ޤާނޫނު ނަންބަރު: 8/2025 (ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުގެ ޤާނޫނު)

` ިތަފްސާރބު 2025 ޭމ 29– 1446 ާޖ ްއިޙްލުޛ 2 :ުޚީރާތ 103 :ުދަދައ 54 :ްމުއިލޮވ 8/2025 :ުރަބްނަނ ުނޫނޤާ ުނ ޫނާޤ ެގުހީފޮއ ެގުބިއަނަރާޑްނަބ ްސ ީފޮއ ެގާޔްއިރޫހްމުޖްލުސީއަރ ިދެއ ްށަމުނިދްށޮކުޢިއާޝ ިއަގުޓެޒެގ ްއަތުލޫސުއ ިއާކަތުދިއާވަގ • ުގ ަމުނާފުރުކަތުޑޮބ . ެވެށައ legalaffairs@po.gov.mv ީނާވްއުނޮފ ެޖ ްއާރިހެވިދ ،ެލާމ 3336211 :ުނޯފ 7242885 :ްލިއަބޯމ www.gazette.gov.mv :ްޓިއަސްބެވ ެގުރަހައ ަނަވ 2025 ެގުހީލިޖަމ ެގްނުތިޔްއަރ ަނ ަވ 20 ިވެވްއޭބ ުހަވުދ ިތަފްސާރުބ ިވ 15 ޭމ 2025 ެގީސާސައުނޫނާޤ " ުލިބ ެގުހީފޮއ ެގުބިއަނަރާޑްނަބ" ިވްއެރުކްސާފ ްނިއާސްލަޖ ަނަވ 32 ެގުރުއަދ ަމަތަރުފ 2 1446 29 2025 ، 92 ުހަވުދ ިތަފްސާރުބ ިވ ) ާޖްއިޙްލުޛ ( ޭމ ްނީތަމ ެގުތޮގ ާވިއަގާދްއާމ ަނަވ ، ، ުދައިމ ިއަގުޓެޒެގ ެގުރާކުރަސިހެވިދ ެވްށަކަނޫނާޤ ުލިބ ިމ ްނުމުވްއެރުކ ުޤީދްޞަތ ާޔްއިރޫހްމުޖްލުސީއަރ . ެވެއެޖްއިވެރުކ ުޢިއާޝ ްޓެޒގެ ގެ ުރާކުރަސިހވެ ިދ 103 :ުދަދައ 54 :ްމުއިލވޮ 8/2025 :ުރަބްނަނ ުނޫނާޤ ުނ ޫނާޤ ެގުހީފޮއ ެގުބިއަނަރާޑްނަބ ުތ ްސިރުހިފ ުބ ާބ ަނަވްއެއ ްނ ުށެފ 5 .............................................................................................................................................. . 1 ްނ ަނ ިއާފުރާޢަތ 5 ..................................................................................................................................................... 2 ުދ ަޞްޤަމ . ުބ ާބ ަނަވެދ ްސ ީފޮއ ެގުބިއަނަރާޑްނަބ 7 .................................................................................................................................... . 3 ްސީފޮއ ެގުބިއަނަރާޑްނަބ 7 ........................................................................................................... . 4 ްއަތުތަޔްއިލޫއްސަމ ެގުހީފޮއ ެގުބިއަނަރާޑްނަބ 10 ................................................................................................................... . 5 ުޑ ނަގިނޮއ ެގުހީފޮއ ެގުބިއަނަރާޑްނަބ ުބ ާބ ަނަވްނިތ ުބ ިއަނަރާޑްނަބ 12 ............................................................................................................ . 6 ްނ ުރުކިކަވ ިއާމުރުކްނަޔްއަޢ ުބިއަނަރާޑްނަބ 12 ............................................................................................................................ . 7 ްއ ަތުޠުރަޝ ެގުބިއަނަރާޑްނަބ 12 ....................................................................................................... . 8 ްއ ަތުރާބ ިއާކަތުތަޔްއިލޫއްސަމ ެގުބިއަނަރާޑްނަބ 16 ........................................................................... . 9 ްއ ަތަމަހ ެގުމުރުކާދައ ްއަތުބިޖާވ ިއާކަތުތަޔްއިލޫއްސަމ ެގުބިއަނަރާޑްނަބ 16 ........................................................................................................... . 10 ްއަތްއަތްނަކ ެނާވުންނެގްށޮކ ުބިއަނަރާޑްނަބ 17 .................................................................................................................. . 11 ްނ ުރުކަމާހ ްނާޔަބ ެގާސިއަފ ިއާލަދުމ 17 .............................................................. . 12 ްނ ުވީރާދުބާވަޖ ްށަހީލިޖަމ ެގްނުތިޔްއަރ ިއާށައާޔްއިރޫހްމުޖްލުސީއަރ ުބިއަނަރާޑްނަބ 17 ......................................................................................... 13 ްނ ުރުކުލާވަޙ ާކަތާރަފ ްނެހެއ ްތަކްއަސަމ ެގުބިއަނަރާޑްނަބ . ުބ ާބ ަނަވުރަތަހ ްއ ަތުމާޤަމ ްސ ިއ ެގ ުހީފޮއ ެގ ުބ ިއަނަރާޑްނަބ 18 ........... . 14 ްނ ުނިދާފުޢިތްސިއ ްނ ުމާޤަމ ، ިއާކަތުޠުރަޝ ެގުމާޤަމ ެއ ، ިއާމުރުކިކަވ ިއާމުރުކްނަޔްއަޢ ްށ ަމާޤަމ ްލަރެނެޖ ީނރަޓެއ ީޓުއޕި ެޑ 19 ............................................... . 15 ްއ ަތަމަހ ެގުމުރުކާދައ ާފީޒަވ ،ިއާކަތުބިޖާވ ިއާކަތުތަޔްއިލޫއްސަމ ެގްލަރެނެޖ ީނރަޓެއ ީޓުއޕި ެޑ 3 ްޓެޒގެ ގެ ުރާކުރަސިހވެ ިދ 103 :ުދަދައ 54 :ްމުއިލވޮ 19 ...................................................................................................................................... . 16 ްލ ަރެނެޖ ީރަޓެރްކެސ 21 ... .17 ްނ ުޅެއަޑނަކ ްތަޔާނިޢ ިއާއަރާސުމ ، ިއާމުނިދާފުޢިތްސިއ ްނުމާޤަމ ،ިއާމުރުކިކަވ ިއާމުރުކްނަޔްއަޢ ުކަހީމ ްށަމާޤަމ ެގްލަރެނެޖ ީރަޓެރްކެސ ުބ ާބ ަނަވްސަފ ްނ ުފަޒްއަވުމ ެގ ުހީފޮއ ެގ ުބިއަނަރާޑ ްނަބ 22 ...................................................................................... . 18 ްއ ަތިތްނިގ ާވްނެގިހެބ ްނުފަޒްއަވުމ ެގުހީފޮއ ެގުބިއަނަރާޑްނަބ 22 ........................................................................................................................ . 19 ްނ ުފަޒްއަވުމ ެގްސިވރަސ ްލަގީލ 23 ........................................................................................................ . 20 ްނ ުފަޒްއަވުމ ެގްސިވރަސ ްވިޓޭރްޓްސިނިމްޑެއ 24 ........................................................................ . 21 ްއ ަތުބިޖާވ ިއާކަތުތަޔްއިލޫއްސަމ ެގްނުފަޒްއަވުމ ެގުހީފޮއ ެގުބިއަނަރާޑްނަބ 24 ................................................................................................................... . 22 ްނ ަކްނަކ ޭޅުގާއާފީޒަވ ެގްނުފަޒްއަވުމ 25 ................................................................................ . 23 ްއ ަތްތަޔާނިޢ ިއާއަރާސުމ ެގްނުފަޒްއަވުމ ެގުހީފޮއ ެގުބިއަނަރާޑްނަބ 26 ....................................................................... . 24 ުޑ ނަގްނިމ ީކޫލުސ ެގ ްނުފަޒްއަވުމ ިއާންނުލީކަވ ެގުހީފޮއ ެގުބިއަނަރާޑްނަބ 26 ................................................................................................................................... . 25 ްނ ުޅެއ ުޅަވަޔިފ ީރާދިއ 27 ............................................................................................................................... 26 ްނ ުރުކިޅުކްސުމ ްނިއާފީޒަވ . ުބ ާބ ަނަވަހ ްނ ަކްނަކ ްނެހިނެހެއ 28 .............................................................................................................................................. . 27 ްނ ަކްނަކ ީލާމ 28 ............................................................................................................................................ . 28 ްތ ަޔާމިޙ ީނޫނާޤ 29 ............................................................................................................................................... . 29 ުޓ ޕޯ ިރ ީރަހައ 29 ....................................................................................................................................... . 30 ްނ ަކްނަކ ީލާޤިތްނިއ 30 ................................................................................................................................. . 31 ްނ ުގްނިހ ިއަދަހ ުދިއާވަގ 31 ............................................................................................................................ . 32 ްނ ުށެފ ްނަރުކުލަމަޢ ްށަނޫނާޤ 31 .................................................................................................................................................. . 33 ްނ ުރުކަނާމ 4 ްޓެޒގެ ގެ ުރާކުރަސިހވެ ިދ 103 :ުދަދައ 54 :ްމުއިލވޮ 8 2025 / ުރަބްނަނ ުނޫނާޤ ުނ ޫނާޤ ެގުހީފޮއ ެގުބިއަނަރާޑްނަބ ުބ ާބ ަނަވްއެއ ްނ ުށެފ ވާ އި ގަ ީސާސައުނޫނާޤ ގެ ާޔްއިރޫހްމުޖ ގެ ޭޖްއާރިހެވިދ ،ީއިމ )ހ( .1 ްނ ަނ ިއާފުރާޢަތ އި ާކަތުތަޔއް ިލޫއްސަމ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ާރުކްނަޔއް ަޢ ްނިތަމގެ ުތގޮ ްއަތުބިޖވާ އި ާކަތުތަޔއް ިލޫއްސަމ އެ ،ްށޮކްނާޔަބ ްއަތުބިޖާވ އް ަތުރާބ ާވްނގެ ިބިލ ްށަބިއަނަރާޑްނަބ އި ަކަޓްށަމުރުކާދައ ްށައަމަހިރުފ ްށަމުރުކާދައ ްނުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ،ިއމާ ުރުކްނާޔަބ ިއަޅައަޑނަކ ،ިއާކަތުތަޔއް ިލޫއްސަމ ިއާކަތުބިޖާވ ިއަހެމްނެއ ީނޫނާޤ ާވިއަފިހެޖަމަހ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ،ިއާކަތްތަމުދިޚ ެނޭހެޖްނޭދްށޮކުރޯފ ްނުހީފޮއ ެއ ޭޅގު ާންނުފަޒްއވަ ުމ ގެ ުހީފޮއ ެއ ،ިއާކަތުލޫސއު ޭޅގު ާމގު ްނިހ ްސީފޮއ .ެވެނޫނާޤ ގެ ުމުރުކްނާޔަބ ިއަޅއަ ަޑނަކ ްއަތުލޫސުއ .ވެ އެ "ުނޫނާޤ ގެ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ" ީނާޔިކ ްށަނޫނާޤ ިމ )ށ( .ެވމެ ުރުކުލިޞާޙ ްނަކްނަކ ިވިނަންނައ ،ީކަދަޞްޤަމ ގެ ުނޫނާޤ ިމ .2 ުދ ަޞްޤަމ ީނޫނާޤ ާވިއަފިހެޖަމަހ ްށަމުރުކާދައ ްނުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ )ހ( ްނުހީފއޮ ެއ ،އި ާކަތުތަޔއް ިލޫއްސަމ ިއާކަތުބިޖާވ ިއަހެމްނެއ ؛ްނުރުކްނާޔަބ ްއަތްތަމުދިޚ ެނޭހެޖްނޭދްށޮކުރޯފ 5 ްޓެޒގެ ގެ ުރާކުރަސިހވެ ިދ 103 :ުދަދައ 54 :ްމުއިލވޮ ،ިއާށަމުވުރެއިރުކ ްށޮކްތަޔާމިޙ ،ިއަޓއް ަހގަ ަނ ްނަކިރެވ ގެ ުނޫނާޤ )ށ( ުމްނާޢ ،ިއއާ ާފްނަމ ގެ ްނުތިޔްއަރ ،އި ާތަމާލަސ ގެ ްނުތިޔްއަރ ްނުތަޔްއިސއި ަހ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ،ްށަމުރުކުޢާފިދ ްނަކްނަވިނިމ ؛ްނުޅެއަޑނަކ ްއަތުބިޖާވ ިއާކަތުތަޔްއިލޫއްސަމ ޭހެޖްނަރުކާދައ ވާ ިއަފްށޮކިތަމ ާބިއަނަރާޑްނަބ ްނުނޫނާޤ ިއއާ ީސާސައުނޫނާޤ )ނ( ިނަކެއަމަހ ިއގަ މު ުރުކާދައ ްއަތުބިޖާވ ިއާކަތުތަޔްއިލޫއްސަމ ްނިއެއ ،އި ާށަމުރުކުރަވަށަކ ްނުވާބަތ ްށަނޫނާޤ ިއާށައީސާސައުނޫނާޤ ްއެޒޫފުނ ަތަވުނ ްއެރާބ ގެ ްއެތާރަފ ްސެވއް އެ ުރުތިއ ިއގަ ްއެމަކ ،ިއަކަޓްށަމުރުކުރަވަށަކ ްނަކެނގޭ ްނިހުނ ްށަޗއް ަމ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ްށައަމަހިރުފ ްއަތުބިޖާވ ިއާކަތުތަޔއް ިލޫއްސަމ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ؛ްނުޅއެ ަޑނަކ ްއަތުރާބ ާވްނގެ ިބިލ ްށަބިއަނަރާޑްނަބ ްށަމުރުކާދައ ،އި ާކަތުތަޔއް ިލޫއްސަމ ިއަހެމްނެއ ގެ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ )ރ( ިއަކަޓްށަމުރުކާދައ ްށައަމަހިރުފ ެމްނއެ ްއަތުބިޖާވ ިއާކަތާމްނިޒ އް ަތްތަކްއަސަމ ގެ ުހީފޮއ ްނުށަދ ގެ އް ެޑނގަ ިނޮއ ާނަދުރަހ ؛ްނުޅއެ ަށަކއެ ުޑނގަ ިނޮއ ީނޫނާޤ ާވްނުނޭބ ްށަމުރުކުމާޒިތްނިއ ،ިއާމުޅއެ ަޑނަކ ްއަތުމާޤަމ ްސިއ ގެ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ )ބ( ގެ ުހީފޮއ ެއ ،އި ާކަތުލޫސއު ޭޅގު ާމގު ްނިހ ްސީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ؛ްނުރުކްނާޔަބ ިއަޅައަޑނަކ ްއަތުލޫސއު ޭޅގު ާންނުފަޒއް ަވުމ ިއާކަތަމަހ ގެ ާފީޒވަ ގެ ްނުފަޒއް ަވުމ ގެ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ )ޅ( އް ަތުޑނގަ ްނިމ ީކޫލުސ ޭހެޖްނާވާބަތ ްނުފަޒއް ަވމު ިދައ ްއަތުލޫސުއ .ްނުޅެއަޑނަކ 6 ްޓެޒގެ ގެ ުރާކުރަސިހވެ ިދ 103 :ުދަދައ 54 :ްމުއިލވޮ ުބ ާބ ަނަވެދ ްސ ީފޮއ ެގުބިއަނަރާޑްނަބ އި ާށަމުވުރެއިރުކ ްށޮކްތަޔާމިޙ ،ިއަޓއް ަހގަ ަނ ްނަކިރެވ ގެ ުނޫނާޤ )ހ( .3 ްސ ީފޮއ ެގުބިއަނަރާޑްނަބ ުމްނާޢ ،ިއއާ ާފްނަމ ގެ ްނުތިޔްއަރ ،ިއާތަމާލަސ ގެ ްނުތިޔްއަރ ްށަބިއަނަރާޑްނަބ ިއގަ މު ުރުކްތަކްއަސަމ ްށަމުރުކުޢާފިދ ްނަކްނަވިނިމ 133 ގެ ާދްއާމ ަނަވ ގެ ީސާސައުނޫނާޤ ،ިއަކަޓްށަމުވިރެތީހެއ ްއެހީފއޮ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ްނިއަދަފ ާރުކްނާޔަބ ިއގަ )ށ( .ެވެއެނާވްނަންނުހ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ" ،ީނާޔިކ ްށަހީފޮއ ާރުކްނާޔަބ ިއގަ )ހ( ގެ ާދްއާމ ިމ )ށ( ީނާޔިކ ްނުހަބ ިސޭރގި ނިއ ްށަހީފޮއ ެއ ިދައ .ެވއެ "ްސީފޮއ “Attorney General’s Office” .ެވއެ .ެވެބއި ަނަރާޑްނަބ ،ީކަތާރަފްސިއ ެމްނެއ ގެ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ )ނ( އި ގަ ީރިތ ްއަތުތަޔްއިލޫއްސަމ ޭހެޖްނަރުކާދައ ްނުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ .4 ެގުހީފޮއ ެގުބިއަނަރާޑްނަބ ްއ ަތުތަޔްއިލޫއްސަމ .ެވއެ ީނަވއެ ިއަފްށޮކްނާޔަބ ،ިއާށމަ ުވުރެއިރުކ ްށޮކްތަޔާމިޙ ،ިއަޓްއަހގަ ަނ ްނަކިރެވ ގެ ުނޫނާޤ )ހ( ުމްނާޢ ،ިއއާ ާފްނަމ ގެ ްނުތިޔްއަރ ،ިއާތަމާލަސ ގެ ްނުތިޔްއަރ ؛ ްނުރުކްތަކްއަސަމ ްށަމުރުކުޢާފިދ ްނަކްނަވިނިމ ްއަތުތަސާޔިސ ުޑނގަ ިއަމ ެނާރުކުލަމަޢ ިއގަ ުކަތަލަސްއަމ ީއާނިޖ )ށ( ްށަލަރެނެޖ ރަޓުއިކިސޮރްޕ ްއަތުތަސާޔިސ ެއ ،ިއަޅައަޑނަކ ؛ްނގު ްނެއ އި ގަ ުމަކ ްއެތަޔްއިލޫއްސަމ ގެ ްއެތާރަފ ްނެހެއ ިއގަ ީސާސައުނޫނާޤ )ނ( 7 ްޓެޒގެ ގެ ުރާކުރަސިހވެ ިދ 103 :ުދަދައ 54 :ްމުއިލވޮ ،އި ގަ ުމަކްނަކ ްނެހެއ ިއވަ ަޔިފ ްނަކްނަކ ާވއި ަފާޅައަޑނަކ ްސެވްނޫނެއ ިއާއގަ ުކަތުޓޯކ ގެ ުރޭބ ްނއި ެޖްއާރިހެވިދ ިއއާ ެޖްއާރިހެވިދ ާވުޢަދ ިއމާ ުރުކާވުޢަދ އި ގަ ުމަނ ގެ ުތަލއު ަދ ިހެވިދ ިއގަ ުނަތްނަތ ަދަފެއ ؛ްނުތގަ ިބިލ ްޓުއިޕްސިޑ ްވިޓޭނަޓްލޯއ ަދަފްނަޝޭއިޑީމ އި ާނަޝޭރްޓިބާއ )ރ( އި އާ ެޖްއާރިހެވިދ ްށޮކިރެވުދެމ އް ަތުމާޒިނ ްނަޝުއިލޮޒިރ ިހެވިދ ިއާރާކުރަސ ިއގަ ުކަތަލަސްއަމ ގާ ނިހ ިއގަ ުރޭބ ްނިއެޖްއާރިހެވިދ ؛ްނުރުކުލީސްމަތ ްތަލުއަދ އި ާށަރާކުރަސ ިއގަ ުމަކްނަކ ިއަހެމްނެއ ީނޫނާޤ ިރުހްނުޅގު ާތަލުއަދ )ބ( ؛ްނުނިދ ާރަވްޝަމ ިއާޔަފަލ ީނޫނާޤ ްށަކަތާރާދިއ ގެ ުތަލުއަދ ،އި ާކަތްނވު ްސަބްއއެ ާލާވަލުކެއ ްނުކަތާރާދިއ ގެ ުރާކުރަސ )ޅ( ީނޫނާޤ ްށަކަތާރާދިއ ެއ ްނުތގޮ ޭޅގު ާކަތުލޫސުއ ީނޫނާޤ ،ިއާކަތުދިއވާ ގަ ؛ްނުނިދ ާރަވްޝަމ ިއާޔަފަލ އި ގަ ުތގޮ ގެ ުކަތްތަކްއަސަމ ގެ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ )ކ( ؛ްނުރުކ ްއަތްތަކްއަސަމ ިއަހެމްނެއ ާޅައަޑނަކ ާޔްއިރޫހްމުޖްލުސީއަރ ޭހެޖްނަލުފުއ ްނުތަލުއަދ ިހެވިދ ްނުށަދ ގެ ުކަތުނޫނާޤ މީ ާވްޤައްލަނިއަބ )އ( އި ާކަތމު ުއަޤ ުރޭބ ،ިއާންނުތގޮ ޭޅގު ާކަތްމާޒިތްލިއ ީމާވްޤައްލަނިއަބ ވާ ިރެވިއަބ ްނިއެޖްއާރިހެވިދ ުކެއާކަތާޔްއިޢްމަޖ ީމާވްޤައްލަނިއަބ ާކަތްނުވްސަބްއެއ ިއާކަތާދަހާޢުމ ާރުކްތަކްއަސަމ ްށަމުވިރެވިއަބ ަތަވުނ ؛ްނުނިދާފަލ ީނޫނާޤ ްށަކަތާރާދިއ ގެ ުތަލުއަދ ިއާށަރާކުރަސ ްނުތގޮ ޭޅގު ާޔްއިރޫހްމުޖްލުސީއަރ ްއަތުލިބ ާރުކްސާފ ްނުހީލިޖަމ ގެ ްނުތިޔްއަރ )ވ( ްނުތގޮ ޭޅގު ާކަތުލިބ ެއ ްނިރުކ ގެ ުމުރުކުޤީދްޞަތ ؛ްނުނިދާފަލ ީނޫނާޤ ްށައާޔްއިރޫހްމުޖްލުސީއަރ 8 ްޓެޒގެ ގެ ުރާކުރަސިހވެ ިދ 103 :ުދަދައ 54 :ްމުއިލވޮ ޭހެޖްނަރުކުޙާލްޞިއ ުނޫނާޤ ،ިއާކަތާރިއާދ ާވުނިއަފިދެހ ުނޫނާޤ )މ( ްނގެ ިޅގު ާކަތާރާދިއ ގެ ުތަލުއަދ ޭހެބާމަކ ،ިއމާ ުރުކގަ ަހާފ ްއަތާރިއާދ ްއަތުލިބ ޭޅގު ާމަކ ،ިއާމުރުކ ްއަތާސާރިދ ޭޅގު ާކަތާރިއާދ ެއ ؛ްނުލާވަލުކެއ ޭހެޖްނަރުކުޙާލްޞިއ ިއާކަތުލަދަބ ޭހެޖްނަންނގެ ްށައީސާސައުނޫނާޤ )ފ( ްނގެ ިޅގު ާކަތާރާދިއ ޭހެބާމަކ ،އި ާމުރުކގަ ަހާފ ްއަތާރިއާދ އް ަތުލިބ ޭޅގު ާމަކެއ ،ިއާމުރުކ ްއަތާސާރިދ ޭޅގު ާކަތާރިއާދ ެއ ؛ްނުލާވަލުކެއ ްއަތުނޫނާޤ ާވުންނުނޭބ ްށައެޖްއާރިހވެ ިދ ަތަވުނ ޭޅގު ުނ ާނާމަޒ )ދ( ަތަވުނ ްށަމުލާވުއ ްއަތުނޫނާޤ ެއ ،ްށޮކގަ ަހާފ ްނަކެއ ،ަމަނިރުހ ،ިއާމުނިދާފަލ ްށަކަތާރާދިއ ގެ ުތަލުއަދ ޭހެބާމަކ ްށަމުރުކުޙާލްޞިއ ؛ްނުލާވަލުކެއ ްއަތުލިބ ޭޅގު ާމަކ ުކއެ ާއާރަވްޝަމ ގެ ުކަތާރާދިއ ެއ އް ަތުތަސާޔިސ ގެ ުރާކުރަސ ޭހެބާކަތުޤްއަޙ ީނާސްނިއ )ތ( މީ ާވްޤއަ ްލަނިއަބ ޭހެބާކަތުޤްއަޙ ީނާސްނިއ ،އި ާމުރުކްސެރަލިވ ގެ ުކަތާދަހާޢުމ ެއ ،ިއާމުރުކުޛީފްނަތ ްނިއެޖްއާރިހެވިދ ްއަތާދަހާޢުމ ްނިއެޖއް ާރިހެވިދ ްށަކަތްތާރަފ ާވިއަފިޅއެ ަޑނަކ ްނާވީރާދުބާވަޖ ްނުށަދ ްނުށަދ ގެ ުކަތާދަހާޢުމ ެއ ،ިއާމގު ްނިހ ުމާޒިނ ީމުއަޤ ގެ ުމުރުކުޓޯޕިރ ްއަތްތަކްއަސަމ ީޛީފްނަތ ޭހެޖްނަރުކ ްނިއެޖްއާރިހެވިދ ިދައ މީ ާވްޤައްލަނިއަބ ޭހެބާކަތުޤްއަޙ ީނާސްނިއ ،ިއާމުރުކރަޓިނޮމ ؛ ްނުރުކްތަކްއަސމަ ުކއެ ާކަތުމާޒިނ ީދްއަޙަރަސ ްއަތުނޫނާޤ ެއ ،އި ާމުރުކުޢިއާޝ އް ަތުނޫނާޤ ގެ ޭޖްއާރިހެވިދ )ލ( ުމާޒިތްނިއ ެނާންނުހ ްނެބިލ ިދއަ ެނޭލެބ ުކެއާމަކަހޭސަފ ްނުތގޮ ޭނެމިހ ްއަތުޙާލްޞއި ޭވެނގެ ްށަކަތުނޫނާޤ ،ިއާމުސްއެޖަމަހ 9 ްޓެޒގެ ގެ ުރާކުރަސިހވެ ިދ 103 :ުދަދައ 54 :ްމުއިލވޮ ްނުމަރުކުމްނާޢ ްނުދިއާވގަ ،ިއަލާވަލުކެއ ްށޮކަމަހިރުފ ްއަތުނޫނާޤ ؛ްނުޔިދްނގެ ްނުމްނާޢ ްނުތގޮ ޭޅގު ާކަތުނޫނާޤ ާރުކުލަމަޢ ިއގަ ޭޖްއާރިހެވިދ )ގ( ؛ްނުވުރުކިރެތްނުލޭހ ްށަކަތގޮ ްނެހެއ ްނގެ ިޅެއަޑނަކ ިއގަ ްއެނޫނާޤ ްނެހެއ )ޏ( ިއގަ ުކަތަލަސްއމަ ިތެޑޮބ ީއާނިޖ ،ުކަދނިހ ާހާވުނިއަފްށޮކްނާޔަބ ްތެނ ްނަކްސަވަނަތ ީލާމ ްނިއެރެތ ގެ ުކަތްތާރަފ ޭވެރުކުތަމުހުތ ީނޫނާޤ ްނުށަދ ގެ ްއެލޫސުއ ާވއި ަފިޅއެ ަޑނަކ ،ްށަކަތްތާރަފ ؛ްނުނިދްށޮކުރޯފ ްނަކިރެތީހެއ ްނުށަދ ގެ އް ެނޫނާޤ ްނެހެއ ަތަވުނ ްނުށަދ ގެ ީސާސައުނޫނާޤ )ސ( ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ަތަވުނ ްނުށަދ ގެ ުމުޓްއެހެލެބ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ްށަކައާރާދިއ ާޅައަޑނަކ ްށަމގު ްނިހ ްނުށަދ ގެ ުމުޓްއެހެލެބ ގެ ުހީފޮއ ިދައ ؛ްނުނިދްށޮކުރޯފ ްނަކިރެތީހއެ ިއަހެމްނެއ ީރާދިއ ާވްނުނޭބ ވާ ިއަފްށޮކިތަމ ާބިއަނަރާޑްނަބ ްނުކަތުނޫނާޤ ިއއާ ީސާސައުނޫނާޤ )ޑ( ިއަހެމްނއެ ޭހެޖްނަރުކ ިއަކަޓްށަމުރުކާދައ ްއަތުތަޔްއިލޫއްސަމ .ްނުރުކ ްނިތަމގެ އް ެތގޮ ގާ ްނައ ުބިއަނަރާޑްނަބ ްއަތްތަކްއަސަމ ،ިއަޅއަ ަށަކެއ ުޑނގަ ިނޮއ ީރާދިއ ގެ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ )ހ( .5 ެގުހީފޮއ ެގުބިއަނަރާޑްނަބ ުޑ ނަގިނޮއ ،އި ާކަތްޓްނަމްޓާޕިޑ ިކެއިކެއ ގެ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ،އި ަޅައަޑނަކ ްއަތްޓިނުޔ ،ިއާކަތްނަޝްކެސ ،ިއާކަތްނަޜިވިޑ ީނާޅައަޑނަކ ްށޮކުމާޒިތްނިއ ްއަތްތަކްއަސަމ ގެ ުނަތްނަތ ެއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ" ،ީނާޔިކ ްށަޑނގަ ިނޮއ ިމ .ެވެބިއަނަރާޑްނަބ .ެވއެ "ުޑނގަ ިނޮއ ީރާދިއ ގެ ުހީފޮއ 10 ްޓެޒގެ ގެ ުރާކުރަސިހވެ ިދ 103 :ުދަދައ 54 :ްމުއިލވޮ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ،ިއާލަރެނެޖ ީނރަޓއެ ީޓުއިޕެޑ ،ިއާބިއަނަރާޑްނަބ )ށ( ގެ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ިއާލަރެނެޖ ީރަޓެރްކެސ ގެ ުހީފޮއ ްއަތުމާޤަމ ގެ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ްށަތގޮ ޭނެމިހ ްނުފަޒއް ަވުމ .ެވެބިއަނަރާޑްނަބ ީނާޅައަޑނަކ ުޑނގަ ިނޮއ ގެ ުތގޮ ާވިއަފެވުބީތުރަތ ގެ ުކަތުމާޤަމ ގެ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ" ،ީނާޔިކ ްށަޑނގަ ިނޮއ ިމ .ެވއެ "ުޑނގަ ިނޮއ ،ިއގަ ުޑނގަ ިނޮއ ގެ ުކަތުމާޤަމ ާރުކްނާޔަބ ިއގަ )ށ( ގެ ާދްއާމ ިމ )ނ( ގެ ުކަތުމާޤަމ ،އި ާކަތުމާޤަމ ގެ ްނުފަޒްއވަ ުމ ގެ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ އް ަތުޠުރަޝ ިއއާ ިތްނގި ގެ ުކަތުމާޤަމ އެ ،ިއާދަދަޢ ގެ ުކަތުމާޤަމ ޭނެމިހ ިއގަ ުޑނގަ ިނއޮ ެއ .ެވއެ ެނާވްނަރުކްނާޔަބ ްނުހީމ ްށަކަތުމާޤަމ ްސިއ ގެ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ،ްނިއެރެތ ާދަހ ްނުށަދ ގެ ުނޫނާޤ ިމ ިއާނޫނާޤ ިމ ،ީނާރުކިކަވ ްށޮކްނަޔްއަޢ .ެވެންނިތަމގެ ުތގޮ ާވިއަފްށޮކްނާޔަބ ިއގަ ުދިއވާ ގަ ިއާޑނގަ ިނޮއ ީރާދިއ ާރުކްނާޔަބ ިއގަ )ށ( ިދައ )ހ( ގެ ާދްއާމ ިމ )ރ( ްނުޚީރާތ ާށަފ ްނަރުކުލަމަޢ ްށަނޫނާޤ ިމ ،ުޑނގަ ިނޮއ ގެ ުކަތުމާޤަމ 60 .ެވެއެނވާ ްނަލާވަލުކެއ ިއގަ ޭރެތ ގެ ުހަވުދ )ްސަޅޮދްސަފ( ްނގެ ިށެފ ގެ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ަތަވުނ ްނުށަދ ގެ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ )ބ( ަތަވުނ ްނުކަނޫނާޤ ްނެހެއ ްށަމގު ްނިހ ްނުށަދ ގެ ުމުޓްއެހެލެބ ެނގާ ްނިހ ްނުތގޮ ީރާދިއ ްއަތާރާދިއ ާޅއަ ަޑނަކ ާޔްއިރޫހްމުޖްލުސީއަރ .ެވެބިއަނަރާޑްނަބ ީނާޅއަ ަޑނަކ ްއަތުމާޒިތްނިއ ގެ ުތގޮ 11 ްޓެޒގެ ގެ ުރާކުރަސިހވެ ިދ 103 :ުދަދައ 54 :ްމުއިލވޮ ުބ ާބ ަނަވްނިތ ުބ ިއަނަރާޑްނަބ ،ީނާރުކިކަވ ްށޮކްނަޔްއަޢ ުކަހީމ ްށަމާޤަމ ގެ ުމަކުބިއަނަރާޑްނަބ .6 ިއާމުރުކްނަޔްއަޢ ުބިއަނަރާޑްނަބ ްނ ުރުކިކަވ .ެވއެ ާޔްއިރޫހްމުޖްލުސއީ ަރ ްނިތަމގެ ުތގޮ ާވިއަފްށޮކްނާޔަބ ިއގަ ީސާސައުނޫނާޤ ީކަހީމ ާރުކްނަޔއް ަޢ ާޔްއިރޫހްމުޖްލުސީއަރ ްށަމާޤަމ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ .7 ްއ ަތުޠުރަޝ ެގުބިއަނަރާޑްނަބ 133 130 އި ގަ )ހ( ގެ ާދއް ާމ ަނަވ ިއާއާދްއާމ ަނަވ ގެ ީސާސައުނޫނާޤ . ެވެއެނާވްނާވ ިއގަ ުމަކ ުކަހީމ ާވަމަހިރުފ ްއަތުޠުރަޝ ާރުކްނާޔަބ އި ަފްށޮކްނާޔަބ އި ގަ ީރިތ ްއަތުރާބ ިއާކަތުތަޔްއިލޫއްސަމ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ .8 ެގުބިއަނަރާޑްނަބ ްއ ަތުރާބ ިއާކަތުތަޔްއިލޫއްސަމ .ެވެއީނަވެއ ،ިއާށަމވު ުރެއިރުކ ްށޮކްތަޔާމިޙ ،ިއަޓއް ަހގަ ަނ ްނަކިރެވ ގެ ުނޫނާޤ )ހ( ުމްނާޢ ،އި ާއާފްނަމ ގެ ްނުތިޔްއަރ ،ިއާތަމާލަސ ގެ ްނުތިޔްއަރ ؛ ްނުރުކްތަކްއަސަމ ްށަމުރުކުޢާފިދ ްނަކްނަވިނިމ އި ާށަރާކުރަސ ިއގަ ުމަކްނަކ ިއަހެމްނެއ ީނޫނާޤ ިރުހްނުޅގު ާތަލުއަދ )ށ( ؛ްނުނިދ ާރަވްޝަމ ިއާޔަފަލ ީނޫނާޤ ްށަކަތާރާދިއ ގެ ުތަލުއަދ ްއަތުތަސާޔިސ ުޑނގަ ިއަމ ެނާރުކުލަމަޢ ިއގަ ުކަތަލަސްއަމ ީއާނިޖ )ނ( ؛ްނގު ްނއެ ްށަލަރެނެޖ ރަޓުއިކިސޮރްޕ އް ަތުތަސާޔިސ ެއ ،ިއަޅައަޑނަކ ގެ ްއެތާރަފ ްނެހެއ ިއގަ ުނޫނާޤ ަތަވުނ ިއގަ ީސާސައުނޫނާޤ )ރ( ،ިއވަ ަޔިފ ްއަތްއަތްނަކ ާވއި ަފްށޮކްނާޔަބ ިއގަ ުމަކ ްއެތަޔްއިލޫއްސަމ ގެ ުރޭބ ްނިއެޖްއާރ ،ިއއާ ގަ ުކަތުޓޯކ ގެ ޭޖއް ާރިހެވިދ ިއގަ ުމަނ ގެ ުތަލުއަދ ިހެވިދ އި ގަ ުނަތްނަތ ަދަފެއ ްސެވްނޫނެއ ިދައ ،ިއއާ ގަ ުކަތުޓޯކ 12 ްޓެޒގެ ގެ ުރާކުރަސިހވެ ިދ 103 :ުދަދައ 54 :ްމުއިލވޮ ؛ ްނުތގަ ިބިލ ާވުޢަދ ،ިއާމުރުކާވުޢަދ ިއގަ ުމަނ ގެ ުތަލުއަދ ުތަޔްއިލއޫ ްސަމ ގެ ްލަރެނެޖ ރަޓުއިކިސޮރްޕ ިއގަ ީސާސައުނޫނާޤ )ބ( އި ގަ ުމަކްނަކ ްނެހެއ ިއވަ ަޔިފ ްނަކްނަކ ާވއި ަފާޅައަޑނަކ ިއގަ ުމަކ ްތަލުއަދ ްނިއަދަފެއ ަތަވުނ ްނުރުކުލީސްމަތ ްތަލުއަދ ިއގަ ުކަތުޓޯކ ؛ްނުޅެއަޑނަކ ްއެކަތްތާރަފ ަތަވުނ ްއެތާރަފ ެނާރުކުލީސްމަތ ގެ ުތަލއު ަދ ،ްސެވއި ގަ ުކަތަލަސްއަމ ީނަދަމ ާވުންލިމާޝ ުރާކުރަސ )ޅ( ްށަމަކޭނެމިހ ްއެތަޙަލްޞަމ ުމްނާޢ ަތަވުނ ްއެތަޙަލްޞަމ ގެ ުޓޯކ އި ގަ ްއެއަލަސްއަމ ެމްނޮކ ެޖްއިނެފ ްށަބިއަނަރާޑްނަބ ެވުރިޟާޙ ްށަޓޯކ ުރިއގާ ނިހ ްއއެ ަލަސްއމަ ެއ ،ުކއެ ާއަދްއުހ ؛ްނުކއް ެދަކަހާވ ްޓުއިޕްސިޑ ްވިޓޭނަޓްލޯއ ަދަފްނަޝއޭ ިޑީމ ިއާނަޝޭރްޓިބާއ )ކ( އި ާއެޖްއާރިހެވިދ ްށޮކިރެވުދެމ އް ަތުމާޒިނ ްނަޝުއިލޮޒިރ ިހެވިދ އި ާރާކުރަސ ިއގަ ުކަތަލަސއް ަމ ގާ ނިހ އި ގަ ުރޭބ ްނިއެޖްއާރިހެވިދ ެނާރުކުލީސްމަތ ްތަލުއަދ ްނިއަދަފެއ ަތަވުނ ްނުރުކުލީސްމަތ ްތަލުއަދ ؛ްނުޅެއަޑނަކ ްއެކަތްތާރަފ ަތަވުނ ްއެތާރަފ ާވިއަފާމްނިނ ްށަމުރުކ ަތަވުނ ާދްނގެ ްނުމަރުކ ްނުކއަ ާރާދިއ ގެ ުތަލުއަދ )އ( ިއގަ ުމަކއެ ،ްސެވަމަނ ީވއި ގަ ުމަކ ްއެމަކ ާވުނުލިމާޝ ުރާކުރަސ ީކަމަކ ްށަމަކޭނެމިހ ްއެތަޙަލްޞަމ ުމްނާޢ ަތވަ ުނ ްއެތަޙަލްޞަމ ގެ ުތަލުއަދ ގެ ުތގޮ ެނާދްށައިރުކ ިއގަ އް ެމަކެއ ،ަމަނެޖްއިނެފ ްށަބިއަނަރާޑްނަބ ؛ްނުނިދ ްށަކައާރާދިއ ެއ ާފަލ ީނޫނާޤ ާވިއަފާމްނިނ ްށަމުރުކ ަތަވުނ ާދްނގެ ްނުމަރުކ ްނުކއަ ާރާދިއ ގެ ުތަލުއަދ )ވ( ްށަމަކ އް ެމަކ ުފާލިޚ ާނޫނާޤ ަތވަ ުނ ާއީސާސައުނޫނާޤ ީކަމަކ ްށަކަތާރާދިއ ެއ ްނިއަދަފެއ ،އި ގަ ުމަކްނަކ ަންނެފ ްށަބިއަނަރާޑްނަބ 13 ްޓެޒގެ ގެ ުރާކުރަސިހވެ ިދ 103 :ުދަދައ 54 :ްމުއިލވޮ ާފ ަލ ީނޫނާޤ ގެ ުތގޮ ެނާދްށައިރުކ ިއގަ ުމަކްނަކއެ ،ިއގަ ްނައ ؛ްނުނިދ ްށަކއަ ާރާދިއ ެއ ،ިއއާ ގަ ުކަތުޓޯކ ގެ ުރޭބ ްނިއެޖްއާރިހެވިދ ިދައ ގެ ޭޖްއާރިހެވިދ )މ( ްނުތގޮ ވާ ުލިމާޝ ްތަލުއަދ ިހެވިދ ިއގަ ުނަތްނަތ ަދަފެއ ްސެވްނޫނެއ އި ގަ ުމުޔިދްނގެ ްށައިރުކ ްއަތަލަސްއަމ ެއ ،އި ގަ ުކަތަލަސްއަމ ގާ ނިހ ،އި ަޅައަޑނަކ ްނަކިއަބޮކ ީކަތގޮ ިރުހ ުތަޙަލްޞަމ ެމްނެއ ްށަތަލުއަދ ްއަތްނުމްނިނ ޭހެޖްނަމްނިނ ްނުތާރަފ ގެ ުތަލުއަދ ުދެމާކަތަލަސްއަމ ެއ ؛ްނުމްނިނ ީނޫނާޤ ްށަކަތްތާމޫޞުޚ ޭދެފުއ ިއގަ ުދމެ ެދ ގެ އް ެއާރާދިއ ެދ ގެ ުތަލުއަދ )ފ( ާވިއަފިދެފުއ ްތާމޫޞުޚ ،ްނުތގޮ ގެ ުމުނިދިއަދޯހ ްއެލްއަޙ ؛ްނުޅއެ ަޑނަކ ްއެތގޮ ްނުތގޮ ީނޫނާޤ ުދެމާއަލަސްއަމ ްނުކައާރާދިއ ގެ ުރާކުރަސ ަތަވުނ ްނުކއަ ާރާދިއ ގެ ުތަލުއަދ )ދ( ޭދެފުއ ްނގެ ވެ ްއމެ ުލްއގެ ްށަކަތާރަފ ްނެހެއ ްނުތގޮ ާވިއަފްށޮކުލަމަޢ ްނުލްއގެ ެމްނެއ ްށަރާކުރަސ ަތަވުނ ްށަތަލުއަދ ،އި ގަ ުކަތްތާމޫޞުޚ ިއގަ ުމަކ ްނުދޯހ ުލްއަޙ ްނގެ ްށޮކާރަވްޝަމ ިއގަ މު ަކެއ ،ީކަތގޮ ަޑުކ ީނޫނާޤ ްށަކަތްތާމޫޞުޚ ެއ ،ިއގަ ްއެދނިހ ެޖްއިނެފ ްށަބިއަނަރާޑްނަބ ާވިއަފިދެފުއ ްތާމޫޞުޚ ،ްނުތގޮ ގެ ުމުނިދިއަދޯހ ްއެލްއަޙ ަތަވުނ ގެ ުތަލުއަދ ،ިއަޅައަޑނަކ ްއެތގޮ ްނުތގޮ ީނޫނާޤ ުދެމާއަލަސްއަމ ؛ްނގު ްނެއ ްށަކަތާރާދިއ ގެ ުރާކުރަސ ްނުށަދ ގެ ުކަތުދިއާވގަ ާދަހ ްނުށަދ ގެ ުނޫނާޤ ިމ ިއާނޫނާޤ ިމ )ތ( ޭހެޖްނަރުކާދައ ްނުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ަތަވުނ ުބިއަނަރާޑްނަބ ްށަމުނިދެވިރެތީހެއ ްށަމުރުކާދައ ްއަތާމްނިޒ ިއާކަތުތަޔްއިލޫއްސަމ ؛ްނުލާވަލުކެއ ްއަތީޓިމޮކ ްށަމުނިދ ާރވަ ްޝަމ ިއގަ ުމަކްނަކެއ ަތަވުނ 14 ްޓެޒގެ ގެ ުރާކުރަސިހވެ ިދ 103 :ުދަދައ 54 :ްމުއިލވޮ ްނުށަދ ގެ ުކަތުދިއާވގަ ާދަހ ްނުށަދ ގެ ުނޫނާޤ ިމ ިއާނޫނާޤ ިމ )ލ( ޭހެޖްނަރުކާދައ ްނުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ަތަވުނ ުބިއަނަރާޑްނަބ ްށަމުނިދެވިރެތީހެއ ްށަމުރުކާދައ ްއަތާމްނިޒ ިއާކަތުތަޔްއިލޫއްސަމ ިއާންނއި ެޖްއާރިހެވިދ ްށަމުނިދ ާރަވްޝަމ ިއގަ ުމަކްނަކއެ ަތަވުނ ްނުރިހާމ އި ާންނުޓްނަޓްލަސްނޮކ ގެ ުރޭބ ްނިއެޖްއާރިހެވިދ ؛ްނުރުކްނަޔްއަޢ ުމްނާޢ ްނުކަތާރާދިއ ގެ ުތަލުއަދ އި ާންނުކަތާރާދިއ ގެ ުރާކުރަސ )ގ( ްނުރުހ ިއގަ ުކަތްނުވްސަބްއެއ ާރުކ ުކެއާކަތްތާރަފ ިކެއ ްނުލޫސުއ ؛ްނގު ްނެއ ިއަޅއަ ަޑނަކ ްއަތުޠުރަޝ ާވްމިޒާލ ާރުކްތަކއް ަސަމ އި ގަ ާރިއާދ ީނޫނާޤ އި ގަ ުކަތާރާދިއ ގެ ުރާކުރަސ )ޏ( ގެ ާރިއާދ ީނޫނާޤ ާރުކާދައ ްނުކަތްތާރަފ ެއ ްށަކަތްތާރަފ ؛ްނުނިދ ުދާޝުރިއ ްނުތގޮ ޭޅގު ާކަތުތަޔްއިލޫއްސަމ ްނުށަދ ގެ ުކަތުދިއާވގަ ާދަހ ްނުށަދ ގެ ުނޫނާޤ ިމ ިއާނޫނާޤ ިމ )ސ( ޭހެޖްނަރުކާދައ ްނުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ަތަވުނ ުބިއަނަރާޑްނަބ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ،ިއަކަޓްށަމުރުކާދައ އް ަތާމްނިޒ ިއާކަތުތަޔްއިލޫއްސަމ ްސިޓްކެރްޕ ،އި ާކަތްސްވިޓްކެރިއަޑ ،ިއާކަތްނގު ްނެއ ؛ްނގު ްނިހ ިއަލާވަލުކެއ އް ަތުލޫސުއ ،ިއާކަތްނިއަލްޑއި ގަ ިއަހެމްނެއ ާވްނުނޭބ ްށަމގު ްނިހ ްސީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ )ޑ( ؛ްނުޅެއަޑނަކ ްއަތުލޫސުއ ިއާކަތުދިއވާ ގަ ޭހެޖްނަރުކާދައ ްނުތަޔއް ިސިއަހ ގެ ްއެރަބްނެމ ގެ ުހީލިޖަމ ގެ ްނުރީޒަވ )ޒ( ؛ްނުރުކާދައ ްއަތުތަޔއް ިލޫއްސަމ ިއާއާމްނިޒ ީނޫނާޤ ާވިއަފިހެޖަމަހ ްށަމުރުކާދައ ްނުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ )ޓ( އި ަކަޓްށަމުރުކާދައ ްއަތުބިޖާވ ިއާކަތުތަޔްއިލޫއްސަމ ިއަހެމްނެއ 15 ްޓެޒގެ ގެ ުރާކުރަސިހވެ ިދ 103 :ުދަދައ 54 :ްމުއިލވޮ ގެ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ،ުދާޝުރިއ ގެ ުތގޮ ވާ ްނގަ ްނިހ ްނަކްނަކެއ ީރަޓެރްކެސ ،ިއާށަންނުހީމ ާވިއަފްށޮކްނަޔްއަޢ ްށަކަތުމާޤަމ ްސިއ ؛ްނުނިދ ްށަންނުފަޒްއަވުމ ގެ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ،ިއާށަލަރެނެޖ ިދައ ްށަމުރުކާދައ ުބިއަނަރާޑްނަބ ްނުނޫނާޤ ިއާންނީސާސައުނޫނާޤ )ޔ( ިއާކަތުބިޖާވ ިއަހެމްނެއ ްސވެ ްނޫނެއ ާވއި ަފާޅައަޑނަކ .ްނުރުކާދައ ްއަތުތަޔްއިލޫއްސަމ ީނާވާބަތ ާނޭއ އި ގަ މު ުރުކާދައ ްއަތުބިޖާވ ިއާކަތުތަޔްއިލޫއްސަމ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ .9 ެގުބިއަނަރާޑްނަބ ްއަތުބިޖާވ ިއާކަތުތަޔްއިލޫއްސަމ ުރުތިއ ިއގަ ްއެމަކ ްނިއެއ .ެވެށަނޫނާޤ ިއާށައީސާސައުނޫނާޤ ިނަކެއަމަހ ްއ ަތަމަހ ެގުމުރުކާދައ ގެ ާނޭއ ްއެޒޫފުނ ަތަވުނ ްއެރާބ ގެ ްއއެ ާރާދިއ ަތަވުނ ގެ އް ެހީމ ްސެވއް ެއ . ެވެއެނގޭ ްނިހުނ ްށަކަޗްއަމ ްނިއެރެތ ގެ ުކަތްއަތްނަކ ިވިނަންނައ ،ުކަހީމ ިރުހ ިއގަ ުމާޤަމ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ .10 ެނާވުންނެގްށޮކ ުބިއަނަރާޑްނަބ ްއ ަތްއަތްނަކ .ެވއެ ެނާވުނ ްނގެ ްށޮކ ްއެމަކ ގެ ުތަލުއަދ ަތަވުނ ގެ ުރާކުރަސ ،އި ަވަޔިފ ްނުތަޔްއިސިއަހ ގެ ުމާޤަމ )ހ( ްއެމާޤަމ ްސެވްނޫނެއ ަދަފޭބިލ ްއެއާދިއަފ ަތަވުނ ްއެމާޤަމ ްނެހެއ ؛ްނުރުކާދައ ްއއެ ާފީޒވަ ގެ ްއެތާރަފ ްސެވއް ެއ ްނެހެއ ަތަވުނ ްނުރުފ ަތަވުނ ްނުވިރެވިއަބ ްނުތގޮ ީލަމަޢ ިއގަ ުމގު ްނިހ ްއއެ ިރާފަޔިވ )ށ( ަތަވުނ ްނުވުލިމާޝ ިއގަ އް ެތަކްއަސަމ ީންނަފ ްށަމުދޯހ ްއެއީނަދްމާއ ؛ްނުރުކ ްއެތަކއް ަސަމ ްސެވއް ެއ ްނެހެއ ަދަފޭބިލ ްއެއީނަދްމާއ ިދައ ؛ްނުފިހ ްށަޔއް ުކ ަތަވުނ ެނގަ ްނިބ ިއާލަދުމ ގެ ުތަލުއަދ )ނ( ިއގަ ްއެތާލަމާޢުމ ޭވެރުކ ުދެމެދ ާކަތާރަފ ްސެވއް ެއ ްނެހެއ ިއާތަލުއަދ )ރ( .ްނުވްއޭބ ްއެތަޙަލްޞަމ ްސވެ ްއއެ ީލާމ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ 16 ްޓެޒގެ ގެ ުރާކުރަސިހވެ ިދ 103 :ުދަދައ 54 :ްމުއިލވޮ ިއާލަދުމ ާވއި ގަ ުތާޔއް ިކްލިމ ގެ ާނޭއ ުބިއަނަރާޑްނަބ ުރަހަފްއެއ ުކަރަހައ ެމްނޮކ .11 ްނާޔަބ ެގާސިއަފ ިއާލަދުމ ްނ ުރުކަމާހ ިނަރަދ ިއާޏްނަރައ ިއާކަތުތަޙަލްޞަމ ގެ ީރާފަޔވި ،ިއާކަތުބާސިހ ގެ ާސިއަފ . ެވއެ ެނާވްނަޅަހަށުހ ްށަލަރެނެޖ ރަޓިޑޮއ އް ެނާޔަބ ާރުކުރާޔްއަތ ްށޮކަމާހ ާބިއަނަރާޑްނަބ ްނުތަޔްއިސއި ަހ ގެ ްއެރަބްނެމ ގެ ުހީލިޖަމ ގެ ްނުރީޒަވ )ހ( .12 ުބިއަނަރާޑްނަބ ިއާށައާޔްއިރޫހްމުޖްލުސީއަރ ިއގަ ުތގޮ ޮޔެހ ްއަތުބިޖާވ ިއާކަތުތަޔއް ިލޫއްސަމ ޭވެރުކުލާވަޙ ްށަހީލިޖަމ ެގްނުތިޔްއަރ ްނ ުވީރާދުބާވަޖ ީނާވީރާދުބާވަޖ ުބިއަނަރާޑްނަބ ިއގަ ުމުރުކާދައ ާކަތުތަޔއް ިލޫއްސަމ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ިދއަ .ެވެށައާޔްއިރޫހްމުޖްލުސީއަރ ްށައާޔްއިރޫހްމުޖްލުސީއަރ ،ުތާމޫލުޢަމ ަޙްއަޞ ،ްނުތގޮ ޭޅގު . ެވެއެނާވްނަދްނގެ ްނުމަޅަހަށުހ ްށައާޔްއިރޫހްމުޖްލުސީއަރ ުބިއަނަރާޑްނަބ ްނުށަދ ގެ )ހ( ގެ ާދްއާމ ިމ )ށ( ްށަތގޮ ވާ އި ަފިޅެއަޑނަކ ިއގަ ީސާސައުނޫނާޤ ،ްށަރުތިއ ގެ ުމުވީރާދުބާވަޖ ިދައ .ެވެއެނާވްނާވީރާދުބާވަޖ ްށަހީލިޖަމ ގެ ްނުތިޔްއަރ ުބިއަނަރާޑްނަބ ގެ ްނުތިޔްއަރ ްނުތގޮ ޭޅގު ާކަތުތަޔއް ިލޫއްސަމ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ްށަހީލިޖަމ ެއ ްއެތާމޫލުޢަމ ެމްނޮކ ެޖްއެވްނުނޭބ ްނުހީލިޖަމ . ވެ ެއެނާވްނޭދ ޭދިބިލ ްށައާނޭއ ިއާށަމުރުކާދައ ުތަޔއް ިލޫއްސަމ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ )ހ( .13 ްނެހެއ ްތަކްއަސަމ ެގުބިއަނަރާޑްނަބ ްނ ުރުކުލާވަޙ ާކަތާރަފ ްނުށަދ ގެ ުދާޝުރިއ ގެ ާނޭއ ިއގަ ުމގު ްނިހ ްއެމަކ ްނުށަދ ގެ ުރާބ ްނެހެއ ޭނެމިހ ިއގަ ާރިއާދ ގެ ުތަކްއަސަމ ގެ ާނޭއ ްނގު ްނިހ ްއެމަކެއ .ެވއެ ެނާދިވެރުކުލާވަޙ ާކަޔަބ ަތަވުނ ާކަހީމ ަތަވުނ ާކަހީމ ްނެހެއ ުބިއަނަރާޑްނަބ ،ްނުށަދ ގެ )ހ( ގެ ާދްއާމ ިމ )ށ( ުބިއަނަރާޑްނަބ ،ީނާވްނަރުކުލާވަޙ ،ްއމެ ަކ ާރުކުލާވަޙ ާކަޔަބ ްނެހެއ .ެވެށަރަވްނިމ ާވިއގަ އި ަދްއުހ ެއ ،ްނުށަދ ގެ ްއެއަދްއުހ ޭދ ްނުމުޔިލ 17 ްޓެޒގެ ގެ ުރާކުރަސިހވެ ިދ 103 :ުދަދައ 54 :ްމުއިލވޮ ،އި ގަ ޭރެތ ގެ ުކަތުތަޔްއިލޫއްސަމ ާރުކްނާޔަބ ިއގަ )ހ( ގެ ާދްއާމ ިމ )ނ( ްނުތަޔްއިސިއަހ ގެ ްއެރަބްނެމ ގެ ުހީލިޖމަ ގެ ްނުރީޒވަ ުބިއަނަރާޑްނަބ .ެވެއެނެމިހުނ ްއެތަޔްއިލޫއްސަމ ްސެވއް ެއ ޭހެޖްނަރުކާދައ ުބ ާބ ަނަވުރަތަހ ްއ ަތުމާޤަމ ްސިއ ެގުހީފޮއ ެގުބިއަނަރާޑްނަބ ްށަމުރުކާދައ ްއަތުތަޔއް ިލޫއްސމަ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ )ހ( .14 ްލަރެނެޖ ީނރަޓެއ ީޓުއިޕެޑ ިއާމުރުކްނަޔްއަޢ ްށަމާޤަމ ްއ ެލަރެނެޖ ީނރަޓެއ ީޓުއިޕެޑ ިއަކަޓްށަމުނިދެވިރެތީހެއ ެގުމާޤަމ ެއ ،ިއާމުރުކިކަވ ްނުމާޤަމ ،ިއާކަތުޠުރަޝ .ެވެއެނާވްނަންނުހ ްނ ުނިދާފުޢިތްސިއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ،ީނާރުކިކވަ ްށޮކްނަޔްއަޢ ްލަރެނެޖ ީނރަޓެއ ީޓުއިޕެޑ )ށ( .ެވއެ ާޔްއިރޫހްމުޖްލުސީއަރ ،ްނިތަމގެ ާރަވްޝަމ ްއަތުޠުރަޝ ިވިނަންނައ ިއގަ ިއަބިކ ގެ ްލަރެނެޖ ީނރަޓެއ ީޓުއިޕެޑ )ނ( .ވެ ެއެނާވްނާވަމަހިރުފ ގެ މު ުވިއަފްށޮކުލިޞާޙ ީރގް ިޑ ަމަތަރުފ ްނިއާރިއާދ ީނޫނާޤ )1( ވާ އި ަފްށޮކުލިޞާޙ ްއއެ ީރގް ިޑ ްސރަޓްސާމ ،ްނުރުތިއ ިދައ ؛ްނުވިއގަ ުމަކ ްއެތާރަފ ުރަހައ )ްއއެ ަހިދ( 10 ްނގެ ވެ ުދަމ ިއގަ ާރިއާދ ީނޫނާޤ )2( ްއެތާރަފ ާވިއަފިބިލ ާބިރުޖަތ ގެ ުތަކްއަސަމ ގެ ުހަވުދ . ްނުވއި ގަ ުމަކ ްނޭދާފުޢިތްސއި ްނުމާޤަމ ގެ ާނޭއ ްލަރެނެޖ ީނރަޓެއ ީޓުއިޕެޑ )ރ( ،ްށޮކްނާޔަބ ްނަކއެ ްނުކައީޓިސ ،ިއގަ ްއެދނިހ ެޖްއެވްނުނޭބ ީޓިސ ެއ ،ިއަޅަހަށުހ ްށައާޔްއިރޫހްމުޖްލުސީއަރ 18 ްޓެޒގެ ގެ ުރާކުރަސިހވެ ިދ 103 :ުދަދައ 54 :ްމުއިލވޮ .ެވއެ ީވިކަވ ްނުމާޤަމ ެއ ާނޭއ ،ްނމު ުބިލ ްށައާޔްއިރޫހްމުޖްލުސީއަރ އި ާކަތުބިޖާވ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ީކަލަރެނެޖ ީނރަޓެއ ީޓުއިޕެޑ )ހ( . 15 ެގްލަރެނެޖ ީނރަޓެއ ީޓުއިޕެޑ ،ިއާކަތުބިޖާވ ިއާކަތުތަޔްއިލޫއްސަމ އި ަކަޓްށމަ ުނިދެވިރެތީހެއ ްށައާނޭއ ްށމަ ުރުކާދައ ްއަތުތަޔްއިލޫއްސަމ ްއ ަތަމަހ ެގުމުރުކާދައ ާފީޒަވ ްތާރަފ ވޭ ެރުކްނަޔްއަޢ ްށަމާޤަމ ެއ .ެވެކެތާރަފ ޭވެރުކްނަޔްއަޢ .ެވެންނުށަދ ގެ ުދާޝުރިއ ިއާޔަފަލ ގެ ުބއި ަނަރާޑްނަބ ީނާރުކްތަކްއަސަމ ،އި ާކަތުތަޔްއިލޫއްސަމ ގެ ުމާޤަމ ގެ ްލަރެނެޖ ީނރަޓެއ ީޓުއިޕެޑ )ށ( ްށަތާރަފ ެއ ްނަކްނަކއެ ،ިއަޅައަޑނަކ ްއަތުރާބ ޭދިބިލ ،ިއާކަތާމްނިޒ ްއަތުތަޔްއިލޫއްސަމ ގެ ުތާރަފ ެއ ިދއަ .ެވެބިއަނަރާޑްނަބ ީނގާ ްނައ .ވެ ެށަބިއަނަރާޑްނަބ ީނާވީރާދުބާވަޖ ްނުތާރަފ ެއ ިއގަ ުމުރުކާދައ ީކޫލުސ ޭހެޖްނަރުކުލަމަޢ ްލަރެނެޖ ީނރަޓެއ ީޓުއިޕެޑ )ނ( ްއަތާމްނިޒ ިއާކަތުތަޔއް ިލޫއްސަމ ގެ ުތާރަފ ެއ ،އި ާކަތުޑނގަ ްނިމ އް ަތުޑނގަ ްނިމ ިއާކަތަމަހ ަޞްއާޚ ޭހެޖްނަޓްއަހަފިހ ިއގަ ުމުރުކާދައ .ވެ ެބިއަނަރާޑްނަބ ީނާރުކުޛީފްނަތ ްނަކްނަކެއ ،ިއަޅައަޑނަކ ާރުކްނާޔަބ ިއގަ ުދިއާވގަ ާދަހ ްނުށަދ ގެ ުނޫނާޤ ިމ ިއާނޫނާޤ ިމ )ހ( . 16 ްލ ަރެނެޖ ީރަޓެރްކެސ ްއެލަރެނެޖ ީރަޓެރްކެސ ްށަހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ،ްނިތަމގެ ުތގޮ .ެވއެ ެނާވްނަރުކްނަޔްއަޢ ގެ ްލަރެނެޖ ީރަޓެރްކެސ ާވިއަފްށޮކްނާޔަބ ިއގަ )ހ( ގެ ާދްއާމ ިމ )ށ( ްއަތުޠުރަޝ ިވިނަންނައ ިއގަ އި ަބިކ ގެ ްއެތާރަފ ާރުކްނަޔްއަޢ ްށަމާޤަމ .ވެ ެއެނާވްނާވަމަހިރުފ ަމަތަރުފ ްނުކއަ ާރިއާދ ގެ ުމގު ްނިހ ަތަވުނ ްނިއާރިއާދ ީނޫނާޤ )1( ްސރަޓްސާމ ،ްނުރުތިއ ގެ ުމުވއި ަފްށޮކުލިޞާޙ ީރގް ިޑ 19 ްޓެޒގެ ގެ ުރާކުރަސިހވެ ިދ 103 :ުދަދައ 54 :ްމުއިލވޮ ިދައ ؛ ްނުވިއގަ ުމަކ ްއެތާރަފ ާވިއަފްށޮކުލިޞާޙ ްއެއީރގް ިޑ ުރަހައ )ްއެއަހިދ( 10 ްނގެ ވެ ުދަމ ިއގަ ާރިއާދ ގެ ުމގު ްނިހ )2( ްއެތާރަފ ާވިއަފިބިލ ާބިރުޖަތ ގެ ުތަކްއަސަމ ގެ ުހަވުދ . ްނުވއި ގަ ުމަކ ީކަލަރެނެޖ ީރަޓެރްކެސ ވާ ިއަފްށޮކްނާޔަބ ިއގަ )ހ( ގެ ާދްއާމ ިމ )ނ( .ެވެފަޒްއވަ ުމ ީރާދިއ ްސިއ ެމްނެއ ގެ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ުޑނގަ އި ަމ ގެ ްލަރެނެޖ ީރަޓެރްކެސ ާރުކްނާޔަބ ިއގަ )ހ( ގެ ާދްއާމ ިމ )ރ( ީރާދިއ އި ަހެމްނެއ ގެ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ،ީކަތަޔްއިލޫއްސަމ އި ގަ ްނިހ ްސީފޮއ ްނުތގޮ ީރާދިއ ،އި ަވާރ ްށަހަވުދ ްނުހަވުދ ްނަކްނަކ .ެވެމުޓްއެހެލެބ އި ގަ ުމުރުކާދައ ްއަތުތަޔްއިލޫއްސަމ ގެ ާނޭއ ްލަރެނެޖ ީރަޓެރްކެސ )ބ( .ެވެށަބިއަނަރާޑްނަބ ީނާވީރާދުބާވަޖ ،ިއާކަތުޑނގަ ްނިމ ީކޫލުސ ޭހެޖްނަރުކުލަމަޢ ްލަރެނެޖ ީރަޓެރްކެސ )ޅ( އި ގަ ުމުރުކާދައ ްއަތާމްނިޒ ިއާކަތުތަޔއް ިލޫއްސަމ ގެ ާނޭއ ،އި ަޅައަޑނަކ އް ަތުޑނގަ ްނިމ ިއާކަތަމަހ ަޞްއާޚ ޭހެޖްނަޓްއަހަފިހ .ެވެބިއަނަރާޑްނަބ ީނާރުކުޛީފްނަތ ްނަކްނަކެއ ްށަމާޤަމ ެއ ާނޭއ ،ީކަތަދްއުމ ގެ ުމާޤަމ ގެ ްލަރެނެޖ ީރަޓެރްކެސ )ކ( . 5 ވެ ެހަވުދ ުރަހައ )ްއެހަފ( ްނގެ ިށެފ ްނުޚީރާތ ޭވެރުކްނަޔްއަޢ ަނަވ 17 ގެ ުނޫނާޤ ިމ ،ްސެވަމަންތއޮ ްނެހެއ )ކ( ގެ ާދްއާމ ިމ )އ( ީރަޓެރްކެސ ،ިއަވަޔިފ ުކަހީމ ާރުކިކަވ ްނުށަދ ގެ )ށ( ގެ ާދްއާމ 5 ގެ ުހަވުދ ުރަހައ )ްއެހަފ( ،ުކަހީމ ާރުކްނަޔްއަޢ ްށަމާޤަމ ގެ ްލަރެނެޖ . ވެ ެއަޅާނ ްއެހަރުހ ާދްއާމ ިމ ްށަކަމުރުކްނަޔްއަޢ ްށަރުއަދ ެދ ުރުތިއ 20 ްޓެޒގެ ގެ ުރާކުރަސިހވެ ިދ 103 :ުދަދައ 54 :ްމުއިލވޮ ގެ ްލަރެނެޖ ީރަޓެރްކެސ ާރުކްނާޔަބ ިއގަ ާދްއާމ ަނަވ 16 ގެ ުނޫނާޤ ިމ )ހ( . 17 ްށަމާޤަމ ެގްލަރެނެޖ ީރަޓެރްކެސ ިއާމުރުކްނަޔްއަޢ ުކަހީމ ،ްނުތގޮ ިމ .ެވެބިއަނަރާޑްނަބ ީނާރުކްނަޔްއަޢ ުކަހީމ ްށަމާޤަމ ްނުމާޤަމ ،ިއާމުރުކިކަވ ިއާއަރާސުމ ،ިއާމުނިދާފުޢިތްސިއ ްށަމާޤަމ ެއ ީނާރުކްނަޔްއަޢ ުކަހީމ ްށަމާޤަމ ގެ ްލަރެނެޖ ީރަޓެރްކެސ ްނ ުޅެއަޑނަކ ްތަޔާނިޢ ާކަތްތާރަފ ާޅަހަށުހ ްނިއަދަފެއ ،އި ަލާވުޅުހ ްށޮކުމްނާޢ ްށަމުލިތަމިރުކ 22 ްނުށަދ ގެ ާދްއމާ ަނަވ ގެ ުނޫނާޤ ިމ ،ުހަފްށަމުރުކުޔވި ރަޓްނިއ ގެ ުކަތްތާރަފ ެއ ،ްނިތަމގެ ުތގޮ ާވްތގޮ އް ެއ ާދިއވާ ގަ ޭހެބާއާފީޒަވ ާދަހ .ެވެށޮކާނިބ ްށަޗްއަމ ގެ ާބިރުޖަތ ިއާމީލުޢަތ ިއާމަކުލިބާޤ ގެ ާނޭއ ،ުކަހީމ ާވއި ަފްށޮކްނަޔްއަޢ ްށަމާޤަމ ގެ ްލަރެނެޖ ީރަޓެރްކެސ )ށ( ުމާޤަމ އެ ަތަވުނ ްށަމަކިރުކ ްއެމަކ ަދަފާވުންނގެ ީށަކެއ ާމާޤަމ ަތަވުނ ްށަމަކެޖްއެވިރެވުދެމ ްއެތަލާޙ ަދަފާވިރެވުރުޛުޢ ްށަމުރުކާދައ ގެ ުމާޤަމ ެއ ަތަވުނ ްށަމަކްތެނ ްނަކުލިބާޤ ގެ ުމުރުކާދައ ުމާޤަމ ްށަމަކާދުނ ްނުމަރުކާދައ ިއގަ އް ެތގޮ ވާ ްނގެ ީށަކއެ ުތަޔްއިލޫއްސަމ 22 ަނަވ ގެ ުނޫނާޤ ިމ ،ިއގަ ްއެދނިހ ެޖްއިނެފ ްށަބިއަނަރާޑްނަބ ،ްނިތަމގެ ުތގޮ ާވްތގޮ އް ެއ ާދިއވާ ގަ ޭހެބއާ ާފީޒަވ ާދަހ ްނުށަދ ގެ ާދްއާމ .ެވއެ ެނާދިވެރުކިކަވ ްނުމާޤަމ ެއ ުކަހީމ ެއ ގެ ާނޭއ ުކަހީމ ާވއި ަފްށޮކްނަޔްއަޢ ްށަމާޤަމ ގެ ްލަރެނެޖ ީރަޓެރްކެސ )ނ( ގެ ުނޫނާޤ ިމ ،އި ގަ އް ެދނިހ ެޖްއެވްނުނޭބ ްނޭދާފުޢިތްސިއ ްނުމާޤަމ 22 އި ގަ ުދއި ާވގަ ޭހެބާއާފީޒަވ ާދަހ ްނުށަދ ގެ ާދްއާމ ަނަވ .ެވެއެނާދިވެދާފުޢިތްސިއ ްނުމާޤަމ ެއ ،ްނިތަމގެ ުތގޮ ާވއި ަފްށޮކްނާޔަބ ،ީނާޅައަޑނަކ ްއަތްތަޔާނިޢ ިއާއަރާސުމ ގެ ްލަރެނެޖ ީރަޓެރްކެސ )ރ( 11 2016 ގެ ުތަސާޔިސ ގެ އި ަރާސުމ ގެ ުތަލުއަދ( / ުރަބްނަނ ުނޫނާޤ ާޅއަ ަޑނަކ ްނުނަޝިމޮކ ޭޕ ްލަނަޝޭނ ްނުށަދ ގެ )ުނޫނާޤ 21 ްޓެޒގެ ގެ ުރާކުރަސިހވެ ިދ 103 :ުދަދައ 54 :ްމުއިލވޮ ގެ ުތަލުއަދ ،ްނިތަމގެ ުތގޮ ާވްތގޮ އް ެއ ާކަތަމަހ ިއާކަތުތަސާޔިސ .ެވެންނިއާރާޒވު ާރުކުޛީފްނަތ ްނަކްނަކ ޭޅގު ާތަޔްއިލާމ ުބ ާބ ަނަވްސަފ ްނ ުފަޒްއަވުމ ެގުހީފޮއ ެގުބިއަނަރާޑްނަބ )އް ޭދ( 2 ިވިނަންނައ ،ީނަވްނގެ ިހެބ ްނުފަޒްއވަ މު ގެ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ . 18 ެގުހީފޮއ ެގުބިއަނަރާޑްނަބ ްއ ަތިތްނިގ ާވްނެގިހެބ ްނުފަޒްއަވުމ .ެވެށަޗއް ަމ ގެ ްނުފަޒއް ވަ ުމ ގެ ީތްނގި ؛ ްސިވރަސ ްލގަ ީލ )ހ( .ްސވި ރަސ ްވިޓޭރްޓްސިނިމްޑެއ )ށ( ްލގަ ީލ ާރުކްނާޔަބ ިއގަ )ހ( ގެ ާދްއާމ ަނަވ 18 ގެ ުނޫނާޤ ިމ )ހ( . 19 ްނ ުފަޒްއަވުމ ެގްސިވރަސ ްލަގީލ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ،ީނެނެމިހ ިއގަ ީތްނގި ގެ ްނުފަޒއް ަވުމ ގެ ްސިވރަސ ްއަތުބިޖާވ ިއާކަތުތަޔްއިލޫއްސަމ ީނޫނާޤ ޭހެޖްނަރުކާދައ ްނުހީފޮއ ީންނަފ ގެ ާރިއާދ ީނޫނާޤ ާރުކްނަޔއް ަޢ ިއަކަޓްށަމުރުކާދައ .ެވެންނުފަޒއް ަވުމ ިދައ ުބިއަނަރާޑްނަބ ްނުށަދ ގެ ުނޫނާޤ ިއއާ ީސާސައުނޫނާޤ )ށ( ިއަހެމްނެއ ާވިއަފިހެޖަމަހ ްނަރުކާދއަ ްނުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ،ިއަކަޓްށަމުރުކާދައ ްއަތުބިޖާވ އި ާކަތުތަޔްއިލޫއްސަމ ީނޫނާޤ ްނުފަޒްއަވުމ ގެ ްސިވރަސ ްލގަ ީލ ްށަކަދަދަޢ ާވްނގެ ީށަކެއ .ެވެއެނާވްނަރުކްނަޔްއަޢ ްށަހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ،އި ާކަތުމާޤަމ ޭނެމިހ ިއގަ ީތްނގި ގެ ްނުފަޒއް ަވުމ ގެ ްސިވރަސ ްލގަ ީލ )ނ( 5 ގެ ާދްއާމ ަނަވ ގެ ުނޫނާޤ ިމ ްއަތުޠުރަޝ ިދައ ގްނިކްނޭރ ގެ ުމާޤަމ 22 ްޓެޒގެ ގެ ުރާކުރަސިހވެ ިދ 103 :ުދަދައ 54 :ްމުއިލވޮ ގެ ުކަތމު ާޤަމ ގެ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ާލާވަލުކއެ ްނުށަދ ގެ )ށ( .ެވެއެނާވްނަޅައަޑނަކ ިއގަ ުޑނގަ ިނޮއ ްށޮކްނަޔްއަޢ ްނުހީމ ްށަކަތުމާޤަމ ގެ ްނުފަޒއް ަވުމ ގެ ްސިވރަސ ްލގަ ީލ )ރ( 22 ޭހެބާއާފީޒަވ ާދަހ ްނުށަދ ގެ ާދްއާމ ަނވަ ގެ ުނޫނާޤ ިމ ީނާރުކިކަވ .ެވެންނިތަމގެ ުތގޮ ާވްތގޮ ްއއެ ާދިއވާ ގަ ްނުހީމ ްށަކަތުމާޤަމ ގެ ްނުފަޒްއވަ ުމ ގެ ްސިވރަސ ްލގަ ީލ )ބ( ވާ ްތގޮ ްއއެ ާދިއާވގަ ާދަހ ްނުށަދ ގެ ުނޫނާޤ ިމ ،ީނާރުކްނަޔްއަޢ ،އި ަލާވުޅުހ ްށޮކުމްނާޢ ްށަމުލިތަމިރުކ ްށަކަތުމާޤަމ ެއ ،ްނިތަމގެ ުތގޮ ،ުހަފްށަމުރުކުޔިވރަޓްނިއ ާކަތްތާރަފ ާޅަހަށުހ ްނިއަދަފެއ ްށަޗްއަމ ގެ ާބިރުޖަތ ިއާމީލުޢަތ އި ާމަކުލިބާޤ ގެ ުކަތްތާރަފ ެއ .ެވެށޮކާނިބ ،ީނޭދ ްނުރެއިރުކ ގެ ުމާޤަމ ްށަންނުފަޒްއވަ ުމ ގެ ްސިވރަސ ްލގަ ީލ )ޅ( 22 ާދިއވާ ގަ ޭހެބާއާފީޒަވ ާދަހ ްނުށަދ ގެ ާދްއާމ ަނަވ ގެ ުނޫނާޤ ިމ .ެވެންނިތަމގެ ުތގޮ ާވްތގޮ އް ެއ ާރުކްނާޔަބ ިއގަ )ށ( ގެ ާދްއާމ ަނަވ 18 ގެ ުނޫނާޤ ިމ )ހ( . 20 ެގްސިވރަސ ްވިޓޭރްޓްސިނިމްޑެއ ްނ ުފަޒްއަވުމ ،ީނެނެމިހ ިއގަ ީތްނގި ގެ ްނުފަޒއް ަވުމ ގެ ްސިވރަސ ްވިޓޭރްޓްސިނިމްޑެއ ީރާދިއ ގެ ުކަތްނަޜިވިޑ ީނޫނާޤ ގެ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ .ެވެންނުފަޒްއަވުމ ީރާދިއ ުމްނާޢ ގެ ުހީފޮއ ،ިއާންނުފަޒއް ަވުމ ޭނެމިހ ިއގަ ީތްނގި ގެ ްނުފަޒއް ަވުމ ގެ ްސިވރަސ ްވިޓޭރްޓްސިނިމްޑެއ )ށ( ގެ ުނޫނާޤ ިމ އް ަތުޠުރަޝ ިދައ ގްނިކްނޭރ ގެ ުމާޤަމ ،ިއާކަތުމާޤަމ 5 ގެ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ާލާވަލުކެއ ްނުށަދ ގެ )ށ( ގެ ާދްއާމ ަނަވ .ެވއެ ެނާވްނަޅައަޑނަކ ިއގަ ުޑނގަ ިނޮއ ގެ ުކަތުމާޤަމ 23 ްޓެޒގެ ގެ ުރާކުރަސިހވެ ިދ 103 :ުދަދައ 54 :ްމުއިލވޮ ްނުހީމ ްށަކަތުމާޤަމ ގެ ްނުފަޒްއވަ ުމ ގެ ްސވި ރަސ ްވިޓޭރްޓްސިނިމްޑެއ )ނ( 22 ްނުށަދ ގެ ާދްއާމ ަނަވ ގެ ުނޫނާޤ ިމ ،ީނާރުކިކވަ ްށޮކްނަޔްއަޢ .ެވެންނިތަމގެ ުތގޮ ާވްތގޮ އް ެއ ާދިއާވގަ ޭހެބާއާފީޒަވ ާދަހ ްނުހީމ ްށަކަތުމާޤަމ ގެ ްނުފަޒްއވަ ުމ ގެ ްސވި ރަސ ްވިޓޭރްޓްސިނިމްޑެއ )ރ( ވާ ްތގޮ ްއއެ ާދިއާވގަ ާދަހ ްނުށަދ ގެ ުނޫނާޤ ިމ ،ީނާރުކްނަޔްއަޢ ،އި ަލާވުޅުހ ްށޮކުމްނާޢ ްށަމުލިތަމިރުކ ްށަކަތުމާޤަމ ެއ ،ްނިތަމގެ ުތގޮ ،ުހަފްށަމުރުކުޔިވރަޓްނިއ ާކަތްތާރަފ ާޅަހަށުހ ްނިއަދަފެއ ްށަޗްއަމ ގެ ާބިރުޖަތ ިއާމީލުޢަތ އި ާމަކުލިބާޤ ގެ ުކަތްތާރަފ ެއ .ެވެށޮކާނިބ ްށަކަމާޤަމ ގެ ްނުފަޒްއވަ ުމ ގެ ްސވި ރަސ ްވިޓޭރްޓްސިނިމްޑެއ )ބ( ގެ ުނޫނާޤ ިމ ،ީނޭދ ްނުރެއިރުކ ގެ ުމާޤަމ ްށަކަތާރަފ ާވއި ަފްށޮކްނަޔްއަޢ 22 ވާ ްތގޮ ްއއެ ާދިއާވގަ ޭހެބާއާފީޒަވ ާދަހ ްނުށަދ ގެ ާދްއމާ ަނަވ .ެވެންނިތަމގެ ުތގޮ ގެ ާފީޒަވ ޭހެޖްނަރުކާދައ ްނުފަޒއް ަވުމ ގެ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ . 21 ެގުހީފޮއ ެގުބިއަނަރާޑްނަބ ިއާކަތުތަޔްއިލޫއްސަމ ެގްނުފަޒްއަވުމ ާފީޒވަ ،ިއާމަކްނަކ ޭނެމިހ އި ގަ ޭރެތ ގެ ުކަތުބިޖާވ ިއާކަތުތަޔްއިލޫއްސަމ ްއ ަތުބިޖާވ އި ގަ ުދިއާވގަ ާދަހ ްނުށަދ ގެ ުނޫނާޤ ިމ ުތައާރުޖިއ ިއާކަތުލޫސުއ ގެ ުމުރުކާދައ .ެވއެ ެނާވްނަރުކްނާޔަބ ްނިތަމގެ އް ެތގޮ ާވުނުފާލިޚ ާޓެޖަބ ާރުކްސާފ ްނުހީލިޖަމ ގެ ްނުތިޔްއަރ )ހ( . 22 ޭޅުގާއާފީޒަވ ެގްނުފަޒްއަވުމ ްނ ަކްނަކ 2 2008 އި ގަ )ުނޫނާޤ ޭހެބާއާފީޒވަ ( / ުރަބްނަނ ުނޫނާޤ ިދައ ވާ ްތގޮ ްއއެ ާކަތުޑނގަ ްނިމ ިއާކަތުލޫސުއ ުމްނާޢ ޭހެބާއާފީޒވަ ާރުކްނާޔަބ ޭހެބާއާފީޒވަ ގެ ްނުފަޒއް ަވުމ ގެ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ،ްނިތަމގެ ުތގޮ .ެވއެ ެނާވްނަލާވަލުކެއ ުބިއަނަރާޑްނަބ ުދިއވާ ގަ 24 ްޓެޒގެ ގެ ުރާކުރަސިހވެ ިދ 103 :ުދަދައ 54 :ްމުއިލވޮ ްށައާފީޒވަ ްނުފަޒއް ަވމު ،އި ގަ ުދިއާވގަ ާދަހ ްނުށަދ ގެ )ހ( ގެ ާދްއާމ ިމ )ށ( ާފީޒަވ ،ިއާމުނިދ ްނުރެއިރުކ ގެ ުމާޤަމ ،އި ާމުރުކްނަޔްއަޢ ،ިއާމުރުކުލާވަޙ ްތަކްއަސަމ ،ިއާމުރުކިކަވ ްނިއާފީޒަވ ،ިއާމުރުކުލަދަބ ްށ ަންނުފަޒްއވަ ުމ ،ިއމާ ުޅެއަޑނަކ ިޑގަ ގެ ުތަކްއަސަމ ގެ ްނުފަޒއް ަވުމ ުޅަވަޔިފ ުދެމާންނުފަޒްއަވުމ ،ިއާމުނިދ ުނީރްމަތ ،ިއާމުނިދ ީޓްއުޗ ިއަހެމްނެއ ޭޅގު އާ ާފީޒވަ ިއާންނުފަޒއް ަވމު ްސެވްނޫނެއ ،އި ާމުޅެއ ުތައާރުޖއި ިއާކަތުލޫސުއ ެނާރުކުލަމަޢ ިއގަ ުމަކްނަކ .ެވއެ ެނާވްނަޅައަޑނަކ ާހާވުނިއަފްށޮކްނާޔަބ ްށަކަތގޮ ްނެހެއ ްނގެ ިޅެއަޑނަކ ިއގަ ުނޫނާޤ ިމ )ނ( ގެ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ާދަހ ްނުށަދ ގެ )ހ( ގެ ާދްއާމ ިމ ،ުކަދނިހ 16 ަނަވ ގެ ުނޫނާޤ ިމ ،ުދިއވާ ގަ ޭހެބާއާފީޒވަ ގެ ްނުފަޒއް ަވުމ 18 ަނަވ ގެ ުނޫނާޤ ިމ ،ިއާލަރެނެޖ ީރަޓެރްކެސ ާރުކްނާޔަބ ިއގަ ާދްއާމ ިދައ ްސިވރަސ ްލގަ ީލ ާރުކްނާޔަބ އި ގަ )ށ( ިދައ )ހ( ގެ ާދްއާމ ްށަކަތުމާޤަމ ގެ ީތްނގި ގެ ްނުފަޒއް ަވުމ ގެ ްސިވރަސ ްވިޓޭރްޓްސިނިމްޑެއ .ެވއެ ެނގާ ނިހ ްށަޗއް ަމ ގެ ުކަތްތާރަފ ިއަހެމްނެއ ޭވެރުކްނަޔްއަޢ އި ާއަރާސުމ ޭދ ްށަންނުފަޒްއަވުމ ގެ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ )ހ( . 23 ެގުހީފޮއ ެގުބިއަނަރާޑްނަބ ިއާއަރާސުމ ެގްނުފަޒްއަވުމ 11 2016 ގެ ުތަލުއަދ( / ުރަބްނަނ ުނޫނާޤ ،ީނާޅައަޑނަކ ްއަތްތަޔާނިޢ ްއ ަތްތަޔާނިޢ ްލަނަޝޭނ ްނުށަދ ގެ )ުނޫނާޤ ގެ ުތަސާޔިސ ގެ ިއަރާސުމ ވާ ްތގޮ ްއއެ ާކަތަމަހ ިއާކަތުތަސާޔިސ ާޅައަޑނަކ ްނުނަޝިމޮކ ޭޕ ާރުކުޛީފްނަތ ްނަކްނަކ ޭޅގު ާތަޔްއިލމާ ގެ ުތަލުއަދ ،ްނިތަމގެ ުތގޮ .ެވެންނިއާރާޒުވ ގެ ްނުފަޒއް ަވުމ ގެ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ްނުށަދ ގެ )ހ( ގެ ާދްއާމ ިމ )ށ( 25 ްޓެޒގެ ގެ ުރާކުރަސިހވެ ިދ 103 :ުދަދައ 54 :ްމުއިލވޮ ގެ ްސިވރަސ ްލގަ ީލ ،ިއގަ ުމުޅެއަޑނަކ ުޑނގަ ިނޮއ ގެ ިއަރާސުމ ގެ ުތަލުއަދ ،ީނާވްނާވ ްއަތްތަޔާނިޢ ިއއާ ަރާސުމ ގެ ުކަތުމާޤަމ ގެ ީތްނގި ާކަތުތަޔްއިލޫއްސަމ ޭހެޖްނަރުކާދައ ްނުތަޔއް ިސިއަހ ގެ ްނުލީކަވ ިދައ .ެވއެ ގަ ުމަކ ްއެކަތްތަޔާނިޢ އި ާކއަ ަރޫޖުއ ާވްނގެ ީށަކެއ އި ާއަރާސމު ގެ ުކަތުމާޤަމ ގެ ީތްނގި ގެ ްސިވރަސ ްވިޓޭރްޓްސިނިމްޑެއ އް ަތުތަޔއް ިލޫއްސަމ ގެ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ،ީނާވްނާވ ްއަތްތަޔާނިޢ ްށަމުނިދްށޮކުރޯފ ްނަކިރެތީހެއ ީރާދިއ ާވްނުނޭބ ްށަމުރުކާދައ .ެވެއގަ ުމަކ ްއެކަތްތަޔާނިޢ ިއާކައަރޫޖުއ ާވްނގެ ީށަކެއ ،ުޑނގަ ިނޮއ ގެ ިއަރާސުމ ާރުކްނާޔަބ ިއގަ )ހ( ގެ ާދްއާމ ިމ )ނ( 5 ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ާރުކްނާޔަބ ިއގަ )ށ( ގެ ާދްއާމ ަނަވ ގެ ުނޫނާޤ ިމ 30 ގެ ުހަވުދ )ްސީރިތ( ،ާތާލާވަލުކެއ ުޑނގަ ިނޮއ ގެ ުކަތުމާޤަމ ގެ ުހީފޮއ .ެވއެ ެނާވްނަޅއަ ަޑނަކ ިއގަ ޭރެތ ގެ ްނުލީކވަ ގެ ުތަލުއަދ ާރުކްތަކްއަސަމ ިއގަ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ )ހ( . 24 ެގުހީފޮއ ެގުބިއަނަރާޑްނަބ ެގ ްނުފަޒްއަވުމ ިއާންނުލީކަވ ަޞްއާޚ ޭހެޖްނަޓްއަހަފިހ ްނުލީކަވ އެ ިއާކަތުޑނގަ ްނިމ ީކޫލުސ ުޑނަގްނިމ ީކޫލުސ ުބިއަނަރާޑްނަބ ްނުށަދ ގެ ުނޫނާޤ ިމ ،ްއަތުޑނގަ ްނިމ ިއާކަތަމަހ .ެވއެ ެނާވްނަޅައަޑނަކ ީކޫލުސ ުމްނާޢ ޭހެޖްނާވާބަތ ްނުފަޒްއވަ މު ގެ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ )ށ( އި ގަ ުދިއާވގަ ާދަހ ްނުށަދ ގެ ުނޫނާޤ ިމ ،ްއަތުޑނގަ ްނިމ .ެވއެ ެނާވްނަރުކްނާޔަބ ާޑނގަ ްނިމ ީކޫލުސ ގެ ްނުފަޒއް ަވމު ،ްނުފަޒްއވަ ުމ ގެ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ . 25 ްނ ުޅެއ ުޅަވަޔިފ ީރާދިއ ،ަމަނެޖްއެވުފާލިޚ ާދިއާވގަ ާދަހ ްނުށަދ ގެ ުނޫނާޤ ިމ ަތަވުނ 26 ްޓެޒގެ ގެ ުރާކުރަސިހވެ ިދ 103 :ުދަދައ 54 :ްމުއިލވޮ އި ގަ ުދިއާވގަ ާދަހ ްނުށަދ ގެ ުނޫނާޤ ިމ ،ީނާޅައ ުޅަވަޔިފ ުދެމާންނުފަޒއް ަވުމ ެއ .ެވެންނިތަމގެ ުތގޮ ާރުކްނާޔަބ ްނުރުމުޢ ުކަފަޒްއވަ ުމ ގެ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ )ހ( . 26 ްނ ުރުކިޅުކްސުމ ްނިއާފީޒަވ 65 ާދަހ ްނުށަދ ގެ ުނޫނާޤ ިމ ،ްނުމުވުރަހައ )ްއެހަފްސަޅޮދްސަފ( ްނުތަމުދިޚ ާރުކްނާޔަބ ިއގަ ުދިއވާ ގަ ްޓްނަމރަޔަޓިރ ގެ ްނުފަޒއް ަވުމ .ެވއެ ެނޭވެރުކިޅުކްސުމ ްނިއާފީޒަވ ުކެއާތަޔާނިޢ ގެ ުމުރުކިޅުކްސުމ ްނުރުމުޢ ،ްސެވަމަންތޮއ ްނެހެއ އި ގަ )ހ( ގެ ާދްއާމ ިމ )ށ( 55 ްށައަލްއިމައ ްނުފަޒްއަވުމ ގެ ީތަމްނުރަހައ )ްއެހަފްސާސްނަފ( ްނުށަދ ގެ ުނޫނާޤ ިމ ،ަމަނޭދެއ ްށަމުރުކިޅުކްސުމ ްނުތަމުދިޚ ްނގެ ިދެއ ާރުކްނާޔަބ ިއގަ ުދިއވާ ގަ ްޓްނަމރަޔަޓިރ ގެ ްނުފަޒްއަވުމ ާދަހ ، ާރުކްނާޔަބ އި ގަ ުދިއާވގަ ެއ ިދައ ްނިތމަ ގެ ުތގޮ ވާ ްތގޮ އް އެ ާކަތުޠުރަޝ ްނުތަމުދިޚ ުކަފަޒއް ަވމު ެއ ުކެއާތަޔާނިޢ ގެ ުމުރުކިޅުކްސުމ ްނުތަމުދިޚ .ެވއެ ެނާދިވެރުކިޅުކްސުމ ގެ ްނުފަޒއް ވަ ުމ ާވއި ަފްށޮކްނާޔަބ ިއގަ )ށ( ިދައ )ހ( ގެ ާދްއާމ ިމ )ނ( 20 ަތަވުނ ުހަވުދ ުރަހައ )ިހިވ( ިއގަ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ްނުރުތިއ ަތަވުނ ،ުކަފަޒްއވަ ުމ ާވިއަފްށޮކްތަމުދިޚ ްށަކަތަދްއުމ ގު ިދ ެރުވްށައެއ 10 ުހަވުދ ުރަހައ )ްއެއަހިދ( އި ގަ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ އި ގަ ާފީޒވަ ގެ ްއެއާރާދިއ ްނެހެއ ގެ ުތަލުއަދ ،ުކެއާމުރުކްތަމުދިޚ 20 ަތަވުނ ްސަވުދ ުރަހައ )ިހިވ( ަލްމުޖ ުތަދްއުމ ިރުކްތަމުދިޚ ،ުކަފަޒއް ަވމު ާވިއަފްށޮކަމަހިރުފ އް ެތަދްއުމ ގު ިދ ެރުވްށައެއ ިއގަ ުދިއވާ ގަ ްޓްނަމރަޔަޓިރ ގެ ްނުފަޒްއވަ ުމ ާދަހ ްނުށަދ ގެ ުނޫނާޤ ިމ ްނިއާފީޒވަ ުކއެ ާތަޔާނިޢ ގެ ުމުރުކިޅުކްސުމ ްނުތަމުދިޚ ާރުކްނާޔަބ 27 ްޓެޒގެ ގެ ުރާކުރަސިހވެ ިދ 103 :ުދަދައ 54 :ްމުއިލވޮ . ެވއެ ެނާދިވެރުކިޅުކްސުމ ަނަވ 22 ގެ ުނޫނާޤ ިމ ،ްތަޔާނިޢ ޭވެދިބިލ ްނުށަދ ގެ ާދްއާމ ިމ )ރ( ްނުށަދ ގެ ުދިއވާ ގަ ޭހެބާއާފީޒވަ ގެ ްނުފަޒއް ަވމު ާރުކްނާޔަބ އި ގަ ާދްއާމ .ެވެއެނޭވެދުނ ްއެއިބިލ ްށަކަންނުފަޒއް ވަ ުމ ޭވެރުކިކަވ ވޭ ެރުކިޅުކްސުމ ްނުތަމުދިޚ ްނިތމަ ގެ ުތގޮ ާވިއގަ ާދްއާމ ިމ )ބ( 11 2016 / ުރަބްނަނ ުނޫނާޤ ،ީނާވްނޭދ ްތަޔާނިޢ ްށަންނުފަޒއް ަވުމ ްލަނަޝޭނ ްނުށަދ ގެ )ުނޫނާޤ ގެ ުތަސާޔިސ ގެ އި ަރާސުމ ގެ ުތަލުއަދ( ވާ ްތގޮ ްއއެ ާކަތަމަހ ިއާކަތުޑނގަ ްނިމ ާޅައަޑނަކ ްނުނަޝިމޮކ ޭޕ . ެވެންނިތަމގެ ުތގޮ ުބ ާބ ަނަވަހ ްނ ަކްނަކ ްނެހިނެހެއ ާވްނުނޭބ ްށަމުރުކާދައ ްށައަމަހިރުފ ްއަތުތަޔްއިލޫއްސަމ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ . 27 ްނ ަކްނަކ ީލާމ އި ގަ ުޓެޖަބ ާރުކްސާފ ްނުހީލިޖަމ ގެ ްނުތިޔްއަރ ،ްސެވުކަރަހައ ެމްނޮކ ،ާސިއަފ .ެވއެ ެނާވްނަޅައަޑނަކ އް ަތުތަޔއް ިލޫއްސމަ ގެ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ަތަވުނ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ . 28 ްތ ަޔާމިޙ ީނޫނާޤ ްނުށަދ ގެ ުކަތުރާބ ޭދިބިލ ްށަބިއަނަރާޑްނަބ ،ިއާންނުތގޮ ގެ ުމުރުކާދައ ޭދިބިލ ްނުކަނޫނާޤ ަތަވުނ ްނިތަމގެ ުތގޮ ާވއި ގަ ުނޫނާޤ ،ްނުތގޮ ގެ ުމުރުކުލަމަޢ ގެ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ަތަވުނ ުބިއަނަރާޑްނަބ ،ިއގަ ޭރެތ ގެ ާރިއާދ ގެ ްއެރާބ ަތަވުނ ުދެމާކަމަކ ާރުކ ިއގަ ުތަޔިނ ޮޔެހ ،ްނުތަޔއް ިސއި ަހ ީމްސަރ ،ުކަފަޒއް ަވުމ އް އެ ާވުޢަދ ީއާނިޖ ަތަވުނ ީނަދަމ ްސެވއް ެއ ،ުދެމާކަމަކ ާލްށޮކޫދ ްށޮކުނ .ެވެއެނޭލުފުއުނ 28 ްޓެޒގެ ގެ ުރާކުރަސިހވެ ިދ 103 :ުދަދައ 54 :ްމުއިލވޮ ްށަޗްއމަ ގެ ުކަތްތަކއް ަސަމ ާވިއަފްށޮކ ްނުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ )ހ( . 29 ުޓ ޯޕިރ ީރަހައ ގެ ުހަމ ީރަވަނަޖ ގެ ްއެރަހައ ެމްނޮކ ،ްއެޓޯޕިރ ީރަހައ ޭވެލާވަލުކެއ 10 ިއާށައާޔއް ިރޫހްމުޖްލުސީއަރ ްނިރުކ ގެ ުހަވުދ ަނަވ )ްއެއަހިދ( .ެވެއެނވާ ްނަވުނޮފ ްނުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ްށަހީލިޖަމ ގެ ްނުތިޔްއަރ ުޓޯޕިރ ވާ އި ަފްށޮކްނާޔަބ ިއގަ )ހ( ގެ ާދްއާމ ިމ )ށ( ާތާވުނޮފ ްށަހީލިޖަމ ގެ ްނުތިޔްއަރ ިއާށައާޔްއިރޫހްމުޖްލުސީއަރ 14 ުޓޯޕިރ ެއ ްނުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ،އި ގަ ޭރެތ ގެ ުހަވުދ )ަދާސ( .ެވއެ ެނާވްނަރުކުޢިއާޝ ްށޮކުމްނާޢ ަޞްއާޚ ާވާމިދ ،ްސެވަމަންތޮއ ްނެހެއ ިއގަ )ހ( ގެ ާދްއާމ ިމ )ނ( ޭޅގު ާކަތަލާޙ ެއ ،ިއގަ ްއެދނިހ ެޖްއިނެފ ްށަބިއަނަރާޑްނަބ ،ިއގަ ްއެތަލާޙ ްށަހީލިޖމަ ގެ ްނުތިޔއް ަރ ިއާށައާޔްއިރޫހމް ުޖްލުސީއަރ އް ެޓޯޕިރ ަޞްއާޚ .ެވެއވެ ްނގެ ިބިލ ްށަބިއަނަރާޑްނަބ ުރާޔިތްޚިއ ގެ ުމުޅެހަށުހ ްނަރުކުލަމަޢ ްށަނޫނާޤ ިމ ،ުކެއާމުށެފ ްނަރުކުލަމަޢ ްށަނޫނާޤ ިމ )ހ( . 30 ްނ ަކްނަކ ީލާޤިތްނިއ އި ގަ ުތގޮ ގެ ްނުފަޒްއވަ ުމ ގެ ުހީފޮއ ގެ ްލަރެނެޖ ީނރަޓެއ ްނިރުކ ގެ ުމުށެފ ްނގެ ިށެފ ްނުދނިހ ެއ ،ްނުފަޒއް ަވުމ ގެ ްސިވރަސ ްލިވިސ ިބިތ .ެވއެ ވީ ުލަދަބ ިއގަ ުތގޮ ގެ ްނުފަޒްއވަ ުމ ގެ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ އި ގަ ުހީފޮއ ގެ ްލަރެނެޖ ީނރަޓއެ ުރިއާށަފ ްނަރުކުލަމަޢ ްށަނޫނާޤ ިމ )ށ( 23 ަނަވ ގެ ުނޫނާޤ ިމ ،ްނުފަޒއް ަވުމ ާދްނގެ ްނުމަރުކާދައ ާފީޒަވ ގެ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ޭހެޖްނަޅައަޑނަކ ްނުށަދ ގެ )ނ( ގެ ާދްއާމ 30 ގެ ުހަވުދ )ްސީރިތ( ާތާޅައަޑނަކ ުޑނގަ ިނޮއ ގެ ިއަރާސުމ 5 ާލާވަލުކެއ ްނުށަދ ގެ )ށ( ގެ ާދްއާމ ަނަވ ގެ ުނޫނާޤ ިމ ،އި ގަ ޭރެތ ާރުކްނާޔަބ ިއގަ ުޑނގަ ިނޮއ ގެ ުކަތުމާޤަމ ގެ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ 29 ްޓެޒގެ ގެ ުރާކުރަސިހވެ ިދ 103 :ުދަދައ 54 :ްމުއިލވޮ . ެވއެ ެނާވްނަމްނިނ ްށޮކުލަދަބ ްށަކަތުމާޤަމ ގެ ުހީފޮއ ގެ ްލަރެނެޖ ީނރަޓެއ ުރިއާށަފ ްނަރުކުލަމަޢ ްށަނޫނާޤ ިމ )ނ( ްނުދނިހ ެއ ،ްތާރަފ ިރުހ ިއގަ ުމާޤަމ ގެ ީރަޓެރްކެސ ްޓްނަނަމރާޕ ގެ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ވާ ިއަފްށޮކްނާޔަބ ިއގަ ުނޫނާޤ ިމ ްނގެ ިށެފ .ވެ ެއީވުލަދަބ ްށަމާޤަމ ގެ ްލަރެނެޖ ީރަޓެރްކެސ ގެ ްނުފަޒއް ވަ ުމ ގެ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ ްނުށަދ ގެ ުނޫނާޤ ިމ )ރ( ،އި ަލާވަލުކެއ ްއަތުދިއވާ ގަ ޭހެޖްނަލާވަލުކެއ ިއގަ މު ަކްނަކ ޭޅގު ާއާފީޒަވ ގެ ްނުފަޒއް ަވުމ ،ްނެދްނެށެފ ްނަރުކުލަމަޢ ްށަކަތުދިއާވގަ ެއ ްނަރުކުލަމަޢ ްށަނޫނާޤ ިމ ،ީނގާ ނިހ ްށަޗްއމަ ގެ ުމަކްނަކ ޭޅގު ާއާފީޒަވ ގާ ނިހ ްށަޗއް ަމ ގެ ްނުފަޒްއވަ ުމ ގެ ުހީފޮއ ގެ ްލަރެނެޖ ީނރަޓެއ ުރިއާށަފ ިދައ .ެވެކަތުލޫސުއ ިއާކަތުދިއާވގަ ގެ ްސިވރަސ ްލިވިސ ްށަމަކޭހެޖްނަރުކ ްނުނަޝިމޮކ ްސިވރަސ ްލިވިސ ިއގަ ުކަތުދިއވާ ގަ ެއ ީރަޓެރްކެސ ީނާރުކ ިއގަ ޭރެތ ގެ ުތަދްއުމ ެއ ްނަކްނަކ ާރުކްނާޔަބ .ެވެލަރެނެޖ ،ީނގާ ްނިހ އި ަދަހ ްއަތުދިއވާ ގަ ޭހެޖްނަދަހ ްނުށަދ ގެ ުނޫނާޤ ިމ )ހ( . 31 ްނ ުގްނިހ ިއަދަހ ުދިއާވަގ .ެވެބިއަނަރާޑްނަބ ްށަނޫނާޤ ިމ ،އް ަތުދިއާވގަ ޭހެޖްނަދަހ ްނުށަދ ގެ ުނޫނާޤ ިމ )ށ( 60 ގެ ުހަވުދ )ްސަޅޮދްސަފ( ްނގެ ިށެފ ްނުޚީރާތ ާށަފ ްނަރުކުލަމަޢ . ެވއެ ެނާވްނަރުކުޢިއާޝ އި ގަ ުޓެޒގެ ގެ ުރާކުރަސިހެވިދ ،ިއަދަހ ިއގަ ޭރެތ ،ްނުރުތއި ގެ ުކަތުދިއވާ ގަ ވާ ިއަފްށޮކްނާޔަބ ިއގަ )ހ( ގެ ާދްއާމ ިމ )ނ( އި ަކަޓްށމަ ގު ްނިހ ްށޮކުޛީފްނަތ ުނޫނާޤ ިމ ،ްނގެ ިބިލ ުރާބ ްނުނޫނާޤ ިމ 30 ްޓެޒގެ ގެ ުރާކުރަސިހވެ ިދ 103 :ުދަދައ 54 :ްމުއިލވޮ ުރާބ ގެ ުމގު ްނިހ ިއަދަހ ްއަތުދިއވާ ގަ ިއަހެމްނެއ ޭހެޖްނަދަހ .ެވއެ ވެ ްނގެ ިބިލ ްށަބިއަނަރާޑްނަބ ްށޮކުޤީދްޞަތ ،ވެ ްސާފ ުނޫނާޤ ިމ ،ީނާށަފ ްނަރުކުލަމަޢ ްށަނޫނާޤ ިމ . 32 ްނ ުށެފ ްނަރުކުލަމަޢ ްށަނޫނާޤ 90 )ަހިދަވުނ( ްނގެ ިށެފ ްނުޚީރާތ ާރުކުޢިއާޝ ިއގަ ުޓެޒގެ ގެ ުރާކުރަސިހެވިދ .ެވެންނގެ ިށެފ ްނުޚީރާތ ާވަމަހ ްސަވުދ ްނުތގޮ ވާ ިއަފްށޮކްނުނޭބ ްއެތާރާބިޢ ަތަވުނ ްއެޒްފަލ ިކަވ ިއގަ ުނޫނާޤ ިމ . 33 ްނ ުރުކަނާމ އި ާކަތްތާރާބިޢ ިވިނަންނައ ،ުކަދނިހާހާވުނަހޭދ އް ެއަނާމ ްނެހެއ ްނގެ ިޅެއަޑނަކ އި ގަ ީރިތ ،ްނގެ ިޅގު ާކަތުޒްފަލ ިއާކަތްތާރާބިޢ އެ ،ީނަވއެ ިއަފީދ ްށަކަތުޒްފަލ .ެވެމުރުކަނާމ ާވިއަފީދ ގެ ީސާސއަ ުނޫނާޤ ،ީނަވެއ ިއަފެނުބ ްށަމަކ "ުބިއަނަރާޑްނަބ" )ހ( 133 ާރުކްނަޔއް ަޢ ާޔްއިރޫހްމުޖްލުސީއަރ ްނުށަދ ގެ ާދްއމާ ަނަވ .ެވެށަބިއަނަރާޑްނަބ ގެ ުނޫނާޤ ިމ ،ީނަވެއ ިއަފެނުބ ްށަމަކ "ްސީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ" )ށ( 3 .ެވެށަހީފޮއ ާރުކްނާޔަބ ިއގަ ާދްއާމ ަނަވ ގެ ުމގު ްނިހ ްނަކިރެވ ،ީނަވެއ ިއަފެނުބ ްށަމަކ "ާރާދިއ ގެ ުތަލުއަދ" )ނ( ުނޫނާޤ ،އި ާކަތްސީފޮއ ިއާކަތާރާދިއ ިއަހެމްނެއ ގާ ނިހ ްނުށަދ ގެ ުރާބ ،ިއާކަތްސީފޮއ ިއާކަތާރާދިއ ިއަހެމްނެއ ގާ ނިހ ްނުށަދ ގެ ުރާބ ގެ ުމުދެހ ިއަހެމްނއެ ާވިއަފިދެފުއ ްނުށަދ ގެ ުނޫނާޤ ިއއާ ީސާސައުނޫނާޤ އި ާކަތްސީފޮއ ގެ ުކަތުމާޤަމ ުލްއިޤަތްސުމ ިއާކަތްނަޝިމޮކ ުލްއިޤަތްސުމ ،ިއާކަތްސީފޮއ ިއާކަތާރާދިއ ިއަހެމްނެއ ގާ ނިހ ްނުށަދ ގެ ުނަތްނަތ ެއ ިއަހެމްނެއ ގާ ނިހ ްނުށަދ ގެ ުރާބ ގެ ުމުރުކްމިއާޤ ުފާޞްނިއ ުލުދަޢ 31 ްޓެޒގެ ގެ ުރާކުރަސިހވެ ިދ 103 :ުދަދައ 54 :ްމުއިލވޮ ،އި ގަ ޭރެތ ގެ ިއަނާމ ިމ ިދައ .ެވެށަނަތްނަތ ިއާކަތްސީފޮއ ިއާކަތާރާދިއ އި ަކަޓްށަމގު ްނިހ ްނުތގޮ ީޒަކުރަމާލ ްއަތާރިއާދ ީރާދިއ ގެ ޭޖްއާރިހެވިދ .ެވެއެނޭނެމިހ ްސވެ އް ަތްލިސްނުއަކ ާވއި ަފާދްއަފުއ ގެ ުނޫނާޤ ިމ ،ީނަވެއ ިއަފެނުބ ްށަމަކ "ްލަރެނެޖ ީރަޓެރްކެސ" )ރ( 16 ްށަމާޤަމ ެއ ިދައ ްށަމާޤަމ ާރުކްނާޔަބ ިއގަ ާދްއމާ ަނަވ .ެވެށަތާރަފ ާރުކްނަޔްއަޢ ުބިއަނަރާޑްނަބ ، ީނަވެއ ިއަފެނުބ ްށަމަކ "ްނުފަޒއް ަވމު ގެ ުހީފޮއ ގެ ުބިއަނަރާޑްނަބ" )ބ( 14 ީނރަޓެއ ީޓއު ިޕެޑ ާރުކްނާޔަބ ިއގަ ާދއް ާމ ަނަވ ގެ ުނޫނާޤ ިމ 16 ، ީރަޓެރްކެސ ާރުކްނާޔަބ ިއގަ ާދްއާމ ަނަވ ގެ ުނޫނާޤ ިމ ިއާލަރެނެޖ 18 ، އި ގަ )ށ( ިދައ )ހ( ގެ ާދްއާމ ަނަވ ގެ ުނޫނާޤ ިމ ިއާލަރެނެޖ ގެ ްސިވރަސ ވް ިޓޭރްޓްސިނިމްޑއެ ިދައ ްސވި ރަސ ްލގަ ީލ ާރުކްނާޔަބ .ެވެށަކަތްތާރަފ ޭވެރުކްނަޔްއަޢ ްށަކަތުމާޤަމ ގެ ީތްނގި ިއަފެނުބ ްށަމަކ "އް ަތުލޫސުއ ިއާކަތުދއި ާވގަ ގެ ްސިވރަސ ްލިވިސ" )ޅ( 5 2007 ގެ ްސިވރަސ ްލިވިސ ިހެވިދ( / ުރަބްނަނ ުނޫނާޤ ،ީނަވެއ .ެވެށަކަތުލޫސުއ ިއާކަތުދިއާވގަ ާވިއަފާލާވަލުކެއ ްނުށަދ ގެ )ުނޫނާޤ ުނޫނާޤ ،ީނަވެއ ިއަފެނުބ ްށަމަކ "ްނަޝިމޮކ ްސިވރަސ ްލިވިސ" )ކ( 5 2007 ިއގަ )ުނޫނާޤ ގެ ްސިވރަސ ްލިވިސ ިހެވިދ( / ުރަބްނަނ .ެވެށަނަޝިމޮކ ްސިވރަސ ްލިވިސ ާރުކްނާޔަބ ______________________ 32