Whitefield Investment Company (WIC) Ltd nabandi vs Thomas et Piron Grands Lac (TPGL) N'ABANDI (1)
The appeal was admissible despite the error in party designation in the IECMS system, as the substantive appellant was WIC Ltd and the mistake was correctable. The lower court did not err in ruling on the properties auctioned based on the evidence presented at the time, but the appellate court recognized additional...
Source-derived case information.
- Citation
- RCOMA 00002/2023/CA
- Parties
- Appellant: Whitefield Investment Company (WIC) Ltd; Respondent: Thomas et Piron Grands Lacs (TPGL) Ltd
- Court
- Court of Appeal
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 30 May 2023
- Case Number
- RCOMA 00002/2023/CA
- Procedural Posture
- Commercial Appeal / Court of Appeal Judgment
- Outcome
- Appeal partially allowed
- Legal Topics
- Appeal Procedure, Arbitration Award Enforcement, Mistake in Party Designation, Interim Measures, Execution of Judgments
- Source Language
- rw
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
Whitefield Investment Company (WIC) Ltd
Appellant
Thomas et Piron Grands Lacs (TPGL) Ltd
Respondent
Procedural Posture
Commercial Appeal / Court of Appeal Judgment
Legal Issues
- 1 Whether the appeal filed by WIC Ltd should be admitted despite errors in party designation in the IECMS system
- 2 Whether the Commercial High Court ruled on matters not pleaded
- 3 Whether the Commercial High Court erred in determining the number of properties auctioned
Ratio Decidendi
The appeal was admissible despite the error in party designation in the IECMS system, as the substantive appellant was WIC Ltd and the mistake was correctable. The lower court did not err in ruling on the properties auctioned based on the evidence presented at the time, but the appellate court recognized additional properties as having been auctioned based on new evidence submitted on appeal.
Court Disposition
Appeal partially allowed
Orders
- The judgment of the Commercial High Court (RCOM 00005/2023/HCC) is modified only regarding the properties recognized as auctioned.
- The list of properties considered as auctioned is expanded to include UPI: 1/02/09/02/4119, UPI: 1/02/09/02/4117, UPI: 1/02/09/02/4071, and UPI: 1/02/09/02/4115 in addition to those previously recognized.
Full Case Text
Judgment text and source record
23 paragraphs
# Whitefield Investment Company (WIC) Ltd nabandi vs Thomas et Piron Grands Lac (TPGL) N'ABANDI (1)
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2023-05-30 - Case/document no.: RCOMA 00002/2023/CA - Collection: Court of Appeal
## Text
## Page 1
WHITEFIELD INVESTMENT COMPANY (WIC) LTD v. THOMAS ET PIRON GRAND LAC (TPGL) LTD [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE – RCOMA 00002/2023/CA (Munyangeri, P.J.) 30 Gicurasi 2023] Amategeko agenga imiburanishirize y’imanza – Kujuririra urubanza – Kwibeshya ku myanya y’ababuranyi – Umuburanyi wakoze amakosa yo kubusanya imyanya y’ababuranyi muri system ya IECMS mu gihe ajurira, ntibikwiye ko avutswa uburenganzira bwe bwo kwakirirwa ubujurire kuko ibyo bishoboka ko bikosorwa. Incamake y’ikibazo: Whitefield Investment Company (WIC) Ltd yagiranye amasezerano na Thomas et Piron Grands Lac (TPGL) Ltd yo kubaka ububiko (warehouse) mu cyanya cy’inganda (Free Trade zone). TPGL mu kubahiriza ibikubiye muri ayo masezerano, yarubatse ariko ikavugako yagiye itinzwa kurangiza iyo mirimo na ba supervisors ba WIC Ltd, na WIC Ltd ubwayo ndetse ikavugako yanze kuyishyura agera kuri 600 000 000 Frw inihesha inzu idategereje ko TPGL Ltd ikora handover ku buryo buboneye. WIC Ltd yareze TPGL Ltd mu bukemurampaka iyo nayo yihana umukemurampaka wari washyizweho kubera kugaragaza imyitwarire mibi itera kwibaza k’ukubogama kwe, undi Mukemurampaka washyizweho kugirango akemura impaka hagati y’izo mpande zombi yivanyemo, undi nawe ushyizweho mu gihe atarakemura ikibazo, uwihanwe mbere ahita atanga icyemezo cy’ubukemurampaka avugako WIC Ltd itsinze; ndetse icyo cyemezo kirangirizwa mu Rwanda. TPGL Ltd yatambamiye icyo cyemezo isaba Perezida w’Urukiko rw’ubucuruzi gutesha agaciro kashempuruza yashyizwe kuri uwo mwanzuro w’ubukemurampaka hatangira imanza kugeza ubwo ku rwego rwa nyuma Urukiko rw’Ikirenga rwemeje ko icyemezo cya Perezida w’Urukiko rw’ubucuruzi gitesha agaciro kashempuruza kigumyeho. TPGL Ltd yaregeye Urukiko Rukuru rw’ubucuruzi irusaba gutegeka ko icyemezo cya Perezida w’Urukiko rw’Ubucuruzi gisubiza agaciro kashempuruza kitubahirije amategeko ndetse itanga n’ikirego cyihutirwa gihagarika cyamunara ivugako icyemezo cyirangizwa cyaregewe urukiko ngo rugiteshe agaciro Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwemeje ko ikirego cya TPGL Ltd gifite ishingiro, rwemeza ko irangizwa ry’umwanzuro w’ubukemurampaka rikorerwa ku mitungo yayo rihagarara by’agateganyo kugeza igihe urubanza ku kirego cy’iremezo ruciriwe uretse mu mitungo yamaze kugurishwa. WIC Ltd yajuririye icyo cyemezo mu Rukiko Rukuru rw’ubujurire ivuga Urukiko rwaciye urubanza ku kitararegewe ndetse naho rwavuze ko imitungo 5 ariyo yakorewe cyamunara kandi ari cumi n’ibiri. TPGL Ltd yatanze inzitizi yo kutakira ubujurire bwa WIC Ltd ivugako yashakaga kujurira, ariko itabikoze mu buryo no mu bihe byemewe n’amategeko ndetse ko no kugeza ku ngwate y’amagarama yishyuwe, idashobora kugaragaza ko ari yo yajuriye, igakomeza ivuga ko Thomas et Piron Grands Lacs itajuriye ndetse itanabibishaka ko ndetse iramutse ihawe igihe cyo kongera
## Page 2
gutanga ubujurire uko bikwiye, ibihe byo kujurira byaba byararenze, ivuga kandi ko muri system ya IECMS bigaragara ko ingwate y’amagarama yatanzwe na Thomas et Piron Grands Lacs, ndetse n’icyemezo cy’ubwanditsi bw’Urukiko kigaragaza ko uwajuriye ari Thomas et Piron Grands Lacs, bityo igasanga izi ari impamvu zituma ikirego kitagomba kwakirwa. Kuri iyi nzitizi, WIC Ltd ivugako nta shingiro ifite, igasobanura ko ingwate y’amagarama yishyuwe nayo aho kuba Thomas et Piron Grands, ahubwo ko ikibazo cyavutse ubwo uwo yatumaga kumutangira ikirego yibeshyaga mu kwandikisha ababuranyi, akavuga ko ujurira ari Thomas et Piron Grands Lacs aho kuba Whitefield Investment Company Ltd, ivuga kandi ko ubujurire butareberwa gusa ku bikubiye mu nyandiko itanga ikirego yonyine (Acte introductive d’instance), ko bunareberwa mu myanzuro yatanzwe no mu bibazo byasabiwe gusuzumwa kandi ko ibisobanuro biri muri dosiye, bigaragara ko byatanzwe na Whitefield Investment Company Ltd. ikomeza ivuga kandi ko mu kujurira nta bukererwe bwabayeho ndetse yasobanuriwe n’umukozi w’Urukiko ukora mu ikoranabuhanga rya IECMS ko gukosora imyanya ababuranyi bahawe mu gutanga ikirego, nta cyo bihindura ku matariki ikirego cyatangiweho. Incamake y’icyemezo: Umuburanyi wakoze amakosa yo kubusanya imyanya y’ababuranyi muri system ya IECMS mu gihe ajurira, ntibikwiye ko avutswa uburenganzira bwe bwo kwakirirwa ubujurire kuko ibyo bishoboka ko bikosorwa. Ubujurire bufite ishingiro kuri bimwe. Amagarama ahwanye n’ibyakozwe mu rubanza. Amategeko yashingiweho: Itegeko N˚ 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, Ingingo ya 7 n’iya 147; Itegeko N˚ 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, Ingingo ya 154. Imanza zashingiweho: Nta manza zifashishijwe Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Ku wa 13/09/2013, Whitefield Investment Company (WIC) Ltd yagiranye na Thomas et Piron Grands Lacs (TPGL) Ltd amasezerano yo kubaka ububiko (warehouses) mu cyanya cy’inganda (Free Trade Zone), TPGL Ltd yarubatse ariko ikajya itinzwa na ba Supervisors ba WIC Ltd ndetse na WIC Ltd ubwayo. TPGL Ltd ivuga ko WIC Ltd yanze kuyishyura amafaranga agera kuri 600.000.000 Frw ndetse inihesha inzu ku ngufu, idategereje ko TPGL Ltd ikora handover mu buryo buboneye. [2] Nyuma yo kwihesha inzu no kutishyura ibyakozwe, WIC Ltd yareze TPGL Ltd mu bukemurampaka kandi ibizi neza ko ifite amafaranga itigeze yishyura. TPGL Ltd ivuga ko
## Page 3
yihannye umukemurampaka wari washyizweho, kubera kugaragaza imyitwarire itari myiza itera kwibaza k’ukutabogama kwe. Mu gihe impaka kuri uko kwihanwa zari zamaze gukemurwa n’Urukiko Ruhoraho rw’Ubukemurampaka (The Permanent Court of Arbitration “PCA”) hagashyirwaho uwitwa Richard OMWELA, uyu yivanye mu bukemurampaka bitewe n’uko WIC Ltd yamunanizaga cyane, hashyirwaho uwitwa NDANGA KAMAU, mu gihe atarakemura ikibazo, umukemurampaka wari wihanwe witwa Emmanuel ODHIAMBO ahita atanga icyemezo cye kibogamye, avuga ko WIC Ltd itsinze. [3] Icyo cyemezo cyafashwe na Emmanuel ODHIAMBO cyaje kurangirizwa mu Rwanda, TPGL Ltd imaze kukimenya no kumenya amakuru ko cyashyizweho kashe mpuruza mu buryo bwihishe, yaragitambamiye, Perezida w’Urukiko rw’Ubucuruzi atesha agaciro iyo kashe mpuruza, hatangira imanza zirebana na yo kugeza ubwo ku rwego rwa nyuma mu rubanza RS/INJUST/ RAD 00001/2020/SC, Urukiko rw’Ikirenga rwemeje ko icyemezo cya Perezida w’Urukiko rw’Ubucuruzi gitesha agaciro iyo kashe mpuruza kigumyeho. [4] Nyuma y’uko urubanza RS/INJUST/ RAD 00001/2020/SC rutesha agaciro iyo kashe mpuruza ruciwe, WIC Ltd yongeye kwandikira Perezida w'Urukiko rw'Ubucuruzi, imusaba ko yakwisubira ku cyemezo yafashe ku wa 01/04/2019, abasubiza ko atakwisubira, WIC Ltd ijuririra icyo cyemezo kwa Perezida w'Urukiko Rukuru rw'Ubucuruzi, yanzura ko icyemezo Perezida w'Urukiko rw'Ubucuruzi yafashe kitajuririwa mu buryo bw'ibirego bishobora kujuririrwa. TPGL Ltd ivuga ko WIC Ltd itanyuzwe, yongera kwegera Perezida w'Urukiko rw'Ubucuruzi uriho ubu, mu buryo bwo kumwima amakuru, imusaba ko yavanaho icyemezo mugenzi we yari yarafashe, maze asubiza agaciro iyo kashe mpuruza anyuranyije n'urubanza RS/INJUST/RAD 00001/2020/SC. Ibyo bituma WIC Ltd ihita itangira irangizarubanza ry'icyo cyemezo, kandi kitubahirije amategeko ndemyagihugu y'u Rwanda. [5] TPGL Ltd ivuga ko nyuma yo kubona ko WIC Ltd iri kurangiza icyemezo cy’ubukemurampaka cyavuzwe haruguru, yahise iregera Urukiko Rukuru rw'Ubucuruzi, irusaba ko rwategeka ko icyo cyemezo kitubahirije amategeko, rukagitesha agaciro, ikirego cyandikwa kuri RCOM 00004/2023/HCC, nyuma itanga ikirego cyihutirwa, isaba guhagarika iyo cyamunara ivuga ko icyemezo kirangizwa cyaregewe urukiko ngo rugiteshe agaciro, kandi ko cyamunara ikomeje noneho TPGL Ltd igatsinda urubanza rw’iremezo, nta cyo byaba bikimaze kuko yaba yararangije kwangiririzwa n'iryo rangizarubanza, ndetse ko mu mitungo iri kugurishwa, harimo iyo TPGL Ltd yamaze kugurisha impaka ziburanwa zitaraba. [6] Whitefield Investment Company (WIC) Ltd ivuga ko nyuma y’uko hatanzwe ikirego gisaba guhagarika cyamunara, cyamunara yakomeje hakaba hari imitungo itimukanwa umunani (8) yagurishijwe. Ivuga rero ko uru rubanza rutakiri ngombwa kubera ko mu mitungo bavugamo ko yahagarikwa gukorerwaho cyamunara, umunani muri yo yamaze kugurishwa, ndetse ko urubanza rw’ikirego cyihutirwa rukomeje kuburanishwa, rwaba rwahinduriwe icyaregewe kuko batanze ikirego muri rusange cyo guhagarika cyamunara ku mitungo irenga mirongo inani (80). Ivuga kandi ko TPGL Ltd yagombye kugaragaza imitungo isaba guhagarikira cyamunara, kubera ko imitungo yayo yose itari mu matangazo ya cyamunara, ko rero ikirego cyayo kidakwiye kwakirwa. [7] WIC Ltd ivuga ko ibisabwa na TPGL Ltd ko cyamunara yahagarikwa nta gaciro bikwiye guhabwa kuko nta kimenyetso yerekana cy’uko muri iyo mitungo harimo iyo yagurishije kera.
## Page 4
Ikindi ngo ni uko n’iyo uru rubanza rwacibwa cyamunara yarabaye, nta cyo rwayifasha kuko rutari ngombwa kubera ko rwatanzwe mu mpitagihe, kandi banasaba exequatur ariko ntibayitindeho, ahubwo bagahita basaba ko iki cyemezo cyateshwa agaciro. Ivuga kandi ko gusaba guhagarika irangiza ry’urubanza bikorwa hashingiwe ku mpamvu ziteganywa n’ingingo ya 260 y’Itegeko no 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, akaba nta na kimwe mu biteganyijwe n’iyo ngingo y’itegeko TPGL Ltd ishingiraho isaba ko cyamunara ihagarikwa. [8] WIC Ltd ikomeza ivuga ko ingingo ya 185 y’Itegeko no 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 rimaze kuvugwa haruguru ishingirwaho na TPGL Ltd idakwiye gukoreshwa muri uru rubanza, kubera ko ikirego cy’iremezo bashingiraho cyashaje. Ivuga ko icyihutirwa ari ukugaruza ibyo WIC Ltd yatsindiye TPGL Ltd imaze imyaka itanu (5 years) itarabibona kandi binanizwa na TPGL Ltd buri gihe. Ivuga ko isanga nta cyihutirwa TPGL Ltd yerekana kandi ko n’ubwo yatsinda urubanza rw’iremezo, WIC Ltd ifite uburyo bwinshi bwo kuba yakwishyura ibyo yaba yatsindiwe kuko n’uwo mutungo uri muri uru rubanza ari ububiko (warehouses) mu cyanya cy’inganda (Free Trade Zone), kandi bufite agaciro karenga miliyali ebyiri z’amafaranga y’u Rwanda. Isaba indishyi zitandukanye. [9] Mu rubanza RCOM 00005/2023/HCC rwaciwe ku wa 15/02/2023, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwemeje ko ikirego cyatanzwe na Thomas et Piron Grands Lacs gifite ishingiro, rwemeza ko irangizwa ry’umwanzuro w’ubukemurampaka riri gukorerwa ku mitungo ya TPGL Ltd rihagarara by’agateganyo kugeza urubanza RCOM 00004/2023/HCC ruciwe uretse imitungo yamaze kugurishwa ibaruye kuri UPI: 1/02/09/02/4076; UPI: 1/02/09/02/4077; UPI: 1/02/09/02/4061; UPI: 1/02/09/02/4106 na UPI: 1/02/09/02/4108, rwemeza ko nta ndishyi zitanzwe muri urwo rubanza, rutegeka Whitefield Investment Company Ltd gusubiza Thomas et Piron Grands Lacs 40.000 Frw yatanzeho ingwate y’amagarama irega. [10] Ku wa 17/02/2023, Whitefield Investment Company Ltd yajuririye icyo cyemezo mu Rukiko rw’Ubujurire (Mu gusobanura imiterere y’ikibazo, muri system ya IECMS ikoreshwa, birangira hagaragazwa ko ari Whitefield Investment Company Ltd ijurira, ariko ahandi hose handikwa amazina y’ababuranyi, hagaragajwe ko ari Thomas et Piron Grands Lacs yajuriye, uregwa akaba Whitefield Investment Company Ltd), ubujurire bwandikwa kuri RCOMA 00002/2023/CA, ivuga ko Urukiko rwaciriye urubanza ku kitararegewe, no kuba rwaravuze ko imitungo itanu ari yo yakorewe cyamunara yonyine kandi ari cumi n’ibiri. [11] Urubanza rwaburanishijwe ku wa 09/05/2023, Whitefield Investment Company Ltd ihagarariwe na Me Munyandamutsa Jean Pierre, Thomas et Piron Grands Lacs Ltd ihagarariwe na Me NZIRABATINYI Fidēle afatanyije na Me Ngilinshuti Jean Bosco, iburanisha ryimurirwa ku wa 15/05/2023 kugira ngo uwajuriye nyawe ashake abakozi b’Urukiko bashinzwe iby’ikoranabuhanga rya IECMS bamufashe gukosora uburyo ababuranyi barigaragajwemo, uwo munsi ugeze Me Munyandamutsa Jean Pierre avuga ko atashoboye kubona abo bakozi kuko bamubwiraga ko bari mu mahugurwa, abahagarariye Thomas et Piron Grands Lacs batanga inzitizi yo kutakira ikirego cy’ubujurire cyatanzwe mu mazina ya Thomas et Piron Grands Lacs, Urukiko rufata icyemezo cyo kuburanisha urubanza mu mizi, buri ruhande rukisobanura hakurikijwe ukuri kuzwi ko uwajuriye ari Whitefield Investment Company Ltd, uregwa mu bujurire ari Thomas et Piron Grands Lacs Ltd, hatitawe ku byagaragajwe mu ikoranabuhanga rya IECMS, inzitizi yatanzwe ikazasuzumirwa hamwe n’urubanza mu mizi.
## Page 5
II. IBIBAZO BIGIZE URUBANZA N’ISESENGURA RYABYO 1. Kumenya niba ikirego cy’ubujurire cyatanzwe kidakwiye kwakirwa [12] Me Nzirabatinyi Fidēle uhagarariye Thomas et Piron Grands Lacs avuga ko Whitefiels Investment Company Ltd yashakaga kujurira, itabikoze mu buryo no mu bihe byemewe n’amategeko ndetse ko no kugeza ku ngwate y’amagarama yishyuwe, Whitefield Investment Company Ltd idashobora kugaragaza ko ari yo yajuriye. Akomeza avuga ko Thomas et Piron Grands Lacs itajuriye ko itanabishaka, ko Whitefield Investment Company Ltd iramutse ihawe igihe cyo kongera gutanga ubujurire uko bikwiye, ibihe byo kujurira byaba byararenze, ikaba irimo gutesha Urukiko igihe kuko n’ubundi ubwo bujurire butazakirwa. [13] Me Ngilinshuti Jean Bosco na we uhagarariye Thomas et Piron Grands Lacs avuga ko ibiteganywa n’ingingo ya 154 y’itegeko ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi bireberwa hamwe byose, ko kuba uwo ahagarariye atarigeze atuma Me Munyandamutsa Jean Pierre kumutangira ikirego cyo kujurira, kuba ingwate y’amagarama yaratanzwe na Thomas et Piron Grands Lacs, no kuba icyemezo cy’ubwanditsi bw’Urukiko kigaragaza ko uwajuriye ari Thomas et Piron Grands Lacs, asanga izi ari impamvu zituma ikirego kitakirwa. [14] Me Munyandamutsa Jean Pierre uhagarariye Whitefield Investment Company Ltd avuga ko inzitizi yatanzwe nta shingiro ifite, ko ingwate y’amagarama yishyuwe na White Investment Company Ltd atari Thomas et Piron Grands Lacs yayishyuye, ahubwo ko ikibazo cyavutse ubwo uwo yatumaga kumutangira ikirego yibeshyaga mu kwandikisha ababuranyi, akavuga ko ujurira ari Thomas et Piron Grands Lacs aho kuba Whitefield Investment Company Ltd, avuga kandi ko nta kimenyetso abahagarariye Thomas et Piron Grands Lacs bagaragariza Urukiko cyemez ko ingwate y’amagarama yatanzwe mu mazina ya Thomas et Piron Grands Lacs. [15] Me Munyandamutsa Jean Pierre akomeza avuga ko ubujurire butareberwa gusa ku bikubiye mu nyandiko itanga ikirego yonyine (Acte introductive d’instance), ko bunareberwa mu myanzuro yatanzwe no mu bibazo byasabiwe gusuzumwa kandi ko ibisobanuro biri muri dosiye, bigaragara ko byatanzwe na Whitefield Investment Company Ltd. Avuga kandi ko mu kujurira nta bukererwe bwabayeho ndetse ko umukozi w’Urukiko ukora mu ikoranabuhanga rya IECMS yamubwiye ko gukosora imyanya ababuranyi bahawe mu gutanga ikirego, nta cyo bihindura ku matariki ikirego cyatangiweho. UKO URUKIKO RUBIBONA [16] Ingingo ya 147, igika cya mbere y’Itegeko n˚ 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi iteganya ko Umuntu wabaye umuburanyi mu rubanza ku rwego rwa mbere ashobora kurujuririra iyo abifitemo inyungu, keretse iyo amategeko abigena ukundi. [17] Ingingo ya 7 y’itegeko rimaze kuvugwa iteganya ko” Urega afite inshingano zo : 1˚ gutanga ingwate y’amagarama, uretse igihe itegeko ribiteganya ukundi”. Na ho ingingo ya 188,
## Page 6
igika cya mbere, iteganya ko” Igihe cyo kujuririra icyemezo ni iminsi itatu (3) y’akazi uhereye ku munsi icyemezo cyasomeweho cyangwa ababuranyi bakimenyeyeho” […]. [18] Dosiye y’urubanza igaragaza ko muri IECMS uwatanze ingwate y’amagarama ari umuburanyi witwa Thomas et Piron Grands Lacs Ltd, uwajuriye akaba Thomas et Piron Grands Lacs Ltd, uregwa akaba Whitefield Investment Company Ltd, ariko Whitefield Investment Company Ltd ikavuga ko habayeho kwibeshya ababuranyi bagahinduranywa, ubundi ari yo yajuriye ndetse itanga n’ingwate y’amagarama yo kujurira kandi na Thomas et Piron Grands Lacs Ltd ntibihakana. [19] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga kuba abahagarariye Thomas et Piron Grands Lacs Ltd biyemerera ko sosiyete bahagarariye itigeze ijurira kuko yishimiye icyemezo cyafashwe ndetse ko itanabikeneye, kuba kandi bazi neza ko nta mafaranga yavanywe mu isanduku ya Thomas et Piron Grands Lacs Ltd ngo ajye gutangwa nk’ingwate y’amagarama, nta gushidikanya ko Whitefield Investment Company Ltd ari yo yajuriye, cyane ko ibyabaye byo kubusanya umwanya wa buri muburanyi, ari ibintu bishobora gukosorwa hatabayeho kuvutsa umuburanyi wajuriye w’ukuri uburenganzira bwo kujurira. [20] Ku bavugwa n’abahagarariye Thomas et Piron Grands Lacs ko mu gihe uburyo ababuranyi banditse muri IECMS byakosorwa, Whitefield Investment Company Ltd yaba yarajuriye impitagihe, Urukiko rurasanga nta shingiro bifite, kuko hakosorwa imyanya ababuranyi bahawe muri system gusa, ikindi kandi uretse ko ibyo bavuga batabitangira ibimenyetso, n’iyo habaho ko amatariki ahinduka, nta bwo byakuraho guha agaciro ibyari byakozwe mbere, bigaragaza ko ubujurire bwatanzwe ku wa 17/02/2023, hajuririrwa icyemezo cyafashwe ku wa 15/02/2023. [21] Hashingiwe ku bisobanuro bitanzwe, Urukiko rusanga inzitizi yo kutakira ikirego cy’ubujurire cyatanzwe na Whitefield Investment Company Ltd, nta shingiro ifite, kuko Whitefield Investment Company Ltd yatanze ubujurire bwayo mu gihe giteganywa n’amategeko.
2. Kumenya niba Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwaraciriye urubanza ku kitararegewe [22] Me Munyandamutsa Jean Pierre uhagarariye Whitefield Investment Company Ltd avuga ko abari bahagarariye TPGL Ltd, mu iburanisha bavuze ko imitungo basaba ko ihagarikirwa irangizarubanza igera kuri makumyabiri (20), nyuma y’iburanisha batanga kopi y’urubanza RCOMA 00759/2017/CHC/HCC bavuga ko ari ikimenyetso cy’iyo mitungo, urwo rubanza rukaba rurimo imitungo igera kuri 182. [23] Akomeza avuga ko Urukiko rwemeje ko irangizwa ry’icyemezo cy’umukemurampaka riri gukorerwa ku mitungo ya TPGL Ltd rihagarara, akaba yibaza impamvu rwahagaritse irangizarubanza nta kimenyetso ruhawe kigaragaza ko iyo mitungo yose yafatiriwe, ko rero urukiko rutagombaga gutegeka ko irangizarubanza rikorerwa ku mitungo itazwi rihagarikwa, akaba asanga ibyakozwe binyuranyije n’ibiteganywa n’ingingo ya 10 y’itegeko n˚22/2018 ryo ku wa 29/04/2028 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, iteganya ko Umucamanza aca urubanza ku cyasabwe cyose kandi
## Page 7
kuri ibyo cyonyine, ko rero umucamanza atagombaga kwishakira icyo TPGL Ltd yashakaga ko aciraho urubanza. [24] Asobanura ko impamvu yumva umucamanza yaraciriye urubanza ku kitararegewe, ari uko yari yasabwe guhagarika cyamunara, imitungo imwe arayihagarika, iyindi yemeza ko cyamunara yakozwe igumaho kandi atari yarasabwe kuvanaho cyamunara cyangwa kuyitesha agaciro, akaba yibaza impamvu umucamanza yavuze ku mitungo yari yararangije gutezwa cyamunara kandi yari yaregewe guhagarika cyamunara. [25] Me Nzirabatinyi Fidēle uhagarariye Thomas et Piron Grands Lacs Ltd avuga ko uwo ahagarariye yemeranya n’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi ku cyemezo rwafashe ari na yo mpamvu atakijuririye. Asobanura ko Thomas et Piron Grands Lacs Ltd yatanze ikirego cy’iremezo, isaba ko icyemezo cy’ubukemurampaka giteshwa agaciro kubera ko cyafashwe n’utabifitiye ububasha, ko rero atari ubujurire bwacyo bwatanzwe ku buryo uhagarariye Whitefield investment Company Ltd yavuga ko cyatanzwe impitagihe. Avuga kandi ko kuvuga ko umucamanza yaciriye urubanza ku kitararegewe atari byo, kuko hafatiriwe imitungo myinshi cyane. UKO URUKIKO RUBIBONA [26] Dosiye igaragaza ko mu kirego cyihutirwa, Thomas et Piron Grands Lacs Ltd yaregeye Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, isaba guhagarika irangizarubanza Whitefield Investment Company Ltd yarimo ikorera ku mitungo yayo, ikibazo rwashyikirijwe aba ari na cyo rusubiza mu gihe rwategekaga ko cyamunara irimo gukorerwa kuri iyo mitungo ihagarara. [27] Ku bivugwa n’uhagarariye Whitefield Investment Company Ltd ko Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwaciye urubanza ku kitararegewe, bitewe nuko rwavuze ku mitungo yarangije gutezwa cyamunara, uru Rukiko rurasanga atari ukuri, kuko uretse ko itanasobanura icyo byaba byarayangirije kuyivugaho mu gihe rutatesheje agaciro cyamunara yayikoreweho, rurasanga nta n’uburyo urwo Rukiko rwari gurufate icyemezo cyo guhagarika irangiza rubanza rutagize icyo ruvuga ku byari byakozwe mbere y’uko ruregerwa kandi na byo bishingiye ku mitungo ya Thomas et Piron Grands Lacs Ltd. [28] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga kuvuga ku mitungo ya Thomas et Piron Grands Lacs Ltd yari yaramaze gutezwa cyamunara, ari uburyo bwiza bwo kuvana urujijo mu cyemezo cyarwo, kuko iyo rutayivugaho, hari kwibazwa niba imitungo yarangije kurangirizwaho urubanza na yo irebwa n’icyemezo cyo guhagarika irangizwa ryarwo cyangwa niba itarebwa na cyo. Iyi ngingo y’ubujurire yatanzwe na Whitefield Investment Company Ltd, ikaba nta shingiro ihawe.
3. Kumenya niba Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwaremeje ko imitungo itanu (5) ari yo yonyine yatejwe cyamunara, nyamara ari cumi n’ibiri (12) [29] Me Munyandamutsa Jean Pierre uhagarariye Whitefield Investment Company Ltd, avuga ko mu myanzuro uwo ahagarariye yashyikirije Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, yari yarusobanuriye ko afite ibimenyetso bigaragaza ko imitungo umunani (8) yamaze gutezwa cyamunara harimo: UPI: 1/02/09/02/4076; UPI: 1/02/09/02/4061; UPI: 1/02/09/02/4077; UPI:
## Page 8
1/02/09/02/4071; UPI: 1/02/09/02/4106; UPI: 1/02/09/02/4108; UPI: 1/02/09/02/4085; UPI: 1/02/09/02/4084, nyamara Urukiko rwemeza ko imitungo itanu ari yo yatejwe cyamunara, akaba asanga harabayeho kwibeshya, kandi nyuma y’icibwa ry’uru rubanza rwajuririwe, haje kuboneka ibindi bimenyetso bigaragaza ko imitungo yagurishijwe ari cumi n’ibiri (12), ko iyabonewe ibimenyetso nyuma igizwe na: UPI: 1/02/09/02/4102; UPI: 1/02/09/02/4115; UPI: 1/02/09/02/4118, Whitefield Investment Company Ltd ikaba isanga mu gihe urukiko rwari rwemeje ko irangizarubanza rihagarikwa n’ubwo yo itabyemera, n’iyi mitungo yari kuvanwa mu igomba guhagarikirwa kubera ko yarangije kugurishwa muri cyamunara. [30] Avuga kandi ko Thomas et Piron Grands Lacs yagombaga kugaragaza imitungo isaba ko ihagarikirwa cyamunara, ikagaragaza inyandiko zifatira iyo mitungo, ko icyo uwo ahagarariye anenga urubanza, ari uko Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwahagaritse cyamunara rugendeye ku mitungo iri mu rubanza rwaburanwe kera igera kuri 182 aho kugaragarizwa inyandiko zifatira iyo mitungo. Avuga kandi ko ikirego cyihutirwa cyatanzwe, gishingiye ku kirego cy’iremezo cyatanzwe impitagihe kubera ko gisaba ko hakurwaho icyemezo cy’ubukemurampaka kimaze imyaka myinshi gifashwe. [31] Asoza asaba uru Rukiko kwemeza ko cyamunara yakozwe ku mitungo 12 igumaho, cyamunara yatangiye gukorerwa ku yindi mitungo ikomeze kubera ko ikirego cyihutirwa gishingiye ku kirego cy’iremezo cyatanzwe impitagihe. [32] Me Nzirabatinyi Fidēle uhagarariye Thomas et Piron Grands Lacs Ltd avuga ko Whitefield Investment Company Ltd yerekanye ko imitungo itanu (5) ari yo yarangije kugurishwa mu cyamunara, aba ari yo Urukiko rwemeza ko cyamunara yayo igumaho, ko kuba Urukiko rwarafashe icyemezo ku mitungo yagaragarijwe ibimenyetso ko yarangije gutezwa cyamunara, nta makosa rwakoze. UKO URUKIKO RUBIBONA [33] Ingingo ya 154, igika cya gatatu y’Itegeko n˚22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi iteganya ko Cyakora ntibibujijwe mu rwego rw’ubujurire gutanga ibisobanuro bishya cyangwa ibimenyetso bishya bigamije kumvikanisha ibyari byaraburanishijwe mu rwego rwa mbere. [34] Muri dosiye y’urubanza rujuririrwa harimo inyandiko zerekeranye no kugurisha muri cyamunara zigaragaza abegukanye imitungo ya Thomas et Piron Grands Lacs, zemejwe n’abahesha b’inkiko b’umwuga batandukanye, zikaba zarashyizwe muri dosiye ku wa 13/02/2023 zigizwe na: UPI: 1/02/09/02/4076; UPI: 1/02/09/02/4106; UPI: 1/02/09/02/4108; UPI: 1/02/09/02/4077; UPI: 1/02/09/02/4061, izi nyandiko akaba ari zo Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwashingiyeho rwemeza ko iyi mitungo yarangije gutezwa cyamunara itarebwa n’icyemezo cyo guhagarika by’agateganyo irangizwa ry’umwanzuro w’ubukemurampaka. [35] Urukiko rurasanga, nta kosa Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwakoze mu kwemeza ko cyamunara y’imitungo itanu igumaho, kubera ko ari yo rwari rwagaragarijwe ibimenyetso. Rurasanga ariko mu rwego rw’ubujurire, Whitefield Investment Company Ltd yarashyize muri dosiye izindi nyandiko ivuga ko zigaragaza ko hari indi mitungo yarangije gutezwa cyamunara igizwe na : UPI : 1/02/09/02/4119 ; UPI : 1/02/09/02/4117 ; UPI : 1/02/09/02/4071 ; UPI :
## Page 9
1/02/09/02/4102 ; UPI : 1/02/09/02/4115, izindi ziswe ko zifite UPIs ziherwa na 4084 na 4085, inyandiko zanditswe n’umuhesha w’inkiko w’umwuga, ntizigaragaza nomero ya UPI y’umutungo wagurishijwe muri cyamunara. [36] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga, inyandiko zigaragaza ko hari imitungo yatejwe cyamunara zashyizwe muri dosiye urubanza rugeze mu rwego rw’ubujurire na zo zigomba guhabwa agaciro kazo, ku mitungo itanu yemejwe n’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi hakiyongeraho ifite : UPI :1/02/09/02/4119 ; UPI : 1/02/09/02/4117 ; UPI : 1/02/09/02/4071 ; UPI : 1/02/09/02/4115. Rusanga nta cyo ruvuze ku mutungo ufite UPI : 1/02/09/02/4102 kubera ko umuhesha w’inkiko washyize umukono ku nyandiko yemeza ko wagurishijwe muri cyamunara, atagaragaje igihe iyo cyamunara yabereye ngo hamenyekane niba ari mbere cyangwa nyuma y’icibwa ry’urubanza rwajuririwe. [37] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga, uretse gusaba ko cyamunara ikomeza, Whitefield Investment Company Ltd, itavuga icyo inenga icyemezo cyafashwe cyo kuyihagarika by’agateganyo, naho kuvuga ko ikirego cy’iremezo cyatanzwe impitagihe, rurasanga icyo kibazo kitasuzumirwa mu rubanza rw’ikirego cyihutirwa. [38] Hashingiwe ku biteganywa n’amategeko ndetse n’ibisobanuro bitanzwe, Urukiko rw’Ubujurire rurasanga ingingo z’ubujurire zatanzwe na Whitefield Investment Company Ltd nta shingiro zifite, uretse ku mitungo yarangije kugurishwa muri cyamunara igaragajwe mu bika bibanziriza iki. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [39] Rwemeje ko ubujurire bwatanzwe na Whitefield Investment Company Ltd, bufite ishingiro kuri bimwe ; [40] Rwemeje ko urubanza RCOM 00005/2023/HCC rwaciwe n’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi ku wa 15/02/2023, ruhindutse gusa ku birebana n’imitungo yarangije kugurishwa muri cyamunara. [41] Rwemeje ko mu mitungo yemejwe n’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi ko yarangije gutezwa cyamunara, hiyongeraho imitungo ifite UPI :1/02/09/02/4119 ; UPI : 1/02/09/02/4117 ; UPI : 1/02/09/02/4071, na UPI : 1/02/09/02/4115. [42] Ruvuze ko amafaranga y’ingwate y’amagarama yatanzwe na Whitefield Investment Company Ltd ijurira, ahwanye n’ibyakozwe mu rubanza.