Download PDF

Rwanda Commercial

Supreme Court

UMUTESI et al. v. FINA BANK

On this page

Professional case brief

Research organized from the available case record

Source document

01

Holding and result

Provisional execution was lawfully ordered because the debt was evidenced by a notarial instrument and admitted in court; the law does not require both grounds or admission of the amount. The application to stay execution is baseless.

Court disposition

Application dismissed; lower court judgment affirmed.

Orders

  • Application to stay provisional execution dismissed as unfounded.
  • Judgment of the Commercial High Court remains unchanged.
  • Applicants ordered to pay court costs of 10,500 Rwandan francs (5,250 each), recoverable by force if not paid within eight days.

02

Material facts

Parties

Umutesi Kaberuka Espérance

Applicant Counsel: Me Ingabire Solange

Runyange Médard

Applicant Counsel: Me Ingabire Solange

Fina Bank

Respondent Counsel: Me Rusanganwa Jean Bosco

Amounts and remedies

  • Principal Debt Ordered to Be Paid: RWF 63,836,391
  • Court Costs Ordered in Supreme Court: RWF 10,500
  • Court Costs Per Applicant: RWF 5,250
  • Additional Costs (lower Court): Follow Up Costs: RWF 300,000
  • Additional Costs (lower Court): Advocate's Fee: RWF 300,000
  • Additional Costs (lower Court): State Fee (4%): RWF 300,000

03

Procedural history

  1. Posture

    Commercial Appeal / Supreme Court Judgment on Urgent Application to Stay Provisional Execution

04

Questions and positions

Legal issues

Party arguments

Applicant
Applicants admit the loan but dispute the amount and argue that provisional execution prejudices the appeal, especially regarding the repayment schedule, and was ordered contrary to law.
Respondent
Respondent argues the claim is baseless as the debt is evidenced by a notarial instrument and admitted in court; the applicant failed to repay and even requested an extension, so provisional execution is proper.

05

Court’s reasoning

  1. 01

    Article 210 of Law Nº 18/2004 of 20/06/2004 on civil, commercial, labor and administrative procedure, as amended

    Provisional execution may be ordered if the claim is evidenced by a notarial instrument or if the debt is admitted in court by the defendant; only one of these grounds is required, not both.

  2. 02

    Article 210 of Law Nº 18/2004

    Admission of debt does not require admission of the exact amount for provisional execution to be ordered.

06

Ratio, limits and disposition

Ratio decidendi

Provisional execution was lawfully ordered because the debt was evidenced by a notarial instrument and admitted in court; the law does not require both grounds or admission of the amount. The application to stay execution is baseless.

Court disposition

Application dismissed; lower court judgment affirmed.

  • Application to stay provisional execution dismissed as unfounded.
  • Judgment of the Commercial High Court remains unchanged.
  • Applicants ordered to pay court costs of 10,500 Rwandan francs (5,250 each), recoverable by force if not paid within eight days.

Source and reliance status

Supreme Court · 23 October 2011

This page organises the available record for research. Confirm quotations, current status, and subsequent treatment against the official source before relying on the case.

Judgment reading view

Judgment text

The complete available source text.

Source document

Supreme Court

Commercial· 23 October 2011

RCOM 0009/11/CS

UMUTESI et al. v. FINA BANK

- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2011-10-23 - Case/document no.: RCOM 0009/11/CS - Collection: Supreme Court

Text

Page 1

UMUTESI N’UNDI v. FINA BANK [Rwanda URUKIKO RW’IKIRENGA – RCOM 0009/11/CS (Mukanyundo, P.J., Kayitesi na Mukandamage, J.) 23 Ugushyingo 2011] Amategeko agenga imiburanishirize y’imanza z’ubucuruzi – Irangiza ry’urubanza ry’agateganyo – Impamvu zishingirwaho mu kwemeza irangiza ry’urubanza ry’agateganyo – Kugira ngo irangiza ry’urubanza ry’agateganyo ribeho ni uko ikimenyetso cy’ikiburanwa aba ari inyandikomvaho kandi ikiburanwa akaba ari umwenda wemewe mu rukiko n’uregwa – Si ngombwa gukomatanya izi mpamvu zose ahubwo iyo hujujwe imwe muri zo irangiza ry’urubanza riremerwa – Mukwemera umwenda mu irangiza ry’urubanza ry’agateganyo singombwa ko uregwa aba yemera ingano yawo – Itegeko Nº 18/2004 ryo kuwa 20/06/2004 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi nk’uko ryahinduwe kandi ryujujwe kugeza ubu, Ingingo ya 210. Incamake y’ikibazo: Umutesi Kaberuka na Runyange Médard wari umwishingizi we, bagiranye amasezerano y’inguzanyo na Fina Bank, asinyirwa imbere ya Noteri. Umutesi ntiyubahirije ayo masezerano bituma Fina Bank itanga ikirego mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi. Uru Rikiko rwemeje ko ikirego cya Fina Bank gifite ishingiro rutegeka abarezwe kwishyura 63.836.391 frw n’andi mafaranga atandukanye. Rwategetse kandi irangiza ry’urubanza ry’agateganyo kubera ko ikiburanwa cyari gishingiye ku kimenyetso cy’inyandiko-mvaho yerekeye

amasezerano yasinyiwe imbere ya Noteri, ndetse n’uko uregwa yemeye umwenda mu rubanza. Umutesi na Runyange bajuririye mu Rukiko rw’Ikirenga ariko mbere y’uko ubujurire buburanishwa batanga ikirego kigamije guhagarika irangiza ry’urubanza kuko ryatanzwe mu buryo bunyuranyije n’amategeko kandi ko ryabangamira mu mizi ku bijyanye n’igihe Umutesi yagombaga kurangiza kwishyura umwenda. Fina bank yo ikavuga ko ibyo abajuriye basaba nta shingiro bifite kuko ikiburanwa gishingiye ku kimenyetso cy’inyandiko-mvaho yerekeye amasezerano y’inguzanyo, akaba yarasinyiwe imbere ya Noteri, ndetse Umutesi akaba yaremeye umwenda mu rubanza. Ikindi kandi ni uko Umutesi atashoboye kwishyura inguzanyo yahawe muri 2008, ahubwo mu mwaka wa 2010 akaba yarasabaga kongererwa igihe cyo kwishyura kingana n’umwaka. Incamake y’icyemezo: 1. Irangiza ry’urubanza ry’agateganyo ryemezwa n’urukiko rubyibwirije ndetse nta ngwate iyo ikimenyetso cy’ikiburanwa ari inyandikomvaho n’ikiburanwa ari umwenda wemewe mu rukiko n’uregwa. Kugira ngo irangizarubanza ry’agateganyo ryemezwe n’Urukiko, haba hujujwe nibura imwe muri izo mpamvu ebyiri, izo mpamvu rero zikaba ziba zitagomba gukomatanywa. Irangizarubanza ry’agateganyo risabirwa guhagarikwa rikaba ryarakozwe mu buryo bukurikije amategeko.

2. Iyo irangiza ry’urubanza ryategetswe hashingiwe ku mwenda kandi uwahawe umwenda atemera ingano yawo, nta shingiro bihabwa kuko itegeko ntaho rivuga ko uwemeye umwenda aba agomba no kuba yemera ingano yawo.

Page 2

Ikirego nta shingiro gifite. Urubanza rwaciwe n’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi ntiruhindutse. Amagarama aherereye kubareze. Amategeko yashingiweho: Itegeko Nº 18/2004 ryo kuwa 20/06/2004 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi nk’uko ryahinduwe kandi ryujujwe kugeza ubu, Ingingo ya 210, Iri tegeko ryakoreshwaga igihe ikirego cyatangwaga. Nta manza zifashishijwe. Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Umutesi Kaberuka Espérance yahawe na Fina Bank inguzanyo (ligne de crédit), yishingirwa n’umugabo we Runyange Médard nka ``caution solidaire``, amasezerano y’iyo nguzanyo ashyirwaho umukono imbere ya Noteri. [2] Umutesi ntiyashoboye kwishyura inguzanyo mu buryo bwumvikanyweho muri ayo masezerano, bigera aho FINA BANK imuha ``mise en demeure`` yo kwishyura 50.309.701 frw, nabyo ntibyashoboka, bituma Banki itanga ikirego mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi. [3] Urukiko rwaciye urubanza, rwemeza ko ikirego cya FINA BANK gifite ishingiro, rutegeka Umutesi Kaberuka Espérance na Runyange Médard kuyishyura 63.836.391 frw, 300.000 frw y’ikurikiranarubanza, 300.000 frw y’igihembo cya Avoka no gutanga 4% angana na 300.000 frw y’umusogongero wa Leta. Urukiko rwategetse kandi ko urubanza rurangizwa by’agateganyo kubera ko ikiburanwa gishingiye ku kimenyetso cy’inyandiko-mvaho yerekeye amasezerano yasinyiwe imbere ya Noteri, ndetse n’uko uregwa yemeye

umwenda mu rubanza. [4] Umutesi na Runyange bajuririye urwo rubanza mu Rukiko rw’Ikirenga, ariko mbere y’uko ubujurire buburanishwa, batanga ikirego kigamije guhagarikisha irangiza-rubanza ry’agateganyo ku mpamvu y`uko ryatanzwe mu buryo bunyuranye n’amategeko kandi ko ryabangamira urubanza mu mizi ku bijyanye n`igihe Umutesi agomba kurangiza kwishyura umwenda. [5] Urubanza rwaburanishijwe kuwa 15/11/2011 Umutesi na Runyange bunganirwa na Me Ingabire Solange, naho FINA BANK iburanirwa na Me Rusanganwa Jean Bosco. II. ISESENGURA RY’IKIBAZO KIGIZE URUBANZA Irangizarubanza ry’agateganyo ryemejwe n`Urukiko Rukuru ryaba rinyuranyije n`amategeko? [6] Me Ingabire Solange uburanira abarega (Umutesi Kaberuka na Runyange) avuga ko abo aburanira bemera ko Umutesi yahawe inguzanyo ariko ntibemera ingano yayo, bakaba rero

Page 3

batemeranya n’imvugo y’umucamanza y`uko umwenda wemewe mu Rukiko. Akomeza avuga ko kandi irangiza rubanza ry’agateganyo ryabangamira urubanza rw’ubujurire mu mizi ku bijyanye no gusuzuma igihe Umutesi agomba kuba yarangirije kwishyura ngo kuko Banki yatangiye kumwishyuza umwenda wose hashize ukwezi kumwe ahawe inguzanyo. [7] Me Rusanganwa Jean Bosco uburanira FINA BANK avuga ko ubujurire bw’abo baburana nta shingiro bufite kuko ikiburanwa gishingiye ku kimenyetso cy’inyandiko-mvaho yerekeye amasezerano y’inguzanyo, akaba yarasinyiwe imbere ya Noteri, ndetse Umutesi akaba yaremeye umwenda mu rubanza. [8] Ku bijyanye n’uko irangiza-rubanza ry’agateganyo ryabangamira urubanza mu mizi ku byerekeye isuzuma ry’igihe Umutesi agomba kurangiriza kwishyura, Me Rusanganwa avuga ko nabyo bitahabwa agaciro, kuko Umutesi atashoboye kwishyura inguzanyo yahawe muri 2008, ahubwo mu mwaka wa 2010 akaba yarasabaga kongererwa igihe cyo kwishyura kingana n’umwaka, ubu akaba ageze muri 2011 atarishyura. [9] Ku byerekeranye n’irangiza-rubanza ry’agateganyo, ingingo ya 210 y’Itegeko Nº 18/2004 ryo kuwa 20/06/2004 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi nk’uko ryahinduwe kandi ryujujwe kugeza ubu, ivuga ko irangiza- rubanza ry’agateganyo ryemezwa n’urukiko rubyibwirije ndetse nta ngwate iyo : - 1o ikimenyetso cy’ikiburanwa ari inyandikomvaho, - 2o

ikiburanwa ari umwenda wemewe mu rukiko n’uregwa. [10] Iyi ngingo y’itegeko yumvikanisha ko kugira ngo irangizarubanza ry’agateganyo ryemezwe n’Urukiko, haba hujujwe nibura imwe muri izo mpamvu ebyiri iteganya, izo mpamvu rero zikaba zitagomba gukomatanywa, nkuko uburanira Umutesi abishingiraho ashaka kugaragaza ko irangiza-rubanza ryategetswe ridakurije amategeko, kuko impamvu ya 2º y`uko ikiburanwa kigomba kuba ari umwenda wemewe ituzuye ngo kuko atemera ingano yawo. [11] Urukiko rurasanga nyamara irangizarubanza ry’agateganyo risabirwa guhagarikwa ryarakozwe mu buryo bukurikije amategeko kuko ryategetswe hashingiwe ku kimenyetso cy’umwenda cy`inyandikomvaho cyerekeye amasezerano y’inguzanyo FINA BANK yagiranye na Umutesi agaragaraho imikono n`imihango byakorewe kwa Noteri kuwa 04/08/2008. Ikirego rero gisaba ko ryahagarikwa kuko ridakurikije amategeko kikaba nta shingiro gifite. [12] Naho ku bijyanye n’uko irangizarubanza ryategetswe na none hashingiwe ku mwenda kandi Umutesi atemera ingano yawo, Uru Rukiko rurasanga nabyo nta shingiro ryabyo, kuko kuba Umutesi atemera ingano y`umwenda akurikiranyweho ntacyo bihindura mu gihe muri rusange bigaragara ko yawemereye mu Rukiko Rukuru rw`Ubucuruzi, nk’uko byasobanuwe haruguru, itegeko rikaba ntaho rivuga ko uwemeye umwenda agomba no kuba yemera ingano yawo. [13] Urukiko rusanga irangiza-rubanza ry`agateganyo ryategetswe n`Urukiko Rukuru rw`Ubucuruzi rigomba kugumaho, kuko hari impamvu ebyiri rwashingiyeho nk’ uko ziteganyijwe mu ngingo ya 210 y`Itegeko Nº 18/2004 ryo kuwa 20/06/2004 ryavuzwe haruguru, uretse ko rwashoboraga no gushingira gusa kuri imwe muri zo, nkuko byasobanuwe.

Page 4

III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [14] Rwemeje ko ikirego cyihutirwa cyatanzwe n`Umutesi Kaberuka Espérance na Runyange Médard nta shingiro gifite. [15] Ruvuze ko nta gihindutse ku rubanza rwaciwe n’Urukiko Rukuru. [16] Rutegetse Umutesi Kaberuka Espérance na Runyange Médard gutanga amagarama y’urubanza angana na 10.500, ni ukuvuga 5.250 Frw buri wese, batayatanga mu gihe cy`iminsi munani, ayo mafaranga akavanwa mu byabo ku ngufu za Leta.

Source wording is retained. Consult the source document for its original formatting and pagination.

Authorities

Authorities used by the court

Cases, legislation, regulations, and constitutional provisions identified in the available record.

Law Nº 18/2004 of 20/06/2004 on civil, commercial, labor and administrative procedure, Article 210

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Case-aware research

Ask AI about this case

The judgment and available research above are public. New questions open in a separate private conversation grounded in this case.

About this LexChat collection

This page organizes the available case record for research. Verify quotations, current status, and subsequent treatment against the source document. Corrections can be reported to hello@esheria.ai.

Legal information, not legal advice. Research summaries do not replace the judgment.