo cyasuzumwe: Kumenya niba ibyangobya by’ubutaka (icyemezo cy’ubukode burambye) ari ikimenyetso gihagije ko ugifite ariwe nyirabwo? Umurongo watanzwe: Uwakwiyandikishaho ubutaka aterekanye uko yabubonye muri bumwe mu buryo buteganyijwe n'amategeko, yaba abikoze mu buryo bunyuranyije n’amategeko, bityo ibyangombwa yahabwa, ubwabyo akaba atari byo bituma abugiraho uburenganzira, kubera ko bishobora guteshwa agaciro hagize ugaragaza ko ubwo butaka ari we nyirabwo. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza N° RCAA 0018/13/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 24/12/2014 haburana HARERIMANA Emmanuel na SEBUKAYIRE Tharcisse (igika cya 20). Urubanza N° RS/INJUST/RC 00002/2018/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 21/2/2020 haburana UWIMANA Marine na KAGITARE Dancille. Urubanza N° RS/INJUST/RAD 00003/2018/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/07/2020 haburana MUJAWAMARIYA Claire, n’undi na NYIRANDIKUBWIMANA Marie Goretti n’abandi. Urubanza N° RS/INJUST/RC 00036/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/05/2023, haburana UZAMUKUNDA Jeanne na SAWASAWA Jules n’abandi (igika cya 36). Urubanza Nº RS/INJUST/RC 00036/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 26/05/2023 haburana Ubushinjacyaha na UZAMUKUNDA Jeanne (igika cya 36). Urubanza ruyoboye izindi: Ni Urubanza Nº Nº RCAA 0018/13/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 24/12/2014, haburana HARERIMANA Emmanuel na SEBUKAYIRE Tharcisse kuko arirwo rwaciwe mbere n’urukiko rw’Ikirenga, rugasohoka mu cyegeranyo: [2015]3RLR.
## Page 74
74
18. Impanuka zitewe n’ibinyabiziga – kugemerwa indishyi z’ibangamira ry’uburambe mu kazi - umuntu utagaragaza ko hari akazi yari afite ubwo yakoraga impanuka ntashobora guhabwa izi ndishyi. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RS/INJUST/RC 00020/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’ubujurire ku wa 13 /06/2023, NIYIBIZI Vincent aburana na SANLAM AG Plc (igika cya 44). Ikibazo cyasuzumwe: Kumenya niba umuntu utaragaragaje ko yari afite akazi igihe cy’impanuka akwiye kugenerwa indishyi z’ibangamira ry’uburambe mu kazi. Ingingo umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 19, igika cya 4, y’Iteka rya Perezida n° 31/01 ryo ku wa 25/08/2003 rishyiraho uburyo bwo kwishyura indishyi ku bubabare bw’umubiri biturutse ku mpanuka zitewe n’ibinyabiziga, iteganya ibikurikira: “indishyi z’ibangamira ry’uburambe mu kazi zitangwa mu bihe bikurikira: - Gutakaza amahirwe y’akazi ku munyeshuri wo mu mashuri yisumbuye, uwo mu mashuri y’imyuga, uwo mu mashuri makuru cyangwa andi angana na yo; - Gutakaza uburambe mu kazi ku muntu wari usanzwe akora. […] Mu rurimi rw’igifaransa iyi ngingo yanditswe muri aya magambo : Le préjudice de carrière s’entend : - soit de la perte de chance certaine d’une carrière à laquelle peut raisonnablement espérer un élève ou un étudiant de l’enseignement secondaire, technique, supérieur ou leur équivalent ; - soit de la perte de carrière subie par une personne déjà engagée dans la vie active. […]” Umurongo watanzwe: Indishyi z’ibangamira ry’uburambe mu kazi, zigomba kumvikana nk’indishyi zo gutakaza akazi. Abatakaza akazi ni abari bagafite bakagatakaza kubera impanuka. Umuntu utagaragaza ko hari akazi yari afite ubwo yakoraga impanuka nta ndishyi z’ibangamiraburambe mu kazi ashobora guhabwa. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza N° RS/INJUST/RC 00010/2021/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 02/12/2023 haburana Prime Insurance Company Ltd na UWIMANIMPAYE Jean Claude (igika cya 27).
## Page 75
75
19. Amakosa y’imyandikire – kwibagirwa gusuzuma impamvu y’ubujurire yaburanyweho – ntibyitwa amakosa y’imyandikire. Urubanza N° RPAA 00704/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 09/06/2023 haburana Ubushinjacyaha na HAKIZIMANA Jean Claude (igika cya 28). Ikibazo umurongo ushingiyeho: Ese ukwibagirwa gusuzuma impamvu y’ubujurire yaburanweho, byakwitwa amakosa y’imyandikire mu rubanza? Umurongo watanzwe: Ntibyakwitwa amakosa y’imyandikire mu gihe umucamanza yibagiwe gusuzuma impamvu y’ubujurire kandi yaraburanweho. Byitwa amakosa y’imyandikire iyo hari ibyo umucamanza yibagiwe gushyira mu gice cy’icyemezo cy’Urukiko (dispositif) kandi yari yabifasheho icyemezo mu gice cy’ibisobanuro (motivation). Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza rukosora urundi Nº RS/RECT/RP 00002/2022/SC rwaciwe ku wa 17/06/2022 haburana BARIGIRA Isaac & NGENDABANYIKA Vincent (igika cya 9) 20. Gusubirishamo Urubanza ingingo nshya – Ikimenyetso gishya – ikimenyetso cyari gihari cyangwa cyashoboraga gushakwa kikaboneka gishobora kwifashishwa nk’impamvu y’ingingo nshya? - Ikimenyetso cyashoboraga kuboneka urubanza rutaraba itegeko ntigishobora kwifashishwa nk’impamvu yatuma urubanza rusubirishwamo ingingo nshya. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RS/INJUST/RC 00001/2023/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/06/2023 haburana NDATSIKIRA Patient na MUA INSURANCE RWANDA Ltd (igika cya 25). Ikibazo umurongo ushingiyeho: Ese ikimenyetso cyari gihari cyangwa cyashoboraga gushakwa kikaboneka gishobora kwifashishwa nk’impamvu y’ingingo nshya?
## Page 76
76
Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 170, igika cya mbere, agace ka gatatu, y’Itegeko Nº 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, iteganya ibikurikira: “Urubanza rushobora gusubirwamo ingingo nshya iyo, kuva aho urubanza ruciriwe, habonetse ikimenyetso gishya kimara impaka kigaragaza neza akarengane katewe n’urubanza rusabirwa gusubirwamo.” Umurongo watanzwe mu rubanza: Ikimenyetso cyashoboraga kwifashishwa urubanza rutaraba itegeko ntigishobora gukoreshwa nk’ikimenyetso cyatuma urubanza rusubirishwamo ingingo nshya. Icyo kimenyetso kigomba kuba ari kamarampaka ku buryo cyashoboraga gutuma umucamanza afata icyemezo gitandukanye n’icyo yafashe. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza nº RS/REV/RCOM 00001/2018/SC rwaciwe n’Urukiko rw’ikirenga ku wa 24/07/2020, haburana SHEMA Charles na I & M BANK RWANDA Plc n’abandi (igika cya 21). Urubanza n° RS/REV/RIV 0002/12/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 18/01/2019, haburana MULINDAHABI Fidèle na ATRACO (igika cya 29). Urubanza n° RS/REV/CIV 0001/15/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 21/04/2017 haburana NYAMASWA Ephron na MUKAMUSONI Astérie (igika cya 22). Urubanza Nº RS/REV/RC 00001/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 11/10/2022 haburana NGOGA Placide na MUKANGOGA Marie Louise n’abandi (igika cya 20-23). Urubanza Nº RP 00001/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 6/07/2023, Ubushinjacyaha buburana na KABURERE Gérard (igika cya 30-31).
## Page 77
77
21. Umutungo utimukanwa – kongererwa agaciro n’uwutunze atabifitiye uburenganzira – gutegekwa kuwusubiza – uwawongereye agaciro asubizwa ibyo yawushyizeho. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RS/INJUST/RC 00003/2023/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/06/2023 haburana RWASABAHIZI Peter na RWAMPUNGA Emmanuel n’undi (igika cya 45). Ikibazo umurongo ushingiyeho: Ese bigenda bite iyo umuburanyi ategetswe n’Urukiko gusubiza umutungo w’abandi yari atunze atabifitiye uburenganzira? Umurongo watanzwe mu rubanza: Umuntu utunze umutungo adafiteho uburenganzira, bikaba ngombwa ko awusubiza nyirawo w’ukuri kandi hari ibyo yongeyeho biwongerera agaciro, ibyo byongeweho abisubizwa na nyir’umutungo kabone n’ubwo yaba yarawubonye mu buryarya kugira ngo hatabaho ukwikungahaza nta mpamvu k’ugomba kuwusubizwa. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RCAA 00031/2016/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 25/09/2019, haburana NISHIMWE Claudine n’undi na MUGANGA Joseph (igika cya 38). Urubanza Nº RS/INJUST/RC 00003/2019/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 06/03/2020, haburana MUKAMAZIMPAKA Thacienne na MUHIRWA n’undi. 22. Ivuguruzanya ry’imanza – ibigomba kuba by’ujujwe n’ikirerego kigamije gusaba gukemura ivuguruzanya hagati y’imanza - kuba imanza bivugwa ko zivuguruzanya zarabaye ndakuka; kuba izo manza zaraciwe ku kiburanwa gifite kamere imwe; kuba umwanzuro wafashwe mu rubanza rumwe utandukanye n’uwafashwe mu rundi rubanza ku buryo ibyemezo byombi bidashobora kurangizwa. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RC 00004/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/06/2023 GACIRANE Patrick aburana na DUSABE Esther n’abandi (igika cya 38).
## Page 78
78
Ikibazo cyasuzumwe: Kumenya ibigomba kuba byujujwe n’ikirego kigamije gusaba gukemura ivuguruzanya hagati y’imanza. Umurongo watanzwe: Ikirego kigamije gusaba gukemura ivuguruzanya hagati y’imanza, kigomba kuba cyujuje icyarimwe ibintu bitatu by’ingenzi: Kuba imanza bivugwa ko zivuguruzanya zarabaye ndakuka kabone n’ubwo zaba zitaraciwe n’Urukiko rumwe cyangwa n’inkiko ziri ku rwego rumwe; kuba izo manza zaraciwe ku kiburanwa gifite kamere imwe cyangwa ku kibazo kimwe cy’ibyabaye cyangwa icy’amategeko (même question de fait ou de droit); kuba umwanzuro wafashwe mu rubanza rumwe unyuranye n’uwafashwe mu rundi rubanza ku buryo bigaragarira buri wese ko ibyemezo byombi bidashobora kurangizwa hatabayeho ivuguruzanya hagati yabyo (décisions inconciliables). Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza N° RCOM 00001/2019/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 03/07/2020 MININTCO® Ltd iburana na DRESOCECO Ltd na UNITEX RWANDA Ltd. Urubanza Nº RC 00002/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/03/2023 FENG Zhigang aburana na NDAYISABA Emmanuel n’undi (igika cya 18). 23. Gutanga ikirego – impaka ku burenganzira bwo gutanga ikirego - Igihe umuburanyi afite uburenganzira akurikirana mu kintu runaka, nta wundi wakabaye amubangamira mu kugikurikirana, uretse ufite icyo bagihuriyeho mu buryo bw’amasezerano cyangwa ubundi buteganywa n’amategeko. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RCOMA 00008/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 31/07/2023 Prime Economic Zone (PEZ) Co Ltd aburana na MUBILIGI Paul (igika cya 38). Ikibazo cyasuzumwe: Impaka ku burenganzira bwo gutanga ikirego.
## Page 79
79
Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 3, y’Itegeko No 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, iteganya ibikurikira: “Ikirego cyakirwa mu rukiko iyo urega afite ububasha, inyungu n’ubushobozi byo kurega, keretse igihe itegeko ribiteganya ukundi”. Ingingo ya 2, agace ka 7, y’iryo tegeko iteganya ko “ububasha bw’umuburanyi ari uburenganzira umuntu ahabwa n’amategeko akabukoresha arengera inyungu iyi n’iyi mu rukiko cyangwa yumvikanisha ibyo asaba cyangwa arwanya ibisabwa n’undi.” Umurongo watanzwe: Igihe umuburanyi afite uburenganzira akurikirana mu kintu runaka, nta wundi wakabaye amubangamira mu kugikurikirana, uretse ufite icyo bagihuriyeho mu buryo bw’amasezerano cyangwa ubundi buteganywa n’amategeko. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza N° RCAA 00027/2022/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/02/2023 China Road and Bridge Corporation Ltd iburana na NYIRANDABARUTA Spéciose Kibonge hamwe n’Akarere ka Kirehe. 24. Imanza z’imbonezamubano – gutesha agaciro cyamunara - ububasha bw’Urukiko rw’Ubujurire – impaka zishingiye ku gaciro k’ikiburanwa – Urukiko rw’Ubujurire rwakira ubujurire bwa kabiri rushingiye ku gaciro k’umutungo utezwa cyamunara – ntirushingirwa ku mafaranga uwo mutungo waguzwe muri cyamunara. Urubanza rwasuzumwe : Urubanza Nº RCOMAA 00027/2023/CA, rwaciwe mu rubanza rubanziriza urundi n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 9/8/2023 haburana DRAGON SUPPLY Ltd na KAJANGWE Joseph n’abandi (igika cya 17). Ikibazo cyasuzumwe: Kumenya niba mu kugena agaciro k’ikiburanwa gatuma ikirego cyakirwa mu Rukiko rw’Ubujurire harebwa agaciro k’imitungo yatezwaga cyamunara cyangwa agaciro k’ibyavuye muri cyamunara?
## Page 80
80
Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 52, igika cya 2, agace ka 8, y’Itegeko N°30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’inkiko iteganya ibikurikira: Urukiko rw’Ubujurire rufite kandi ububasha bwo kuburanisha mu rwego rw’ubujurire bwa kabiri imanza zaciwe n’Urukiko Rukuru, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi n’Urukiko Rukuru rwa Gisirikare, iyo izo manza: 8° zagenwemo n’urukiko indishyi zingana nibura na miliyoni mirongo irindwi n’eshanu z’amafaranga y’u Rwanda (75.000.000 Frw) cyangwa zifite agaciro kagenwe n’umucamanza mu gihe habaye impaka kangana na miliyoni mirongo irindwi n’eshanu z’amafaranga y’u Rwanda (75.000.000 Frw). Umurongo watanzwe: Iyo hari indishyi zagenwe mu rubanza nizo zigomba gushingirwaho, naho byaba ngombwa ko hashingirwa ku gaciro k’ikiburanwa hakarebwa agaciro kemejwe n’urukiko nyuma y’impaka z’ababuranyi, haba nta gaciro kagenwe n’inkiko hagashingirwa ku kagenwe n’umuhanga iyo bibaye gombwa. Ntabwo iyakirwa ry’ubujurire bwa kabiri rishingirwa ku gaciro umuburanyi yigeneye ubwe. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza N° RCOMAA 00035/2022/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 13/06/2023 haburana Akarere ka Gicumbi na WOORD GROUP LTD (igika cya 15). 25. Imanza z’imboneramubano – guhagarika no gutesha agaciro cyamunara – imitungo igurishwa hashingiwe ku cyemezo cyo kugurisha ingwate cyatanzwe n’Umwanditsi Mukuru - ibisabwa umuburanyi mbere yo kuregera urukiko - mbere yo kuregera urukiko, abanza kubisaba Umwanditsi Mukuru. Iyo atabikoze, ikirego cye nticyakirwa ngo gisuzumwe n’Urukiko. Urubanza rwasuzumwe: Urubanza Nº RCOM 00006/2023/CA, rwaciwe mu rubanza rubanziriza urundi n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 11/8/2023 haburana METAFOAM LTD na EQUITY BANK RWANDA PLC (igika cya 17).
## Page 81
81
Ikibazo cyasuzumwe: Kumenya imigenzo ikorwa n’umuburanyi ushaka kuregera gutesha agaciro cyamunara ku mitungo igurishwa hashingiwe ku cyemezo cyo kugurisha ingwate cyatanzwe n’Umwanditsi Mukuru, n’ingaruka zabyo k’utayubahirije. Ingingo y’itegeko umurongo ushingiyeho: Ingingo ya 260 igika cya nyuma, y’Itegeko n°22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi iteganya ibikurikira: “...Guhagarika no gutesha agaciro cyamunara ku mitungo igurishwa hashingiwe ku cyemezo cyo kugurisha ingwate cyatanzwe n’Umwanditsi Mukuru, bisabwa Umwanditsi Mukuru. Umwanditsi Mukuru atanga igisubizo mu gihe kitarenze iminsi itatu (3) y’akazi. Iyo hari utishimiye igisubizo cy’Umwanditsi Mukuru cyangwa udahawe igisubizo mu gihe giteganywa muri iki gika, abitangira ikirego mu rukiko rw’ubucuruzi hakurikijwe ibivugwa muri iyi ngingo mu gihe kitarenze iminsi itanu (5) y’akazi uhereye igihe yamenyeye icyo gisubizo” Umurongo watanzwe: Mbere yo kuregera Urukiko, gusaba guhagarika no gutesha agaciro cyamunara ku mitungo igurishwa hashingiwe ku cyemezo cyo kugurisha ingwate cyatanzwe n’Umwanditsi Mukuru bisabwa Umwanditsi Mukuru. Uwo mugenzo uramutse udakozwe, ikirego nticyakirwa ngo gisuzumwe mu Rukiko, kandi Urukiko rw’Ubucuruzi nirwo rufite ububasha bwo gusuzuma bene ibi birego. Izindi manza zafashwemo uyu murongo: Urubanza Nº RCOMAA 00027/2023/CA, rwaciwe mu rubanza rubanziriza urundi n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 9/8/2023 haburana DRAGON SUPPLY Ltd na KAJANGWE Joseph n’abandi (igika cya 23).
## Page 82
82
IV. ITANGWA RY’IBIHANO 1. Imanza zagabanyije igihano
1. Icyaha: Gusambanya umwana/ gukoresha undi imibonano mpuzabitsina ku gahato
S/ N Urubanza
Ababuranyi Impamvu Igihano giteganyirijwe n’itegeko Igihano cyatanzwe 1. No RPAA 00138/2022/C A rwaciwe ku wa 30/5/2023 UBUSHINJ ACYAHA Na UWIZEYIMA NA Claude Impamvu nyoroshyacyaha yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yaburanye yemera icyaha, kuba bwari ubwa mbere akoze icyaha no kuba yarakoze icyaha ari mu kigero cy’imyaka 23.
Gusambanya umwana, icyaha giteganywa kandi gihanwa n’ingingo ya 133 y’Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018, iyo ugihamijwe uhanishwa igifungo kitari munsi y’imyaka makumyabiri (20) ariko kitarenze imyaka makumyabiri n’itanu (25).
Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 15 aho kuba igifungo cy’imyaka 20 yahanishijwe n’Urukiko Rukuru ku cyaha cyo gusambanya umwana w’imyaka 15 y’amavuko akamutera inda
2. N° RPAA 00152/2022/C A rwaciwe ku wa 15/06/2023 UBUSHINJ ACYAHA Na NDORIYOBI JYA Kami Gérard
Impamvu nyoroshyacyaha yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yaburanye yemera icyaha kandi bikaba byari ubwa mbere akoze icyaha ku buryo buzwi.
Idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 15 aho kuba igifungo cy’imyaka 20 yahanishijwe n’Urukiko rubanza ku cyaha cyo gusambanya umwana w’imyaka 16 y’amavuko.
3. No RPAA 00747/2021/C A rwaciwe ku wa 28/7/2023 UBUSHINJ ACYAHA Na DUKUZUM UREMYI Adeodatus Impamvu nyoroshyacyaha yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko yakoze icyaha afite imyaka 24 akaba ari ubwa mbere akurikiranweho icyaha no kuba nta myitwarire mibi asanganywe.
Idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 15 aho kuba igifungo cy’imyaka 20 yari yahanishijwe n’Urukiko rubanza ku cyaha cyo gusambanya umwana w’imyaka 16.
## Page 83
83
4. N° RPAA 00646/2021/C A rwaciwe ku wa 30/06/2023 UBUSHINJ ACYAHA NA NDAYAMBA JE Emmanuel. Impamvu nyoroshyacyaha yashingiweho agabanyirizwa igihano ni iy’uko bwari ubwa mbere yakurikiranwaho icyaha mu buryo buzwi, kandi nta kigaragaza ko yari asanzwe afite imyitwarire mibi.
Idem Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 20 aho kuba igifungo cy’imyaka 21 yahanishijwe n’Urukiko rubanza ku cyaha cyo gusambanya umwana w’imyaka 16.
2. Icyaha cy’ubwicanyi 1. Nº RPAA 00437/2020/C A rwaciwe ku wa 27/07/2023 UBUSHINJ ACYAHA na BAYAVUGE Alexis alias BUHINJA na HAVUGIMA NA Alexis alias KAZUNGU
Impamvu nyoroshyacyaha yashingiweho bagabanyirizwa igihano ni iy’uko bwari ari ubwa mbere bakoze icyaha no kuba bakiri bato aribwo bari bakigera ku myaka y’ubukure kuko uwa mbere yari afite imyaka 23 y’amavuko, naho uwa kabiri akaba yari afite imyaka 22 y’amavuko. Ubwicanyi, icyaha giteganywa kandi kigahanishwa n’ingingo ya 107 y'Itegeko N°68/2018 ryo kuwa 30/08/2018, iyo ugihamijwe uhanishwa igifungo cya burundu. Urukiko rw’Ubujurire rwabahanishije igifungo cy’imyaka 20 aho kuba igifungo cya burundu bahanishijwe n’Urukiko rubanza ku cyaha cy’Ubwicanyi.
2. Imanza zagumishijeho igihano cyari cyatanzwe
1. Icyaha: Gusambanya umwana/ gukoresha undi imibonano mpuzabitsina ku gahato
S/N Urubanza/
Haburana Impamvu igihano giteganyirijwe n’itegeko Igihano cyatanzwe 1. Nº RPAA 00704/2021 /CA rwaciwe ku wa 09/06/2023 UBUSHINJA CYAHA na HAKIZIMANA Jean Claude Urukiko rwasanze adakwiye kugabanyirizwa igihano kuko atabashije kuvuguruza ibimenyetso byashingiweho ahamywa icyaha n’urukiko.
Gusambanya umwana, icyaha giteganywa kandi gihanwa n’ingingo ya 133 y’Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018, iyo ugihamijwe uhanishwa igifungo kitari munsi y’imyaka makumyabiri (20) ariko kitarenze imyaka makumyabiri n’itanu (25). Urukiko rw’Ubujurire rwemeje igifungo 15 yahawe n’urukiko rubanza ku cyaha cyo gusambanya umwana ufite imyaka 15 kigumyeho.
## Page 84
84
2. N° RPAA 00339/2022 /CA rwaciwe ku wa 29/06/2023 UBUSHINJA CYAHA Na NDAYAMBAJ E Vital
Urukiko rw’Ubujurire rurasanga adakwiye kugabanyirizwa igihano kubera uburemere bw’icyaha yakoze cyo gusambanya umwana w’imyaka 3 kandi we yari afite imyaka 35 y’amavuko anubatse.
Ingingo ya 133 y’Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange nk’uko ryahinduwe kugeza ubu, iteganya ko uwahamwe n’icyaha cyo gusambanya umwana uri munsi y’imyaka cumi n’ine (14), igihano kiba igifungo cya burundu.
Urukiko rw’Ubujurire rwemeje ko igihano cy’igifungo cya burundu yahanishijwe muri urwo rubanza ku cyaha cyo gusambanya umwana w’imyaka 3 y’amavuko kigumyeho
2. Icyaha cy’ubwicanyi 1. Nº RPAA 00030/2021 /CA, rwaciw eku wa 27/07/2023 UBUSHINJA CYAHA na RENZAHO Tharcisse Urukiko rw’Ubujurire rurasanga adakwiye kugabanyirizwa igihano kuko nta kimenyetso uwajuriye yatanze kivuguruza ibimenyetso byashingiweho rumuhamya icyaha cy’ubwicanyi.
Ubwicanyi, icyaha giteganywa kandi kigahanishwa ingingo ya 107 y’Itegeko n° 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange.Iyo ubihamijwe uhanishwa igifungo cya burundu.
Urukiko rw’Ubujurire rwemeje ko igifungo cya burundu yahamijwe n’Urukiko rubanza kidahindutse ku cyaha cy ‘ubwicanyi. 3. Imanza abaregwa bagizwemo abere S/N Urubanza/
Haburana Impamvu igihano giteganyirijwe n’itegeko Igihano cyatanzwe
1. Icyaha: Gusambanya umwana/ gukoresha undi imibonano mpuzabitsina ku gahato 1. Nº RPAA 00533/2022 /CA rwaciwe UBUSHINJA CYAHA Na HABARUGIR A Pacifique Urukiko rw’Ubujurire rwamugize umwere kuko ibimenyetso byashingiweho bitemeza nta shiti ko yakoze icyaha ashinjwa, icyaha Ingingo ya 133 y’Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange nk’uko ryahinduwe Urukiko rwemeje ko ari umwere aho kuba gifungo cya burundu yahanishijwe n’Urukiko rubanza ku
## Page 85
85
ku wa 29/06/2023 cyo gusambanya umwana bityo kubera uko gushidikanya akaba ahanaguweho icyo cyaha. kugeza ubu, iteganya ko uwahamwe n’icyaha cyo gusambanya umwana uri munsi y’imyaka cumi n’ine (14), igihano kiba igifungo cya burundu.
cyaha cyo gusambanya umwana ufite imyaka 13 y’amavuko. 2. N° RPAA 00088/202/ CA rwaciwe ku wa 29/06/2023 UBUSHINJA CYAHA na NGENDABAN GA Innocent
Urukiko rw’Ubujurire rwamugize umwere kuko nta kimenyetso gihari kigaragaza nta gushidikanya ko yakoze icyaha aregwa.
Gusambanya umwana, icyaha giteganywa kandi gihanwa n’ingingo ya 133 y’Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018, iyo ugihamijwe uhanishwa igifungo kitari munsi y’imyaka makumyabiri (20) ariko kitarenze imyaka makumyabiri n’itanu (25).
Urukiko rwemeje ko ari umwere aho kuba igifungo cy’imyaka 25 yahanishijwe n’urukiko rubanza ku icyaha cyo gusambanya umwana w’imyaka 17 y’amavuko.
4. Imanza zahinduye inyito y’icyaha S/N Urubanza
Haburana Impamvu igihano giteganyirijwe n’itegeko Igihano cyatanzwe
1. Icyaha: Gusambanya umwana/ gukoresha undi imibonano mpuzabitsina ku gahato 1. N° RPAA 00510/2021/CA rwaciwe ku wa 29/06/2023 UBUSHINJA CYAHA Na NAHIMANA Muhamadi
Urukiko rwahinduye inyito y’icyaha ahamwe n’icyaha cyo gukoresha undi imibonano mpuzabitsina ku gahato aho kuba icyaha cyo gusambanya umwana. icyaha cyo gukoresha undi imibonano mpuzabitsina ku gahato giteganywa kandi kigahanwa n’ingingo ya 134 y’Itegeko n° 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 iyo ugihamijwe uhanishwa igifungo kitari munsi y’imyaka 10 ariko kitarenze imyaka 15 n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya 1.000.000 ariko atarenze 2.000.000 FRW. Yahanishijwe igifungo cy’imyaka 10 n’ihazabu ya 1.000.000 Frw aho kuba igifungo cy’imyaka 20 yahanishijwe n’Urukiko rubanza ku cyaha cyo gukoresha undi imibonano mpuzabitsina ku gahato.
## Page 86
86
V. UMWANZURO Nk’uko twateruye tubivuga, iyi nyandiko igamije korohereza abacamanza, abanditsi, abashakashatsi, abashinjacyaha, aba Avoka n’ababuranyi muri rusange kumenya imirongo yatanzwe n’Urukiko. Nk’uko biteganywa n’itegeko, muzi ko Urukiko rw’Ubujurire ari rwo ruburanisha imanza ku rwego rwa nyuma, haseguriwe ububasha bwihariye bwahawe Urukiko rw’Ikirenga bwo kuba rwasubirishamo imanza ku mpamvu z’akarengane. Ni muri urwo rwego, imirongo iba yagaragaye muri iyi nyandiko iba igomba kumurikira Urukiko rw’Ubujurire ndetse n’inkiko zose rukuriye ku bijyanye n’ibyemezo zifata; kandi narwo rwitwararitse kubahiriza imirongo yatanzwe n’Urukiko rw’Ikirenga. Iyi nyandiko ntivuguruza cyangwa ngo igongane n’imanza zisanzwe zisohorwa mu Cyegeranyo cy’ibyemezo by’inkiko. Ariko, kuko mu Cyegeranyo hasohokamo imanza nke kandi kigasohoka rimwe mu gihembwe, twahisemo kujya tubamenyesha imirongo yafashwe mu manza zose zaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire buri kwezi, kugira ngo hatazabaho kwitwaza ko hari imirongo yatanzwe yaba itari izwi. By’umwihariko, twongeye kwibutsa Ababuranyi (Abavoka, Abashinjacyaha) baburanira mu Rukiko rw’Ubujurire ko mbere yo gukora umwanzuro ugenewe uru Rukiko, bakwiye kujya iteka bareba niba ikibazo kigibwaho impaka kitarigeze kibonerwa igisubizo mu manza zabanje, bifashishije izi nyandiko. Ni muri ubwo buryo, twese dufatanyije, tuzagenda dushimangira intego yo gutanga ubutabera bumwe ku bibazo bisa no kwirinda kubogama ku mpamvu iyo ari yo yose. Murakoze.
## Page 87
1