Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 lutego 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących planowania, prowadzenia, monitorowania i dokumentowania badania klinicznego wyrobu medycznego

Rozporządzenie Ministra Zdrowiaz dnia 16 lutego 2016 r.w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących planowania, prowadzenia, monitorowania i dokumentowania badania klinicznego wyrobu medycznego Treść rozporządzenia

§ 1. 1) 2) 3)

§ 2. 1. 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 2. 3.

§ 3. 1. 1) a) b) c) d) e) 2) a) b) c) d) e) f) g) h) 3) a) b) c) d) e) 4) a) b) c) d) e) f) g) 5) a) b) c) d) e) f) g) h) i) j) k) l) m) n) o) p) q) r) s) t) 2. 3.

§ 4. 1. 2. 1) 2) 3) 4) 5) a) b) c) 6) 3.

§ 5. 1. 1) 2) 3) a) b) c) d) 4) 5) 6) 7) 2. 1) 2) 3) 3.

§ 6. 1. 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) 9) 10) 11) 2. 3. 1) 2) 4.

§ 7. 1) a) b) c) d) e) f) g) h) i) j) k) 2) 3) a) b) c) 4) a) b) c) d) e) f) g) h) i) 5) a) b) c) d) e) 6) 7)

§ 8. Na podstawie art. 41 ust. 4 ustawy z dnia 20 maja 2010 r. o wyrobach medycznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 876 i 1918) zarządza się, co następuje: Rozporządzenie określa: szczegółowe wymagania dotyczące sposobu planowania, prowadzenia, monitorowania i dokumentowania badania klinicznego oraz sposób przechowywania podstawowej dokumentacji badania klinicznego; tryb działania sponsora, badacza klinicznego i monitorującego badanie kliniczne - w zakresie określonym w pkt 1; informacje, jakie powinno zawierać sprawozdanie końcowe z wykonania badania klinicznego, o którym mowa w art. 54 ust. 4 ustawy z dnia 20 maja 2010 r. o wyrobach medycznych, zwanej dalej „ustawą”. Podstawowa dokumentacja badania klinicznego obejmuje: dokumenty dołączane do wniosku o wydanie pozwolenia na prowadzenie badania klinicznego, określone w art. 44 ust. 3 ustawy; dokumenty dotyczące zmian wprowadzonych w badaniu klinicznym, o których mowa w art. 44 ust. 4 i 5 oraz w art. 45 ustawy; pozwolenie na prowadzenie badania klinicznego i pozwolenie na wprowadzenie zmian w badaniu klinicznym, o których mowa w art. 46 ust. 1 ustawy; korespondencję z Prezesem Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych i z innymi właściwymi organami, dotyczącą prowadzonego badania klinicznego; uzgodnienia dotyczące prowadzenia badania klinicznego pomiędzy głównymi badaczami klinicznymi, koordynatorem badania klinicznego i sponsorem; dane kontaktowe monitorującego badanie kliniczne i kopie sporządzonych przez niego sprawozdań; sprawozdanie końcowe z wykonania badania klinicznego. Dokumentacja, o której mowa w ust. 1, powinna umożliwiać weryfikację sposobu prowadzenia badania klinicznego, a także ocenę jakości uzyskanych danych klinicznych. Dokumentację, o której mowa w ust. 1, przechowuje się w sposób uporządkowany i uniemożliwiający dostęp do niej osobom nieupoważnionym. Planując badanie kliniczne, sponsor przygotowuje protokół badania klinicznego, o którym mowa w art. 44 ust. 3 pkt 2 ustawy, w którym zamieszcza wszystkie informacje mogące mieć wpływ na prowadzenie badania klinicznego, w tym: informacje ogólne: tytuł badania klinicznego, oznakowanie kodowe protokołu, wersję i jej datę oraz oznakowanie każdej zmienionej wersji, imię i nazwisko głównego badacza klinicznego lub głównych badaczy klinicznych oraz koordynatora badania klinicznego, jeżeli dotyczy, adres ośrodka badawczego lub adresy ośrodków badawczych, imię i nazwisko albo nazwę oraz adres sponsora, streszczenie protokołu; dane identyfikujące i ogólny opis właściwości oraz warunków użycia wyrobu medycznego albo aktywnego wyrobu medycznego do implantacji, zwanego dalej „badanym wyrobem”: imię i nazwisko albo nazwę oraz adres wytwórcy badanego wyrobu, nazwę lub numer modelu lub typu badanego wyrobu pozwalające na jego jednoznaczną identyfikację, w tym wersję oprogramowania, jeżeli dotyczy, przewidziane użycie, wskazania i przeciwwskazania użycia badanego wyrobu w planowanym badaniu klinicznym, populację, dla której badany wyrób jest przeznaczony, materiały badanego wyrobu, które mogą wejść w kontakt z tkankami lub płynami ustrojowymi uczestnika badania, w szczególności produkty lecznicze, ludzkie i zwierzęce tkanki oraz ich pochodne, wymagane szkolenie i doświadczenie niezbędne do właściwego użycia badanego wyrobu, wskazanie procedur medycznych lub zabiegów chirurgicznych, w których przewidziano użycie badanego wyrobu, instrukcje instalowania, używania i specjalne wskazania; opis badań wstępnych i uzasadnienie celowości badania klinicznego: przegląd piśmiennictwa naukowego związanego z badanym wyrobem wraz z wnioskami uzasadniającymi przeprowadzenie badania klinicznego, opis przeprowadzonych badań przedklinicznych, wraz z oceną wyników badań in vitro, mechanicznych, elektrycznych lub na zwierzętach, która uzasadnia użycie badanego wyrobu u ludzi, opis wcześniejszych badań klinicznych dotyczących badanego wyrobu, o ile takie miały miejsce, lub innych wyrobów o podobnych właściwościach, z uwzględnieniem analizy działań niepożądanych i wszystkich wprowadzonych modyfikacji, informacje o alternatywnych metodach leczenia lub procedurach medycznych łącznie z oceną ich potencjalnych korzyści i zagrożeń, opis założeń i celów badania klinicznego, w szczególności: przewidziane do zweryfikowania działanie i skuteczność badanego wyrobu, ocenę przewidywanych korzyści i ryzyka, wraz z opisem dających się przewidzieć działań niepożądanych badanego wyrobu; analizę i ocenę ryzyka związanego z badanym wyrobem: opis spodziewanych korzyści klinicznych i ryzyka związanego z procedurami użycia badanego wyrobu, analizę niepożądanych działań badanego wyrobu oraz opis wszystkich modyfikacji i przypadków wycofania tego wyrobu z obrotu lub z używania, które są związane z bezpieczeństwem lub działaniem badanego wyrobu oraz wyrobów do niego podobnych, opis ryzyka resztkowego na podstawie przeprowadzonej analizy ryzyka, wskazanie utrudnień związanych z prowadzeniem badania klinicznego, możliwe interakcje ze współistniejącym leczeniem, środki, które należy podjąć w celu kontroli lub zmniejszenia ryzyka, uzasadnienie oceny stosunku przewidywanych korzyści do ryzyka; projekt badania, w szczególności: opis wybranego typu badania klinicznego wraz z uzasadnieniem, opis metody prowadzenia badania klinicznego i mierzonych zmiennych oraz działań, które należy podjąć, aby wyeliminować albo zminimalizować błędy, przewidywane punkty końcowe wyznaczające etapy badania klinicznego, charakterystykę i liczbę uczestników badania, z uwzględnieniem kryteriów włączenia i kryteriów wyłączenia, opis procedur, którym zostaną poddani uczestnicy badania, oraz wykaz wyposażenia do badań i produktów leczniczych przewidzianych w badaniu klinicznym, opis kryteriów i procedur wycofywania uczestników badania albo przerwania ich udziału oraz sposobu ewidencjonowania, łącznie z procedurami dalszej obserwacji kontrolnej uczestników badania, czas trwania badania klinicznego, opis metod statystycznych i obliczeń zastosowanych w badaniu klinicznym, opis zagadnień etycznych dotyczących badania klinicznego, w tym sposobu uzyskiwania świadomej zgody uczestnika badania, opis sposobu zapewnienia i kontroli jakości badania klinicznego, opis postępowania dotyczącego zmian w protokole badania klinicznego, opis sposobu zgłaszania wszelkich odstępstw od protokołu badania klinicznego, wraz z wyjaśnieniem ich przyczyn i oceną ich znaczenia, opis procedur zgłaszania ciężkich niepożądanych zdarzeń i działań niepożądanych badanego wyrobu oraz procedury zapisywania i oceny innych zdarzeń niepożądanych, które wystąpiły w trakcie badania klinicznego, opis trybu notowania uszkodzeń badanego wyrobu i sposobu przekazywania informacji o tym sponsorowi, informacje, które będą zapisane w karcie obserwacji klinicznej (CRF), opis sposobu postępowania w przypadku przedwczesnego zakończenia badania klinicznego i w przypadku zawieszenia badania klinicznego, opis zasad publikowania danych i wyników badania klinicznego, jeżeli nie zostały wcześniej określone w innym dokumencie, opis zasad finansowania i ubezpieczenia badania klinicznego, określenie okresu przechowywania dokumentacji badania klinicznego, wykaz piśmiennictwa naukowego zawierającego istotne dane, które stanowią podstawę przygotowania protokołu. W przypadku wieloośrodkowego badania klinicznego dane, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b i c, mogą być zawarte w odrębnym dokumencie. Protokół badania klinicznego i każdą jego zmianę podpisuje sponsor oraz akceptują badacze kliniczni. Sponsor dokłada należytej staranności przy wyborze głównego badacza, ośrodka badawczego i monitorującego badanie kliniczne, a także koordynatora badania klinicznego, jeżeli dotyczy. Sponsor podejmuje działania mające na celu zapewnienie właściwej organizacji i przebiegu badania klinicznego, w tym: zawiera z badaczem klinicznym i z ośrodkiem badawczym umowy dotyczące prowadzenia badania klinicznego, a także umowy z innymi podmiotami biorącymi udział w badaniu klinicznym; dostarcza badaczowi klinicznemu i ośrodkowi badawczemu protokół badania klinicznego oraz aktualną broszurę badacza klinicznego; dostarcza w pełni scharakteryzowane egzemplarze badanych wyrobów; zapewnia badaczowi klinicznemu odpowiednie informacje lub szkolenie, jeżeli jest to potrzebne, w zakresie stosowania badanego wyrobu; gromadzi i przechowuje podstawową dokumentację badania klinicznego z wyłączeniem: świadomej zgody, dokumentów zawierających informacje dostarczone uczestnikowi badania, listy numerów kodowych identyfikujących uczestników badania; uzgadnia z badaczami klinicznymi zmiany w protokole badania klinicznego. W umowie, o której mowa w ust. 2 pkt 1, sponsor może zawrzeć klauzulę upoważniającą go lub osobę przez niego wyznaczoną do przeprowadzenia inspekcji badania klinicznego, w szczególności w celu monitorowania zgodności badania klinicznego z protokołem badania klinicznego. Badacz kliniczny, aby zapewnić właściwy przebieg, bezpieczeństwo i odpowiednią opiekę medyczną uczestnikom badania: zapoznaje się z działaniem i właściwym stosowaniem badanego wyrobu opisanym w protokole, broszurze i innych dokumentach dostarczonych przez sponsora; zapewnia środki do prowadzenia badania klinicznego, w szczególności weryfikuje, czy ośrodek badawczy posiada dostateczne warunki lokalowe, sprzęt i wykwalifikowany personel, oraz przygotowuje, zgodnie z protokołem badania klinicznego, uczestników badania do udziału w badaniu klinicznym; udziela uczestnikom badania wyjaśnień dotyczących badania klinicznego, w szczególności związanych z: celem i warunkami, w jakich jest lub będzie prowadzone badanie kliniczne, uzyskaniem świadomej zgody uczestnika badania, prawami, jakie przysługują uczestnikowi badania, przedwczesnym zakończeniem lub zawieszeniem badania klinicznego; zapewnia, że w ośrodku badawczym protokół badania klinicznego jest przestrzegany przez wszystkie osoby biorące udział w badaniu klinicznym; zapewnia, że nie dochodzi do konfliktu interesów personelu biorącego udział w badaniu klinicznym; jeżeli w trakcie prowadzenia badania klinicznego wystąpi konflikt interesów, badacz natychmiast powiadamia o tym sponsora; umożliwia monitorowanie i kontrolę badania klinicznego sponsorowi oraz przeprowadzającemu kontrolę zgodnie z art. 57 ustawy; zapewnia rozliczenie wszystkich badanych wyrobów. Badacz kliniczny przechowuje dokumentację, o której mowa w § 2 ust. 1, w sposób zapewniający: zachowanie ochrony danych osobowych i danych klinicznych uczestników badania; możliwość przeprowadzenia kontroli tej dokumentacji; identyfikowalność każdego z przechowywanych dokumentów. Karty obserwacji klinicznej pacjentów i listę numerów kodowych identyfikujących uczestników badania przechowuje się w sposób uniemożliwiający nieuprawnione przypisanie wyników badania klinicznego do danego uczestnika tego badania. Monitorujący badanie kliniczne weryfikuje i sprawdza, czy: badanie kliniczne jest prowadzone zgodnie z protokołem i każde odstępstwo od protokołu zostało udokumentowane i zgłoszone sponsorowi; badany wyrób jest używany zgodnie z protokołem i wszystkie dokonane modyfikacje w tym zakresie zostały zgłoszone sponsorowi; badacz kliniczny ma zapewnione środki do prowadzenia badania klinicznego; od każdego uczestnika badania w czasie rekrutacji i przed rozpoczęciem jakichkolwiek procedur uzyskano podpisaną i właściwie datowaną świadomą zgodę; dokumenty źródłowe i inne zapisy pochodzące z badania klinicznego są dokładne, kompletne, aktualne i właściwie przechowywane; dane w karcie obserwacji klinicznej są kompletne, wpisane we właściwym czasie oraz zgodne z dokumentami źródłowymi; są przestrzegane procedury rejestrowania oraz powiadamiania sponsora o niepożądanych zdarzeniach i działaniach niepożądanych badanego wyrobu; jest prowadzona ewidencja pozwalająca na identyfikację badanego wyrobu; są prowadzone i dokumentowane czynności związane z utrzymywaniem i wzorcowaniem wyposażenia do prowadzenia badania klinicznego; wycofanie lub nieprzydatność uczestnika badania udokumentowano, przedyskutowano z badaczem klinicznym i zgłoszono sponsorowi do oceny; wnioski dotyczące braku zgodności lub potrzebnych modyfikacji zostały omówione z badaczem klinicznym i przedstawione sponsorowi w pisemnym sprawozdaniu monitorującego badanie kliniczne. Po wykonaniu czynności prowadzonych w ramach monitorowania podczas wizyty w ośrodku badawczym monitorujący badanie kliniczne sporządza sprawozdanie, które przedkłada sponsorowi. W sprawozdaniu, o którym mowa w ust. 2, monitorujący badanie kliniczne podaje: datę wizyty, oznaczenie ośrodka badawczego, swoje imię i nazwisko, imię i nazwisko badacza klinicznego oraz innych osób, z którymi się kontaktował; opis wykonanych czynności, stwierdzone błędy, niedociągnięcia oraz wnioski i opis działań podjętych, planowanych lub zaleconych dla zapewnienia właściwego prowadzenia badania klinicznego. Kopia sprawozdania jest przekazywana badaczowi klinicznemu. Sprawozdanie końcowe z wykonania badania klinicznego składa się z następujących części: streszczenia prezentującego podstawowe informacje o badaniu klinicznym, w tym: tytuł badania klinicznego, identyfikację badanego wyrobu medycznego albo aktywnego wyrobu medycznego do implantacji, zwanych dalej „wyrobem”, w szczególności nazwy, typy, modele i nadane im numery, nazwę i adres sponsora oraz autoryzowanego przedstawiciela, jeżeli dotyczy, zestawienie aktów prawnych i norm zharmonizowanych, zgodnie z którymi było prowadzone badanie kliniczne, przedmiot i cele badania klinicznego, informacje dotyczące uczestników badania, metodologię badania klinicznego, daty rozpoczęcia i zakończenia badania klinicznego albo datę i przyczynę wstrzymania badania klinicznego, jeżeli miało miejsce, wyniki badania klinicznego, wnioski z badania klinicznego, datę sporządzenia sprawozdania końcowego oraz nazwiska i podpisy jego autorów; wprowadzenia zawierającego uzasadnienie przeprowadzenia badania klinicznego, jego założenia, opis badanej populacji, czas trwania badania klinicznego, mierniki, a także podstawy opracowania protokołu badania klinicznego; opisu materiału i metod: danych wyrobu, opisu badanego wyrobu i jego przewidzianych zastosowań oraz opisu wprowadzonych modyfikacji wyrobu, jakie miały miejsce w trakcie prowadzonego badania klinicznego, streszczenia protokołu badania klinicznego wraz z opisem wszystkich zmian, jakie miały miejsce w trakcie prowadzonego badania klinicznego, w tym informacji dotyczących: celów badania klinicznego, projektu badania klinicznego (typ, punkty końcowe, względy etyczne), populacji uczestników badania (kryteria włączania i wyłączania, liczebność), czasu trwania badania klinicznego, leczenia towarzyszącego i stosowanych produktów leczniczych, - zmiennych losowych przyjętych w badaniu klinicznym, analizy statystycznej (hipoteza badawcza, poziomy istotności, kryteria przyjęcia, kryteria odrzucenia wyników, liczebność próby, metody analizy); zestawienia wyników obejmującego: daty rozpoczęcia i zakończenia lub wstrzymania badania klinicznego, liczbę i charakterystykę demograficzną uczestników badania, liczbę użytych wyrobów w odniesieniu do uczestników badania oraz ośrodków, jeżeli jest to istotne, potwierdzenie zgodności z protokołem badania klinicznego, analizę bezpieczeństwa zawierającą: ocenę bezpieczeństwa stosowania wyrobu, zestawienie zdarzeń niepożądanych związanych z badaniem klinicznym wyrobu, oszacowanie wagi i konsekwencji zdarzeń niepożądanych, w tym niezbędnego leczenia i dodatkowych badań diagnostycznych, laboratoryjnych i podobnych, ocenę związku zdarzeń niepożądanych ze stosowanym w badaniu klinicznym wyrobem i z zastosowaną procedurą, analizę działania i skuteczności badanego wyrobu, analizy cząstkowe odniesione do wydzielonych podgrup uczestników badania, wyrobów, przyrządów, jeżeli mają zastosowanie, analizę wyników badania klinicznego pozwalającą stwierdzić, że: kryteria przyjęcia albo odrzucenia osoby z uczestnictwa w badaniu klinicznym spełniła określona część kandydatów w stanie zdrowia uzasadniającym kwalifikację na uczestnika badania, wyniki dowodzą zgodności z określonymi wymaganiami zasadniczymi, informacje dołączone do wyrobu odpowiadają danym klinicznym i danym zebranym przed badaniem klinicznym, ryzyko związane z użyciem wyrobu jest akceptowalne w świetle korzyści, jakie mógł odnieść uczestnik badania, omówienie dalszego postępowania z danymi odrzuconymi; omówienia (dyskusji) oraz wniosków obejmujących: działanie i bezpieczeństwo wyrobu, stosunek korzyści do ryzyka, wagę i istotność kliniczną wyników w świetle innych istniejących danych, szczególne korzyści oraz specjalne środki ostrożności w stosunku do pojedynczych uczestników badania lub grup ryzyka, wskazania do dalszych badań lub zmian konstrukcyjnych wyrobu; omówienia zagadnień etycznych; zestawienia badaczy klinicznych i ośrodków badawczych, a także danych laboratoriów, konsultantów oraz osób, które wzięły udział w badaniu klinicznym. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 20 lutego 2016 r.2)Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 11 lutego 2011 r. w sprawie wymagań dotyczących postępowania z podstawową dokumentacją badania klinicznego (Dz. U. Nr 40, poz. 210), które traci moc z dniem 20 lutego 2016 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zmianie ustawy o wyrobach medycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1918).