Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 grudnia 2016 r. w sprawie minimalnych wymagań, jakie powinien spełniać ośrodek, oraz minimalnych wymagań w zakresie opieki nad zwierzętami utrzymywanymi w ośrodku

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsiz dnia 14 grudnia 2016 r.w sprawie minimalnych wymagań, jakie powinien spełniać ośrodek, oraz minimalnych wymagań w zakresie opieki nad zwierzętami utrzymywanymi w ośrodku 1)Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi kieruje działem administracji rządowej - rolnictwo, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Dz. U. poz. 1906). Spis treści Treść rozporządzenia

§ 1. 1. 2. 1) 2) 3) 3. 1) 2) 3) 4.

§ 2. 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7)

§ 3. 1. 1) 2) 3) 4) 2. 1) 2)

§ 4. 1. 1) 2) 3) 4) 2. 1) 2) 3) 3. 4. 5. 6. 7. 1) 2)

§ 5. 1. 1) 2) 2. 3. 4.

§ 6. 1. 1) a) b) c) d) e) 2) a) b) c) d) e) f) g) h) i) j) k) l) m) n) o) p) 2.

§ 7. 1) 2)

§ 8. 1) 2) 3) 4)

§ 9. Załącznik nr 1 - Minimalne wymagania, jakie powinien spełniać ośrodek w zakresie utrzymywania, zagęszczenia i opieki nad zwierzętami poszczególnych gatunków w miejscach ich utrzymywania Załącznik nr 2 - Minimalne wymagania, jakie powinien spełniać ośrodek w zakresie temperatury wewnątrz pomieszczeń dla zwierząt utrzymywanych w klatkach, kojcach lub na wybiegach Załącznik nr 3 - Minimalne wymagania, jakie powinien spełniać ośrodek w zakresie zalecanego okresu kwarantanny dla niektórych gatunków zwierząt Załącznik nr 4 - Minimalne wymagania, jakie powinien spełniać ośrodek w zakresie utrzymywania ryb 1) 2) a) b) 3) 4) 5) 6) 7) 8) 9) 10) 11) 12) 13) 14) 15) 16) 17) 18) 2)Niniejsze rozporządzenie wdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/63/UE z dnia 22 września 2010 r. w sprawie ochrony zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych (Dz. Urz. UE L 276 z 20.10.2010, str. 33). Na podstawie art. 19 ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych (Dz. U. poz. 266) zarządza się, co następuje: Ośrodek projektuje się w sposób uwzględniający potrzeby fizjologiczne i etologiczne utrzymywanych w nich zwierząt. Ośrodek zabezpiecza się przed: dostępem osób trzecich; dostępem innych zwierząt; ucieczką utrzymywanych w nim zwierząt. Powierzchnie ścian i podłóg w ośrodku wykonuje się z materiałów: odpornych na poważne uszkodzenia mechaniczne powodowane przez zwierzęta oraz środki przeznaczone do oczyszczania; nieszkodliwych dla zdrowia zwierząt; z którymi kontakt nie powoduje zranień zwierząt. Wyposażenie i urządzenia w ośrodku zabezpiecza się w sposób uniemożliwiający ich uszkodzenie oraz zranienie zwierząt. W ośrodku wyodrębnia się, jeżeli prowadzone procedury tego wymagają, pomieszczenia: przeznaczone do utrzymywania zwierząt, w tym kojce i klatki; umożliwiające wykonywanie testów diagnostycznych, sekcji zwłok lub pobieranie próbek do badań laboratoryjnych wykonywanych poza tym pomieszczeniem - w przypadku pomieszczeń laboratoryjnych; wykorzystywane do wykonywania ogólnych i specjalistycznych procedur lub obserwacji - w przypadku gdy wykonywanie tych procedur lub obserwacji jest niepożądane w pomieszczeniach, w których są utrzymywane zwierzęta; przeznaczone do izolowania nowo pozyskanych zwierząt do momentu ustalenia ich stanu zdrowotnego oraz określenia i zminimalizowania potencjalnych zagrożeń dla zdrowia pozostałych zwierząt; przeznaczone do izolacji zwierząt rannych lub chorych; przeznaczone do przeprowadzania procedur chirurgicznych w warunkach aseptycznych, wraz z zapleczem umożliwiającym opiekę pooperacyjną; techniczne, w tym magazynowe. Pomieszczenia, w których są utrzymywane zwierzęta: wykonuje się z materiałów nieszkodliwych dla zdrowia zwierząt; wykonuje się w sposób zapobiegający możliwości okaleczenia zwierząt; wykonuje się z materiałów odpornych na techniki czyszczenia i odkażania - z wyjątkiem pomieszczeń, które nie mogą być ponownie wykorzystywane; wyposaża się w miejsce odpoczynku dla zwierząt, które posiada cechy miejsca odpoczynku dla zwierząt występującego w naturalnym środowisku tego gatunku zwierząt, dostępne dla wszystkich zwierząt tego gatunku. Konstrukcja podłóg w pomieszczeniach, w których są utrzymywane zwierzęta, powinna: być przystosowana do danego gatunku i grupy wiekowej zwierząt; umożliwiać łatwe usuwanie odchodów. W pomieszczeniach, w których są utrzymywane zwierzęta, zapewnia się: dostosowanie do potrzeb zwierząt systemu wentylacji ciągłej i awaryjnej o wydajności zapewniającej co najmniej od 15 do 20 wymian powietrza na godzinę, chyba że szczególne warunki, takie jak temperatura, powodują konieczność zapewnienia zwiększonej wymiany powietrza, z tym że w przypadku utrzymywania w tych pomieszczeniach mniejszej liczby zwierząt niż liczba wynikająca z minimalnych wymagań, jakie powinien spełniać ośrodek w zakresie zagęszczenia zwierząt, określona w załączniku nr 1 do rozporządzenia, zapewnia się ich wyposażenie w system wentylacji o wydajności zapewniającej co najmniej od 8 do 10 wymian powietrza na godzinę; utrzymanie poziomu kurzu i stężenia gazów na poziomie nieszkodliwym dla zwierząt przez izolację, ogrzewanie i wentylację tych pomieszczeń; temperaturę oraz wilgotność, dostosowane do gatunków i grup wiekowych zwierząt, których poziom jest codziennie mierzony i zapisywany, z tym że poziom wilgotności względnej może się wahać w granicach 55% ± 10%; oświetlenie umożliwiające zaspokajanie biologicznych potrzeb zwierząt i odpowiednie warunki pracy personelowi, w przypadku gdy dostęp do światła naturalnego nie zapewnia cyklu dzień/noc. Oświetlenie w pomieszczeniach, w których są utrzymywane zwierzęta: umożliwia wykonywanie czynności hodowlanych i kontrolę zwierząt; dostosowuje się intensywnością i regularnością cykli do wymagań danego gatunku zwierząt; dostosowuje się do wrażliwości na światło - w przypadku zwierząt albinotycznych. Poziom hałasu, w tym ultradźwięków, w pomieszczeniach, w których są utrzymywane zwierzęta, nie może niekorzystnie oddziaływać na dobrostan zwierząt. W pomieszczeniach, w których są utrzymywane zwierzęta, natężenie hałasu nie może przekraczać poziomu 60 dB, a podczas przeprowadzania procedur - 35 dB. Stosowane w ośrodku systemy alarmowe mogą emitować dźwięki pozostające poza zakresem słyszalności zwierząt, o ile nie uniemożliwia to odbierania sygnałów alarmowych przez ludzi. W przypadku utrzymywania w ośrodku zwierząt z rzędu naczelnych stosuje się systemy alarmowe wyłącznie w postaci alarmu świetlnego. Pomieszczenia, w których są utrzymywane zwierzęta, wyposaża się w izolację akustyczną i materiały dźwiękochłonne, jeżeli prowadzone procedury tego wymagają. Zwierzęta mogą być stale utrzymywane poza pomieszczeniami w ośrodku, jeżeli warunki klimatyczne nie powodują u nich dystresu. Nie utrzymuje się w jednym pomieszczeniu zwierząt: wymagających różnych warunków środowiskowych; wykazujących wobec siebie zachowania agresywne, a dodatkowo, w przypadku gatunków antagonistycznych, zwierzętom uniemożliwia się kontakt wzrokowy, słuchowy lub węchowy. Pomieszczenia magazynowe: projektuje się, użytkuje i utrzymuje w sposób niewpływający na pogorszenie jakości karmy i ściółki; zabezpiecza się przed dostępem szkodników i owadów. Materiały, które mogą być skażone lub niebezpieczne dla zwierząt lub personelu, przechowuje się oddzielnie. W pomieszczeniach technicznych strefy przeznaczone do czyszczenia i mycia dostosowuje się rozmiarami do możliwości zainstalowania sprzętu koniecznego do odkażania i czyszczenia używanego wyposażenia. Czyszczenie przeprowadza się w sposób uniemożliwiający skażenie lub zanieczyszczenie oczyszczonego wyposażenia. W ośrodku zapewnia się warunki sanitarne w zakresie składowania oraz bezpiecznego unieszkodliwiania zwłok i odpadów zwierzęcych. W ośrodku zapewnia się: w zakresie warunków technicznych: zasilanie awaryjne podtrzymujące podstawowe funkcje urządzeń elektrycznych i mechanicznych oraz oświetlenie awaryjne i system alarmowy, systemy grzewcze i wentylacyjne wyposażone w urządzenia monitorujące i alarmowe, instrukcję postępowania w sytuacjach awaryjnych i umieszczenie jej w widocznych miejscach, instrukcję dotyczącą dostosowania zaopatrzenia akwariów i zbiorników w wodę do potrzeb i granic tolerancji poszczególnych gatunków ryb, płazów i gadów, program mający na celu: konserwację obiektów zapobiegającą usterkom tych obiektów i sprzętu, określenie sposobu usuwania stwierdzonych usterek, oczyszczanie pomieszczeń oraz zachowanie norm sanitarnych; w zakresie utrzymywania zwierząt: stałe grupy zwierząt złożone ze zgodnie współżyjących osobników, z wyjątkiem zwierząt o naturze samotniczej, w wyjątkowych przypadkach, uzasadnionych względami naukowymi związanymi z dobrostanem lub zdrowiem zwierząt, utrzymywanie zwierząt pojedynczo, ograniczone do niezbędnego minimum, jeżeli zostanie zachowany kontakt wzrokowy, słuchowy, węchowy lub dotykowy z innymi zwierzętami, monitorowanie zwierząt wprowadzanych po raz pierwszy lub ponownie wprowadzanych do ustalonych grup, w celu uniknięcia problemów związanych z nieodpowiednim dobraniem zwierząt i zaburzeniem relacji w grupie, przestrzeń dostosowaną do danego gatunku, grupy wiekowej i stanu fizjologicznego, umożliwiającą zwierzętom realizację naturalnych zachowań, wzbogacenie warunków bytowania zwierząt w sposób odpowiedni dla danego gatunku, wprowadzający techniki rozszerzające zakres czynności, które mogą być wykonywane przez zwierzęta, pozwalające im na obniżenie poziomu stresu, w tym umożliwiające częściową kontrolę i dokonywanie wyboru środowiska, dokonywanie regularnych przeglądów i aktualizacji metod wzbogacania warunków bytowania zwierząt, stosowanie karmy dla zwierząt: pozbawionej zanieczyszczeń oraz posiadającej walory smakowe atrakcyjne dla danego gatunku, produkowanej, przygotowywanej i podawanej przy zastosowaniu środków i surowców, które minimalizują wystąpienie skażenia chemicznego, fizycznego i mikrobiologicznego, odpowiadającej potrzebom żywieniowym i behawioralnym zwierząt pod względem formy, zawartości i sposobu podawania, pakowanej, transportowanej i przechowywanej w sposób zapobiegający skażeniu, zepsuciu lub uszkodzeniu, regularne oczyszczanie, a w razie konieczności odkażanie, wszystkich urządzeń wykorzystywanych do karmienia zwierząt, w tym codzienne usuwanie niezjedzonych resztek karmy, swobodny dostęp do karmy dla każdego zwierzęcia i przestrzeń ograniczającą rywalizację o pożywienie, ciągły dostęp do nieskażonej wody pitnej, regularne kontrolowanie, serwisowanie oraz czyszczenie systemów poideł automatycznych w celu zapewnienia ich sprawności, ściółkę lub legowiska spełniające potrzeby bytowe danego gatunku, wraz z materiałami do budowy gniazd lub rozrodu dla zwierząt hodowlanych; niedopuszczalne jest stosowanie jako ściółki materiałów pochodzących z drewna poddanego obróbce chemicznej, suche i czyste miejsca snu zwierząt, środki ostrożności w celu zminimalizowania zagrożenia zalaniem wodą - w przypadku stosowania klatek z podłogami pełnymi, programy przyzwyczajania i treningu dostosowane do danego gatunku zwierząt, procedur i okresu trwania procedury lub doświadczenia, strategię działania zapewniającą utrzymanie wysokiego stanu zdrowotnego i dobrostanu zwierząt oraz wymogów naukowych obejmującą: regularne monitorowanie stanu zdrowia zwierząt, program monitorowania zagrożeń mikrobiologicznych, plany działania w sytuacjach pogorszenia się stanu zdrowotnego zwierząt, określenie parametrów zdrowotnych i procedur wprowadzania nowych zwierząt do ośrodka. Zwierzęta kontroluje co najmniej raz dziennie osoba, o której mowa w art. 20 ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych, w sposób zapewniający zidentyfikowanie wszystkich chorych lub rannych zwierząt i podjęcie działań stosownych do zaistniałych okoliczności. W przypadku prowadzenia badań w dziedzinie rolnictwa dotyczących zwierząt gospodarskich, w zakresie minimalnych wymagań, jakie powinien spełniać ośrodek, oraz minimalnych wymagań w zakresie opieki nad zwierzętami utrzymywanymi w ośrodku, jeżeli cel doświadczenia tego wymaga, stosuje się przepisy określone w: rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (Dz. U. poz. 344 i 1157 oraz z 2011 r. poz. 1652); rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 czerwca 2010 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymywania gatunków zwierząt gospodarskich innych niż te, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (Dz. U. poz. 778 oraz z 2015 r. poz. 1516). Minimalne wymagania, jakie powinien spełniać ośrodek w zakresie: utrzymywania, zagęszczenia i opieki nad zwierzętami poszczególnych gatunków w miejscach ich utrzymywania, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia; temperatury wewnątrz pomieszczeń dla zwierząt utrzymywanych w klatkach, kojcach lub na wybiegach, określa załącznik nr 2 do rozporządzenia; zalecanego okresu kwarantanny dla niektórych gatunków zwierząt, określa załącznik nr 3 do rozporządzenia; utrzymywania ryb, określa załącznik nr 4 do rozporządzenia. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2017 r.3)Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków utrzymywania zwierząt laboratoryjnych w jednostkach doświadczalnych, jednostkach hodowlanych i u dostawców (Dz. U. poz. 368), które na podstawie art. 82 ust. 2 ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych (Dz. U. poz. 266) traci moc z dniem 31 grudnia 2016 r. patrz oryginał W ośrodku, w którym utrzymuje się ryby, zapewnia się: wystarczającą dla danego gatunku ryb ilość wody; przepływ wody w systemach recyrkulacji lub filtrowania w akwariach, który: utrzymuje parametry jakościowe wody wystarczające do podtrzymania aktywności i czynności fizjologicznych właściwych dla danego gatunku i etapu rozwojowego ryb, umożliwia rybom pływanie w naturalnym położeniu i naturalne zachowanie, przy uwzględnieniu ich wielkości, wieku, stanu zdrowia i metody karmienia; filtrowanie lub uzdatniane wody w celu usunięcia substancji szkodliwych dla ryb; monitorowanie parametrów jakościowych wody, o których mowa w pkt 2 lit. a; możliwość aklimatyzacji i dostosowania się ryb do zmian jakości wody; stężenie tlenu w wodzie optymalne dla danego gatunku ryb i dla warunków, w jakich ryby są utrzymywane; stężenie związków azotu w wodzie na poziomie nieszkodliwym dla zdrowia ryb; wartość pH wody optymalną dla danego gatunku ryb, utrzymywaną na stabilnym poziomie; optymalne zasolenie wody dla danego gatunku ryb i ich etapu rozwojowego; stopniowe zmiany zasolenia i temperatury wody; optymalną temperaturę wody dla danego gatunku ryb, utrzymywaną na stabilnym poziomie; cykl dobowy oświetlenia optymalny dla danego gatunku ryb; ograniczenie hałasu do poziomu tolerancji danego gatunku ryb; oddzielenie, o ile jest to możliwe, ze względów technicznych lub organizacyjnych, urządzeń powodujących hałas lub wibracje, od akwariów z rybami; optymalne dla danego gatunku ryb zagęszczenie w akwariach, uwzględniające ich potrzeby środowiskowe, stan zdrowia i dobrostan; urozmaicone środowisko bytowania w akwariach, zapewniające w razie potrzeby kryjówki lub podłoże denne, chyba że charakterystyka behawioralna danego gatunku ryb wskazuje, że nie są im one potrzebne; karmę dostosowaną do danego gatunku ryb, w ilościach i z częstotliwością odpowiadającym potrzebom ryb, przy uwzględnieniu szczególnych potrzeb ryb w fazie larwalnej podczas przejścia z pokarmu żywego na sztuczny; ograniczenie czynności wymagających kontaktu fizycznego z rybami.