Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 września 2015 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU)

Rozporządzenie Rady Ministrówz dnia 4 września 2015 r.w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU) Spis treści Treść rozporządzenia

§ 1.

§ 2.

§ 3. 1) 2)

§ 4.

§ 5. Załącznik - Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług (PKWiU 2015) Sekcja A PRODUKTY ROLNICTWA, LEŚNICTWA, ŁOWIECTWA I RYBACTWA ORAZ USŁUGI SPOMAGAJĄCE Sekcja B PRODUKTY GÓRNICTWA I WYDOBYWANIA Sekcja C PRODUKTY PRZETWÓRSTWA PRZEMYSŁOWEGO Sekcja D ENERGIA ELEKTRYCZNA, PALIWA GAZOWE, PARA WODNA, GORĄCA WODA I POWIETRZE DO UKŁADÓW KLIMATYZACYJNYCH Sekcja E USŁUGI DOSTARCZANIA WODY, ŚCIEKI I ODPADY ORAZ USŁUGI ZWIĄZANE Z ICH EKULTYWACJĄ Sekcja F OBIEKTY BUDOWLANE I ROBOTY BUDOWLANE Sekcja G HANDEL HURTOWY I DETALICZNY. NAPRAWA POJAZDÓW SAMOCHODOWYCH, ŁĄCZAJĄC MOTOCYKLE Sekcja H TRANSPORT I GOSPODARKA MAGAZYNOWA Sekcja I USŁUGI ZWIĄZANE Z ZAKWATEROWANIEM I USŁUGI GASTRONOMICZNE Sekcja J USŁUGI W ZAKRESIE INFORMACJI I KOMUNIKACJI Sekcja K USŁUGI FINANSOWE I UBEZPIECZENIOWE Sekcja L USŁUGI ZWIĄZANE Z OBSŁUGĄ RYNKU NIERUCHOMOŚCI Sekcja M USŁUGI PROFESJONALNE, NAUKOWE I TECHNICZNE Sekcja N USŁUGI ADMINISTROWANIA I USŁUGI WSPIERAJĄCE Sekcja O USŁUGI ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ I OBRONY NARODOWEJ; USŁUGI W ZAKRESIE OBOWIĄZKOWYCH ZABEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH Sekcja P EDUKACJA Sekcja Q USŁUGI W ZAKRESIE OPIEKI ZDROWOTNEJ I POMOCY SPOŁECZNEJ Sekcja R USŁUGI KULTURALNE, ROZRYWKOWE, SPORTOWE I REKREACYJNE Sekcja S POZOSTAŁE USŁUGI Sekcja T USŁUGI GOSPODARSTW DOMOWYCH. RÓŻNORODNE WYROBY I USŁUGI GOSPODARSTW DOMOWYCH NA POTRZEBY ŁASNE Sekcja U USŁUGI ŚWIADCZONE PRZEZ ORGANIZACJE MIĘDZYNARODOWE EKSTERYTORIALNE Na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 591, z późn. zm.1)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2013 r. poz. 2, z 2014 r. poz. 1161 i 1662 oraz z 2015 r. poz. 855 i 1240.) zarządza się, co następuje: Wprowadza się do stosowania w statystyce, ewidencji i dokumentacji oraz rachunkowości, a także w urzędowych rejestrach i systemach informacyjnych administracji publicznej Polską Klasyfikację Wyrobów i Usług (PKWiU), zwaną dalej „PKWiU 2015”, stanowiącą załącznik do rozporządzenia. W ewidencji i dokumentacji oraz rachunkowości, a także w urzędowych rejestrach i systemach informacyjnych administracji publicznej, do dnia 31 grudnia 2016 r. stosuje się równolegle Polską Klasyfikację Wyrobów i Usług (PKWiU) wprowadzoną rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 29 października 2008 r. (Dz. U. Nr 207, poz. 1293, z późn. zm.2)Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. U. z 2008 r. Nr 220, poz. 1435 oraz z 2009 r. Nr 33, poz. 256 i Nr 222, poz. 1753.). Do celów: opodatkowania podatkiem od towarów i usług, opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych, podatkiem dochodowym od osób fizycznych oraz zryczałtowanym podatkiem dochodowym w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych oraz karty podatkowej - do dnia 31 grudnia 2017 r. stosuje się Polską Klasyfikację Wyrobów i Usług wprowadzoną rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 29 października 2008 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU). Traci moc rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 października 2008 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU) (Dz. U. Nr 207, poz. 1293, z późn. zm.2)Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. U. z 2008 r. Nr 220, poz. 1435 oraz z 2009 r. Nr 33, poz. 256 i Nr 222, poz. 1753.). Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2016 r. ZASADY METODYCZNE ZASADY METODYCZNE POLSKIEJ KLASYFIKACJI WYROBÓW I USŁUG (PKWiU 2015) 1 POSTANOWIENIA OGÓLNE 1.1 Zawarte w niniejszym opracowaniu zasady metodyczne Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU 2015) wskazują podstawowe cele, konstrukcję i sposób posługiwania się nią oraz jej interpretację. 1.2 Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług (PKWiU 2015) składa się z: niniejszych zasad metodycznych, uwag do poszczególnych sekcji, schematu klasyfikacji. 1.3 Zasady metodyczne stanowią integralną część niniejszej klasyfikacji. Zawarte w nich postanowienia obowiązują przy jej interpretacji i stosowaniu. 1.4 Schemat klasyfikacji stanowi wykaz grupowań i obejmuje: symbole grupowań, nazwy grupowań. 1.5 Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług (PKWiU 2015) została opracowana na potrzeby statystyki, może stanowić także podstawę wykazów grupowań, względnie konkretnych wyrobów i usług, stosowanych przy podejmowaniu decyzji gospodarczych, jak również organizacji ewidencji źródłowej podmiotów gospodarczych w postaci indeksów materiałowych, towarowych itp. narzędzi ewidencyjnych. 2 MIEJSCE POLSKIEJ KLASYFIKACJI WYROBÓW I USŁUG (PKWiU 2015) W SYSTEMIE KLASYFIKACJI STATYSTYCZNYCH 2.1 Klasyfikacje gospodarcze są w statystyce podstawowym narzędziem służącym zarówno do zbierania, przetwarzania, jak i do prezentowania danych statystycznych. Wyróżnia się dwa główne rodzaje stosowanych w statystyce klasyfikacji gospodarczych: klasyfikacje działalności przeznaczone do klasyfikowania działalności podmiotów gospodarczych i innych jednostek, stosowane przy przedstawianiu struktury i wewnętrznych powiązań gospodarki, klasyfikacje produktów przeznaczone do klasyfikowania efektów działalności jednostek organizacyjnych, stosowane do przedstawiania danych statystycznych związanych z wytwarzaniem, obrotem i zużyciem produktów. 2.2 Obowiązujący system gospodarczych klasyfikacji statystycznych wprowadzonych rozporządzeniami Rady Ministrów obejmuje: Polską Klasyfikację Działalności (PKD 2007), Polską Klasyfikację Wyrobów i Usług (PKWiU 2015) oraz Nomenklaturę Scaloną (CN), wprowadzaną corocznie rozporządzeniem Komisji Europejskiej. 2.3 Miejsce PKWiU 2015 w systemie oraz powiązanie z innymi klasyfikacjami systemu międzynarodowego przedstawiono w tabeli: System powiązań statystycznych Klasyfikacji Gospodarczych. Tabela: SYSTEM POWIĄZAŃ STATYSTYCZNYCH KLASYFIKACJI GOSPODARCZYCH („A” w symbolu - znak alfabetyczny) 2.4 Klasyfikacje statystyczne są ze sobą zharmonizowane. Wyróżnia się zharmonizowanie klasyfikacji tego samego rodzaju w ramach systemów: ONZ, UE, krajowych oraz zharmonizowanie klasyfikacji różnego rodzaju, czyli np. klasyfikacji działalności z klasyfikacjami produktów. 2.5 Klasyfikacje tego samego rodzaju zachowują wzajemne powiązania pojęciowe, zakresowe i w większości przypadków kodowe, a wyróżniają się przede wszystkim rozwiniętą strukturą (rozbudowaną szczegółowością). Dotyczy to odpowiednio zharmonizowania ISIC, NACE i PKD oraz kolejno zharmonizowania CPC, CPA i PKWiU, a także zharmonizowania HS, CN. 3 STRUKTURA POLSKIEJ KLASYFIKACJI WYROBÓW I USŁUG 3.1 Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług (PKWiU 2015) jest klasyfikacją obejmującą grupowania produktów w podziale siedmiopoziomowym, określoną przez Polską Klasyfikację Działalności (PKD 2007) oraz Nomenklaturę Scaloną. 3.2 Grupowania poziomu pierwszego - „sekcje” oznaczone są symbolami jednoliterowymi. Grupowania poziomu drugiego - „działy” oznaczone są symbolami dwucyfrowymi. Grupowania poziomu trzeciego - „grupy” oznaczone są symbolami trzycyfrowymi. Grupowania poziomu czwartego - „klasy” oznaczone są symbolami czterocyfrowymi. Grupowania poziomu piątego - „kategorie” oznaczone są symbolami pięciocyfrowymi. Grupowania poziomu szóstego - „podkategorie” oznaczone są symbolami sześciocyfrowymi. Grupowania poziomu siódmego - „pozycje” oznaczone są symbolami siedmiocyfrowymi. 3.3 Struktura grupowań PKWiU 2015, ich symbole i sposób zapisu, ogólne nazwy grupowań poszczególnych szczebli są następujące: patrz oryginał (A - oznaczenia literowe, XX - oznaczenia cyfrowe) 3.4 Dla pierwszych czterech poziomów PKWiU 2015 przyjęto (analogicznie jak w CPA Rev.2.1) jako kryterium podziału produktów ich pochodzenie zdefiniowane przez PKD 2007 (NACE Rev.2). W efekcie powoduje to, że każdy produkt będący wyrobem lub usługą powinien być przyporządkowany wyłącznie do jednego rodzaju działalności zaliczonego do określonej sekcji, działu, grupy i klasy. Podział produktów na tych poziomach odpowiada zatem podziałowi działalności przyjętemu w NACE Rev.2 oraz PKD 2007, co ma odzwierciedlenie w czterocyfrowych symbolach (YY.YX) PKWiU 2015 zgodnych z symbolami przyjętymi w NACE Rev.2 i PKD 2007. Wyjątek stanowią: - produkty rybactwa objęte działem 03, - meble do siedzenia i części do mebli objęte klasą 31.00, - budynki i roboty budowlane związane ze wznoszeniem tych budynków, objęte działem 41, - sprzedaż detaliczna objęta działem 47 (por. 5.2.2.2, 5.2.2.5, 5.2.2.6) oraz - badania naukowe i prace rozwojowe w dziedzinie nauk interdyscyplinarnych, objęte działem 72. Redakcja nazw poszczególnych grupowań poziomów PKWiU 2015 nawiązuje do odpowiadających im nazw rodzajów działalności przyjętych w PKD 2007. 3.5 Na poziomach piątym i szóstym („kategorie” i „podkategorie”) w PKWiU 2015 przyjęto podział produktów określony na tych samych poziomach co w europejskiej klasyfikacji produktów wg działalności (CPA), przejmując również z tej klasyfikacji pięcio- i sześciocyfrowe symbole oraz ich nazwy. 3.6 Na poziomie siódmym za podstawę podziału przyjęto potrzeby krajowe. 4 ZAKRES RZECZOWY POLSKIEJ KLASYFIKACJI WYROBÓW I USŁUG (PKWiU 2015) 4.1 Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług (PKWiU 2015) jest klasyfikacją produktów pochodzenia krajowego oraz z importu, przy czym, pod pojęciem produktów rozumie się wyroby i usługi: wyroby stanowią: surowce, półfabrykaty, wyroby finalne oraz zespoły i części tych wyrobów - o ile występują w obrocie, usługi stanowią: - wszelkie czynności świadczone na rzecz jednostek gospodarczych prowadzących ziałalność o charakterze produkcyjnym, tzn. usługi dla celów produkcji nietworzące bezpośrednio nowych dóbr materialnych, - wszelkie czynności świadczone na rzecz jednostek gospodarki narodowej oraz a rzecz ludności, przeznaczone dla celów konsumpcji indywidualnej, zbiorowej i ogólnospołecznej. Pojęcie usług nie obejmuje czynności związanych z wytwarzaniem wyrobów (włączając półfabrykaty, elementy, części, obróbkę elementów) z materiałów własnych przedsiębiorstwa, na zlecenie innych jednostek gospodarki narodowej, przeznaczonych do celów produkcyjnych lub do dalszej odsprzedaży oraz z reguły nie obejmuje wytwarzania wyrobów na indywidualne zamówienie ludności, z materiałów własnych wykonawcy. 4.2 Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług (PKWiU 2015) została oparta na następujących klasyfikacjach i nomenklaturach międzynarodowych: Statistical Classification of Economic Activities In the European Community (NACE), Rev. 2 (Statystyczna Klasyfikacja Działalności Gosporadczych w UE), Classification of Products by Activity (CPA), wersja Rev.2.1 (Klasyfikacja Produktów g Działalności), Combined Nomenclature (CN), obowiązującej w roku 2015 (Nomenklatura Scalona) corocznie aktualizowanej przez Komisję (UE) jak również Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD 2007). 5 ZASADY TWORZENIA GRUPOWAŃ PKWiU 2015 5.1 Sposób tworzenia grupowań na poszczególnych poziomach podziału 5.1.1 W PKWiU 2015 rozróżnia się następujące rodzaje grupowań: grupowania macierzyste - są to grupowania podlegające podziałowi na niższych zczeblach, np. podkategorie są grupowaniami macierzystymi w stosunku do pozycji; pozycje nie mogą być grupowaniami macierzystymi, grupowania pochodne - są grupowaniami, na które dzielą się grupowania macierzyste, np. pozycje są grupowaniami pochodnymi w stosunku do podkategorii, grupowania końcowe - są to grupowania, które nie podlegają podziałowi, PKWiU 2015 są nimi jedynie pozycje. 5.1.2 Przy opracowywaniu PKWiU 2015 przyjęto zasadę kompletności podziału grupowań macierzystych jako podstawowy i nieodzowny warunek poprawności całej klasyfikacji; zasada ta stanowi, że suma zakresów grupowań pochodnych musi być równa zakresowi bezpośrednio nadrzędnego grupowania macierzystego; oznacza to, że suma zakresów grupowań pochodnych musi w pełni wyczerpywać zakres grupowania macierzystego i nie może być od niego większa. 5.1.3 W przypadkach, w których suma zakresów grupowań pochodnych nie wyczerpuje całego zakresu grupowania macierzystego, tworzy się grupowanie obejmujące produkty pozostałe; obejmuje ono produkty, które zalicza się do grupowania bezpośrednio nadrzędnego, lecz niedające się zaliczyć do któregokolwiek grupowania pochodnego. Grupowania „pozostałe” tworzy się również dla: łącznego ujęcia produktów o mniejszym znaczeniu ekonomicznym, których nie można wyodrębnić ze względu na ograniczenie liczby, grupowań pochodnych do 9, łącznego ujęcia produktów „nowych” niedających się zaliczyć do pozostałych grupowań danego szczebla i dla których, ze względu np. na wielkość produkcji, nie jest celowe wydzielanie w osobne grupowanie; z chwilą wzrostu produkcji dla produktów tych mogą być tworzone grupowania odrębne. Grupowanie obejmujące „produkty pozostałe” z reguły otrzymuje symbol „9” bez względu na to, czy na danym szczeblu podziału stosowano osiem czy też mniej grupowań pochodnych. Wyjątkiem od tej zasady jest zarezerwowanie w sekcji C cyfry „9” na miejscu 5. symbolu PKWiU, dla oznaczenia grupowań obejmujących usługi związane z produkcją. 5.1.4 Zakresy poszczególnych grupowań pochodnych określonego grupowania macierzystego w żadnym przypadku nie mogą zachodzić na siebie, tzn. nie może powstać sytuacja, w której produkt może być zaliczany do więcej niż jednego grupowania PKWiU 2015 (zasada jednoznaczności grupowań). 5.1.5 Usystematyzowanie poszczególnych grup produktów w PKWiU 2015 następuje na podstawie następujących podstawych kryteriów klasyfikacji: w zakresie wyrobów: - kryterium pochodzenia wytwórczego (przemysłowego) wg rodzajów działalności, - kryterium surowcowe, - kryterium technologii wytwarzania, - kryterium konstrukcji wyrobu, - kryterium przeznaczenia, w zakresie usług: - kryterium pochodzenia wg rodzajów działalności, - rodzaj świadczonych usług. Podstawowym założeniem budowy PKWiU 2015 jest powiązanie klasyfikacji produktów (wyrobów i usług) z klasyfikacją rodzajów działalności gospodarczych (PKD 2007) tak, aby każdy produkt był klasyfikowany przede wszystkim w zależności od rodzaju działalności, w wyniku której powstaje. A zatem: każdy produkt (wyrób, usługa) powinien być zaliczony wyłącznie do jednego rodzaju działalności gospodarczej określonego w Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD 2007). Kryterium powyższe jest podstawą utworzenia pierwszych czterech poziomów PKWiU 2015 tj. sekcji, działów, grup i klas. Powiązanie PKWiU 2015 z Polską Klasyfikacją Działalności (PKD 2007) ma szczególne znaczenie dla statystycznych badań zjawisk gospodarczych i dalszej korelacji z międzynarodowymi klasyfikacjami celowymi, takimi jak: Klasyfikacja Funkcji Rządu, Klasyfikacja Indywidualnej Konsumpcji Celowej, Klasyfikacja Celowych Nakładów Producentów i innych. W odniesieniu do kryterium przeznaczenia należy podkreślić, że dotyczy ono zasadniczego przeznaczenia wyrobu określonego przez jego producenta (konstruktora, projektanta) i wynikającego z określonych parametrów wyrobu bez względu na rzeczywiste wykorzystanie wyrobu. 5.1.6 Do opracowania PKWiU 2015 przyjęto jako podstawowy hierarchiczno-dziesiętny system podziału grupowań macierzystych. Liczbę grupowań pochodnych dla każdego grupowania macierzystego ograniczono do dziewięciu. Dziesiętny system podziału grupowań zastosowano w pełni, w odniesieniu do grup, klas, kategorii, podkategorii i pozycji. System setny podziału grupowań zastosowano w pełni jedynie w odniesieniu do działów. Potrzeba tworzenia nowych grupowań PKWiU 2015 może wynikać w szczególności z: pojawienia się w obrocie nowych rodzajów produktów, konieczności wydzielenia osobnego grupowania dla produktów o dotychczas niewielkim znaczeniu gospodarczym, objętych grupowaniami „pozostałe” w przypadku wzrostu ich znaczenia, względnie wielkości produkcji, konieczności obserwacji produktów o specjalnym znaczeniu gospodarczym. 5.2 Zakres rzeczowy grupowań obejmujących wyroby 5.2.1 Ogólne zasady określania zakresu rzeczowego grupowań obejmujących wyroby. PKWiU 2015 w zakresie wyrobów opracowano, uwzględniając właściwości fizyczne oraz strukturę wyrobów. Ma to swoje potwierdzenie w przyjętych podstawowych kryteriach podziału (por.5.1.5). Na podstawie tych założeń zbudowane są również międzynarodowe klasyfikacje handlu zagranicznego: Zharmonizowany System Oznaczenia i Kodowania Towarów (HS) oraz omenklatura Scalona (CN). W celu maksymalnego zharmonizowania międzynarodowych klasyfikacji wyrobów na potrzeby badań statystycznych z zakresu produkcji z wcześniej opracowanymi międzynarodowymi klasyfikacjami towarów na potrzeby handlu zagranicznego - przy opracowywaniu klasyfikacji wyrobów posłużono się jako „blokami konstrukcyjnymi” pozycjami Nomenklatury Scalonej (CN). Z tych względów, w PKWiU 2015 zakres rzeczowy większości grupowań obejmujących wyroby jest określony zakresem rzeczowym odpowiednich pozycji CN, to znaczy, że grupowanie PKWiU 2015 odpowiada z reguły całej pozycji, części pozycji lub stanowi agregat kilku pozycji CN. 5.2.2 Szczególne przypadki określania zakresu rzeczowego grupowań obejmujących wyroby i usługi: 5.2.2.1 Klasie PKD 2007 01.50 Uprawy rolne połączone z chowem i hodowlą zwierząt (działalność mieszana) w PKWiU 2015 nie zostały przydzielone żadne produkty, gdyż produkty gospodarstw mieszanych nie różnią się od produktów gospodarstw wyspecjalizowanych; produkty te są klasyfikowane w odpowiednich pozycjach grup 01.1 - 01.4. 5.2.2.2 Klasom PKD 2007: - 03.11 Rybołówstwo w wodach morskich, - 03.12 Rybołówstwo w wodach śródlądowych, - 03.21 Chów i hodowla ryb oraz pozostałych organizmów wodnych w wodach morskich, - 03.22 Chów i hodowla ryb oraz pozostałych organizmów wodnych w wodach śródlądowych odpowiada tylko jedna klasa w PKWiU 2015 - 03.00 Ryby i pozostałe produkty rybołówstwa; produkty pochodzące z chowu i hodowli; usługi wspomagające rybactwo, ponieważ produktów pochodzących z tych działalności nie da się rozróżnić. W ramach klasy 03.00 dokonano podziału ryb na: - nieprzeznaczone do spożycia przez ludzi, - nadające się do spożycia przez ludzi. 5.2.2.3 Odpady i złom (zużyte wyroby nienadające się do pierwotnego zastosowania) zostały sklasyfikowane w PKWiU 2015 w dziale 38 Usługi związane ze zbieraniem, przetwarzaniem i unieszkodliwianiem odpadów; odzysk surowców, który obejmuje odpady, usługi związane ze zbieraniem, przetwarzaniem i unieszkodliwianiem oraz usługi odzysku surowców wtórnych i surowce wtórne, z wyjątkiem szmat, odpadów szpagatów, powrozów, lin i linek oraz zużytych wyrobów z materiałów włókienniczych, sklasyfikowanych w wydzielonym grupowaniu 13.94.20.0 Szmaty, odpady szpagatów, powrozów, lin i linek oraz zużyte wyroby z materiałów włókienniczych. 5.2.2.4 Wyroby używane, sklasyfikowano w grupowaniach dla nich wydzielonych (np. 14.13.40.0 Odzież używana i pozostałe używane artykuły włókiennicze). W pozostałych przypadkach, gdy dla określonych wyrobów używanych, nie wydzielono odrębnych grupowań, wówczas wyroby takie zalicza się do tego samego grupowania co wyroby nowe. 5.2.2.5 W dziale 41 Budynki i roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków, zostało zastosowane odmienne kryterium podziału niż w PKD 2007. PKWiU 2015 klasyfikuje rodzaje budynków oraz rodzaje prac związanych z ich wznoszeniem. Podczas, gdy PKD 2007 klasyfikuje tylko rodzaje prac. W związku z tym struktura PKD 2007 i PKWiU 2015 w ramach działu 41, od poziomu grupy jest rozbieżna. Podział budynków występujący w ramach kategorii 41.00.1 Budynki mieszkalne i w ramach kategorii 41.00.2 Budynki niemieszkalne wynika z międzynarodowej klasyfikacji Classification of Types of Constructions (CC), stanowiącej podstawę Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB). 5.2.2.6 Handel detaliczny wskazany w dziale 47 PKWiU 2015 Handel detaliczny, z wyłączeniem handlu detalicznego pojazdami samochodowymi, został podzielony według innego kryterium niż w PKD 2007. W PKD 2007 zastosowano podział wg miejsca sprzedaży (sklepy wyspecjalizowane, niewyspecjalizowane, stragany, targowiska) i wg towaru. Natomiast w PKWiU 2015 handel detaliczny został sklasyfikowany wg towaru będącego przedmiotem obrotu. W związku z tym symbole grupowań PKD 2007 i PKWiU 2015 w ramach działu 47, od poziomu grupy są różne. 5.2.2.7 Wyroby niekompletne lub niegotowe zalicza się do grupowań obejmujących wyroby gotowe kompletne pod warunkiem, że mają zasadnicze cechy wyrobu kompletnego i gotowego. Analogicznie zalicza się wyroby niezmontowane albo zdemontowane. 5.2.2.8 Części i akcesoria zalicza się w PKWiU 2015 do klas obejmujących wyroby, do których one należą, z tym że pojęcie „części i akcesoria” obejmuje również zespoły i elementy. Dla części i akcesoriów o szczególnym znaczeniu gospodarczym zostały wyodrębnione osobne grupowania. Dotyczy to w szczególności części i akcesoriów do: maszyn i urządzeń, sprzętu transportowego, elementów wyposażenia elektrycznego i elektronicznego. Do grupowań obejmujących części i akcesoria nie zalicza się jednak tych, które potraktowano jako samodzielne wyroby finalne i dla których wydzielono osobne grupowania, np.: - łożyska (28.15), - elementy złączne, - śruby i wkręty (25.94), - śruby napędowe do statków i łodzi (25.99.26), i inne. Części i akcesoria, dla których nie wyodrębniono osobnych grupowań, zalicza się do grupowań obejmujących wyroby finalne, w skład których wchodzą. Części i akcesoria wchodzące w skład różnych wyrobów (o ile nie wydzielono dla nich osobnych grupowań) zalicza się do grupowania obejmującego wyrób finalny, w którym najczęściej są stosowane. 5.2.2.9 Futerały i podobne pojemniki specjalnie, wyprofilowane lub wyściełane, do umieszczania w nich odpowiednich wyrobów (zestawów), przystosowane do użytkowania długotrwałego i sprzedawane wraz z tymi wyrobami, zalicza się do grupowań obejmujących zawarte w nich wyroby. Nie dotyczy to jednak pojemników nadających całości charakter szczególny. Futerały i podobne pojemniki, sprzedawane osobno bez wyrobów, które mają chronić, zalicza się jako osobne wyroby finalne do odpowiednich grupowań, w zależności od materiału z jakiego zostały wykonane. 5.3 Zakres rzeczowy grupowań obejmujących usługi 5.3.1 Przedmiotem klasyfikowania wg PKWiU 2015 są czynności (będące końcowymi efektami działalności) o charakterze usługowym, świadczone przez podmioty gospodarcze (jednostki organizacyjne) na rzecz innych podmiotów gospodarczych (jednostek organizacyjnych) lub na rzecz ludności. PKWiU 2015 nie ma zastosowania do klasyfikowania czynności wewnątrzzakładowych. 5.3.2 Każdą usługę należy zaliczać do odpowiedniego grupowania zgodnie z jej charakterem, niezależnie od symbolu PKD, pod którym został zaklasyfikowany w krajowym rejestrze urzędowym podmiotów gospodarki narodowej REGON podmiot gospodarczy wykonujący usługę. 5.3.3 Czynności o charakterze naprawczym i konserwacyjnym są klasyfikowane w następujących grupowaniach: naprawy i konserwacje metalowych wyrobów gotowych, maszyn i urządzeń, zostały zaliczone do grupy 33.1, naprawy i konserwacje bojlerów i kotłów domowego użytku zostały zaliczone do grupowania 43.22.12, naprawy pojazdów samochodowych, włączając motocykle, zostały zaliczone do odpowiednich grupowań w dziale 45, naprawy komputerów i urządzeń peryferyjnych oraz sprzętu telekomunikacyjnego zostały zaliczone do grupy 95.1. naprawy artykułów użytku osobistego oraz domowego zostały zaliczone do grupy 95.2, Odbudowa i przebudowa maszyn i sprzętu jest traktowana jako działalność produkcyjna ujęta w działach sekcji C. 5.3.4 Roboty instalacyjne i montażowe wykonywane na miejscu przeznaczenia są klasyfikowane również w ramach działu 33 grupa 33.2, z następującymi zastrzeżeniami: roboty instalacyjne i montażowe, wykonane przez producenta wyrobu własnymi siłami, są klasyfikowane tam, gdzie jest sklasyfikowany wyrób, budowlane roboty instalacyjne i montażowe, włączając instalowanie (montaż) stolarki budowlanej własnej produkcji, klasyfikuje się w dziale 43, roboty instalacyjne wykonywane przez sprzedawcę detalicznego, jako usługa związana ze sprzedażą określonego wyrobu, są klasyfikowane tak jak handel detaliczny w odpowiednim grupowaniu działu 47. Instalowanie sprzętu, który stanowi integralną część budynku lub podobnych konstrukcji, np. wykonywanie okablowania elektrycznego, instalowanie schodów ruchomych lub systemów klimatyzacyjnych - sklasyfikowane jest w odpowiednich podklasach sekcji F Budownictwo. 5.3.5 Instalowanie i montaż maszyn i urządzeń na miejscu przeznaczenia klasyfikuje się w jednym i tym samym grupowaniu łącznie z przeprowadzonym ewentualnie przez tę samą jednostkę, rozruchem i szkoleniem personelu w zakresie rutynowych czynności związanych z użytkowaniem i konserwacją zainstalowanego wyrobu. 5.3.6 Pod pojęciem zlecenia wykonania usług na zewnątrz (outsourcing) należy rozumieć kontrakt, zgodnie z którym zleceniodawca wymaga od zleceniobiorcy/podwykonawcy wykonania określonego zadania, np. części lub całego procesu produkcyjnego, usług związanych z zatrudnieniem lub usług pomocniczych. 6 ZASADY BUDOWY SCHEMATU KLASYFIKACJI 6.1 Symbole cyfrowe grupowań (kolumna 1) 6.1.1 W PKWiU 2015 przyjęto hierarchiczno-dziesiętny system podziału grupowań, co przesądziło o zastosowaniu poniżej sekcji również hierarchiczno-dziesiętnej budowy symboli grupowań z zastrzeżeniem cyfr „0” i „9” dla celów specjalnych. (Sekcje oznaczono symbolami literowymi). System setny zastosowano, analogicznie jak w PKD 2007 i NACE Rev. 2, jedynie dla działów. 6.1.2 Podstawowy symbol grupowania jest siedmioocyfrowy, zapisywany w blokach po dwa znaki oddzielone kropką, z tym że blok pierwszych sześciu cyfr jest w pełni zgodny z klasyfikacją europejską CPA. Natomiast poziom siedmiocyfrowych grupowań odzwierciedla specyfikę krajową. 6.1.3 Cyfra „0” w systemie symbolizacji PKWiU 2015 ma następujące zastosowania: na pierwszym lub drugim miejscu symbolu na równi z pozostałymi cyframi tworzy symbole ziałów, na pozostałych miejscach symbolu oznacza, że dane grupowanie nie podlega podziałowi a tym poziomie. Zastosowanie zera, o którym mowa w tiret 2 powoduje, że wszystkie grupowania końcowe w PKWiU 2015 muszą mieć symbole siedmioznakowe, natomiast grupowania macierzyste mają symbole od dwu- do sześciocyfrowych. 6.1.4 Cyfra „9” została zarezerwowana w symbolach PKWiU 2015 do: oznaczania grupowań „pozostałe”, „gdzie indziej niesklasyfikowane”, chyba że grupowanie macierzyste dzieli się bez reszty na dziewięć określonych grupowań i grupowanie „pozostałe” nie występuje, oznaczania na miejscu 5. w sekcji C grupowań obejmujących usługi związane z produkcją, nawet gdy cyfra „9” nie byłaby następną cyfrą w porządku numerycznym. 6.2 Nazwy grupowań (kolumna 2) 6.2.1 Podstawową funkcją nazwy grupowania jest określenie zakresu tego grupowania. 6.2.2 Każde grupowanie jest jednocześnie określone (identyfikowane) przez jego symbol i nazwę. Przy określaniu poszczególnych grupowań poza PKWiU 2015, np. w nomenklaturach pochodnych, decyzjach administracyjnych, należy podawać zarówno jego symbol oraz nazwę w pełnym brzmieniu. 6.2.3 W PKWiU 2015 nie powinny powtarzać się dwie jednakowo brzmiące nazwy. Wyjątek stanowią jedynie nazwy grupowań stworzonych formalnie w przypadkach niewystępowania podziału na danym szczeblu. 6.2.4 Nazwy grupowań na poziomach wyższych, tj. sekcji, działu, grupy, a niekiedy klasy, nie zawsze w pełni oddają zakresy grupowań wchodzących w ich skład na poziomie końcowym. Wynika to z faktu, że nazwy tych grupowań są formułowane w sposób ogólny i skrótowy, użyteczny przy prezentacji danych. 6.2.5 Nazwy grupowań obejmujących „pozostałe produkty” opracowano przez powtórzenie nazwy pełnej grupowania macierzystego bezpośrednio wyższego szczebla oraz dopisanie wyrazu „pozostałe”. Gdy grupowanie obejmujące „pozostałe produkty” uległo dalszemu podziałowi, w którego wyniku powstało kolejne grupowanie „pozostałe”, otrzymało ono na końcu nazwy określenie „gdzie indziej niesklasyfikowane”. 6.3 Powiązania grupowań PKWiU 2015 z innymi klasyfikacjami i nomenklaturami 6.3.1 Oparcie podziału pierwszych czterech poziomów PKWiU 2015 na klasyfikacji PKD 2007 oraz oznaczanie ich symbolami przyjętymi w PKD 2007 powoduje, że formalne powiązanie tych klasyfikacji następuje bezpośrednio przez pierwsze cztery cyfry symbolu PKWiU 2015, z wyjątkami, o których mowa w pkt 5.2.2. 6.3.2 W analogiczny sposób powiązano PKWiU 2015 z klasyfikacją CPA Rev.2.1. Symbole kategorii i podkategorii odpowiadają ściśle symbolom CPA Rev.2.1. 6.3.3 Dla ułatwienia prac związanych z reorganizacją, względnie uzupełnieniem ewidencji źródłowej jednostek gospodarczych oraz ułatwieniem zaliczenia określonych produktów do odpowiednich grupowań PKWiU zostały opracowane klucze powiązań PKWiU 2008 - PKWiU 2015 oraz PKWiU 2015 - PKWiU 2008. Przedmiotowe klucze stanowią odrębną publikację, dostępną na stronie internetowej GUS - www.stat.gov.pl. Należy jednak podkreślić, że powiązania zawarte w kluczach nie stanowią pełnej odpowiedniości grupowań PKWiU, lecz oznaczają, że produkty zaliczane do danego grupowania PKWiU 2008 (2015) mogą być zaliczane do grupowań PKWiU 2015 (2008). 6.3.4 W PKWiU 2015 zakres rzeczowy grupowań obejmujących wyroby z reguły odpowiada zakresom rzeczowym odpowiednich grupowań Nomenklatury Scalonej (CN). Klucz powiązań PKWiU 2015 - CN 2015 stanowi odrębną publikację, dostępną na stronie internetowej GUS - www.stat.gov.pl. Klucz ten jest corocznie aktualizowany wraz ze zmianami do Nomneklatury Scalonej (CN). 7 SPOSÓB ZALICZANIA PRODUKTÓW DO POSZCZEGÓLNYCH GRUPOWAŃ 7.1 Uzasadnienie Podstawowym przeznaczeniem PKWiU 2015 jest zapewnienie jednolitego grupowania produktów w celu jednolitej agregacji danych źródłowych na potrzeby statystyki, co wymaga uwzględnienia jej w ewidencji podstawowej jednostek gospodarczych. Ponadto w wielu przypadkach PKWiU 2015 będzie wykorzystywana do określania produktów, względnie ich grup objętych danymi preferencjami lub zakazami, np. w sferze podatkowej. Szczególnie istotne jest zatem prawidłowe, zawsze jednakowe zaliczanie poszczególnych produktów do tych samych grupowań końcowych PKWiU 2015. 7.2 Podstawy zaliczania Przy ustalaniu właściwego grupowania PKWiU 2015, do którego zalicza się określony produkt, należy kierować się zasadami budowy i logiki struktury PKWiU 2015. W żadnym przypadku o zaliczeniu produktu nie mogą decydować przesłanki sprzeczne z zasadami PKWiU 2015. Szczególnie niedopuszczalne jest kierowanie się korzyściami materialnymi, względnie innymi przywilejami wynikającymi z zaklasyfikowania produktu. Przy zaliczaniu produktu do określonego grupowania PKWiU 2015 należy posługiwać się: niniejszymi zasadami metodycznymi, nazwami grupowań końcowych PKWiU 2015, wyjaśnieniami i wskazówkami zawartymi w Notach wyjaśniających do Zharmonizowanego Systemu Oznaczania i Kodowania Towarów (HS) i w Notach wyjaśniających do Nomenklatury Scalonej Wspólnot Europejskich publikowanych w Dziennikach Urzędowych Unii Europejskiej, seria C. Wszystkie elementy mają dla ustalenia zakresu rzeczowego grupowań PKWiU 2015 jednakowe znaczenie. Przy zaliczaniu wyrobów do określonego grupowania PKWiU 2015, mogą być pomocne „Szczególne przypadki określania zakresu rzeczowego grupowań obejmujących wyroby i usługi” o których mowa w pkt 5.2.2. 7.3 Zaliczanie danego produktu do odpowiedniego grupowania jest obowiązkiem producenta (względnie usługodawcy) Zaliczenie określonego produktu do właściwego grupowania PKWiU 2015 należy do obowiązków producenta (usługodawcy) tego produktu. Wynika to z faktu, że właśnie producent (usługodawca) posiada wszystkie informacje niezbędne do właściwego zaliczenia produktu do odpowiedniego grupowania PKWiU 2015, tj. informacje dotyczące rodzaju użytego surowca, technologii wytwarzania, konstrukcji i przeznaczenia wyrobu lub charakteru usługi. W przypadku trudności w ustaleniu właściwego grupowania, do którego należy zaliczyć produkt, producent lub usługodawca może zwrócić się o pomoc do właściwej jednostki GUS wskazanej w komunikacie Prezesa GUS w sprawie udzielania informacji dotyczącej standardów klasyfikacyjnych, publikowanym w Dzienniku Urzędowym GUS. 7.4 Zasada zaliczania do grupowań końcowych Zaklasyfikowanie określonego produktu wg PKWiU 2015 należy określać możliwie jak najbardziej szczegółowo, tj. za pomocą grupowań końcowych. W przypadku, gdy dokonane zaklasyfikowanie jest zbyt szczegółowe dla potrzeb użytkowników, można wówczas ustalić mniej szczegółowe, posługując się grupowaniem macierzystym odpowiedniego poziomu. 7.5 Ogólne reguły klasyfikowania wyrobów Ze względu na ścisłe uzależnienie zakresów rzeczowych grupowań PKWiU 2015 od Nomenklatury Scalonej (CN) (por. pkt 5.2.1) przy zaliczaniu wyrobów do poszczególnych grupowań PKWiU 2015 należy stosować „Ogólne reguły interpretacji Nomenklatury Scalonej (CN)” zamieszczone na stronie internetowej Ministerstwa Finansów. 7.6 Ogólne reguły klasyfikowania usług 7.6.1 Usługi dzielą się na: usługi produkcyjne - czynności będące współdziałaniem w procesie produkcji, ale nietworzące bezpośrednio nowych dóbr, wykonywane przez jedną jednostkę ospodarczą na zlecenie innej jednostki gospodarczej, usługi konsumpcyjne - wszelkie czynności związane bezpośrednio lub pośrednio zaspokojeniem potrzeb ludności, usługi ogólnospołeczne - czynności zaspokajające potrzeby porządkowo-organizacyjne ospodarki narodowej i społeczeństwa jako całości. 7.6.2 Gdy przeprowadzona analiza opisu wykonywanych czynności wskazuje na możliwość zaliczenia usługi do dwóch lub kilku grupowań, należy przyjąć następujące reguły klasyfikowania, z tym jednak, że porównywać można jedynie grupowania tego samego poziomu hierarchicznego: grupowanie, które zawiera bardziej dokładny opis czynności, powinno być uprzywilejowane (wybrane) w stosunku do grupowania zawierającego opis ogólny, usługa złożona, składająca się z kombinacji różnych czynności, której nie można zaklasyfikować zgodnie ze wskazanym sposobem, powinna być zaklasyfikowana jak usługa, która nadaje całości zasadniczy charakter, usługę, której nie można zaklasyfikować zgodnie z (tiret 1, 2) należy zaklasyfikować w grupowaniu odpowiednim dla usługi o najbardziej zbliżonym charakterze. SCHEMAT KLASYFIKACJI Sekcja ta obejmuje: rośliny uprawne i produkty pochodzenia roślinnego, zwierzęta żywe i produkty pochodzenia zwierzęcego, produkty gospodarki leśnej, usługi związane z produkcją roślinną, chowem i hodowlą zwierząt, łowiectwem, leśnictwem i rybactwem, ryby i pozostałe produkty rybactwa, usługi schronisk dla zwierząt gospodarskich, bez zapewnienia opieki weterynaryjnej. Sekcja ta nie obejmuje: mąki i mączki z roślin pastewnych, sklasyfikowanych w 10.91, drewna w postaci wiórów lub kawałków, sklasyfikowanego w 16.10, brykietów ze słomy, sklasyfikowanych w 16.29.15.0, rozłupanych pali i tyczek, sklasyfikowanych w 16.10.39.0, usług związanych z dystrybucją wody za pośrednictwem sieci wodociągowych oraz obsługą systemów irygacyjnych, sklasyfikowanych w 36.00.20.0, usług weterynaryjnych, włącznie ze szczepieniem zwierząt, sklasyfikowanych w 75.00.1, usług związanych z zagospodarowaniem terenów zieleni, sklasyfikowanych w 81.30.1, usług schronisk dla zwierząt domowych, bez zapewnienia opieki weterynaryjnej, sklasyfikowanych w 96.09.11.0. Uwagi: grupowanie 01.11.20.0 nie obejmuje kukurydzy cukrowej (01.13.39.0) i kukurydzy pastewnej (01.19.10.0), grupowanie 01.11.41.0 nie obejmuje sorgo cukrowego (01.19.39.0) oraz pastewnego i trawiastego (01.19.10.0), grupowanie 01.11.50.0 nie obejmuje słomy oczyszczonej, bielonej lub barwionej (01.29.30.0), grupowanie 01.13.12.0 nie obejmuje białej i czerwonej kapusty pastewnej i zielonej kapusty bezgłowej (01.19.10.0). Sekcja ta obejmuje: produkty górnictwa i produkty wydobywcze: węgiel kamienny i węgiel brunatny (lignit), ropa naftowa, gaz ziemny i inne gazy pochodzenia naturalnego, takie jak: metan, etan, butan, propan; rudy metali, siarka rodzima, pozostałe produkty, np. kamień, piasek i glina, torf, sól i czysty chlorek sodu, bitum i asfalt naturalny, kamienie szlachetne i półszlachetne oraz solanki, usługi wspomagające górnictwo i wydobywanie, włącznie z usługami skraplania i ponownej gazyfikacji gazu ziemnego na potrzeby transportu wykonywane na terenie kopalni. Sekcja ta nie obejmuje: soli spożywczej, sklasyfikowanej w 10.84.30.0, brykietów z węgla kamiennego, brunatnego (lignitu) i torfu, sklasyfikowanych w 19.20.1, wód leczniczych, sklasyfikowanych w 36.00.11.0, wód termalnych, sklasyfikowanych w 36.00.12.0, usług skraplania i ponownej gazyfikacji gazu ziemnego na potrzeby transportu wykonywane w miejscu innym niż kopalnia, sklasyfikowanych w 52.2, usług związanych z wykonywaniem pomiarów geofizycznych, geologicznych i sejsmicznych, sklasyfikowanych w 71.12.3. Sekcja ta obejmuje: artykuły spożywcze, włączając gotowe posiłki i dania, napoje alkoholowe i bezalkoholowe, wyroby tytoniowe, włączając odpady tytoniowe, wyroby włókiennicze, włączając gotowe wyroby tekstylne i odzież każdego rodzaju, zarówno konfekcyjną, jak i szytą na miarę, ze skór, tkanin, dzianin itp., skóry i wyroby ze skór wyprawionych, włączając obuwie oraz wyroby kaletnicze i rymarskie, drewno i wyroby z drewna, korka, słomy i materiałów w rodzaju stosowanych do wyplatania, papier i wyroby z papieru, usługi poligraficzne, usługi reprodukcji zapisanych nośników informacji, koks, brykiety i podobne paliwa stałe z węgla kamiennego, brunatnego (lignitu), torfu, chemikalia i wyroby chemiczne, włączając biometanol, bioetanol i estry kwasów tłuszczowych dla celów napędowych, substancje farmaceutyczne, leki i pozostałe wyroby farmaceutyczne, metale i usługi wykonywania odlewów, metalowe wyroby gotowe, włączając broń i amunicję, wyroby z gumy i tworzyw sztucznych, budynki prefabrykowane z tworzyw sztucznych, betonu i metalu, wyroby z mineralnych surowców niemetalicznych, włączając szkło i wyroby ze szkła, wyroby ogniotrwałe, materiały budowlane ceramiczne, wyroby z betonu, cementu i gipsu, komputery, wyroby elektroniczne i optyczne, urządzenia elektryczne, włączając silniki elektryczne, kable światłowodowe, sprzęt instalacyjny, sprzęt oświetleniowy, sprzęt gospodarstwa domowego, elektryczny i nieelektryczny, maszyny i urządzenia ogólnego przeznaczenia, maszyny dla rolnictwa i leśnictwa, maszyny i narzędzia mechaniczne, maszyny specjalnego przeznaczenia, np.: dla metalurgii, górnictwa i wydobywania, budownictwa, przemysłu spożywczego, papierniczego, włókienniczego, pojazdy samochodowe, przyczepy i naczepy, statki i łodzie, lokomotywy kolejowe oraz tabor szynowy, statki powietrzne, statki kosmiczne i podobne maszyny, rowery i wózki inwalidzkie oraz pozostały sprzęt transportowy, meble, włączając usługi w zakresie wykończania mebli w trakcie procesu produkcyjnego, takie jak: lakierowanie, malowanie (włączając natryskowe), politurowanie, złocenie, wyroby jubilerskie, biżuterię, monety, instrumenty muzyczne, sprzęt sportowy, gry i zabawki, urządzenia, instrumenty i wyroby medyczne, ochronne nakrycia głowy i inne wyroby ochronne, parasole, laski, trumny, urny usługi produkcyjne zleceniobiorców/podwykonawców, usługi naprawy i konserwacji metalowych wyrobów gotowych, maszyn i urządzeń, sprzętu transportowego oraz naprawy i konserwację pozostałego sprzętu i wyposażenia, z wyłączeniem komputerów i artykułów użytku osobistego i domowego, usługi instalowania maszyn przemysłowych, sprzętu i wyposażenia. Sekcja ta nie obejmuje: usług instalowania (montażu) wyrobów stolarki budowlanej, włączając własnej produkcji, sklasyfikowanych w 43.32.10.0, usług instalowania komputerów i urządzeń peryferyjnych, sklasyfikowanych w 62.09.10.0, usług naprawy i konserwacji komputerów i urządzeń peryferyjnych, sklasyfikowanych w 95.11.10.0, usług naprawy i konserwacji odbiorników telewizyjnych i radiowych, sklasyfikowanych w 95.21.10.0, usług naprawy kosiarek do trawy, sklasyfikowanych w 95.22.10.0, usług naprawy, konserwacji i renowacji mebli, sklasyfikowanych w 95.24.10.0. Uwagi dodatkowe: gdy przędza lub tkanina stanowi mieszaninę dwóch lub więcej surowców włókienniczych, należy je klasyfikować tak, jakby składały się całkowicie z tego surowca, który masą przeważa nad dowolnym, pojedynczym surowcem włókienniczym. Natomiast jeżeli żaden surowiec nie przeważa masą, wtedy wyrób należy klasyfikować tak, jakby całkowicie składał się z tego surowca włókienniczego, który znajduje się na ostatniej pozycji w porządku wymieniania rozpatrywanych surowców, przez wyroby włókiennicze należy rozumieć wyroby tekstylne i odzież. Sekcja ta obejmuje: wytwarzanie energii elektrycznej i paliw gazowych, usługi przesyłania energii elektrycznej, paliw gazowych, pary wodnej i gorącej wody za pomocą stałej infrastruktury (sieci) zasilającej i rurociągów (rozmiar sieci nie wpływa na zaklasyfikowanie), usługi związane z dystrybucją energii elektrycznej, paliw gazowych, pary wodnej, gorącej wody itp. na terenach przemysłowych i w budynkach mieszkalnych, usługi związane z handlem energią elektryczną oraz paliwami gazowymi w systemie sieciowym, usługi dostarczania chłodnego powietrza i schłodzonej wody, usługi dostarczania pary wodnej i powietrza do układów klimatyzacyjnych. Sekcja ta nie obejmuje: usług zakładów wodociągowych i kanalizacyjnych, sklasyfikowanych w działach 36 i 37, usług instalowania liczników energii elektrycznej, sklasyfikowanych w 43.21.10.2, usług instalowania wodomierzy, sklasyfikowanych w 43.22.11.0, usług instalowania gazomierzy, sklasyfikowanych w 43.22.22.0, sprzedaży hurtowej gazu ziemnego skroplonego, sklasyfikowanej w 46.71.13.0, sprzedaży detalicznej gazu w butlach, sklasyfikowanej w 47.00.85.0, transportu gazu ziemnego rurociągami przesyłowymi, sklasyfikowanego w 49.50.12.0, odczytywania wskazań liczników energi elektrycznej i cieplnej oraz wskazań wodomierzy i gazomierzy, sklasyfikowanego w 82.99.19.0. Sekcja ta obejmuje: wodę w postaci naturalnej, usługi związane z uzdatnianiem i dostarczaniem wody, handel wodą za pośrednictwem sieci wodociągowej, usługi związane z odprowadzaniem i oczyszczaniem ścieków, osady ze ścieków kanalizacyjnych, odpady, pellety z odpadów komunalnych, brykiety wytwarzane z różnych rodzajów odpadów przemysłowych, usługi związane ze zbieraniem odpadów, usługi związane z infrastrukturą przeznaczoną do przemieszczania odpadów, usługi związane ze składowaniem odpadów, usługi związane z przetwarzaniem i unieszkodliwianiem odpadów, usługi w zakresie odzysku surowców z materiałów segregowanych, surowce wtórne, usługi związane z odkażaniem i czyszczeniem gleby i wód gruntowych, wód powierzchniowych, powietrza, odkażaniem budynków, zakładów i terenów przemysłowych i inne usługi związane z rekultywacją. Sekcja ta nie obejmuje: sprzedaży hurtowej odpadów i złomu, włącznie z segregowaniem, magazynowaniem, pakowaniem, itp. ale bez procesu dalszego przekształcania, sklasyfikowanej w 46.77.10.0, usług doradztwa w sprawach środowiska, sklasyfikowanych w 74.90.13.0. Uwaga: sekcja ta obejmuje także transport, jeżeli jest on integralną częścią zbierania odpadów. Sekcja ta obejmuje: budynki i pozostałe obiekty inżynierii lądowej oraz wodnej, roboty ogólnobudowlane i specjalistyczne w zakresie budownictwa i prac inżynierii lądowej i wodnej, takie jak: prace związane z budową nowych budynków, przebudową lub remontem istniejących budynków, włączając montaż budowli z elementów prefabrykowanych oraz konstrukcji o charakterze stałym lub tymczasowym. Sekcja ta nie obejmuje: zarządzania projektami budowlanymi w zakresie obiektów inżynierii lądowej i wodnej, sklasyfikowanego w 71.1, wynajmu maszyn i urządzeń budowlanych bez operatora, sklasyfikowanego w 77.32, usług instalowania mechanicznych lub elektrycznych urządzeń do zamykania sejfów i skarbców, powiązane z późniejszym ich monitorowaniem, sklasyfikowanych w 80.20.10.0. Uwagi dodatkowe: wynajem sprzętu z operatorem należy klasyfikować w zakresie niniejszego działu w odpowiednich grupowaniach obejmujących roboty budowlane wykonywane z jego użyciem. Sekcja ta obejmuje: sprzedaż hurtową i detaliczną pojazdów samochodowych, naprawy pojazdów samochodowych, włączając motocykle, sprzedaż hurtową (tj. sprzedaż niewymagającą przetwarzania) nowych i używanych towarów, usługi pośrednictwa w sprzedaży hurtowej, sprzedaż detaliczną (tj. sprzedaż niewymagającą przetwarzania) nowych i używanych artykułów użytku osobistego i artykułów gospodarstwa domowego prowadzoną przez sklepy, domy towarowe, domy sprzedaży wysyłkowej, na straganach, przez domokrążców i akwizytorów, Internet, spółdzielnie konsumenckie, domy aukcyjne itp. Sekcja ta nie obejmuje: usług związanych z bieżnikowaniem i regeneracją opon, sklasyfikowanych w 22.11, sprzedaży żywności i napojów do konsumpcji na miejscu i sprzedaży żywności na wynos, sklasyfikowanej w odpowiednich podklasach działu 56, usług lombardów w zakresie udzielania pożyczek pod zastaw ruchomości, sklasyfikowanych w 64.92.19.0, wynajmu motocykli, sklasyfikowanego w 77.39.13.0. Uwagi: sprzedaż niewymagającą przetwarzania obejmuje czynności podstawowe (lub manipulacyjne) związane z handlem, takie jak: montowanie, sortowanie, klasyfikowanie, składanie wyrobów, mieszanie wyrobów, butelkowanie (poprzedzone myciem butelek lub nie), pakowanie, dzielenie na mniejsze partie i przepakowywanie towarów w celu ich dystrybucji w mniejszych partiach, przechowywanie (nawet zamrożonych lub chłodzonych) wyrobów, czyszczenie i suszenie produktów rolnych, przycinanie płyt pilśniowych z włókien drzewnych lub arkuszy metalowych, dostarczanie i instalowanie towarów na własny rachunek, promowanie sprzedaży i projektowanie etykiet, usługi pośrednictwa w sprzedaży hurtowej obejmują usługi maklerów, sprzedawców komisowych, agentów, akwizytorów i innych sprzedawców hurtowych. Sekcja ta obejmuje: lądowy transport pasażerski i towarów, wykonywany na podstawie rozkładów jazdy lub poza nimi, z wykorzystaniem różnych środków lokomocji (kursujących w obrębie miast i pomiędzy miastami), takich jak: kolej, metro oraz różne jednostki transportu drogowego (samochody, autobusy, autokary, tramwaje), usługi w zakresie przewozów pasażerskich naziemnymi kolejkami linowymi, kolejkami linowymi, wyciągami orczykowymi i wyciągami narciarskimi, usługi taksówek osobowych, transport pasażerski pojazdami napędzanymi siłą mięśni ludzkich lub ciągnionymi przez zwierzęta, usługi związane z przeprowadzkami, usługi skraplania i ponownej gazyfikacji gazu ziemnego na potrzeby transportu w miejscu innym niż kopalnia, transport rurociągowy, wodny transport pasażerski i towarowy, na pełnym morzu, wodach przybrzeżnych i śródlądowych, lotniczy i kosmiczny transport pasażerski i towarowy, wynajem samochodów osobowych i ciężarowych z kierowcą, wynajem środków transportu wodnego i lotniczego z załogą, magazynowanie i przechowywanie towarów oraz usługi przeładunku towarów, usługi wspomagające transport, usługi pocztowe i kurierskie. Sekcja ta nie obejmuje: transportu drewna na terenie lasu, związanego z jego pozyskaniem, sklasyfikowanego w 02.40.10.4, usług związanych z zamrażaniem żywności, sklasyfikowanych w odpowiednich grupowaniach w dziale 10, usług dystrybucji paliw gazowych w systemie sieciowym, sklasyfikowanych w 35.22.10.0, usług dostarczania pary wodnej i gorącej wody w systemie sieciowym, sklasyfikowanych w 35.30.12.0, usług rozprowadzania wody za pośrednictwem sieci wodociągowej, cysternami lub innymi środkami transportu, sklasyfikowanych w 36.00.20.0, transportu odpadów, będącego integralną częścią ich zbierania, sklasyfikowanego w 38.11 i 38.12.1, usług oferowania miejsc sypialnych świadczonych w wagonach kolejowych, sklasyfikowanych w 55.90.13.0, usług restauracyjnych świadczonych w wagonach kolejowych, sklasyfikowanych w 56.10.12.0, usług pośrednictwa finansowego związanych z pocztową obsługą kredytów i oszczędności oraz pozostałymi operacjami finansowymi, sklasyfikowanych w 64.19, wynajmowania samochodów ciężarowych bez kierowcy, sklasyfikowanego w 77.12.11.0, wynajmowania środków transportu wodnego bez załogi, sklasyfikowanego w 77.34.10.0, wynajmowania środków transportu lotniczego bez załogi, sklasyfikowanego w 77.35.10.0, usług świadczonych przez szkoły nauki pilotażu lub żeglarstwa, sklasyfikowanych w 85.53.12.0, transportu świadczonego przez pogotowie ratunkowe, sklasyfikowanego w 86.90.14.0, usług niespecjalistycznego sprzątania autobusów i pozostałych środków transportu, sklasyfikowanego w 81.29.19.0. Sekcja ta obejmuje: usługi w zakresie noclegów i usługi towarzyszące świadczone przez hotele, motele, pensjonaty, centra odnowy biologicznej i inne obiekty hotelowe, usługi świadczone przez schroniska młodzieżowe oraz chaty lub domki, usługi świadczone przez domy letniskowe, do których goście posiadają prawo wspólnego użytkowania przez określony okres każdego roku, usługi świadczone przez pola namiotowe i pola kempingowe, włączając pola dla pojazdów kempingowych, tymczasowe lub długoterminowe zakwaterowanie w domach studenckich, internatach i bursach szkolnych, hotelach pracowniczych, blokach mieszkalnych, usługi sypialne i restauracyjne w wagonach kolejowych oraz pozostałych środkach transportu, usługi gastronomiczne, usługi przygotowywania żywności dla odbiorców zewnętrznych (katering), usługi stołówkowe, usługi przygotowywania i podawania napojów. Sekcja ta nie obejmuje: gotowej żywności łatwo psującej się, takiej jak: kanapk, sklasyfikowanej w 10.89.16.0, sprzedaży detalicznej żywności, sklasyfikowanej w dziale 47, wynajmu nieruchomości mieszkalnych w celu dłuższego pobytu, zazwyczaj w cyklu miesięcznym lub rocznym, sklasyfikowanego w 68.20.1, usług dyskotek i sal tanecznych (z wyłączeniem serwujących napoje), sklasyfikowanych w 93.29.19.0. Sekcja ta obejmuje: usługi związane z działalnością wydawniczą, włącznie z publikowaniem oprogramowania, usługi związane z produkcją filmów i nagrań dźwiękowych, usługi związane z działalnością radiofoniczną i telewizyjną, usługi telekomunikacyjne, usługi związane z oprogramowaniem i doradztwem w zakresie informatyki oraz usługi powiązane, usługi w zakresie informacji. Sekcja ta nie obejmuje: sprzedaży detalicznej nagrań dźwiękowych i audiowizualnych, obcej produkcji, sklasyfikowanej w 47.00.64.0, usług związanych z wykonywaniem zdjęć i slajdów, sklasyfikowanych w 74.20, usług fotoreporterów, sklasyfikowanych w 74.20.2, wypożyczania płyt CD i DVD oraz taśm z utworami muzycznymi, sklasyfikowanego w 77.22.10.0, wynajmu studia nagrań lub sprzętu do nagrywania dźwięku, bez obsługi, sklasyfikowanego w 77.39.19.0, usług niezależnych dziennikarzy, sklasyfikowanych w 90.03.11.0, usług związanych z grami losowymi w trybie on-line, sklasyfikowanych w 92.00.14.0, Uwagi: usługi związane z działalnością wydawniczą obejmują nabywanie praw autorskich do treści publikacji oraz udostępnianie tej treści społeczeństwu przez wydawanie i rozpowszechnianie jej w różnych formach, tj. drukiem, w formie elektronicznej lub dźwiękowej, przez Internet, jako wyroby multimedialne, takie jak: słowniki, leksykony, encyklopedie na CD-ROM, wspólną cechą usług telekomunikacyjnych zaklasyfikowanych w niniejszej sekcji w dziale 61 jest transmisja programów, a nie ich produkcja; podział został przeprowadzony w oparciu o rodzaj funkcjonującej infrastruktury. Sekcja ta obejmuje: usługi finansowe, włączając ubezpieczenia, reasekurację, usługi związane z funduszami emerytalnymi oraz usługi pomocnicze w stosunku do usług finansowych, usługi spółek holdingowych, trustów, funduszów i podobnych instytucji finansowych. Sekcja ta nie obejmuje: usług związanych z wyceną nieruchomości, sklasyfikowanych w 68.31.16.0, usług firm centralnych (head office) i holdingów, sklasyfikowanych w 70.10.10.0, usług doradztwa związanych z zarządzaniem finansami, z wyłączeniem podatków, sklasyfikowanych w 70.22.12.0, usług w zakresie leasingu operacyjnego, sklasyfikowanych w dziale 77 w odpowiednich grupowaniach według rodzaju dzierżawionych dóbr, usług ściągania należności płatniczych z tytułu roszczeń, odbioru płatności, takich jak: długi, rachunki, czeki, weksle lub inne przekazy pieniężne, sklasyfikowanych w 82.91.12.0, usług pakowania monet i banknotów, sklasyfikowanych w 82.92.10.0, usług związanych z przyznawaniem dotacji przez organizacje członkowskie, sklasyfikowanych w 94.99.20.0. Uwaga: wyrażenie „instytucje monetarne „ użyte w określonych grupowaniach działu 64 dotyczy instytucji finansowych, takich jak: banki (z wyłączeniem banku centralnego) oraz spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, których działalność polega na przyjmowaniu depozytów lub bliskich substytutów depozytów oraz udzielaniu kredytów lub pożyczaniu środków. Sekcja ta obejmuje: kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek, wynajem i obsługa nieruchomości własnych lub dzierżawionych, usługi agencji nieruchomości, usługi zarządzania nieruchomościami świadczone na zlecenie (włączając usługi w zakresie wyceny). Sekcja ta nie obejmuje: realizacji projektów budowlanych do sprzedaży, sklasyfikowanej w 41.00, podziału i ulepszenia gruntów w celu np. przygotowania dojazdu do dróg, autostrad lub podobnej infrastruktury użyteczności publicznej, sklasyfikowanego w 42.99.29.0, usług w zakresie zakwaterowania w hotelach, domach letnich, wynajmu pokoi gościnnych, pól namiotowych, kempingów i pozostałych obiektów i miejsc zakwaterowania na krótkie pobyty, sklasyfikowanych w dziale 55, usług prawnych, sklasyfikowanych w 69.10.1, usług związanych z utrzymaniem porządku w budynkach klienta, włączając sprzątanie wnętrz, konserwacje i drobne naprawy, usuwanie śmieci, usługi ochrony, sklasyfikowanych w 81.10.10.0, zarządzania wyposażeniem technicznym obiektów takich jak: bazy wojskowe, więzienia i inne obiekty, sklasyfikowanego w 81.10.10.0. Sekcja ta obejmuje: usługi prawne, usługi rachunkowo-księgowe i w zakresie audytu, usługi doradztwa podatkowego, usługi firm centralnych (head offices), usługi doradztwa związane z zarządzaniem, usługi architektoniczne i inżynierskie i związane z nimi doradztwo techniczne, usługi w zakresie badań i analiz technicznych, usługi w zakresie badań naukowych i prac rozwojowych, usługi reklamowe, usługi badania rynku i opinii publicznej, usługi fotograficzne, usługi tłumaczeń pisemnych i ustnych, usługi w zakresie prognozowania pogody i usługi meteorologiczne, pozostałe usługi profesjonalne, naukowe i techniczne wymagające wiedzy specjalistycznej, usługi weterynaryjne. Sekcja ta nie obejmuje: usług schronisk dla zwierząt gospodarskich, bez zapewnienia opieki weterynaryjnej, sklasyfikowanych w 01.62.10.0, usług strzyżenia owiec, sztucznego unasienniania, opieki nad stadem, wypasania cudzego inwentarza, trzebienia kogutów, czyszczenia kojców itp., sklasyfikowanych w 01.62.10.0, realizacji projektów budowlanych do sprzedaży, sklasyfikowanej w 41.00, wydawania map, atlasów i globusów, w formie drukowanej, sklasyfikowanego w 58.11.15.0 i 58.11.16.0, usług związanych z produkcją promocyjnych lub reklamowych filmów i nagrań wideo, sklasyfikowanych w 59.11.12.0, usług projektowania księgowych systemów informatycznych, sklasyfikowanych w 62.01.1, usług holdingów finansowych, sklasyfikowanych w 64.20.10.0, usług sporządzania list adresowych i obsługi poczty, sklasyfikowanych w 82.19.12.0, usług związanych z organizacją targów, wystaw i kongresów, sklasyfikowanych w 82.30.1, prowadzenia państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego oraz prowadzenia państwowych ewidencji, sklasyfikowanego w 84.13.1, usług schronisk dla zwierząt domowych, bez zapewnienia opieki weterynaryjnej, sklasyfikowanych w 96.09.11.0. Sekcja ta obejmuje: wynajem i dzierżawę środków transportu bez obsługi, wynajem i dzierżawę artykułów użytku osobistego i domowego, wynajem i dzierżawę maszyn i urządzeń bez obsługi, dzierżawę produktów objętych prawem własności intelektualnej i podobnych produktów, z wyłączeniem prac chronionych prawem autorskim, usługi związane z zatrudnieniem, usługi świadczone przez organizatorów turystyki, pośredników i agentów turystycznych, usługi rezerwacji i usługi z nią związane, usługi detektywistyczne i ochroniarskie, usługi utrzymania porządku w budynkach i obiektach przemysłowych, usługi zagospodarowania terenów zieleni, usługi centrów telefonicznych (call center), usługi świadczone przez agencje inkasa i biura kredytowe, usługi związane z pakowaniem, usługi związane z administracyjną obsługą biura i pozostałe usługi wspomagające prowadzenie działalności gospodarczej, niewymagające specjalistycznej wiedzy. Sekcja ta nie obejmuje: wynajmu maszyn i urządzeń z obsługą, sklasyfikowanego w odpowiednich grupowaniach zgodnie z czynnościami na nich wykonywanymi, np. w budownictwie (sekcja F), transporcie (sekcja H), usług czyszczenia obiektów rolniczych (kurników, chlewni itp.), sklasyfikowanych w 01.62.10.0, usług czyszczenia budynków po zakończeniu budowy, sklasyfikowanych w 43.39.19.0, dzierżawy praw do prac chronionych prawem autorskim (książki, utwory muzyczne, oprogramowanie, gry komputerowe), sklasyfikowanej w działach 58 i 59, usług leasingu finansowego, sklasyfikowanych w 64.91.10.0, wynajmu nieruchomości, sklasyfikowanego w 68.20.1, usług zarządzania prawami autorskimi i dochodami związanymi z nimi (z wyłączeniem zarządzania prawami związanymi z filmami i twórczością artystyczną), sklasyfikowanych w 74.90.20.0, usług związanych z organizacją konferencji i kongresów, sklasyfikowanych w 82.30.11.0, usług w zakresie porządku i bezpieczeństwa publicznego, sklasyfikowanych w 84.24.1, usług przewodników wędkarskich, myśliwskich i górskich, sklasyfikowanych w 93.19.13.0, wypożyczania sprzętu wypoczynkowego i rekreacyjnego, będącego integralną częścią obiektów rekreacyjnych, sklasyfikowanego w 93.29, usług odbierania i dostarczania bielizny pościelowej, odzieży roboczej i podobnych wyrobów przez pralnie, sklasyfikowanych w 96.01.19.0. Uwaga: usługi ochroniarskie w zakresie obsługi i monitorowania elektronicznych systemów bezpieczeństwa, takich jak: alarmy przeciwwłamaniowe czy przeciwpożarowe, obejmują także ich sprzedaż, instalację i naprawę, ale tylko w przypadku, gdy są świadczone łącznie z niniejszą usługą. Sekcja ta obejmuje: usługi ustawodawcze i wykonawcze prowadzone przez centralne i naczelne organy administracji państwowej, terenowe organy administracji rządowej i organy samorządowe w zakresie sprawowania funkcji wewnętrznej państwa w sferze finansowej, podatkowej, gospodarczej, kulturalnej, edukacji, ochrony zdrowia i pozostałej socjalnej, usługi związane ze sprawowaniem funkcji zewnętrznych państwa w sferze spraw zagranicznych i obronności, usługi w sferze ochrony bezpieczeństwa państwa oraz porządku i bezpieczeństwa publicznego, usługi wymiaru sprawiedliwości łącznie z wykonywaniem wyroków sądowych, z wyłączeniem usług komorników, usługi państwowej i ochotniczej straży pożarnej, usługi związane z obowiązkowymi zabezpieczeniami społecznymi. Sekcja ta nie obejmuje: usług ochrony przeciwpożarowej i gaszenia pożarów w lasach, sklasyfikowanych w 02.40.10.3, usług gaszenia pożarów szybów ropy naftowej i gazu ziemnego, sklasyfikowanych w 09.10.11.0, usług związanych z obsługą budynków stanowiących własność rządową lub zajmowanych przez instytucje rządowe, sklasyfikowanych w 68.20.12.0, usług związanych z zarządzaniem budynkami stanowiącymi własność rządową lub zajmowanych przez instytucje rządowe, sklasyfikowanych w 68.32.13.0, usług związanych z doradztwem i reprezentacją w sprawach cywilnych, karnych i innych, sklasyfikowanych w 69.10.1, usług laboratoriów policyjnych, sklasyfikowanych w 71.20.19.0, usług edukacyjnych, sklasyfikowanych w dziale 85, usług ochrony zdrowia ludzkiego, sklasyfikowanych w dziale 86, usług pomocy społecznej, sklasyfikowanych w działach 87 i 88, usług świadczonych dla uchodźców z rejonów katastrof lub konfliktów, sklasyfikowanych w 88.99.19.0, usług archiwów rządowych, sklasyfikowanych w 91.01.12.0. Sekcja ta obejmuje: usługi placówek wychowania przedszkolnego, usługi szkół podstawowych, usługi gimnazjów, usługi szkół ponadgimnazjalnych (liceów, techników, zasadniczych szkół zawodowych, szkół policealnych), usługi zakładów kształcenia nauczycieli i kolegiów pracowników służb społecznych, usługi szkół wyższych, usługi w zakresie pozaszkolnych form edukacji. Sekcja ta nie obejmuje: usług opieki dziennej nad dziećmi, sklasyfikowanych w 88.91.1. Uwagi: edukacja może odbywać się w szkołach publicznych i niepublicznych wszystkich typów i może być prowadzona przez organy administracji rządowej, jednostki samorządu terytorialnego lub inne osoby prawne lub fizyczne w ramach obowiązującego sytemu oświaty i szkolnictwa wyższego, edukacja może odbywać się w formach: stacjonarnej, zaocznej lub na odległość przez radio, telewizję, Internet lub drogą korespondencyjną, edukacja może odbywać się w szkołach specjalnych na odpowiednich poziomach nauczania, edukacja w zakładach karnych, w zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich odbywa się w szkołach na odpowiednich poziomach nauczania. Podział na grupowania w ramach tej sekcji opiera się na poziomach edukacji przyjętych w międzynarodowej klasyfikacji wykształcenia ISCED 1997. Usługi świadczone przez instytucje edukacyjne realizujące programy określone w ISCED na poziomie 0 klasyfikowane są w klasie 85.10, na poziomie 1 w klasie 85.20, na poziomach 2 i 3 w odpowiednich grupowaniach grupy 85.3, na poziomie 4 w klasie 85.41, a na poziomach 5 i 6 w klasie 85.42. Sekcja ta obejmuje: usługi w zakresie opieki zdrowotnej, usługi pomocy społecznej. Sekcja ta nie obejmuje: transportu chorych, innego niż transport karetką pogotowia ratunkowego, sklasyfikowanego w odpowiednich grupowaniach sekcji H, usług w zakresie badań i analiz laboratoryjnych innych niż medyczne, sklasyfikowanych w 71.20.1, usług w zakresie badań i analiz związanych z jakością żywności, sklasyfikowanych w 71.20.11.0, usług weterynaryjnych, sklasyfikowanych w dziale 75, usług wojskowych szpitali polowych, sklasyfikowanych w 84.22.11.0, usług w zakresie obowiązkowych zabezpieczeń społecznych, sklasyfikowanych w 84.30.1, usług w zakresie pomocy psychologiczno-pedagogicznej związanej z edukacją, sklasyfikowanych w 85.60.10.0. Uwagi: usługi świadczone przez szpitale są nastawione głównie na obsługę pacjentów przebywających w szpitalach i są prowadzone pod bezpośrednim nadzorem lekarzy, usługi w zakresie praktyki lekarskiej mogą być prowadzone w placówkach medycznych, takich jak: przychodnie (ogólne, przyszpitalne, medycyny pracy, przy domach pomocy społecznej), specjalistyczne placówki medyczne inne niż szpitale, prywatne gabinety oraz w domu pacjenta. Sekcja ta obejmuje: szeroki zakres usług kulturalnych, rozrywkowych i rekreacyjnych, włączając usługi świadczone przez artystów wykonawców, muzea, biblioteki i archiwa, usługi związane z grami losowymi i zakładami wzajemnymi, usługi związane ze sportem, rozrywką i rekreacją. Sekcja ta nie obejmuje: usług sprzedaży i organizowania wystaw świadczonych przez handlowe galerie sztuki, sklasyfikowanych w 47.00.69.0, usług agentów i agencji artystycznych, występujących w imieniu indywidualnych artystów, sklasyfikowanych w 74.90.20.0, usług wypożyczania książek, sklasyfikowanych w 77.29.19.0, usług agencji biletowych, sklasyfikowanych w 79.90.39.0, usług przygotowywania dokumentów w celu archiwizacji lub zniszczenia, wykonywanych na zlecenie, sklasyfikowanych w 82.19.13.0, usług indywidualnych nauczycieli, zawodowych instruktorów sportowych, trenerów, sklasyfikowanych w 85.51.10.0. Sekcja ta obejmuje: usługi świadczone przez organizacje członkowskie, usługi naprawy i konserwacji komputerów i sprzętu komunikacyjnego, usługi naprawy i konserwacji artykułów użytku osobistego i domowego, usługi prania i czyszczenia wyrobów włókienniczych i futrzarskich, usługi fryzjerskie i pozostałe usługi kosmetyczne, usługi pogrzebowe i pokrewne, usługi związane z poprawą kondycji fizycznej, pozostałe usługi indywidualne, gdzie indziej niesklasyfikowane. Sekcja ta nie obejmuje: usług naprawy broni sportowej i rekreacyjnej, sklasyfikowanych w 33.11.14.0, usług naprawy i konserwacji fotokopiarek, kalkulatorów, sklasyfikowanych w 33.12.16.0, usług naprawy ręcznych narzędzi mechanicznych, sklasyfikowanych w 33.12.17.0, usług naprawy i konserwacji profesjonalnych przyrządów i aparatów do pomiaru czasu, sklasyfikowanych w 33.13.11.0, usług parkingowych, sklasyfikowanych w 52.21.24.0, usług edukacyjnych świadczonych przez organizacje członkowskie, sklasyfikowanych w dziale 85, usług w zakresie opieki zdrowotnej, sklasyfikowanych w dziale 86, usług renowacji prac artystycznych, sklasyfikowanych w 90.03.11.0. Sekcja ta obejmuje: usługi świadczone przez gospodarstwa domowe zatrudniające pracowników do prac domowych, takich jak: pokojówki, kucharze, kelnerzy, służący, kamerdynerzy, praczki, ogrodnicy, portierzy, stajenni, kierowcy, dozorcy, guwernantki, opiekunki do dzieci, korepetytorzy, sekretarki, różnorodne wyroby produkowane przez prywatne gospodarstwa domowe na potrzeby własne; dotyczy to: myślistwa, zbieractwa, hodowli, budowy miejsc schronienia dla zwierząt oraz produkcji odzieży, a także innych wyrobów na własne potrzeby, różnorodne usługi świadczone przez prywatne gospodarstwa domowe na potrzeby własne, takie jak: gotowanie, nauczanie, opieka nad członkami gospodarstwa domowego oraz inne usługi na własne potrzeby. Sekcja ta obejmuje: usługi świadczone przez Organizację Narodów Zjednoczonych oraz jej różnorodnego rodzaju wyspecjalizowane organizacje międzynarodowe, takie jak: Międzynarodowy Fundusz Walutowy, Bank Światowy, Organizacja Wyżywienia i Rolnictwa, Europejska Komisja Gospodarcza, Światowa Organizacja Handlu, Światowa Organizacja Celna, Międzynarodowa Organizacja Pracy, Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej, Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju, usługi świadczone przez organizacje eksterytorialne, takie jak: misje dyplomatyczne i konsularne lub inne instytucje określone umowami międzynarodowymi, które znajdują się na terenie Polski.