UMUJYI WA KIGALI v BINTUNIMANA N’ABANDI
The appellant (Umujyi wa Kigali) is entitled to withdraw its appeal as of right under Article 122. Upon withdrawal, the appellant must pay each respondent RWF 150,000 as costs and specified attorney fees, as determined by the court, since respondents incurred expenses in defending the appeal.
Source-derived case information.
- Citation
- RADAA00012/2024/CA
- Parties
- Appellant: Umujyi wa Kigali; Respondent: Bintunimana Innocent; Respondent: Ntirushwamaboko Jean; Respondent: Niyibikora Ephron; Respondent: Uwihoreye Laetitia; Respondent: Mukanyirazogeye Séraphine; Respondent: Nshimyumuremyi Emile; Respondent: Uwimbabazi Aline; Respondent: Mukamazimpaka Veneranda; Respondent: Mukanyubahiro Florida
- Court
- Court of Appeal
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 25 November 2025
- Case Number
- RADAA00012/2024/CA
- Procedural Posture
- Civil Appeal / Court of Appeal – Withdrawal of Appeal Before Merits
- Outcome
- Appeal withdrawn; cross-appeals not admitted; costs and attorney fees awarded to respondents.
- Legal Topics
- Withdrawal of Appeal, Compensation for Expropriation, Costs and Attorney Fees
- Source Language
- rw
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
Umujyi wa Kigali
Appellant
Bintunimana Innocent
Respondent
Ntirushwamaboko Jean
Respondent
Niyibikora Ephron
Respondent
Uwihoreye Laetitia
Respondent
Mukanyirazogeye Séraphine
Respondent
Nshimyumuremyi Emile
Respondent
Uwimbabazi Aline
Respondent
Mukamazimpaka Veneranda
Respondent
Mukanyubahiro Florida
Respondent
Procedural Posture
Civil Appeal / Court of Appeal – Withdrawal of Appeal Before Merits
Legal Issues
- 1 Whether the appellant (Umujyi wa Kigali) can withdraw its appeal as of right under Rwandan law
- 2 Whether respondents are entitled to costs and attorney fees upon withdrawal of appeal
Ratio Decidendi
The appellant (Umujyi wa Kigali) is entitled to withdraw its appeal as of right under Article 122. Upon withdrawal, the appellant must pay each respondent RWF 150,000 as costs and specified attorney fees, as determined by the court, since respondents incurred expenses in defending the appeal.
Court Disposition
Appeal withdrawn; cross-appeals not admitted; costs and attorney fees awarded to respondents.
Orders
- Withdrawal of appeal by Umujyi wa Kigali is accepted.
- Cross-appeals by respondents are not admitted for consideration.
Full Case Text
Judgment text and source record
18 paragraphs
# UMUJYI WA KIGALI v BINTUNIMANA N’ABANDI
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2025-11-25 - Case/document no.: RADAA00012/2024/CA - Collection: Court of Appeal
## Text
## Page 1
UMUJYI WA KIGALI v BINTUNIMANA N’ABANDI. [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE – RADAA00012/2024/CA (Rutazana, P.J.) 25 Ugushyingo 2025] Amategeko yerekeye imiburanishirize y’imanza Mbonezamubano – Ubujurire – Kureka urubanza cyangwa ikirego – Umuburanyi wareze usabye kureka urubanza nuwo baburana akabyemera Urukiko rurabyemeza. Bityo, Urukiko rugenera uwo baburana amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka, ariko ubujurire bw’uririye kubw’uwaretse urubanza ntibusuzumwa kuko urubanza mu mizi ruba rutaburanishijwe. Incamake y’ikibazo: Uru rubanza rwatangiye Bintunimana na bagenzi be bari batuye Midugudu ya Kibiraro I, Kangondo I na Kangondo II, baregera Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge basaba guhabwa ingurane ikwiye mu mafaranga hagendewe ku gaciro imitungo yabo ifite ubwo baregaga kuko bayimuwemo n’umushinga Savannah Creek Residential Housing mu rwego rwo gushyira mu bikorwa igishushanyo mbonera cy’umujyi wa Kigali ariko ntibahabwa ingurane ikwiye mu mafaranga. Nshimyumuremyi na Uwimbabazi bagobotse muri urwo rubanza bavuga ko ari abana ba Mukamazimpaka kandi ko yabahaye umunani ariko bakaba batarawubona kuko ugomba kuva muri uwo mutungo umubyeyi wabo yaregeye, buri wese asaba guhabwa uruhare rwe. Ntirushwamaboko we uri mu bemeye guhabwa inzu nk’ingurane ikwiye nawe yareze asaba ko amasezerano yasinye yemera guhabwa inzu ateshwa agaciro, agahabwa ingurane ikwiye mu mafaranga. Urukiko mu rubanza RAD00070/2021/TGI/NYGE, rwemeje ko ukugoboka kwa Uwimbabazi na Nshimyumuremyi mu rubanza ku bushake kutakiriwe kuko batatanze igarama; ko ibirego bya Ntirushwamaboko, Bintunimana, Kabanda, Mukamazimpaka ,Mukanyirazogeye, Mukanyubahiro, Mwihusi, Mubumbyi, Ndagijimana, Niyibikora, Uwihoreye na Tuyizere nta shingiro bifite; ko Ntirushwamaboko agomba guhabwa inzu yasinyiye mu masezerano yagiranye n’Umujyi Wa Kigali; ko abarega bagomba guhabwa inzu aho guhabwa ingurane mu mafaranga. Bintunimana na bagenzi be bajuririye Urukiko bavuga ko Urukiko Rwisumbuye rwarahaye ishingiro imiburanire y’Umujyi wa Kigali y’uko bubatse mu kajagari, kandi nta bimenyetso wabitangiye; kandi n’iyo Urukiko rubibona ukundi rukemeza ko bubatse mu kajagari rwari rukwiye kwemeza ko ako kajagari kavugururwa cyangwa kakimurwa ku mpamvu z’inyungu rusange;ko kuba rwaremeje ko icyorezo cya Covid 19 ari cyo cyatumye ingurane ikwiye yumvikanyweho idatangwa mu gihe giteganywa n’amategeko, bituma batagenerwa indishyi z’ubukererwe, kandi ngo icyo cyorezo cyarageze mu Rwanda bwa mbere Umujyi wa Kigali waramaze kwemeza agaciro k’imitungo yabo, kuba Urukiko rwaremeje ko batagomba gukorerwa igenagaciro rijyanye n’ibiciro biri ku isoko ubu no kuba rwaremeje ko badakwiriye guhabwa ingurane ikwiye yumvikanyweho mu mafaranga, ahubwo rutegeka ko bahabwa inzu nta cyo rushingiyeho. Basabye kandi Urukiko kwemeza ko Umujyi wa Kigali utiyandikishaho ubutaka bwabo mu gihe cyose batarishyurwa ingurane ikwiye, banasaba kwishyurwa indishyi ikwiye y’imitungo yabo mu mafaranga hiyongereyeho 5% y’ubukererwe, 5% y’ihungabana, indishyi mbonezamusaruro, indishyi z’akababaro, igihembo cya Avoka n’ikurikiranarubanza. Uwimbabazi na Nshimyumuremyi nabo bajuriye bavuga ko ikirego cyabo cyo kugoboka mu cyagombaga kwakirwa kuko batanze amagarama. Umujyi wa kigali wireguye uvuga ko ubujurire bw’abarega nta shingiro bufite. Urukiko mu rubanza RADA00001/2023/HC/KIG rwemeje ko ubujurire bwa Ntirushwamaboko, Nshimyumuremyi n’ubwa Uwimbabazi nta shingiro bufite; naho ubwa Bintunimana Innocent, Mukamazimpaka Veneranda, Mukanyirazogeye Séraphine, Mukanyubahiri Florida, Niyibikora, na Uwihoreye bufite ishingiro kuri bimwe; rwategeka Umujyi wa Kigali kwishyura buri wese ku giti cye ingurane ikwiye mu mafaranga, indishyi z’ihungabana n’iz’ubukererwe.
## Page 2
Umujyi wa Kigali wajuririye urwo rubanza mu Rukiko rw’Ubujurire uvuga ko, Urukiko Rukuru rwawutegetse kwishyura ingurane mu mafaranga, indishyi z’ihungabana n’iz’ubukererwe, rwirengagije ko ibikorwa byashyizwe ku butaka mu buryo bunyuranyije n’amategeko bidatangirwa ingurane; kandi ko indishyi z’ihungabana ritewe no kwimurwa zongerwa ku biciro bya nyuma bihabwa abagomba kwimurwa, n’indishyi z’ubukererwe zikaba zidakwiriye kwishyurwa kuko kudashyira mu bikorwa ibyari biteganyijwe byatewe n’icyorezo cya Covid 19. Bintunimana na bagenzi be batanze inzitizi y’iburabubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire, ishingiye ku gaciro k’ikiburanwa kuko indishyi buri wese yaregeye zitageze nibura kuri 75.000.000Frw ziteganywa n’itegeko; naho ku bijyanye n’impamvu z’ubujurire zatanzwe n’Umujyi wa Kigali bavuga ko nta shingiro zifite. Nshimyumuremyi, Uwimbabazi na Ntirushwamaboko nabo bireguye bavuga ko ubujurire bw’umujyi aa Kigali nta shingiro bufite, banatanga ubujurire bwuririye ku bundi basaba ko nabo bahabwa ingurane ikwiye y’imitungo yabo mu mafaranga, bakanahabwa 5% y’ihungabana, 5% y’ubukererwe n’indishyi zinyuranye z’ibyagiye ku rubanza. Umujyi wa Kigali waje kureka urubanza. Urukiko mu rubanza RADAA 00012/2024/CA, rwemeye kureka urubanza k’umujyi wa Kigali runavuga ko ubujurire bwuririye ku bundi butakiriwe. Incamake y’icyemezo: Umuburanyi wareze usabye kureka urubanza nuwo baburana akabyemera Urukiko rurabyemeza. Bityo, Urukiko rugenera uwo baburana amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka, ariko ubujurire bw’uririye kubw’uwaretse urubanza ntibusuzumwa kuko urubanza mu mizi ruba rutaburanishijwe. Urukiko rwemeye kureka urubanza k’Umujyi wa Kigali. Amategeko yashingiweho: Itegeko N˚ 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, Ingingo ya 124. Nta manza zifashishijwe.
Imanza. I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Ku wa 15/02/2018, Inama Njyanama y’Akarere ka Gasabo yemeje umushinga Savannah Creek Residential Housing wo kwimura abaturage batuye mu Midugudu ya Kibiraro I, Kangondo I na Kangondo II, mu rwego rwo gushyira mu bikorwa igishushanyo mbonera cy’Umujyi wa Kigali. Inama Njyanama kandi yanzuye ko uwo mushinga ari igikorwa cy’inyungu rusange, bityo abafite imitungo mu midugudu yavuzwe haruguru bakazimurwa, bagahabwa indishyi ikwiye ; Inama Njyanama kandi yanemeje ko abazahitamo guhabwa inzu nk’indishyi ikwiye bazagirana n’Akarere ka Gasabo amasezerano yihariye yo guhabwa inzu. [2] Nyuma y’icyo cyemezo, Akarere ka Gasabo (Umujyi wa Kigali) katangiye gushyira mu bikorwa uwo mwanzuro, abaturage babarirwa agaciro k’imitungo yabo ; gakorana amasezerano n’abemeye guhabwa inzu nk’ingurane ikwiye, ariko habonekamo n’abasaba guhabwa ingurane ikwiye mu mafaranga. [3] Ni muri urwo rwego abitwa Bintunimana Innocent, Kabanda Benjamin, Mukamazimpaka Veneranda, Mukanyirazogeye Séraphine, Mukanyubahiro Florida, Mwihusi Théoneste, Mubumbyi Emmanuel,
## Page 3
Ndagijimana Abel, Niyibikora Ephron, Uwihoreye Laetitia na Tuyizere Seleman, baregeye Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge basaba guhabwa ingurane ikwiye mu mafaranga hagendewe ku gaciro imitungo yabo ifite ubwo baregaga. [4] Nshimyumuremyi Emile na Uwimbabazi Aline nabo bagobotse muri urwo rubanza bavuga ko ari abana ba Mukamazimpaka Veneranda kandi ko uyu yabahaye umunani ariko bakaba batarawubona kuko ugomba kuva muri uwo mutungo umubyeyi wabo yaregeye, buri wese muri bo asaba guhabwa uruhare rwe. [5] Uwitwa Ntirushwamaboko Jean uri mu bari bemeye guhabwa inzu nk’ingurane ikwiye nawe yareze asaba ko amasezerano yasinye yemera guhabwa inzu ateshwa agaciro, agahabwa ingurane ikwiye mu mafaranga kandi ikabarwa hakurikijwe igiciro kiri ku isoko. [6] Abarega bose kandi basabye guhabwa 5% y’indishyi z’ubukererwe kuko umushinga wo kubimura warengeje igihe giteganywa n’amategeko, n’izindi ndishyi zinyuranye. [7] Mu rubanza RAD00070/2021/TGI/NYGE rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge ku wa 18/11/2022, rwemeje ibikurikira : Ibirego Uwimbabazi Aline na Nshimyumuremyi Emile batanze basaba kugoboka mu rubanza ku bushake ntibyakiriwe kuko batatanze igarama ; Ibirego byatanzwe na Ntirushwamaboko Jean, Bintunimana Innocent, Kabanda Benjamin, Mukamazimpaka Veneranda, Mukanyirazogeye Séraphine, Mukanyubahiro Florida, Mwihusi Théoneste, Mubumyi Emmanuel, Ndagijimana Abel, Niyibikora Ephron, Uwihoreye Laetitia na Tuyizere Seleman, nta shingiro bifite; Ntirushwamaboko Jean agomba guhabwa inzu yasinyiye mu masezerano yagiranye N’umujyi wa Kigali yo guhabwa inzu nk’ingurane ikwiye y’umutungo we wabaruwe ; Ntirushwamaboko Jean, Bintunimana Innocent, Kabanda Benjamin, Mukamazimpaka Veneranda, Mukanyirazogeye Séraphine, Mukanyubahiro Florida, Mwihusi Théoneste, Mubumbyi Emmanuel, Ndagijimana Abel, Niyibikora Ephroni, Uwihoreye Laetitia na Tuyizere Seleman, bagomba guhabwa inzu aho guhabwa ingurane mu mafaranga, nk’uko bazigenewe mu ibaruwa yo ku wa 20/02/2018 buri wese yandikiwe N’umujyi wa Kigali; Nta ndishyi z’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka abarega bahawe ; Amagarama yatanzwe n’abarega ahwanye n’ibyakozwe mu rubanza. [8] Bintunimana Innocent, Mukamazimpaka Veneranda, Mukanyubahiro Florida, Mukanyirazogeye Séraphine, Niyibikora Ephroni, Uwihoreye Laetitia na Ntirushwamaboko Jean bajuririye urwo rubanza mu Rukiko Rukuru, bashingiye ku mpamvu zikurikira : Kuba Urukiko Rwisumbuye rwa Gasabo rwarahaye ishingiro imiburanire Y’umujyi wa Kigali y’uko bubatse mu buryo budakurikije amategeko n’amabwiriza (mu kajagari), rwirengagije ko nta bimenyetso wabitangiye ; ko kandi n’iyo Urukiko rubibona ukundi rukemeza ko bubatse mu kajagari rwari rukwiye kwemeza ko ako kajagari kavugururwa cyangwa kakimurwa ku mpamvu z’inyungu rusange ; Kuba rwaremeje ko icyorezo cya Covid 19 ari cyo cyatumye ingurane ikwiye yumvikanyweho idatangwa mu gihe giteganywa n’amategeko, bituma batagenerwa indishyi z’ubukererwe, rwirengagije ko icyo cyorezo cyageze mu Rwanda bwa mbere Umujyi wa Kigali waramaze kwemeza agaciro k’imitungo yabo, umushinga wo kubimura ukaba wari umaze hafi imyaka ibiri ushaje;
## Page 4
Kuba Urukiko rutaragize ubushishozi buhagije ku byerekeye amategeko, mu kwemeza ko nta genagaciro mvuguruza batanze mu gihe cy’iminsi icumi (10) uhereye igihe bamenyesherejwe igenagaciro ry’umutungo wabo ; Kuba rwaremeje ko batagomba gukorerwa igenagaciro rijyanye n’ibiciro biri ku isoko ubu; Kuba rwaremeje ko badakwiriye guhabwa ingurane ikwiye yumvikanyweho mu mafaranga, ahubwo rutegeka ko bahabwa inzu nta cyo rushingiyeho. [9] Mu bujurire bwabo kandi basabye Urukiko kwemeza ko Umujyi wa Kigali utiyandikishaho ubutaka bwabo mu gihe cyose batarishyurwa ingurane ikwiye, banasaba kwishyurwa indishyi ikwiye y’imitungo yabo mu mafaranga hiyongereyeho 5% y’ubukererwe, 5% y’ihungabana, indishyi mbonezamusaruro, indishyi z’akababaro, igihembo cya Avoka, ikurikiranarubanza no gusubizwa ingwate y’amagarama. [10] Uwimbabazi Aline na Nshimyumuremyi Emile nabo bajuriye bavuga ko ikirego cyabo gisaba kugoboka mu rubanza ku bushake cyagombaga kwakirwa kuko batanze amagarama. [11] Uhagarariye Umujyi wa Kigali yireguye avuga ko ubujurire bwatanzwe bwose nta shingiro bufite. [12] Mu rubanza RADA00001/2023/HC/KIG (rwahujwe na CMB RADA00002/2023/HC/KIG, CMB RADA00003/2023/HC/KIG, CMB RADA00004/2023/HC/KIG, CMBRADA00005/2023/HC/KIG, CMBRADA00006/2023/HC/KIG na CMB RADA00007/2023/HC/KIG) rwaciwe n’Urukiko Rukuru ku wa 29/04/2024, rwemeje ko ubujurire bwa Ntirushwamaboko Jean, ubwa Nshimyumuremyi Emile n’ubwa Uwimbabazi Aline nta shingiro bufite; naho ubwa Bintunimana Innocent, Mukamazimpaka Veneranda, Mukanyirazogeye Séraphine, Mukanyubahiro Florida, Niyibikora Ephron na Uwihoreye Laetitia bufite ishingiro kuri bimwe; rwategeka Umujyi wa Kigali kwishyura buri wese ku giti cye ingurane ikwiye mu mafaranga, indishyi z’ihungabana n’iz’ubukererwe, bibazwe mu buryo bukurikira: Kuri Bintunimana Innocent : 18.403.023Frw y’ingurane y’umutungo we, 5% y’indishyi z’ihungabana angana na 920.151Frw na 5% y’indishyi z’ubukererwe angana na 920.15Frw; Kuri Niyibikora Ephron : 27.102.313Frw y’ingurane y’umutungo we, 5% y’indishyi z’ihungabana angana na 1.355.115Frw na 5% y’indishyi z’ubukererwe angana na 1.355.115Frw ; Kuri Mukanyubahiro Florida : 16.785.388Frw y’ingurane y’umutungo we, 5% y’indishyi z’ihungabana angana na 839.269Frw na 5% y’indishyi z’ubukererwe angana na 839.269Frw ; Kuri Mukanyirazogeye Séraphine : 16.592.072 Frw y’ingurane y’umutungo we, 5% y’indishyi z’ihungabana angana na 829.603 Frw na 5% y’indishyi z’ubukererwe angana na 829.603Frw ; Kuri Uwihoreye Laetitia : 19.613.672Frw y’ingurane y’umutungo we, 5% y’indishyi z’ihungabana angana na 980.683Frw na 5% y’indishyi z’ubukererwe angana na 980.683Frw ; Kuri Mukamazimpaka Veneranda : 28.405.903Frw (11.471.609Frw +16.934.294Frw) y’ingurane y’umutungo we, 5% y’indishyi z’ihungabana angana na 1.420.295Frw na 5% y’indishyi z’ubukererwe angana na 1.420.295Frw. [13] Muri urwo rubanza kandi Urukiko Rukuru rwemeje ko nta ndishyi z’ikurikiranarubanza n’amafaranga y’igihembo cya Avoka ku rwego rwa mbere no mu bujurire bigenwe, runategeka Umujyi wa Kigali gusubiza Bintunimana Innocent, Mukamazimpaka Veneranda, Mukanyirazogeye Séraphine, Mukanyubahiro Florida, Niyibikora Ephronie, Uwihoreye Laetitia, buri wese ku giti cye, 20.000Frw y’amagarama yatanze ku rwego rwa mbere na 40.000Frw yatanze mu bujurire. [14] Umujyi wa Kigali wajuririye urwo rubanza mu Rukiko, ubujurire bwawo bwandikwa kuri RADAA00012/2024/CA; bugamije kugaragaza ko Urukiko Rukuru rwawutegetse kwishyura ingurane mu mafaranga, indishyi z’ihungabana n’iz’ubukererwe, rwirengagije ko ibikorwa byashyizwe ku butaka mu
## Page 5
buryo bunyuranyije n’amategeko bidatangirwa ingurane; kandi ko indishyi z’ihungabana ritewe no kwimurwa zongerwa ku biciro bya nyuma bihabwa abagomba kwimurwa, n’indishyi z’ubukererwe zikaba zidakwiriye kwishyurwa kuko kudashyira mu bikorwa ibyari biteganyijwe byatewe n’icyorezo cya Covid 19. [15] Uwihoreye Laetitia na Mukanyirazogeye Séraphine batanze inzitizi y’iburabubasha bw’uru Rukiko, ishingiye ku kuba indishyi buri wese yaregeye zitageze nibura kuri 75.000.000Frw ziteganywa n’itegeko ; naho ku bijyanye n’impamvu z’ubujurire zatanzwe n’umujyi wa Kigali bavuga ko nta shingiro zifite; ibi bakanabihurizaho na Bintunimana Innocent, Mukamazimpaka Veneranda, Mukanyubahiro Florida, Niyibikora Ephroni. [16] Nshimyumuremyi Emile, Uwimbabazi Aline na Ntirushwamaboko Jean nabo bireguye bavuga ko ubujurire Bw’Umujyi wa Kigali nta shingiro bufite, banatanga ubujurire bwuririye ku bundi basaba ko nabo bahabwa ingurane ikwiye y’imitungo yabo mu mafaranga, hashingiwe ku biciro biri ku isoko, 5% y’ihungabana, 5% y’ubukererwe n’indishyi zinyuranye z’ibyagiye ku rubanza. [17] Urubanza rwahamagawe ku wa 08/01/2025 ariko ntirwaburanishwa kuko Umujyi wa Kigali wasabye igihe cyo kugerageza gukemura ikibazo mu bwumvikane, nyuma y’aho (ku wa 27/05/2025) hashyirwaho umuhuza wagombaga gufasha ababuranyi gukemura ikibazo ariko ubuhuza ntibwagerwaho. Iburanisha mu ruhame ryabaye ku 17/11/2025, Umuyi wa Kigali uhagarariwe na Me Umulisa Alice, Bintunimana Innocent na Ntirushwamaboko Jean bunganiwe na Me Karangwayire Epiphanie afatanyije na Me Kayinamura Gabriel, Niyibikora Ephron yunganiwe na Me Nzaramba Louis, Uwihoreye Laetitia na Mukanyirazogeye Séraphine bunganiwe na Me Shyaka Mashami Emmanuel, Nshimyumuremyi Emile na Uwimbabazi Aline bahagarariwe na Me Gumuyisabe Augustin, akanunganira Mukamazimpaka Veneranda na Mukanyubahiro Florida. [18] Uhagarariye Umujyi wa Kigali yamenyesheje Urukiko ko wafashe umwanzuro wo kureka ikirego cy’ubujurire wari watanze kuri uru rwego, abaregwa mu bujurire n’abababuranura bavuga ko ari uburenganzira bwawo, ariko ko bagomba gusubizwa ibyo batakaje bakurikirana urubanza. [19] Nyuma y’izo mpaka Urukiko rurasuzuma ibibazo bikurikira bigize urubanza : Kumenya niba Umujyi wa Kigali wakwemererwa kureka ubujurire ; Ibyerekeye amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka abaregwa basaba. II. ISESENGURA RY’IBIBAZO BIGIZE URUBANZA Kumenya niba Umujyi wa Kigali wakwemererwa kureka ikirego [20] Mu iburanisha ryo ku wa 17/11/2025, Me Umulisa Alice yabwiye Urukiko ko Umujyi wa Kigali ahagarariye uretse ubujurire wari wakoze kuri uru rwego, ushingiye ku ngingo ya 122 y’Itegeko N˚ 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi. [21] Abaregwa mu bujurire bose bavuga ko kureka ubujurire ari uburenganzira bw’Umujyi wa Kigali. UKO URUKIKO RUBIBONA [22] Impaka kuri iyi ngingo zishingiye ku kumenya niba Umujyi wa Kigali wakwemererwa kureka ubujurire. [23] Ingingo ya 122 y’Itegeko N⁰ 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, iteganya ibukurikira : “Kureka ikirego ni
## Page 6
ukwiyambura ububasha bwo kuburana. Bijyana no kwiyambura uburenganzira umuntu yari afite bwo gukomeza gukurikirana icyo kirego. Ukwemera k’undi muburanyi si ngombwa”. [24] Nk’uko byavuzwe haruguru, mu iburanisha ryo ku wa 17/11/2025 Me Umulisa Alice yabwiye Urukiko ko Umujyi wa Kigali ahagarariye uretse ikirego cy’ubujurire wari warushyikirije, abaregwa bose bavuga ko Umujyi wa Kigali ufite uburenganzira bwo kureka ubujurire. [25] Hashingiwe ku biteganywa n’ingingo ya 122 y’Itegeko N⁰ 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryavuzwe haruguru, Urukiko rurasanga nta cyabuza ko Umujyi Wa Kigali wemererwa kureka ikirego cy’ubujurire watanze, cyanditse kuri RADAA00012/2024/CA. Ibyerekeye amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka abaregwa basaba [26] Abaregwa mu bujurire bavuga ko n’ubwo Umujyi wa Kigali uretse ubujurire kandi bakaba babyemera, ugomba gutegekwa kubishyura amafaranga ibyo batakaje mu gukurikirana uru rubanza bigizwe n’amafaranga y’ikurikiranarubanza, igihembo cya Avoka n’amagarama y’urubanza, abazwe mu buryo bukurikira : Kuri Bintunimana Innocent : kwishyurwa 3.000.000Frw akubiyemo ay’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka no gusubizwa 60.000Frw y’amagarama yatanze arega ku rwego rwa mbere no ku rwego rw’ubujurire ; Kuri Ntirushwamaboko Jean : kwishyurwa 3.000.000Frw akubiyemo ay’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka no gusubizwa 60.000Frw y’amagarama yatanze arega ku rwego rwa mbere no ku rwego rw’ubujurire ; Kuri Niyibikora Ephron: kwishyurwa 1.000.000Frw y’ikurikiranarubanza na 1.000.000 Frw y’igihembo cya Avoka; Kuri Uwihoreye Laetitia : kwishyurwa 1.000.000Frw y’ikurikiranarubanza na 3.500.000 Frw y’igihembo cya Avoka ku nzego zose ; Kuri Mukanyirazogeye Séraphine : kwishyurwa 1.000.000Frw y’ikurikiranarubanza na 3.500.000 Frw y’igihembo cya Avoka ku nzego zose; Kuri Nshimyumuremyi Emile: kwishyurwa 1.500.000Frw y’ikurikiranarubanza na 3.000.000 Frw y’igihembo cya Avoka ku nzego zose, no gusubizwa 60.000Frw y’amagarama yatanze arega ku rwego rwa mbere no ku rwego rw’ubujurire; Kuri Uwimbabazi Aline : kwishyuwa 1.500.000Frw na 3.000.000Frw y’igihembo cya Avoka ku nzego zose, no gusubizwa 60.000Frw y’amagarama yatanze arega ku rwego rwa mbere no ku rwego rw’ubujurire; Kuri Mukamazimpaka Veneranda : kwishyurwa 1.500.000Frw y’ikurikiranarubanza na 3.000.000Frw y’igihembo cya Avoka ku nzego zose, no gusubizwa 60.000Frw y’amagarama yatanze arega ku rwego rwa mbere no ku rwego rw’ubujurire ; Kuri Mukanyubahiro Florida : kwishyurwa 1.500.000Frw y’ikurikiranarubanza na 3.000.000Frw y’igihembo cya Avoka ku nzego zose no gusubizw 60.000Frw y’amagarama yatanze arega wku rwego ra mbere no ku rwego rw’ubujurire. [27] Uhagarariye Umujyi wa Kigali avuga ko ibijyanye n’amafaranga y’ibyagiye ku rubanza abaregwa basaba abihariye ubushishozi bw’Urukiko. UKO URUKIKO RUBIBONA [28] Ingingo ya 124 y’Itegeko N˚ 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi iteganya ibikurikira, iteganya mu gika cyayo
## Page 7
cya mbere, ko kureka (no kureka urubanza) bituma ibintu bisubira uko byari bimeze ku mpande zombi mbere y’uko urukiko ruregerwa; naho mu gika cya kabiri igateganya ko uretse ikirego cyangwa urubanza ashobora gucibwa amafaranga y’amagarama cyangwa igihembo cya Avoka n’andi yose yatanzwe n’uwo yari yareze mu gukurikirana urubanza.” [29] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga Umujyi wa Kigali ari wo wajuriye kandi ukaba wemerewe kureka ubujurire nk’uko byasobanuwe, hashingiwe ku biteganyijwe mu gika cya kabiri cy’ingingo ya 124 yavuzwe haruguru, Umujyi wa Kigali ukaba ugomba kwishyura abaregwa kuri uru rwego amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka, agenwe mu bushishozi bw’Urukiko harebwe aho urubanza rugarukiye, kuko byumvikana ko hari ibyo batakaje mu gukurikirana urubanza no gushaka Avoka ubaburanira. Umujyi wa Kigali ukaba rero ugomba kwishyura buri wese mu baregwa 150.000Frw y’ikurikiranarubanza kuri uru rwego, naho amafaranga y’igihembo cya Avoka ukayishyurwa mu buryo bukurikira: 1.000.000Frw y’igihembo cya Avoka ku itsinda rya Bintunimana Innocent na Ntirushwamaboko Jean; 1.000.000 Frw kuri Niyibikora Ephron; 1.000.000 Frw ku itsinda rya Uwihoreye Laetitia na Mukanyirazogeye Séraphine ; na 500.000Frw ku itsinda rya Nshimyumuremyi Emile, Uwimbabazi Aline, Mukamazimpaka Veneranda na Mukanyubahiro Florida. [30] Urukiko rurasanga kandi ibijyanye n’amafaranga y’ikurikiranarubanza, igihembo cya Avoka n’amagarama abaregwa bavuga ko batagenewe ku nzego zabanje, kimwe n’ibyo basaba mu bujurire bwuririye ku bundi bijyanye n’imizi y’urubanza (guhabwa ingurane ikwiye ibaze mu mafaranga kandi ku biciro biri ku isoko ubu), bitasuzumwa muri uru rubanza kuko nk’uko byasobanuwe Umujyi wa Kigali wari wajuriye waretse ubujurire bwawo, urubanza rukaba rutaburanishijwe mu mizi; bikaba rero byumvikana ko mu gihe ubujurire bw’ibanze (appel principal) bwatanzwe n’umujyi wa Kigali budasuzumwe kuko waburetse, n’ubujurire bwuririye ku bundi butagomba gusuzumwa; ibintu bikaba bigomba gusubira uko byari bimeze mbere y’uko uru Rukiko ruregerwa nk’uko biteganywa mu gika cya mbere cy’ingingo ya 124 y’Itegeko N˚ 22/2018, yavuzwe haruguru. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [31] Rwemeye ukureka ubujurire kwakozwe n’umujyi wa Kigali mu rubanza RADAA00012/2024/CA. [32] Rwemeje ko ubujurire bwuririye ku bundi bwatanzwe na Bintunimana Innocent, Ntirushwamaboko Jean, Niyibikora Ephroni, Uwihoreye Laetitia, Mukanyirazogeye Séraphine, Nshimyumuremyi Emile, Uwimbabazi Aline, Mukamazimpaka Veneranda, butakiriwe ngo busuzumwe. [33] Rutegetse ko Umujyi wa Kigali wishyura Bintunimana Innocent, Ntirushwamaboko Jean, Niyibikora Ephroni, Uwihoreye Laetitia, Mukanyirazogeye Séraphine, Nshimyumuremyi Emile, Uwimbabazi Aline, Mukamazimpaka Veneranda, na Mukanyubahiro Florida, amafaranga y’u Rwanda ibihumbi ijana ma mirongo itanu (150.000Frw) y’ikurikiranarubanza kuri buri wese, amafaranga y’u Rwanda miliyoni imwe (1.000.000Frw) y’igihembo cya Avoka kuri buri tsinda ry’ababuranyi mu buryo bwavuzwe haruguru, n’ibihumbi magana atanu (500.000Frw) y’igihembo cya Avoka ku itsinda ry’ababuranyi ryavuzwe haruguru. [34] Ruvuze ko amafaranga y’amagarama yatanzwe N’umujyi wa Kigali ujurira ahwanye n’ibyakozwe mu rubanza.