UBUSHINJACYAHA v TWISHIME
The appeal was dismissed because the High Court had already exercised its discretion in considering mitigating circumstances and lawfully reduced the sentence to the statutory minimum; no legal error or abuse of discretion was demonstrated, and the law prohibits further reduction or suspension of the sentence.
Source-derived case information.
- Citation
- RPAA 00143/2023/CA
- Parties
- Applicant: Ubushinjacyaha; Respondent: Twishime Théogène
- Court
- Court of Appeal
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 25 September 2024
- Case Number
- RPAA 00143/2023/CA
- Procedural Posture
- Criminal Appeal / Final Appellate Judgment
- Outcome
- Appeal dismissed
- Legal Topics
- Sentencing, Mitigating Circumstances, Appeals, Drug Offences
- Source Language
- rw
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
Ubushinjacyaha
Applicant
Twishime Théogène
Respondent
Procedural Posture
Criminal Appeal / Final Appellate Judgment
Legal Issues
- 1 Whether the High Court failed to adequately consider mitigating circumstances in reducing the sentence for Twishime Théogène
- 2 Whether the sentence could be further reduced below the statutory minimum or suspended
Ratio Decidendi
The appeal was dismissed because the High Court had already exercised its discretion in considering mitigating circumstances and lawfully reduced the sentence to the statutory minimum; no legal error or abuse of discretion was demonstrated, and the law prohibits further reduction or suspension of the sentence.
Court Disposition
Appeal dismissed
Orders
- The judgment of the High Court (RPA 00859/2021/HC/MUS) sentencing Twishime Théogène to 15 years imprisonment and a fine of 20,000,000 Rwandan Francs is upheld in all respects.
- Court costs are to be borne by the State.
Full Case Text
Judgment text and source record
21 paragraphs
# UBUSHINJACYAHA v TWISHIME
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2024-09-25 - Case/document no.: RPAA 00143/2023/CA - Collection: Court of Appeal
## Text
## Page 1
UBUSHINJACYAHA v TWISHIME [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE - RPAA 00143/2023/CA (Nyirandabaruta, P.J.) 25 Nzeri 2024] Amategeko agnega imanza z’inshinjabyaha – Kongera kugabanyirizwa igihano - Iyo uregwa anenga gusa ko atagabanyirijwe bihagije igihano, buri mucamanza ku rwego urwo arirwo rwose, yemerewe gutanga igihano mu bushishozi bwe kijyanye n’uburemere bw’icyaha ndetse n’ingaruka zacyo. Mu bujurire, Umucamanza yemerewe gusa guhindura igihano cyatanzwe n’Umucamanza wo mu rukiko rubanza igihe amaze kugaragaza ko urwo rukiko rwakoresheje nabi itegeko cyangwa ubushishozi bwarwo mu gutanga icyo gihano. Incamake y’ikibazo: Twishime yafatanwe udupfunyika 263 tw’urumogi akorerwa dosiye, Ubushinjacyaha buyishyikiriza Urukiko Rwisumbuye rwa Rubavu rumurega icyaha cyo gutunda no kugurisha ibiyobyabwenge. Urukiko rushingiye ku kuba Twishime yaraburanye yemera icyaha, rwamuhamije icyaha cyo gutunda no gucuruza ibiyobyabwenge rumuhanisha igifungo cy’imyaka makumyabiri n’itanu (25) n’ihazabu ya miliyoni makumyabiri (20.000.000 Frw). Uregwa yajuririye icyo cyemezo mu Rukiko Rukuru asaba kugabanyirizwa igihano kuko ataruhije ubutabera. Urukiko Rukuru rwasanze ubujurire bufite ishingiro rumuhanisha igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 20.000.000 Frw. Twishime yakomeje kutanyurwa n’icyo gihano akijuririra mu Rukiko rw’Ubujurire asaba kongera kugabanyirizwa igihano. Ubujurire bwarakiriwe maze hasuzumwa ikibazo cyo kumenya niba Urukiko Rukuru rutaritaye ku buryo bwimbitse ku mpamvu nyoroshyacyaha mu kugabanya igihano. Twishime asobanura ko Urukiko Rukuru rutigeze rwita ku mpamvu nyoroshyacyaha ku buryo bwimbitse agaragaza ko yemeye icyaha, akaba ari ubwa mbere yari akoze icyaha, kuba aribwo yari akiva mu myaka y’ubugimbi n’ibindi. Ashingiye kuri izo mpamvu zose, asaba ko yagabanyirizwa igihano agahabwa ikiri munsi y’igiteganywa n’itegeko. Ubushinjacyaha busobanura ko nta mpamvu uregwa agaragaza anenga urubanza rwabanje dore ko urukiko rudategetswe kugabanya igihano niyo haba hari impamvu nyoroshyacyaha bityo bugasanga nta kigomba guhinduka ku cyemezo cy’Urukiko Rukuru. Incamake y’icyemezo: Iyo uregwa anenga gusa ko atagabanyirijwe bihagije igihano, buri mucamanza ku rwego urwo arirwo rwose, yemerewe gutanga igihano mu bushishozi bwe kijyanye n’uburemere bw’icyaha ndetse n’ingaruka zacyo. Mu bujurire, Umucamanza yemerewe gusa guhindura igihano cyatanzwe n’Umucamanza wo mu Rukiko rubanza igihe amaze kugaragaza ko urwo rukiko rwakoresheje nabi itegeko cyangwa ubushishozi bwarwo mu gutanga icyo gihano. Ubujurire nta shingiro bufite. Amategeko yashingiweho: Itegeko N˚ 68/2018 ryo ku wa 30/8/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, ingingo ya 49 Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, ingingo ya 2.
## Page 2
Imanza zifashishijwe: RPA0047/11/CS, Ubushinjacyaha na Nshutirakiza Narcisse, rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 27/03/2015; RPA 00060/2021/CA, Ubushinjacyaha v Nsabimana Callixte alias Sankara n’abandi, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 04/04/2022. Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Tariki 26/08/2021, Twishime Théogène yafatiwe mu Mudugudu wa Gitovu Akagari ka Hehu, mu Murenge wa Bugeshi ho mu Karere ka Rubavu, afite udupfunyika magana abiri na mirongo itandatu na dutatu (263boules) tw’urumogi. Ubushinjacyaha bwamuregeye Urukiko Rwisumbuye rwa Rubavu bumukurikiranyeho icyaha cyo gutunda ibiyobyabwenge, giteganywa kandi kigahanwa n’ingingo ya 263 y’Itegeko N° 68/2018 ryo kuwa 30/08/2018 iteganya ibyaha n’ibihano muri rusange. [2] Mu rubanza No RP 00578/2021/TGI/RBV rwaciwe kuwa 31/08/2021, urwo Rukiko rushingiye ku kwemera icyaha kwa Twishime Théogène mu Bugenzacyaha no ku mvugo z’abatangabuhamya bamushinja, rwemeje ko ahamwa n’icyaha cyo gutunda no kugurisha ibiyobyabwenge bihambaye, rumuhanisha igifungo cy’imyaka makumyabiri n’itanu (25) n’ihazabu ya miliyoni makumyabiri (20.000.000 Frw). [3] Twishime Théogène yajuririye imikirize y’urubanza mu Rukiko Rukuru, Urugereko rwa MUSANZE avuga ko asaba kugabanyirizwa ibihano kuko ibyo yahanishijwe biremereye cyane kandi atararuhije ubutabera, ko yasembuwe n’uwamushukishije kumuhemba amafaranga. Uhagarariye Ubushinjacyaha yavuze ko Twishime Théogène yagabanyirijwe bikurikije amategeko, bityo ko adakwiye kongera kugabanyirizwa igihano. [4] Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Musanze rwaciye urubanza No RPA 00859/2021/HC/MUS, kuwa 20/12/2022, rwemeza ko ikirego cy’ubujurire rwashyikirijwe na Twishime Théogène gifite ishingiro kuri bimwe, rwemeza ko imikirize y’urubanza RP 00468/2020/TGI/RBV rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Rubavu kuwa 26/11/202,1 ihindutse ku bijyanye n’igihano, rumuhanisha gufungwa imyaka cumi n’itanu (15) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda miliyoni makumyabiri (20.000.000 Frw) kuko rwasanze igihano yahawe kitajyanye n’uburemere bw’icyaha yakoze, ndetse akaba agaragaza kwicuza no gusaba imbabazi, mu bushishozi bwarwo rumugabanyiriza igihano, ariko rwemeza ko igihano ahawe kidashobora gusubikwa kuko kirengeje imyaka itanu. [5] Twishime Théogène yarongye ajuririra imikirize y’urwo rubanza mu Rukiko rw’Ubujurire, urubanza rwe ruhabwa Nº RPAA 00143/2023/CA, ruburanishwa mu ruhame ku itariki ya 06/09/2024 Twishime Théogène yunganiwe na Me SEBIGULI Aloys naho Ubushinjacyaha buhagarariwe na Habineza Jean Damascène, Umushinjacyaha ku rwego rw’Igihugu. [6] Mu mwanzuro w’ubujurire no mu miburanire yabo, Twishime Théogène n’umwunganira bavuga ko Urukiko Rukuru rutitaye ku buryo bwimbitse k’ukwiyemerera icyaha kwe nk’impamvu
## Page 3
nyoroshyacyaha ndetse ko rutitaye ku rubanza No RS/1NCONST/SPEC00003/2019/SC rwaciwe n'Urukiko rw'Ikirenga kuwa 04/12/2019 rwa Kabasinga Florida na Leta yu Rwanda, kugira ngo rumugabanyirize igihano. basaba uru Rukiko kwita ku mpamvu nyoroshyacyaha rukagabanya igihano Twishime Théogène yahawe cy’igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15), kikajya munsi y’icyateganyijwe n’amategeko cyangwa kigasubikwa. [7] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko ubujurire bwa kabiri bwa Twishime Théogène butagaragaza inenge zatuma urubanza rwajuririwe ruhinduka, nk’uko biteganywa mu ngingo ya 183 y’Itegeko Nº 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza nshinjabyaha nk’uko ryahinduwe kugeza ubu, kandi ko ibyo asaba yabihawe. [8] Urukiko ruhereye kuri izo mpaka, rurasanga muri uru rubanza hakwiye gusuzumwa ibibazo bikurikira: 1. Kumenya niba mu rubanza rujuririrwa Urukiko Rukuru rutaritaye ku buryo bwimbitse ku mpamvu nyoroshyacyaha mu kugabanyiriza igihano Twishime Théogène. 2. Kumenya niba Twishime Théogène yasubikirwa igihano. II. ISESENGURA RY’IKIBAZO KIGIZE URUBANZA 1. Kumenya niba Urukiko Rukuru rutaritaye ku buryo bwimbitse ku mpamvu nyoroshyacyaha mu kugabanyiriza igihano Twishime Théogène. [9] Twishime Théogène n’Avoka umwunganira bavuga ko Urukiko Rukuru rutigeze rwita ku buryo bwimbitse ku mpamvu nyoroshyacyaha Twishime Théogène yagaragaje zirimo: - Kuba yarorohereje ubutabera yemera icyaha ku buryo budashidikanwaho, akakicuza, akanagisabira imbabazi kandi akavuga ko azaba intangarugero aho azaba ari hose. - Kuba urumogi yafatanywe rutarakwirakwijwe hirya no hino ngo rugire ingaruka ruteza ku buzima bw'abantu; - Kuba aribwo bwa mbere yari akoze icyaha; - Kuba kwiroshora muri icyo cyaha byaratewe n'imibereho yari afite muri icyo gihe nko kuba ari imfubyi, akaba umunyeshuri kandi afite inshingano yo kurera barumuna be batatu. - Kuba ari bwo yari akiva mu myaka y’ubugimbi, agihuzagurika mu kwifatira ibyemezo. [10] Basaba ko mu gufata icyemezo hakwitabwa kuri izo mpamvu nyoroshyacyaha, Urukiko rw’Ubujurire rukagabanya igihano Twishime Théogène yahawe cy’igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15) kikajya munsi y’icyateganyijwe n’amategeko, hakurikijwe ingingo ya 60 y'Itegeko No 68/2018 ryo kuwa 30/08/2018 riteganya ibyaha n'ibihano muri rusange ndetse hashingiwe no ku rubanza No RS/INCONST/SPEC/00003/2019/SC rwaciwe n'Urukiko rw'lkirenga, haburana Kabasinga Florida na Leta y'u Rwanda.
## Page 4
[11] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko ubujurire bwa kabiri bwa Twishime Théogène butagaragaza inenge zatuma urubanza ajuririra ruhinduka, ari cyo ingingo ya 183 y’Itegeko Nº 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza nshinjabyaha nk’uko ryahinduwe kugeza ubu, kandi ko ibyo asaba yabihawe. [12] Avuga ko nk’uko byasobanuwe n’Urukiko Rukuru, mu gika cya 8 cy’urubanza rujuririrwa, nta nenge Twishime Théogène yagaragaraje asaba ko urubanza yari yarajuririye rwahindurwa; ko no mu bujurire bwa kabiri nta nenge zifatika agaragaza kuko asubiramo impamvu nyoroshyacyaha zashingiweho n’Urukiko Rukuru, akavuga ko zititaweho nyamara mu bika bya 8-9 by’urubanza ajuririra urwo Rukiko rwaragaragaje impamvu zatumye agabanyirizwa ibihano. [13] Ashingiye ku murongo watanzwe mu rubanza No RPAA 0021/14/CS-RPAA 0022/14/CS rwaciwe n’Urukiko rw’ikirenga ku wa 13/10/2017, rw’Ubushinjacyaha na Uzabakiriho uvuga ko “Urukiko rudategetswe kugabanya igihano niyo hari impamvu nyoroshyacyaha, ahubwo rugena igihano mu bushishozi bwarwo rurebye imikorere y’icyaha uregwa akurikiranyweho cyangwa uburyo cyakozwemo”, Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko igihe cyose hari impamvu nyoroshyacyaha bitavuze ko Umucamanza agomba kugabanya ibihano. [14] Ku birebana n’urubanza RS/INCONST/SPEC 00003/2019/SC rwo ku wa 4/12/2019 rwaciwe n’Urukko rw’Ikirenga, Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko ntaho urwo rubanza rwategetse umucamanza gutanga ibihano nk’uko umuburanyi abyifuza cyangwa ngo rube rwaragennye ibihano umucamanza agomba gutanga, ahubwo ko rwagaragaje ko nta nzitizi umucamanza agomba kugira mu gihe atanga ibihano. UKO URUKIKO RUBIBONA [15] Imiburanire y’impande zombi igaragaza ko igikwiye gusuzumwa muri uru rubanza ari ukureba niba hari impamvu nyoroshyacyaha Urukiko Rukuru rwakabaye rwarashingiyeho rugabanyiriza Twishime Théogène igihano zititaweho, niba kandi bishoboka ko yagabanyirizwa kugeza munsi y’igihano giteganywa n’itegeko. [16] Ikibazo cyo kumenya niba iyo hari impamvu nyoroshyacyaha urukiko rutegetswe kuyishingiraho rugabanyiriza uregwa ibihano, cyatanzweho umurongo mu rubanza Nº RPA0047/11/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 27/03/2015 haburana Ubushinjacyaha na Nshutirakiza Narcisse, aho uyu yaburanye yemera icyaha, ariko Urukiko rukanga kumugabanyiriza igihano kubera uburyo (icyaha kimuhama) cyakozwemo1. Uyu murongo w’uko urukiko rudategetswe kugabanya igihano niyo hari impamvu nyoroshyacyaha, ahubwo rugena igihano mu bushishozi bwarwo rurebye imikorere y’icyaha uregwa akurikiranyweho cyangwa uburyo cyakozwemo; wakomeje no gukoreshwa no mu zindi manza kugeza ubu2.
1 Urubanza Nº RPA0047/11/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 27/03/2015 haburana Ubushinjacyaha na Nshutirakiza Narcisse, aho uyu yaburanye yemera icyaha (Rwatangajwe mu cyegeranyo cy’ibyemezo by’Inkiko, v.3, 2016, p.189.) 2 Urugero: Urubanza Nº RPAA 0021/14/CS-Nº RPAA 0022/14/CS rwaciwe n’Urukiko rw’ikirenga ku wa 13/10/2017, haburana Ubushinjacyaha na Uzabakiriho, igika cya 14; Urubanza Nº RPAA 00226/2023/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/06/2024 Ubushinjacyaha buburana na GANZA Rodrigue (igika cya 26), n’izindi.
## Page 5
[17] Naho ibijyanye no kongera kugabanyirizwa igihano mu gihe ariyo mpamvu yonyine y’ubujurire, byatanzweho umurongo mu rubanza N° RPA 00060/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 04/04/2022 haburana Ubushinjacyaha, Nsabimana Callixte alias Sankara na bagenzi be. Muri urwo rubanza Urukiko rw’Ubujurire rwagaragaje ko mu rwego rw’ibirego nshinjabyaha iyo abaregwa nta kindi banenga Urukiko rubanza, uretse kuvuga gusa ko batagabanyirijwe bihagije, buri mucamanza ku rwego urwo arirwo rwose, yemerewe gutanga igihano mu bushishozi bwe kijyanye n’uburemere bw’icyaha ndetse n’ingaruka zacyo hakurikijwe ibiteganywa n’ingingo ya 493 y’Itegeko N˚ 68/2018 ryo ku wa 30/8/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, ariko ko mu bujurire, Umucamanza agomba kuzirikana ko yemerewe gusa guhindura igihano cyatanzwe n’Umucamanza wo mu Rukiko rubanza, ari uko amaze kugaragaza ko Urukiko rubanza rwaba rwarakoresheje nabi itegeko cyangwa ubushishozi bwarwo mu gutanga icyo gihano4. [18] Mu Rukiko Rukuru, Urugereko rwa Musanze, mu rubanza No RPA 00859/2021/HC/MUS Twishime Théogène ajuririra, rwaciwe kuwa 20/12/2022, bigaragara ko urwo Rukiko rwasuzumye niba yakongera kugabanyirizwa igihano kubera kwemera icyaha, rusanga ntacyo anenga imikirize y’urubanza yari yajuririye aho kwemera icyaha kwe kwari kwahawe agaciro nk’impamvu nyoroshyaha, akagabanyirizwa igihano cy’igifungo cya burundu yagombaga guhabwa, agahanishwa igifungo cy’imyaka makumyabiri n’itanu (25)5. Urukiko Rukuru ariko rwasanze icyo gihano Twishime Théogène yari yarahawe kitajyanye n’uburemere bw’icyaha yakoze kuko agaragaza kwicuza no gusaba imbabazi, akaba yarafashwe atarakwirakwiza urumogi yari afite kandi atari asanzwe yaragize umwuga kurucuruza, kubw’ibyo mu bushishozi bwarwo, rumugabanyiriza igihano, rumuhanisha igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15) n’ihazabu y’amafaranga miriyoni makumyabiri (20)6. [19] Hashingiwe ku mirongo yavuzwe haruguru, Urukiko rw’Ubujurire rurasanga n’ubwo mu mpamvu rwashingiyeho rumugabanyiriza igihano ntaho Urukiko Rukuru rwavuze ko ari bwo Twishime Théogène yari akiva mu myaka y’ubugimbi, nta wavuga ko rutakoresheje neza ubushishozi bwarwo mu guhana Twishime Théogène, kuko nubwo rwasanze yari yaragabanyirijwe igihano n’Urukiko Rwisumbuye rwa Rubavu, rwongeye kugabanya imyaka icumi (10) ku gihano cy’gifungo yari yahanishijwe n’urwo Rukiko, bityo ubujurire bwe bw’uko Urukiko Rukuru rutitaye ku buryo bwimbitse ku mpamvu nyoroshyacyaha rumugabanyiriza igihano, bukaba nta shingiro bufite kuko iyo rutita kuri izo mpamvu, atari kuba yarongeye kugabanyirizwa igihano. [20] Kubijyanye n’uko Twishime Théogène yagabanyirizwa igihano kugeza munsi y’igiteganywa n'Itegeko (No 68/2018 ryo kuwa 30/08/2018 riteganya ibyaha n'ibihano muri rusange), ndetse hashingiwe no ku rubanza No RS/INCONST/SPEC/00003/2019/SC rwav,zwe harugru; Urukiko rw’Ubujurire rurasanga uretse ko nk’uko nabyo byavuuwe haruguru, rutanategetswe kugabanya igihano n’iyo haba hari impamvu nyoroshyacyaha, ingingo ya 2
3 Iteganya ko “Umucamanza atanga igihano akurikije uburemere bw’icyaha, ingaruka icyaha cyateye, impamvu zatumye agikora, uko uwagikoze yari asanzwe yitwara, imibereho ye bwite n’uburyo icyaha cyakozwemo’’ 4 Reba urubanza N° RPA 00060/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 04/04/2022 haburana Ubushinjacyaha, Nsabimana Callixte alias Sankara na bagenzi be, igika cya 252-254 5 Urubanza No RPA 00859/2021/HC/MUS, rwaciwe n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Musanze kuwa 20/12/2022, haburana Ubushinjacyaha na Twishime Théogène, igika cya 8. 6 Idem. Igika cya 9-10.
## Page 6
y’Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange,yarahinduye ingingo ya 60 y’Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 rimaze kuvugwa, aho mu gace (a) iyo ngingo ya 2 ivuga ko igifungo cya burundu gishobora kugabanywa ariko ntikijye munsi y’igihano cy’igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15); icyo gihano nicyo Twishime Théogène yahanishijwe mu rubanza ajuririrwa, bikaba rero bivuze ko icyo gihano kidashobora kongera kugabanywa. [21] Rurasanga urubanza No RS/INCONST/SPEC/00003/2019/SC rwavuzwe haruguru Twishime Théogène, rwaremeje ko ingingo ya 60 imaze kuvugwa inyuranyije n’Itegeko Nshinga rya Repubulika y’u Rwanda kuko yambura umucamana ubwisanzure mu gutanga ibihano ikaba ibangamiye imitangire y’ubutabera bunoze. Kuba rero urwo rubanza rushingiye ku ngingo y’itegeko yahinduwe ku mpamvu y’uko byemejwe ko inyuranyije n’Itegeko Nshinga, Urukiko ntirwaca urubanza rushingiye ku rubanza rwaciwe hashingiwe ku Itegeko ryamaze guhindurwa. Uwo ni nawo murongo watanzwe mu rubanza Nº RPAA 00048/2020/CA rwaciwe n’uru Rukiko ku wa 26/05/2022, haburana Ubushinjacyaha na Bimenyimana Jean Paul (igika cya 26), aho rwagaragaje ko umurongo wari uriho udashobora gukurikizwa mu gihe itegeko wari ushingiyeho ryavuyeho (cyangwa ryahinduwe)7. [22] Rushingiye kuri ibyo bisobanuro byose byatanzwe, rurasanga ubujurire bwa Twishime Théogène bugamije kugabanyirizwa igihano cy’igifungo yahawe n’Urukiko Rukuru cy’imyaka cumi n’itanu (15) nta shingiro bufite, bityo icyo gihano kikaba kidahindutse. 1. 2. Kumenya niba Twishime Théogène yasubikirwa igihano [23] Twishime Théogène n’Avoka umwunganira basaba Urukiko rw’Ubujurire gusubika igihano yahawe cy’igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15), agasubira mu buzima busanzwe bikamufasha gukorera igihugu na barumuna be b’imfubyi yasigaranye. [24] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko urukiko rudategetswe gusubika ibihano uko umuburanyi abisabye. Akomeza avuga ko muri make ubujurire bwa kabiri bwa Twishime Théogène butagaragaza inenge zatuma urubanza rwajuririwe ruhinduka. UKO URUKIKO RUBIBONA [25] Kubijyanye no gusubika igihano, mu rubanza No RPA 00859/2021/HC/MUS rujuririrwa, Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Musanze rwavuze (igika cya 10) ko igihano cy’igifungo Twishime Théogène yahawe kidashobora gusubikwa kuko kirengeje imyaka itanu (5). [26] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga Twishime Théogène n’Avoka we ntacyo banenga ibyashingiweho n’Urukiko Rukuru rwanga kumusubikira igihano, nta n’ubwo bagaragaza aho bashingira basaba isubikagihano, kuko nk’uko urwo Rukiko rwabyibukije, kandi nk’uko biteganywa n’Ingingo ya 64 y’Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha
7 Uyu murongo ni nawo washingiweho mu manza nyinshi nk’urubanza No RPAA 00367/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire kuwa 22/12/2023, haburana Ubushinjacyaha na Twagirumukiza Innocent Réponse (igika cya 19); urubanza Urubanza Nº RPAA 00066/2023/CA – RPAA 00377/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/05/2024, Ubushinjacyaha buburana na Ngiramahirwe Valens bita Vidici n’undi (igika cya 30), n’izindi.
## Page 7
n’ibihano muri rusange nk’uko ryahinduwe kugeza ubu8, isubikagihano rishoboka iyo igihano cy’igifungo umuntu yakatiwe kitarenze imyaka itanu (5), mu gihe Twishime Théogène yahanishijwe gufungwa imyaka cumi n’itanu (15), iyi ngingo ye y’ubujurire nayo ikaba nta shingiro ifite. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [27] Rwemeje ko ubujurire bwa Twishime Théogène nta shingiro bufite. [28] Rwemeje ko urubanza No RPA 00859/2021/HC/MUS, rwaciwe n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Musanze kuwa 20/12/2022, rwahanishije Twishime Théogène igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda miliyoni makumyabiri (20.000.000 Frw) rugumyeho mu ngingo zarwo zose. [29] Rutegetse ko amagarama y’urubanza aherera ku Isanduku ya Leta.
8 Ivuga ko “Iyo uwakatiwe nta kindi gihano cy’igifungo kirenga amezi atandatu (6) yahanishijwe mbere, urukiko rukoresheje icyemezo gisobanura impamvu, rushobora gutegeka gusubika irangiza ry’igihano cyose cyangwa igice cy’igihano cy’iremezo cyangwa cy’ingereka, iyo igihano cy’iremezo cy’igifungo umuntu yakatiwe kitarenze imyaka itanu (5).”