Obwieszczenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 24 lutego 2017 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju w sprawie ramowych programów szkoleń i wymagań egzaminacyjnych dla marynarzy działu maszynowego

Obwieszczenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowejz dnia 24 lutego 2017 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju w sprawie ramowych programów szkoleń i wymagań egzaminacyjnych dla marynarzy działu maszynowego 1)Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej kieruje działem administracji rządowej - gospodarka morska, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej (Dz. U. poz. 1909 i 2091). Spis treści Treść obwieszczenia 1. 1) 2) 3) 2. 1)

§ 2. 2)

§ 2. Załącznik - Tekst jednolity rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 28 lutego 2014 r. w sprawie ramowych programów szkoleń i wymagań egzaminacyjnych dla marynarzy działu maszynowego1)Obecnie działem administracji rządowej - gospodarka morska kieruje Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej (Dz. U. poz. 1909 i 2091).

§ 1. 1. 1) a) b) c) 2) a) b) 3) 4) 1a3)Dodany przez § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 19 lutego 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ramowych programów szkoleń i wymagań egzaminacyjnych dla marynarzy działu maszynowego (Dz. U. poz. 340), które weszło w życie z dniem 29 marca 2016 r.. 2. 3. 1) 2) 3) 4)

§ 2. 1. 2. 34)Dodany przez § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 29 października 2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ramowych programów szkoleń i wymagań egzaminacyjnych dla marynarzy działu maszynowego (Dz. U. poz. 1524), które weszło w życie z dniem 21 listopada 2014 r..

§ 3. Załącznik nr 1 - Ramowy program szkolenia i wymagania egzaminacyjne na poziomie pomocniczym w dziale maszynowym na świadectwo motorzysty wachtowego7)Ze zmianą wprowadzoną przez § 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 4. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. III. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. III. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. III. 1. 2. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. III. I. II. 1. 2. 3. III. 1. 2. 3. I. II. 1. 2. 3. III. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. III. 1. 2. 3. 4. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. III. 1. 2. I. II. 1. 2. a) b) 3. a) b) c) 4. a) b) c) d) 5. 6. III. Załącznik nr 2 - Ramowy program szkolenia i wymagania egzaminacyjne na poziomie pomocniczym w dziale maszynowym na świadectwo starszego motorzysty8)Ze zmianą wprowadzoną przez pkt 1 obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 7 lipca 2014 r. o sprostowaniu błędów (Dz. U. poz. 935). I. II. 1. 2. 3. 4. III. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. III. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. III. 1. 2. 3. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34. 35. 36. 37. 38. 39. III. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34. 35. 36. 37. 38. 39. 40. 41. 42. 43. 44. 45. 46. 47. 48. 49. 50. 51. 52. 53. 54. 55. 56. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. III. 1. 2. 3. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. III. 1. 2. 3. I. II. 1. 2. a) b) c) d) e) 3. 4. III. 1. 2. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. III. 1. 2. 3. a) b) c) d) e) 4. 5. 6. 7. I. II. 1. 2. 3. a) b) c) 4. 5. 6. III. 1. 2. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. III. I. II. 1. 2. 3. 4. III. 1. 2. 3. 4. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. III. 1. 2. 3. 4. I. II. 1. 2. a) b) 3. a) b) c) 4. a) b) c) d) III. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. III. 1. 2. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. III. Załącznik nr 3 - Ramowy program szkolenia i wymagania egzaminacyjne na poziomie pomocniczym w dziale maszynowym na świadectwo elektromontera I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. III. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. III. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. III. 1. 2. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. III. 1. 2. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. III. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. III. 1. 2. 3. 4. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. III. 1. 2. 3. 4. 5. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. a) b) c) d) e) f) 10. 11. III. I. II. 1. 2. III. 1. 2. 3. I. II. 1. 2. 3. III. 1. 2. 3. 4. I. II. 1. 2. 3. III. 1. 2. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. III. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. III. 1. 2. 3. I. II. 1. 2. 3. 4. III. 1. 2. 3. 4. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. III. 1. 2. I. II. 1. 2. a) b) 3. a) b) c) 4. a) b) c) d) 5. 6. Załącznik nr 4 - Ramowy program szkolenia i wymagania egzaminacyjne na poziomie operacyjnym w dziale maszynowym w specjalności mechanicznej9)Ze zmianami wprowadzonymi przez pkt 2 obwieszczenia, o którym mowa w odnośniku 8. 1. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. III. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. III. 1. 2. 3. 4. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. III. 1. 2. 3. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34. 35. 36. 37. 38. 39. 40. 41. 42. 43. 44. 45. 46. 47. 48. III. 1. 2. 3. 4. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34. 35. 36. 37. 38. 39. 40. 41. 42. 43. 44. 45. 46. 47. 48. 49. 50. 51. 52. 53. 54. 55. 56. 57. 58. 59. 60. 61. 62. 63. 64. 65. 66. 67. 68. 69. 70. 71. 72. 73. 74. 75. 76. 77. 78. 79. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. III. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34. 35. 36. 37. 38. 39. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. I. II. 1. 2. 3. a) b) c) d) e) f) g) h) i) j) k) 4. a) b) c) d) e) 5. a) b) c) d) e) 6. a) b) c) d) e) f) g) h) i) j) 7. a) b) c) d) e) f) 8. 9. a) b) c) d) e) f) 10. a) b) c) d) e) f) 11. a) b) c) d) e) f) g) h) i) 12. 13. 14. III. 1. 2. a) b) c) d) e) f) 3. 4. a) b) c) d) e) f) 5. 6. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34. 35. 36. 37. 38. I. II. 1. 2. 3. a) b) 4. 5. a) b) c) d) 6. 7. a) b) c) d) e) f) g) 8. a) b) c) d) e) f) g) h) i) j) k) l) 9. a) b) c) d) e) f) g) h) 10. a) b) c) d) e) f) 11. a) b) c) d) e) f) g) 12. 13. 14. 15. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. a) b) c) d) e) f) 35. 36. 37. a) b) c) 38. 39. 40. 41. 42. 43. 44. 45. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. III. 1. 2. 3. 4. a) b) c) d) e) f) g) h) 5. 6. I. II. 1. 2. a) b) 3. a) b) c) d) e) f) g) 4. a) b) c) d) 5. a) b) c) 6. a) b) c) d) 7. 8. 9. 10. III. 1. 2. 3. 4. 5. I. II. 1. 2. a) b) c) d) e) 3. 4. 5. a) b) c) d) 6. a) b) c) 7. a) b) c) 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. a) b) 15. 16. 17. 18. III. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. a) b) c) d) e) 7. 8. 9. 2. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. III. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. III. 1. 2. 3. 4. 5. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. III. 1. 2. 3. 4. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34. 35. 36. 37. 38. 39. 40. 41. 42. 43. 44. 45. 46. 47. III. 1. 2. 3. 4. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34. 35. 36. 37. 38. 39. 40. 41. 42. 43. 44. 45. 46. 47. 48. 49. 50. 51. 52. 53. 54. 55. 56. 57. 58. 59. 60. 61. 62. 63. 64. 65. 66. 67. 68. 69. 70. 71. 72. 73. 74. 75. 76. 77. 78. 79. III. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. III. 1. 2. 3. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34. 35. 36. 37. 38. 39. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. I. II. 1. 2. 3. a) b) c) d) e) f) g) h) i) j) k) 4. a) b) c) d) e) 5. a) b) c) d) e) 6. a) b) c) d) e) f) g) h) i) j) 7. a) b) c) d) e) f) 8. 9. a) b) c) d) e) f) 10. a) b) c) d) e) f) 11. a) b) c) d) e) f) g) h) i) 12. 13. 14. III. 1. 2. a) b) c) d) e) f) 3. 4. a) b) c) d) e) f) 5. 6. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34. 35. I. II. 1. 2. 3. a) b) c) d) e) f) 4. a) b) c) 5. a) b) c) d) 6. a) b) c) d) 7. a) b) c) d) e) f) g) 8. a) b) c) d) e) f) g) h) i) j) k) 9. a) b) c) d) e) f) g) h) 10. a) b) c) d) e) f) 11. a) b) c) d) e) 12. 13. 14. 15. 16. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. a) b) c) d) e) f) 34. 35. 36. a) b) c) 37. 38. 39. 40. 41. 42. 43. 44. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. III. 1. 2. 3. 4. a) b) c) d) e) f) g) h) 5. I. II. 1. 2. a) b) 3. a) b) c) d) e) f) g) 4. a) b) c) d) 5. a) b) c) 6. a) b) c) d) 7. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. I. II. 1. a) b) 2. a) b) c) d) e) 3. 4. 5. a) b) c) d) 6. a) b) c) 7. a) b) c) 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. a) b) 15. 16. 17. III. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 1. 2. 3. Załącznik nr 5 - Ramowy program szkolenia i wymagania egzaminacyjne na poziomie operacyjnym w dziale maszynowym w specjalności elektrycznej 1. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. III. 1. 2. 3. 4. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. III. 1. 2. 3. 4. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. III. 1. 2. 3. 4. 5. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. III. 1. 2. 3. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. III. 1. 2. 3. 4. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. III. 1. 2. I. II. 1. 2. 3. III. 1. 2. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. III. 1. 2. 3. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. III. 1. 2. 3. I. II. 1. 2. 3. a) b) c) 4. 5. 6. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. III. 1. 2. 3. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. III. 1. 2. 3. 4. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. III. 1. 2. 3. 4. 5. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. III. 1. 2. 3. 4. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. III. 1. 2. I. II. 1. 2. 3. 4. III. 1. 2. 3. 4. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. III. 1. 2. 3. 4. I. II. 1. 2. III. 1. 2. 3. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. III. 1. 2. 3. I. II. 1. 2. 3. III. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. III. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. III. 1. 2. 3. 4. 5. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. III. 1. 2. 3. 4. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. I. II. 1. a) b) c) d) e) f) g) 2. 3. III. 1. 2. 3. 2. I. II. 1. 2. 3. 4. III. 1. 2. 3. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. III. 1. 2. 3. 4. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. III. 1. 2. 3. 4. 5. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. II. 1. 2. 3. I. II. 1. 2. III. 1. 2. 3. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. III. 1. 2. I. II. 1. 2. 3. III. 1. 2. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. III. 1. 2. 3. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. III. 1. 2. 3. I. II. 1. 2. 3. a) b) c) 4. 5. 6. III. 1. 2. 3. 4. 5. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. III. 1. 2. 3. I. II. 1. 2. 3. 4. III. 1. 2. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. III. 1. 2. 3. 4. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. III. 1. 2. 3. 4. 5. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. III. 1. 2. 3. 4. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. III. 1. 2. I. II. 1. 2. 3. 4. III. 1. 2. 3. 4. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. III. 1. 2. 3. 4. I. II. 1. 2. III. 1. 2. 3. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. III. 1. 2. I. II. 1. 2. 3. III. 1. 2. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. III. 1. 2. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. III. 1. 2. 3. 4. I. II. 1. a) b) c) d) e) f) g) 2. 3. III. 1. 2. 3. 1. 2. 3. 1. 2. Załącznik nr 6 - Ramowy program szkolenia i wymagania egzaminacyjne na poziomie zarządzania w dziale maszynowym w specjalności mechanicznej10)Ze zmianą wprowadzoną przez pkt 3 obwieszczenia, o którym mowa w odnośniku 8. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. III. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. III. 1. 2. 3. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. III. 1. 2. 3. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. a) b) c) d) I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34. 35. 36. 37. 38. 39. 40. 41. 42. 43. III. 1. 2. 3. 4. 5. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. III. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. III. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. III. 1. 2. 3. 4. 5. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. III. 1. 2. 3. I. II. 1. 2. a) b) c) d) e) 3. 4. 5. a) b) c) d) 6. 7. a) b) c) 8. 9. 10. a) b) 11. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. III. 1. 2. 3. 4. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. III. 1. 2. 3. 4. 5. I. II. 1. 2. 3. III. 1. 2. 3. 4. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. III. 1. 2. 1. 2. 3. Załącznik nr 7 - Ramowy program szkolenia i wymagania egzaminacyjne na dyplom mechanika w żegludze krajowej11)Ze zmianą wprowadzoną przez pkt 4 obwieszczenia, o którym mowa w odnośniku 8. I. II. 1. 2. 3. 4. III. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. III. 1. 2. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. III. 1. 2. 3. 4. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. III. 1. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34. 35. 36. 37. 38. 39. 40. 41. 42. 43. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. III. 1. 2. 3. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. III. 1. 2. 3. I. II. 1. 2. 3. III. 1. 2. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. III. 1. 2. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. a) b) c) d) e) f) 10. 11. III. I. II. 1. 2. 3. 4. III. 1. 2. 3. 4. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. III. 1. 2. 3. 4. I. II. 1. 2. 3. 4. III. I. II. 1. a) b) c) d) 2. a) b) c) 3. a) b) c) 4. 5. 6. 7. III. 1. 2. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. III. Załącznik nr 7a - Ramowy skrócony program szkolenia absolwentów dla marynarzy działu maszynowego na poziomie zarządzania12)Dodany przez § 1 pkt 2 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. III. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. III. 1. 2. 3. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. III. 1. 2. 3. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. III. 1. 2. 3. 4. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. a) b) c) d) I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. III. 1. 2. 3. 4. 5. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. III. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. III. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. III. 1. 2. 3. 4. 5. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. III. 1. 2. 3. I. II. 1. 2. a) b) c) d) e) 3. 4. 5. a) b) c) d) 6. 7. a) b) c) 8. 9. 10. a) b) 11. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. III. 1. 2. 3. 4. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. III. 1. 2. 3. 4. I. II. 1. 2. 3. III. 1. 2. 3. 4. I. II. 1. 2. a) b) c) d) 3. 4. 5. a) b) III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. III. Załącznik nr 8 - Ramowy rozszerzony program szkolenia dla marynarzy działu maszynowego w specjalności mechanicznej13)Ze zmianą wprowadzoną przez § 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 4. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. III. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. III. 1. 2. 3. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34. 35. 36. 37. 38. 39. 40. 41. 42. 43. 44. 45. 46. 47. 48. 49. 50. 51. 52. 53. 54. 55. 56. 57. 58. 59. 60. 61. 62. 63. 64. 65. 66. 67. 68. 69. 70. 71. III. 1. 2. 3. 4. 5. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34. 35. 36. 37. 38. 39. 40. 41. 42. 43. 44. 45. 46. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34. 35. 36. 37. a) b) c) 38. 39. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34. 35. 36. 37. 38. 39. 40. 41. 42. 43. 44. 45. 46. 47. 48. 49. 50. 51. 52. 53. 54. 55. 56. 57. 58. 59. 60. 61. 62. 63. 64. 65. 66. 67. 68. 69. 70. 71. 72. 73. 74. 75. 76. 77. 78. 79. 80. 81. 82. 83. 84. 85. 86. 87. 88. 89. 90. 91. 92. 93. 94. 95. 96. 97. 98. 99. 100. 101. 102. 103. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. III. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34. 35. 36. 37. 38. 39. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. I. II. 1. 2. 3. a) b) c) d) e) f) g) h) i) j) k) 4. a) b) c) d) e) 5. a) b) c) d) e) 6. a) b) c) d) e) f) g) h) i) j) 7. a) b) c) d) e) f) 8. 9. a) b) c) d) e) f) 10. a) b) c) d) e) f) 11. a) b) c) d) e) f) g) h) i) 12. 13. 14. III. 1. 2. a) b) c) d) e) f) 3. 4. a) b) c) d) e) f) 5. a) b) c) d) e) 6. 7. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. III. 1. 2. 3. 4. 5. a) b) c) d) e) f) g) 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34. 35. 36. 37. 38. I. II. 1. 2. 3. a) b) c) d) e) f) 4. a) b) c) 5. a) b) c) d) 6. a) b) c) d) 7. a) b) c) d) e) f) g) 8. a) b) c) d) e) 9. a) b) c) d) e) f) g) h) i) j) k) 10. a) b) c) d) e) f) g) h) 11. a) b) c) d) e) f) 12. 13. 14. a) b) c) d) e) f) g) h) i) j) 15. a) b) c) d) 16. 17. a) b) c) 18. 19. 20. 21. 22. a) b) 23. 24. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34. 35. 36. a) b) c) d) e) f) 37. 38. 39. a) b) c) 40. 41. 42. 43. 44. 45. 46. 47. 48. 49. 50. 51. 52. 53. III. 1. 2. 3. 4. 5. a) b) c) 6. 7. 8. 9. 10. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. III. 1. 2. 3. 4. a) b) c) d) e) f) g) h) 5. I. II. 1. 2. 3. a) b) 4. a) b) c) d) e) f) g) 5. a) b) c) d) 6. a) b) c) 7. a) b) c) d) 8. 9. a) b) 10. 11. 12. III. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. III. I. II. 1. a) b) 2. a) b) c) d) e) 3. 4. 5. a) b) c) d) 6. a) b) c) 7. a) b) c) 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. a) b) 15. 16. 17. III. I. II. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. III. 1. 2. 3. 4. Na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 296 i 1579) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 28 lutego 2014 r. w sprawie ramowych programów szkoleń i wymagań egzaminacyjnych dla marynarzy działu maszynowego (Dz. U. poz. 536), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych: obwieszczeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 7 lipca 2014 r. o sprostowaniu błędów (Dz. U. poz. 935); rozporządzeniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 29 października 2014 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie ramowych programów szkoleń i wymagań egzaminacyjnych dla marynarzy działu maszynowego (Dz. U. poz. 1524); rozporządzeniem Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 19 lutego 2016 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie ramowych programów szkoleń i wymagań egzaminacyjnych dla marynarzy działu maszynowego (Dz. U. poz. 340). Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity rozporządzenia nie obejmuje: § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 29 października 2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ramowych programów szkoleń i wymagań egzaminacyjnych dla marynarzy działu maszynowego (Dz. U. poz. 1524), który stanowi: Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. § 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 19 lutego 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ramowych programów szkoleń i wymagań egzaminacyjnych dla marynarzy działu maszynowego (Dz. U. poz. 340), który stanowi: Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. 2)Niniejsze rozporządzenie dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia postanowień dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/106/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie minimalnego poziomu wyszkolenia marynarzy (Dz. Urz. UE L 323 z 03.12.2008, str. 33, z późn. zm.). Na podstawie art. 74 ust. 4 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim (Dz. U. z 2016 r. poz. 281 i 1948 oraz z 2017 r. poz. 32 i 60) zarządza się, co następuje: Ramowe programy szkoleń i wymagania egzaminacyjne dla marynarzy działu maszynowego: na poziomie pomocniczym: na świadectwo motorzysty wachtowego - określa załącznik nr 1 do rozporządzenia, na świadectwo starszego motorzysty - określa załącznik nr 2 do rozporządzenia, na świadectwo elektromontera - określa załącznik nr 3 do rozporządzenia; na poziomie operacyjnym: w specjalności mechanicznej - określa załącznik nr 4 do rozporządzenia, w specjalności elektrycznej - określa załącznik nr 5 do rozporządzenia; na poziomie zarządzania - określa załącznik nr 6 do rozporządzenia; na dyplom mechanika w żegludze krajowej - określa załącznik nr 7 do rozporządzenia. Ramowy skrócony program szkolenia absolwentów dla marynarzy działu maszynowego na poziomie zarządzania - określa załącznik nr 7a do rozporządzenia. Ramowy rozszerzony program szkolenia dla marynarzy działu maszynowego w specjalności mechanicznej - określa załącznik nr 8 do rozporządzenia. Wymagania egzaminacyjne: na dyplom starszego oficera mechanika na statkach o mocy maszyn głównych 3000 kW i powyżej, na odnowienie dyplomu w dziale maszynowym, z zakresu obsługi silników spalinowych do 200 kW, z polskiego prawa morskiego - określa załącznik nr 9 do rozporządzenia. Przepisy rozporządzenia stosuje się do szkoleń w zakresie kwalifikacji marynarzy działu maszynowego rozpoczętych po dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia. Do osób, które ukończyły szkolenie przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, nie stosuje się wymagań egzaminacyjnych określonych w tym rozporządzeniu, nie dłużej jednak niż do dnia 1 lipca 2014 r. Do osób, które przystąpiły do egzaminu przed dniem 1 lipca 2014 r. i otrzymały ocenę negatywną z nie więcej niż dwóch przedmiotów, jeżeli egzamin obejmował przynajmniej pięć przedmiotów, na egzaminie poprawkowym nie stosuje się wymagań egzaminacyjnych określonych w tym rozporządzeniu, nie dłużej jednak niż do dnia 1 lipca 2015 r. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia5)Rozporządzenie zostało ogłoszone w dniu 25 kwietnia 2014 r..6)Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone pkt 1.3, 5.1, 5.2, 5.3, 5.4, 5.5 oraz 6.2 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 13 lipca 2005 r. w sprawie programów szkoleń i wymagań egzaminacyjnych w zakresie kwalifikacji zawodowych marynarzy (Dz. U. poz. 1445, z 2009 r. poz. 355 oraz z 2010 r. poz. 334), które zgodnie z art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim (Dz. U. z 2016 r. poz. 281) utraciło moc z dniem 26 lipca 2013 r. Tabela zbiorcza Objaśnienia: W -wykłady; C - ćwiczenia; L - laboratorium; S - symulator; Σ - suma godzin. Program szkolenia Wiedza Typy statków i rozplanowanie przestrzenne. Geometria kadłuba statku: wymiary główne i przekroje, linie teoretyczne, stosunki wymiarów głównych, współczynniki pełnotliwości kadłuba i ich wpływ na eksploatację statku. Definicje i znak wolnej burty, linie ładunkowe, zanurzenie statku, trym i przechył. Sposoby sterowania statkiem, utrzymywanie i zmiana kursu, manewrowanie. Konstrukcja kadłuba statku. Materiały służące do budowy statków. Typowe wyposażenie pokładowe różnych typów statków. Wyposażenie ratownicze statku zgodne z aktualnymi przepisami. Cele i skutki balastowania. Zasady sondowania zbiorników (woda oraz substancje ropopochodne). Statkowe plany awaryjne. Zasady zachowania podczas alarmów i sytuacji awaryjnych. Obowiązki członków załogi statku w sytuacjach awaryjnych. Rola Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO) i instytucji klasyfikacyjnych w nadzorze technicznym kadłuba statku. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w bezpiecznej eksploatacji statku. Program szkolenia Wiedza Zasada działania, klasyfikacja i ogólna budowa silników o zapłonie samoczynnym. Wytwarzanie, zapłon i spalanie mieszaniny paliwowo-powietrznej. Cel i sposoby realizacji procesów doładowania. Parametry powietrza doładowującego, chłodzenie, wykraplanie pary wodnej. Wpływ czynników eksploatacyjnych na parametry pracy układów doładowania. Budowa, technologia wykonania i materiały podstawowych elementów silnika: podstawa, skrzynia korbowa, blok cylindrowy, tuleja cylindrowa, głowica, śruby ściągowe, śruby fundamentowe. Cel chłodzenia elementów silnika i zadanie czynnika chłodzącego. Parametry czynników chłodzących. Funkcje oleju smarowego w silniku. Budowa instalacji smarowania silnika. Zasady rozruchu pneumatycznego, działanie elementów w pneumatycznej instalacji rozruchu. Zasady przesterowania wału rozrządu (nawrotność). Zabezpieczenia w systemie sterowania silnikiem. Czynności obsługowe silnika spalinowego (napęd główny i pomocniczy): przygotowanie do ruchu, nadzór w czasie pracy, nadzór w czasie manewrów, zatrzymanie silnika. Podstawowe zagadnienia eksploatacyjne okrętowego spalinowego silnika tłokowego. Procedury postępowania w awaryjnych stanach pracy silnika okrętowego. Umiejętności Współpraca z mechanikiem w zakresie obsługi silników spalinowych tłokowych. Program szkolenia Wiedza Rodzaje siłowni okrętowych i związanych z nimi układów napędowych głównych statku. Rodzaje instalacji statku i siłowni. Sposoby klasyfikacji i rodzaje siłowni okrętowych. Budowa siłowni okrętowej, głównego układu napędowego i elektrowni okrętowej. Rozmieszczenie mechanizmów i urządzeń siłowni okrętowej. Budowa i zasada działania podstawowych i pomocniczych instalacji obsługujących statek oraz siłownia okrętowa wraz z ich prawidłowymi parametrami pracy. Budowa i zasada działania instalacji wody morskiej. Budowa i zasada działania instalacji wody słodkiej. Budowa i zasada działania centralnych instalacji chłodzenia, chłodzenia silników głównych i pomocniczych. Budowa i zasada działania instalacji paliwowej z wyszczególnieniem transportu, przechowywania, oczyszczania i zasilania paliwem silników i kotłów okrętowych. Budowa i zasada działania instalacji oleju smarowego z wyszczególnieniem transportu, przechowywania, oczyszczania oleju smarowego dla poszczególnych urządzeń siłowni okrętowej. Budowa i zasada działania instalacji pomocniczych grzewczych: parowo-wodnej oraz oleju termicznego. Budowa i zasada działania instalacji utylizacji energii strat cieplnych oraz czynniki wpływające na celowość zastosowania utylizacji strat energii, źródła energii strat i możliwości ich wykorzystania, Budowa i zasada działania instalacji zęzowych. Budowa i zasada działania instalacji balastowych. Budowa i zasada działania instalacji sprężonego powietrza. Zasady bezpiecznego włączania i wyłączania poszczególnych urządzeń siłowni. Rutynowe czynności związane z przyjmowaniem, pełnieniem i przekazywaniem wachty. Umiejętności Stosowanie zasad bezpiecznej pracy w siłowni okrętowej. Wykonywanie czynności związanych z przejęciem, pełnieniem i przekazaniem wachty. Posługiwanie się listą kontrolną (check list). Interpretowanie schematu siłowni okrętowej. Odczytywanie parametrów pracy poszczególnych instalacji, mechanizmów i urządzeń siłowni. Określanie elementów składowych siłowni okrętowej z wyszczególnieniem: elementów głównego układu napędowego i elektrowni okrętowej oraz mechanizmów pomocniczych siłowni. Nadzorowanie w czasie pracy podstawowych i pomocniczych instalacji statku i siłowni okrętowej. Nadzorowanie w czasie pracy instalacji pomocniczej grzewczej: parowo-wodnej oraz oleju termicznego. Stosowanie procedur postępowania w przypadku awarii silników napędowych oraz innych istotnych urządzeń i systemów funkcjonalnych statku. Posługiwanie się systemem łączności wewnętrznej statku. Program szkolenia Wiedza Budowa, przeznaczenie i zasada działania urządzeń pomocniczych siłowni okrętowych. Najczęstsze usterki urządzeń pomocniczych siłowni okrętowych. Najważniejsze czynności obsługowe urządzeń pomocniczych siłowni okrętowych. Budowa i zasady obsługi maszyn sterowych. Budowa i zasada działania mechanizmu śruby nastawnej. Elementy urządzeń kotwicznych i cumowniczych. Podstawowe informacje o pokrywach luków ładowni. Windy łodziowe: budowa i obsługa wind łodzi ratunkowych, budowa i obsługa zrzutni łodzi ratunkowych. Umiejętności Stosowanie wiedzy w bezpiecznej eksploatacji statku. Ocenianie prawidłowości pracy urządzeń pomocniczych siłowni okrętowych. Program szkolenia Wiedza Procesy robocze zachodzące w kotle. Klasyfikacja i budowa pomocniczych kotłów okrętowych. Budowa i zasada działania kotłów utylizacyjnych. Elementy konstrukcyjne kotłów okrętowych. Armatura i osprzęt kotłowy. Instalacje kotłowe. Instalacje paliwowe kotłów. Palniki kotłowe. Instalacje bezpieczeństwa kotłów. Obsługa kotłów okrętowych. Bezpieczeństwo obsługi kotłów okrętowych i procedury awaryjne. Blokady palnika kotła opalanego. Umiejętności Stosowanie zasad bezpiecznej pracy kotłów i instalacji parowych na poziomie pomocniczym. Program szkolenia Wiedza Ogólne zasady bezpieczeństwa i higieny pracy w warsztacie mechanicznym. Procedury bezpiecznego postępowania przy obsługiwaniu narzędzi ślusarskich ręcznych. Procedury bezpiecznego postępowania przy obsługiwaniu narzędzi ręcznych napędzanych elektrycznie, hydraulicznie i pneumatycznie. Umiejętności Dobieranie i stosowanie właściwych narzędzi ręcznych wraz z akcesoriami do operacji ślusarskich (cięcie, gradowanie, wiercenie otworów, szlifowanie, piłowanie, polerowanie, zginanie, gwintowanie). Dobieranie i stosowanie podstawowych przyrządów pomiarowych. Wykonywanie podstawowych czynności demontażowych i montażowych. Program szkolenia Wiedza Podstawowe pojęcia elektrotechniki: prąd stały, przemienny, jednostki układu SI. Źródła i odbiorniki prądu. Zasady bezpiecznej pracy z urządzeniami elektrycznymi na statku, zabezpieczenia dostępu osób postronnych. Umiejętności Stosowanie zasad bezpiecznej pracy z urządzeniami elektrycznymi. Program szkolenia Wiedza Rodzaje i ilości eksploatacyjnych zanieczyszczeń pochodzących ze statków: spaliny, ścieki sanitarne, wody zęzowe, płyny eksploatacyjne: paliwa, środki smarowe, czyszczące, konserwacyjne; śmieci, wody balastowe. Skutki oddziaływania zanieczyszczeń eksploatacyjnych na środowisko. Metody i środki zapobiegania zanieczyszczeniom środowiska przez statek. Rola i znaczenie członków załogi statku w ograniczaniu zanieczyszczania środowiska morskiego. Zasady właściwej gospodarki odpadami na statku. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w bezpiecznej eksploatacji statku. Wskazywanie źródeł zanieczyszczeń statkowych i określanie czynników wpływających na ich ilości. Określanie wpływu poszczególnych zanieczyszczeń statkowych na środowisko. Opisywanie technicznych metod zapobiegania zanieczyszczeniom ze statku. Program szkolenia Wiedza Terminologia obejmująca podstawowe narzędzia i urządzenia wykorzystywane podczas pracy. Terminologia obejmująca budowę statku. Terminologia obejmująca budowę i obsługę urządzeń statku i siłowni. Terminologia, zwroty i skróty dotyczące procedur postępowania w sytuacjach alarmowych. Terminologia, zwroty i skróty stosowane w listach kontrolnych (np. bunkrowania paliwa). Polecenia procedur ISM i ISPS. Umiejętności Komunikacja z załogą w zakresie obsługi statku. Komunikacja w sytuacjach awaryjnych i zagrożenia. Program szkolenia Wiedza Wymagania stawiane członkom załogi przez konwencję STCW. Zasady wachtowej i bezwachtowej obsługi siłowni okrętowych: zasady pełnienia wachty maszynowej, zasady przygotowania siłowni do pracy bezwachtowej. Ustawy i konwencje dotyczące bezpiecznej eksploatacji statku: wymagania konwencji SOLAS, MARPOL i ISO w zakresie zarządzania jakością, bezpieczną eksploatacją i ochroną środowiska w żegludze morskiej, wymagania kodeksu ISM w zakresie bezpiecznej eksploatacji statku i ochrony środowiska w żegludze morskiej, wymagania kodeksu ISPS w zakresie ochrony statku. Zasady organizacji i nadzoru bezpieczeństwa żeglugi i ratowania życia na morzu: statkowe plany awaryjne, zasady zachowania podczas alarmów i sytuacji awaryjnych, obowiązki członków załogi statku w sytuacjach awaryjnych, zasady postępowania członków załogi maszynowej w przypadkach szczególnych np.: blackout, awaria sterowania napędu głównego statku, maszyny sterowej. Zasady zachowania podczas alarmów i sytuacji awaryjnych. Obowiązki członków załogi statku w sytuacjach awaryjnych. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w bezpiecznej eksploatacji statku. Wymagania egzaminacyjne na poziomie pomocniczym w dziale maszynowym na świadectwo motorzysty wachtowego Tematyka egzaminu ustnego: Mechanika okrętowa: podstawowa komunikacja na statku w języku angielskim w zakresie związanym z bezpieczeństwem statku i pracami wykonywanymi na statku. Tabela zbiorcza Objaśnienia: W -wykłady; C - ćwiczenia; L - laboratorium; S - symulator; Σ - suma godzin. Program szkolenia Wiedza Budowa i zasada działania typowych urządzeń do transportu pionowego i poziomego w siłowni okrętowej. Siły działające na elementy urządzeń do transportu pionowego i poziomego w siłowni okrętowej. Zasady bezpiecznego stosowania urządzeń do transportu pionowego i poziomego w siłowni okrętowej, komendy kierowania ruchem dźwigu. Zasady bezpiecznego mocowania i transportu elementów urządzeń w siłowni. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w bezpiecznej eksploatacji urządzeń transportowych. Program szkolenia Wiedza Podstawowe pojęcia z termodynamiki: ciśnienie, temperatura, masa, energia, ciepło, praca, jednostki. Podstawy miernictwa parametrów w procesach termodynamicznych. I zasada termodynamiki. Praca bezwzględna, użyteczna i techniczna. Przemiany termodynamiczne gazów: przemiana izochoryczna, izotermiczna, izobaryczna, adiabatyczna, politropowa. II zasada termodynamiki. Sformułowania II zasady termodynamiki. Obiegi termodynamiczne. Obieg Carnota. Obiegi porównawcze tłokowych silników spalinowych. Obieg Otto, Diesla, Sabathe’a. Wykresy pracy sprężarek jedno- i wielostopniowych. Termodynamika pary wodnej, wytwarzanie pary, para mokra i przegrzana, parametry pary. Charakterystyczne rodzaje ruchu ciepła: przewodzenie, unoszenie, promieniowanie, przenikanie przez przegrodę. Wpływ zanieczyszczeń powierzchni na intensywność ruchu ciepła. Rodzaje wymienników ciepła. Bilans wymiennika ciepła. Teoretyczne podstawy procesów spalania, skład chemiczny paliwa, rodzaje spalania. Skład spalin. Rodzaje i kryteria oceny przepływów. Opory przepływu przez elementy hydrauliczne. Charakterystyki elementów hydraulicznych i rurociągu. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w interpretacji zjawisk zachodzących w maszynach, urządzeniach i instalacjach statkowych. Program szkolenia Wiedza Definicja i znak wolnej burty, linie ładunkowe, zanurzenie statku, trym i przechył. Sposoby sterowania statkiem, utrzymywanie i zmianę kursu, manewrowanie. Konstrukcja kadłuba statku. Symbole używane w rysunkach konstrukcyjnych statku (przekroje i złady). Materiały służące do budowy statków. Typowe wyposażenie pokładowe różnych typów statków. Wyposażenie ratownicze statku zgodne z aktualnymi przepisami. Pojęcia i warunki pływalności i niezatapialności statku. Pojęcia: środek ciężkości, środek wyporu, warunki równowagi, metacentrum poprzeczne, wpływ operacji masowych. Pojęcia: stateczność poprzeczna, wzdłużna, dynamiczna. Cele i skutki balastowania. Zasady sondowania zbiorników (zbiorniki z wodą oraz substancjami ropopochodnymi). Statkowe plany awaryjne. Zasady zachowania podczas alarmów i sytuacji awaryjnych. Obowiązki członków załogi statku w sytuacjach awaryjnych. Rola Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO) i instytucji klasyfikacyjnych w nadzorze technicznym kadłuba statku. Umiejętności Posługiwanie się dokumentacją konstrukcyjną statku w celu opisu budowy statku. Odczytywanie zanurzenia statku. Przeprowadzanie sondaży zbiorników. Program szkolenia Wiedza Zasada działania, klasyfikacja i ogólna budowa silników o zapłonie samoczynnym. Wytwarzanie, zapłon i spalanie mieszaniny paliwowo-powietrznej. Obiegi teoretyczne i porównawcze silników o zapłonie samoczynnym. Obiegi rzeczywiste silników o zapłonie samoczynnym, wykresy indykatorowe. Proces ładowania (przebieg, parametry, ustawienie rozrządu, wpływ prędkości i obciążenia). Sprężanie (przebieg, parametry). Proces tworzenia mieszaniny palnej (rozpylenie paliwa, makro- i mikrostruktura strugi, parametry rozpylania paliwa, mieszanie z powietrzem i odparowanie). Proces spalania (opóźnienie samozapłonu, fazy spalania, szybkość spalania, maksymalne ciśnienie spalania). Diagnostyka procesu wtrysku i spalania. Podstawy procesów doładowania. Cel i sposoby realizacji procesów doładowania. Wykorzystanie energii spalin wylotowych: system pulsacyjny i stałociśnieniowy. Parametry powietrza doładowującego, chłodzenie, wykraplanie pary wodnej. Wpływ czynników eksploatacyjnych na parametry pracy układów doładowania. Budowa, technologia wykonanie i materiały podstawowych elementów silnika: podstawa, skrzynia korbowa, blok cylindrowy, tuleja cylindrowa, głowica, śruby ściągowe, śruby fundamentowe. Budowa, technologia wykonanie i materiały podstawowych elementów układu korbowo-tłokowego: tłoki, sworznie tłoka, pierścienie tłokowe, trzon tłoka, wodzik, korbowód, wał korbowy, łożyska układu korbowego. Budowa i elementy zaworowego układu rozrządu: krzywka, popychacz, laska popychacza, dźwignia zaworowa, zespół zaworu grzybkowego ze sprężyną. Pojęcie luzu zaworowego i jego regulację. Budowa układu zasilania paliwem napędzanego mechanicznie i zasadę sterowania dawką paliwa. Budowa i działanie pomp wtryskowych. Budowa wtryskiwaczy. Budowa układu zasobnikowego zasilania paliwem i zasada sterowania dawką paliwa. Cel chłodzenia elementów silnika i zadanie czynnika chłodzącego. Parametry czynników chłodzących. Funkcje oleju smarowego w silniku. Budowa instalacji smarowania silnika. Budowa i elementy składowe instalacji powietrza doładowującego. Typy i budowa turbosprężarki. Siły bezwładności w układzie korbowo-tłokowym i zasadę ich wyrównoważenia. Budowa i działanie koła zamachowego. Drgania skrętne wału korbowego - zakresy rezonansu drgań skrętnych. Tłumiki drgań skrętnych - budowa, działanie i zalecenia eksploatacyjne. Zasady tworzenia momentu napędowego w czasie rozruchu pneumatycznego, działanie elementów w pneumatycznej instalacji rozruchu, działanie rozdzielacza i zaworu rozruchowego. Zasady przesterowania wału rozrządu (nawrotność). Zabezpieczenia w systemie sterowania silnikiem. Działanie układu sterowania podczas manewrowania silnikiem. Czynności obsługowe silnika spalinowego (napęd główny i pomocniczy): przygotowanie do ruchu, nadzór w czasie pracy, nadzór w czasie manewrów, zatrzymanie silnika. Wybrane zagadnienia eksploatacyjne okrętowego spalinowego silnika tłokowego: układ tłokowo-korbowy, układ wtryskowy, układ smarowania łożysk, układ smarowania gładzi cylindrowej, układ rozruchowy i rozruchowo-nawrotny, układ doładowania. Procedury postępowania w awaryjnych stanach pracy silnika okrętowego. Umiejętności Wykonanie podstawowych czynności obsługowych silnika spalinowego tłokowego: przygotowanie instalacji obsługujących silnik i silnika do ruchu, uruchomienie silnika, regulacja parametrów pracy silnika, nadzór w czasie pracy, odczyty parametrów i interpretacja, zatrzymanie silnika. Program szkolenia Wiedza Rodzaje siłowni okrętowych i związanych z nimi układów napędowych głównych statku. Rodzaje instalacji statku i siłowni. Sposoby klasyfikacji i rodzaje siłowni okrętowych. Budowa siłowni okrętowej, głównego układu napędowego i elektrowni okrętowej. Rozmieszczenie mechanizmów i urządzeń siłowni okrętowej. Budowa i zasada działania podstawowych i pomocniczych instalacji obsługujących statek oraz siłownię okrętową wraz z ich prawidłowymi parametrami pracy. Budowa i zasada działania instalacji wody morskiej. Budowa i zasada działania instalacji wody słodkiej. Budowa i zasada działania centralnych instalacji chłodzenia, chłodzenia silników głównych i pomocniczych. Budowa i zasada działania instalacji paliwowej z wyszczególnieniem poboru i wydawania (w tym procedury podłączania i odłączania węży transportowych), transportu, przechowywania, oczyszczania i zasilania paliwem silników i kotłów okrętowych. Budowa i zasada działania instalacji oleju smarowego z wyszczególnieniem transportu, przechowywania, oczyszczania oleju smarowego dla poszczególnych urządzeń siłowni okrętowej. Budowa i zasada działania instalacji pomocniczych grzewczych: parowo-wodnej oraz oleju termicznego. Budowa i zasada działania instalacji utylizacji energii strat cieplnych oraz czynniki wpływające na celowość zastosowania utylizacji strat energii, źródła energii strat i możliwości ich wykorzystania. Budowa i zasada działania instalacji zęzowych. Budowa i zasada działania instalacji balastowych. Budowa i zasada działania instalacji sprężonego powietrza. Wpływ oporów kadłuba na obciążenia układu napędowego statku. Ograniczenia eksploatacyjne obciążeń silników, czynniki eksploatacyjne wpływające na te ograniczenia, dopuszczalne przeciążenia silników głównych. Podstawy współpracy silnika, śruby i kadłuba. Zasady bezpiecznego włączania i wyłączania poszczególnych urządzeń siłowni. Rutynowe czynności związane z przyjmowaniem, pełnieniem i przekazywaniem wachty. Zasady eksploatacji statku, w szczególności silników napędowych, w zróżnicowanych warunkach klimatycznych. Umiejętności Wykonanie czynności związanych z przejęciem, pełnieniem i przekazaniem wachty. Posługiwanie się listą kontrolną (check list). Interpretowanie schematu siłowni okrętowej. Odczytywanie parametrów pracy poszczególnych instalacji, mechanizmów i urządzeń siłowni. Prowadzenie dziennika maszynowego. Określanie elementów składowych siłowni okrętowej z wyszczególnieniem: elementów głównego układu napędowego i elektrowni okrętowej oraz mechanizmów pomocniczych siłowni. Przygotowanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania podstawowych i pomocniczych instalacji statku i siłowni okrętowej. Przygotowanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania instalacji wody morskiej, wody słodkiej, centralnej instalacji chłodzenia, chłodzenia silników głównych i pomocniczych. Przygotowanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania instalacji paliwowej z wyszczególnieniem transportu, przechowywania, oczyszczania i zasilania paliwem silników i kotłów okrętowych. Przygotowanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania instalacji oleju smarowego z wyszczególnieniem transportu, przechowywania, oczyszczania oleju smarowego dla poszczególnych urządzeń siłowni okrętowej. Przygotowanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania instalacji pomocniczej grzewczej: parowo-wodnej oraz oleju termicznego. Przygotowanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączenie z działania instalacji spalin wylotowych silników i kotłów. Przygotowanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania instalacji balastowej, bezpieczne wykonywanie operacji balastowych. Przygotowanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania instalacji sprężonego powietrza. Prowadzenie bieżącej eksploatacji silników napędowych statku. Właściwe stosowanie zaleceń technicznych dotyczących zakresów prędkości obrotowych - rezonansowych silników napędowych. Przygotowanie do uruchomienia wszystkich niezbędnych instalacji obsługujących silniki napędowe. Stosowanie procedury uruchomienia, nadzoru w czasie pracy oraz odstawiania wszystkich instalacji obsługujących silniki napędowe. Uruchamianie systemu zasilania elektrycznego statku: agregaty prądotwórcze awaryjne, główne, zasilanie z lądu. Przygotowanie do rozruchu silnika napędu głównego i pomocniczego statku. Przeprowadzanie rozruchu silników, utrzymywanie nadzoru w czasie pracy i odstawianie zgodnie z wymogami bezpieczeństwa i eksploatacji. Stosowanie procedury postępowania ze ściekami i odpadami ropopochodnymi. Stosowanie procedury postępowania w przypadku awarii silników napędowych oraz innych istotnych urządzeń i systemów funkcjonalnych statku. Posługiwanie się systemem łączności wewnętrznej statku. Program szkolenia Wiedza Klasyfikacja, budowa, wielkości charakterystyczne i charakterystyki układów pompowych. Klasyfikacja pomp, przeznaczenie. Budowa i zasada działania pomp wirowych, parametry pracy pomp, charakterystyki przepływu, mocy i sprawności, metody regulacji wydajności. Budowa i zasada działania pomp wyporowych, parametry pracy, charakterystyki przepływu, mocy i sprawności, metody regulacji wydajności. Zasady współpracy pomp w instalacjach (szeregowa i równoległa). Warunki sprzyjające, przebieg i skutki zjawiska kawitacji w instalacjach pompowych, sposoby zapobiegania. Zasady obsługi pomp (przygotowanie, uruchomienie, nadzór w czasie pracy, wyłączenie z ruchu). Najczęstsze usterki pomp w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania. Klasyfikacja, cechy eksploatacyjne i zastosowanie strumienic. Budowa i wielkości charakterystyczne strumienic, parametry pracy. Zasady współpracy strumienicy z instalacją. Sprężarki: podział, klasyfikacja i zastosowanie sprężarek. Sprężarki wyporowe: budowa i zasada działania, wykresy p(V), T(s), rzeczywisty współczynnik objętościowy, sprężanie wielostopniowe, temperatura końca sprężania, chłodzenie i smarowanie sprężarek. Rozrząd sprężarek wyporowych. Wielkości charakterystyczne sprężarek wyporowych, parametry pracy sprężarek wyporowych, zasady współpracy z instalacją sprężonego powietrza. Najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie). Zabezpieczenia sprężarek i instalacji sprężonego powietrza. Sprężarki wirowe: budowa i zasada działania, wykres p(V), T(s), sprężanie wielostopniowe, temperatura końca sprężania, chłodzenie i smarowanie sprężarek. Wielkości charakterystyczne sprężarek wirowych, charakterystyki sprężarek wirowych, parametry pracy sprężarek wirowych. Zasady współpracy z instalacją sprężonego powietrza, regulacja wydajności. Dmuchawy i wentylatory. Rodzaje zanieczyszczeń paliw i olejów, wpływ na eksploatację urządzeń i instalacji okrętowych. Zjawisko sedymentacji grawitacyjnej, podstawy teoretyczne, zastosowanie zjawiska w wirówkach. Budowa wirówek. Najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie). Filtrowanie: podstawy teoretyczne, przegrody filtracyjne, wielkości charakterystyczne przegród. Budowa i obsługa filtrów paliwowych i olejowych. Podstawy ruchu ciepła, przewodzenie, unoszenie przenikanie i promieniowanie ciepła, wielkości charakterystyczne procesu. Podział, budowa i zastosowanie wymienników ciepła. Elementy konstrukcyjne wymienników ciepła. Parametry pracy wymienników ciepła. Zasady obsługi wymienników ciepła, układy automatycznej regulacji temperatury czynników. Metody czyszczenia, konserwacji i procedury prób szczelności wymienników ciepła. Budowa, zasada działania i obsługa wyparowników podciśnieniowych. Najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie) wyparowników podciśnieniowych. Budowa, zasada działania i obsługa urządzeń do odolejania wód zęzowych. Budowa, zasada działania i obsługa urządzeń do oczyszczania ścieków sanitarnych. Teoretyczne podstawy działania instalacji hydraulicznych. Elementy instalacji hydraulicznych: pompy hydrauliczne, silniki hydrauliczne, siłowniki, zawory, rozdzielacze, przewody, zbiorniki. Symbole stosowane w dokumentacji instalacji hydraulicznych. Budowa i zasady obsługi elektrohydraulicznych maszyn sterowych (tłokowej, nurnikowej, łopatkowej, toroidalnej). Najważniejsze czynności obsługowe elektrohydraulicznych maszyn sterowych (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie). Awaryjna procedura obsługi maszyny sterowej. Zasada działania i budowa sterów strumieniowych i aktywnych. Śruby nastawne: budowa i zasady działania mechanizmu zmiany kąta wychylenia płatów śruby. Najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie) mechanizmów śruby nastawnej. Urządzenia kotwiczne: elementy urządzenia kotwicznego. Budowa i obsługa elektrycznych kabestanów i wind kotwicznych. Budowa i obsługa hydraulicznych kabestanów i wind kotwicznych. Najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie) urządzenia kotwicznego. Instalacje otwierania i zamykania pokryw luków ładowni: instalacje hydrauliczne - budowa i obsługa. Procedury awaryjnego zamykania i otwierania ładowni. Instalacje hydrauliczne drzwi wodoszczelnych: budowa i obsługa drzwi przedziałów wodoszczelnych, budowa i obsługa furt dziobowych i rufowych. Urządzenia przeładunkowe: budowa bomów ładunkowych, budowa i obsługa wind topenantowych i gajowych. Budowa i obsługa dźwigów elektrycznych, budowa i obsługa dźwigów hydraulicznych. Windy łodziowe: budowa i obsługa wind łodzi ratunkowych, budowa i obsługa zrzutni łodzi ratunkowych. Umiejętności Bezpieczna obsługa urządzeń przeładunkowych. Bezpieczna obsługa pokryw ładowni i drzwi wodoszczelnych. Bezpieczna obsługa zaworów i pomp. Przygotowanie sprężarki i instalacji sprężonego powietrza do ruchu. Załączanie sprężarki, odczytywanie i interpretowanie wartości parametrów pracy sprężarki, ocenianie prawidłowości wartości parametrów na podstawie zaleceń producenta, wykonanie czynności obsługowych w trakcie pracy sprężarki, wyłączanie sprężarki. Przygotowanie do pracy wirówki paliwa w systemie obsługi ręcznej i automatycznej. Uruchamianie, ocena prawidłowości parametrów pracy, wyłączanie z ruchu wirówek paliwa. Nastawianie parametrów wirowania obiegowych olejów smarowych. Uruchamianie, ocena prawidłowości parametrów pracy i wyłączanie z ruchu wirówek olejowych. Interpretowanie schematów instalacji hydraulicznych. Program szkolenia Wiedza Teoretyczne podstawy pracy kotłów okrętowych. Procesy robocze zachodzące w kotle. Klasyfikację i budowę pomocniczych kotłów okrętowych. Budowa i zasada działania kotłów utylizacyjnych. Elementy konstrukcyjne kotłów okrętowych. Armatura i osprzęt kotłowy. Instalacje kotłowe. Instalacje paliwowe kotłów. Palniki kotłowe. Automatyka regulacji wydajności kotłów. Instalacje bezpieczeństwa kotłów. Obsługa kotłów okrętowych. Bezpieczeństwo obsługi kotłów okrętowych i procedury awaryjne. Blokady palnika kotła opalanego. Umiejętności Stosowanie wiedzy w bezpiecznej eksploatacji kotłów i instalacji parowych. Wykonywanie czynności obsługowych i sprawdzanie prawidłowości działania wodowskazów. Wykonywanie czynności obsługowych i sprawdzanie prawidłowości działania alarmów i blokad palnika. Program szkolenia Wiedza Obiegi chłodnicze stosowane na statkach. Budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek tłokowych. Budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek śrubowych. Budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek spiralnych. Budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek agregatów chłodniczych. Przyrządy pomiarowo-kontrolne sprężarek. Najczęstsze usterki w czasie pracy, objawy. Automatyzacja nadzoru urządzeń i instalacji chłodniczych: przyrządy pomiarowo-kontrolne, zabezpieczenia instalacji chłodniczych, układy regulacji ciśnień, temperatur, poziomów. Zasady bezpiecznej pracy w obsłudze instalacji chłodniczych. Procedury obsługowe w stanach awaryjnych. Umiejętności Stosowanie wiedzy w bezpiecznej eksploatacji instalacji chłodniczej. Sprawowanie bieżącego nadzoru nad instalacją chłodniczą. Interpretowanie odczytów przyrządów pomiarowych. Program szkolenia Wiedza Rodzaje płynów eksploatacyjnych stosowanych na statku, ich właściwości i podstawowe klasyfikacje: paliwa, środki smarowe, ciecze hydrauliczne, czynniki chłodnicze, oleje termiczne, chemikalia stosowane w celu czyszczenia i konserwacji. Dodatki do wybranych płynów eksploatacyjnych: dodatki do wody kotłowej, dodatki do wody chłodzącej, dodatki do wody wyparownika, dodatki do wody morskiej, dodatki do paliw. Zasady bezpiecznej pracy z wybranymi płynami eksploatacyjnymi i chemikaliami stosowanymi na statku. Podstawowe informacje zawarte w MSDS (Material Safety Data Sheet). Umiejętności Dobór środków ochrony osobistej i wskazanie niezbędnych środków bezpieczeństwa przy używaniu lub kontakcie z wybranymi płynami eksploatacyjnymi lub chemikaliami. Korzystanie z kart MSDS (Material Safety Data Sheet). Program szkolenia Wiedza Ogólne zasady bezpieczeństwa i higieny pracy w warsztacie mechanicznym. Zasady wykonywania pomiarów warsztatowych, dobór przyrządów pomiarowych. Procedury bezpiecznego postępowania przy obsługiwaniu narzędzi ślusarskich ręcznych. Procedury bezpiecznego postępowania przy obsługiwaniu narzędzi ręcznych napędzanych elektrycznie, hydraulicznie i pneumatycznie. Procedury bezpiecznego postępowania przy obsługiwaniu obrabiarek. Procedury bezpiecznego postępowania przy pracach spawalniczych. Rodzaje narzędzi stosowanych w demontażu i montażu urządzeń. Zasady demontażu urządzeń, podzespołów i elementów w siłowni okrętowej oraz sposoby usuwania zanieczyszczeń, zasady wymiany elementów i podzespołów, zasady montażu i próby szczelności. Zasady bezpieczeństwa przy pracach demontażowych i montażowych. Podstawy metrologii warsztatowej: przyrządy pomiarowe stosowane w remontach maszyn i urządzeń i ich przeznaczenie, zasady pomiaru przyrządami. Metody regeneracji elementów maszyn i urządzeń: przy pomocy napawania, z wykorzystaniem żywic epoksydowych, z wykorzystaniem tworzyw sztucznych, z wykorzystaniem kompozytów. Technologia napraw rurociągów i armatury okrętowej. Umiejętności Dobór i stosowanie właściwych przyrządów pomiarowych. Dobór i stosowanie właściwych narzędzi ręcznych wraz z akcesoriami do operacji ślusarskich (cięcie, gradowanie, wiercenie otworów, szlifowanie, piłowanie, polerowanie, zginanie, gwintowanie itp.). Wykonanie podstawowych operacji obróbki skrawaniem na tokarce: toczenie powierzchni walcowych, toczenie powierzchni czołowych, toczenie powierzchni stożkowych, wiercenie otworów, wytaczanie otworów. Usuwanie doraźnych przecieków na skorodowanych rurach. Zaślepianie wybranych odcinków instalacji pod ciśnieniem (wodne, parowe, paliwowe, olejowe). Przygotowanie wybranych odcinków rurociągów do demontażu i naprawy. Montaż układów tłokowo-korbowych. Program szkolenia Wiedza Podstawowe pojęcia elektrotechniki: prąd stały, przemienny, jednostki układu SI. Źródła i odbiorniki prądu. Podstawy elektrotechniki okrętowej: wytwarzanie energii elektrycznej na statku: zespoły prądotwórcze z silnikiem ZS, turboprądnice, prądnice wałowe i podwieszone, parametry i charakterystyki, układy wzbudzenia (ogólny podział), awaryjne źródła zasilania: akumulatory elektryczne, rodzaje akumulatorów, zasady eksploatacji akumulatorów, zastosowanie akumulatorów, ładowanie akumulatorów, agregaty awaryjne z awaryjną tablicą rozdzielczą. Zasady ochrony przed porażeniem prądem w sieci okrętowej, wrażliwość człowieka na prąd elektryczny, prądy i napięcia bezpieczne, sieci izolowane i uziemione, zasady uziemiania, kontrola stanu upływności sieci. Zasady bezpiecznej pracy z urządzeniami elektrycznymi na statku, procedury odłączania obwodów i demontażu elementów obwodów, zabezpieczenia dostępu osób postronnych. Procedury postępowania awaryjnego w przypadku zagrożenia zdrowia i życia ludzkiego oraz instalacji i urządzeń statkowych. Umiejętności Stosowanie zasad bezpiecznej pracy z urządzeniami pod napięciem. Stosowanie procedur awaryjnych w przypadku zagrożenia zdrowia i życia ludzkiego oraz instalacji i urządzeń statkowych. Program szkolenia Wiedza Podstawowe człony układu automatyki i ich charakterystyki. Struktura układu sterowania i regulacji. Schemat blokowy układu regulacji stałowartościowej. Funkcje pełnione przez regulator. Typy regulatorów stosowanych w siłowni okrętowej. Pozycjonery (ustawniki pozycyjne) i ich zastosowanie. Układy sterowania pracą kotłów pomocniczych (ciśnienia pary, poziomu wody), sprężarek, wirówek. Stany alarmowe, jakie mogą pojawić się w układach sterowania pracą kotłów pomocniczych, sprężarek, wirówek; reakcja układu sterowania na stany alarmowe. Funkcje układu automatycznego sterowania procesami wytwarzania i rozdziału energii elektrycznej: przygotowanie do ruchu (gorąca rezerwa), automatyczny rozruch, automatyczne wprowadzenie do pracy równoległej, automatyzacja procesu produkcji energii. Rozdział obciążeń (symetryczny, asymetryczny). Technologiczne zapewnienie rezerwy mocy. Obsługa odbiorników ciężkich. Nadzór nad pracą elektrowni: układ bezpieczeństwa (sygnały, czujniki, procedury), układ alarmowy (sygnały, czujniki, procedury), automatyczne wyłączenie ZP z pracy, wyłączenie awaryjne, wyłączenie technologiczne. Funkcje regulatora prędkości obrotowej zespołu prądotwórczego. Konfiguracja system nadzoru i wywoływania wachty. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w bezpiecznej obsłudze elementów automatyki okrętowej. Program szkolenia Wiedza Rodzaje i ilości eksploatacyjnych zanieczyszczeń pochodzących ze statków: spaliny, ścieki sanitarne, wody zęzowe, płyny eksploatacyjne: paliwa, środki smarowe, czyszczące, konserwacyjne. śmieci, wody balastowe. Skutki oddziaływania zanieczyszczeń eksploatacyjnych na środowisko. Uznane metody i środki zapobiegania zanieczyszczeniom środowiska przez statek. Rola i znaczenie członków załogi statku w ograniczaniu zanieczyszczania środowiska morskiego. Umiejętności Wskazywanie źródeł zanieczyszczeń statkowych i określanie czynników wpływających na ich ilości. Określanie wpływu poszczególnych zanieczyszczeń statkowych na środowisko. Opisywanie technicznych metod zapobiegania zanieczyszczeniom ze statku. Określanie roli członków załogi w redukcji zanieczyszczeń powstających w czasie eksploatacji statku. Program szkolenia Wiedza Terminologia obejmująca budowę statku. Terminologia obejmująca: budowę, zasadę działania i obsługę urządzeń statku i siłowni. Terminologia, zwroty i skróty dotyczące prac remontowych i konserwacyjnych. Terminologia, zwroty i skróty dotyczące procedur postępowania w sytuacjach alarmowych. Terminologia, zwroty i skróty stosowane w listach kontrolnych (np. bunkrowania paliwa). Umiejętności Stosowanie instrukcji w zakresie opisu budowy, działania i obsługi urządzeń statkowych. Komunikowanie się z załogą zakresie obsługi statku. Komunikowanie się w sytuacjach awaryjnych. Stosowanie polecenia procedur z kodeksów ISM i ISPS. Program szkolenia Wiedza Wymagania stawiane członkom załogi przez konwencję STCW. Zasady wachtowej i bezwachtowej obsługi siłowni okrętowych: zasady pełnienia wachty maszynowej, zasady przygotowania siłowni do pracy bezwachtowej. Ustawy i konwencje dotyczące bezpiecznej eksploatacji statku: wymagania SOLAS, MARPOL i ISO w zakresie zarządzania jakością, bezpieczną eksploatacją i ochroną środowiska w gospodarce morskiej, wymagania kodeksu ISM w zakresie bezpiecznej eksploatacji statku i ochrony środowiska w gospodarce morskiej (prace na wysokości, prace w zamkniętych przestrzeniach itd.), wymagania kodeksu ISPS w zakresie ochrony statku. Zasady organizacji i nadzoru bezpieczeństwa żeglugi i ratowania życia na morzu: statkowe plany awaryjne, zasady zachowania podczas alarmów i sytuacji awaryjnych, obowiązki członków załogi statku w sytuacjach awaryjnych, zasady postępowania członków załogi maszynowej w przypadkach szczególnych, np. blackout, awaria sterowania napędu głównego statku, maszyny sterowej. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w bezpiecznej eksploatacji statku. Program szkolenia Wiedza Techniczne stopy żelaza: stale i staliwa, żeliwa, stopy specjalne żelaza, pierwiastki stopowe i ich wpływ na właściwości stopów żelaza, znakowanie stopów żelaza, wybrane właściwości i przykłady zastosowań. Techniczne stopy metali nieżelaznych: stopy miedzi, aluminium, tytanu, niklu, magnezu, cyny, ołowiu, znakowanie stopów nieżelaznych, wybrane właściwości i przykłady zastosowań. Materiały niemetalowe: materiały naturalne, materiały kompozytowe, materiały pomocnicze i zasady stosowania (kleje, szczeliwa, izolacje, farby, lakiery, pasty ścierne, chemikalia). Zastosowanie metali i ich stopów w okrętownictwie. Zastosowanie materiałów naturalnych, ceramiki i polimerów w okrętownictwie. Zastosowanie kompozytów na bazie polimerów i metali w okrętownictwie. Zastosowanie klejów, szczeliw i innych materiałów pomocniczych do regeneracji części maszyn i w eksploatacji siłowni. Umiejętności Przeprowadzanie podstawowych procesów obróbki cieplnej. Zastosowanie środków oraz odpowiedniego sprzętu do czyszczenia i konserwacji powierzchni. Program szkolenia Wiedza Podstawowe normy (formaty arkuszy, podziałki rysunkowe, pismo, linie rysunkowe i ich zastosowanie). Widoki, przekroje i kłady (zasady dokonywania przekrojów i kładów). Zasady wymiarowania przedmiotów ze szczególnym uwzględnieniem sposobów wymiarowania i uproszczeń. Uproszczenia rysunkowe połączeń. Rysunki złożeniowe - wiadomości ogólne o czytaniu rysunku. Umiejętności Czytanie typowych schematów i wykresów technicznych. Wymagania egzaminacyjne na poziomie pomocniczym w dziale maszynowym na świadectwo starszego motorzysty Tematyka egzaminu ustnego: Mechanika okrętowa: podstawowa komunikacja na statku w języku angielskim w zakresie związanym z bezpieczeństwem statku i pracami wykonywanymi na statku. Tabela zbiorcza Objaśnienia: W -wykłady; C - ćwiczenia; L - laboratorium; S - symulator; Σ - suma godzin. Program szkolenia Wiedza Zasady bezpiecznej obsługi urządzeń i maszyn elektrycznych. Metody ochrony od porażeń prądem elektrycznym. Sposoby udzielania pierwszej pomocy porażonemu prądem elektrycznym. Warunki bezpieczeństwa podczas obsługi, konserwacji i naprawy urządzeń elektrycznych w czasie normalnej eksploatacji oraz w stanach awaryjnych. Metody zabezpieczania urządzeń elektrycznych przed przypadkowym załączeniem. Wyposażenie techniczne maszyn, narzędzi i urządzeń chroniące obsługę przed porażeniem elektrycznym i urazami. Wymogi dotyczące elektroizolowanych narzędzi ręcznych. Znajomość instrukcji obsługi i eksploatacji urządzeń instalacji elektrycznych na statku ze szczególnym uwzględnieniem spraw dotyczących BHP podczas eksploatacji, przeglądów i napraw. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w bezpiecznej eksploatacji urządzeń elektrycznych na statku. Program szkolenia Wiedza Zasada działania, klasyfikacja i ogólna budowa silników o zapłonie samoczynnym. Proces tworzenia mieszaniny palnej (rozpylenie paliwa, parametry rozpylania paliwa, mieszanie z powietrzem i odparowanie). Proces spalania (opóźnienie samozapłonu, fazy spalania, szybkość spalania, maksymalne ciśnienie spalania). Diagnostyka procesu wtrysku i spalania. Cel i sposoby realizacji procesów doładowania. Wykorzystanie energii spalin wylotowych: system pulsacyjny i stałociśnieniowy. Parametry powietrza doładowującego, chłodzenie, wykraplanie pary wodnej. Budowa i elementy zaworowego układu rozrządu: krzywka, popychacz, laska popychacza, dźwignia zaworowa, zespół zaworu grzybkowego ze sprężyną. Budowa układu zasilania paliwem napędzanego mechanicznie i zasada sterowania dawką paliwa. Budowa instalacji smarowania silnika. Budowa i elementy składowe instalacji powietrza doładowującego. Zabezpieczenia w systemie sterowania silnikiem. Działanie układu sterowania podczas manewrowania silnikiem. Czynności obsługowe silnika spalinowego (napęd główny i pomocniczy): przygotowanie do ruchu, nadzór w czasie pracy, nadzór w czasie manewrów, zatrzymanie silnika. Umiejętności Wykonanie podstawowych czynności obsługowych silnika spalinowego tłokowego: sprawdzenie instalacji obsługujących silnik przed uruchomieniem, sprawdzenie poprawności działania układów automatyki w czasie uruchomienia i zatrzymania silnika, odczyt parametrów pracy silnika i ich interpretacja. Program szkolenia Wiedza Budowa i zasada działania pomp wirowych, parametry pracy pomp. Budowa i zasada działania pomp wyporowych, parametry pracy. Zasady obsługi pomp (przygotowanie, uruchomienie, nadzór w czasie pracy, wyłączenie z ruchu). Sprężarki: podział, klasyfikacja i zastosowanie. Sprężarki wyporowe: budowa i zasada działania, chłodzenie i smarowanie sprężarek. Najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie). Zabezpieczenia sprężarek i instalacji sprężonego powietrza. Sprężarki wirowe: budowa i zasada działania, chłodzenie i smarowanie sprężarek. Parametry pracy sprężarek wirowych. Podział, budowa i zastosowanie wymienników ciepła. Parametry pracy wymienników ciepła. Zasady obsługi wymienników ciepła, układy automatycznej regulacji temperatury czynników. Budowa, zasada działania i obsługa wyparowników podciśnieniowych. Najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie). Budowa, zasada działania i obsługa urządzeń do odolejania wód zęzowych. Budowa, zasada działania i obsługa urządzeń do oczyszczania ścieków sanitarnych. Elementy instalacji hydraulicznych: pompy hydrauliczne, silniki hydrauliczne, siłowniki, zawory, rozdzielacze, przewody, zbiorniki. Budowa i zasady obsługi elektrohydraulicznych maszyn sterowych (tłokowej, nurnikowej, łopatkowej, toroidalnej). Najważniejsze czynności obsługowe elektrohydraulicznych maszyn sterowych (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie). Śruby nastawne: budowa i zasada działania mechanizmu zmiany kąta wychylenia płatów śruby. Nadzór w czasie pracy mechanizmów śruby nastawnej. Urządzenia kotwiczne: elementy urządzenia kotwicznego. Budowa i obsługa elektrycznych kabestanów i wind kotwicznych. Budowa i obsługa hydraulicznych kabestanów i wind kotwicznych. Najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie) urządzenia kotwicznego. Instalacje otwierania i zamykania pokryw luków ładowni: instalacje hydrauliczne - budowa i obsługa. Procedury awaryjnego zamykania i otwierania ładowni. Instalacje hydrauliczne drzwi wodoszczelnych: budowa i obsługa drzwi przedziałów wodoszczelnych, budowa i obsługa furt dziobowych i rufowych, najczęstsze usterki w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania. Urządzenia przeładunkowe: budowa bomów ładunkowych, budowa i obsługa wind topenantowych i gajowych. Budowa i obsługa dźwigów elektrycznych, budowa i obsługa dźwigów hydraulicznych. Windy łodziowe: budowa i obsługa wind łodzi ratunkowych, budowa i obsługa zrzutni łodzi ratunkowych. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w bezpiecznej eksploatacji urządzeń pomocniczych siłowni. Uruchamianie, ocena prawidłowości parametrów pracy, regulowanie parametrów pracy i wyłączanie z ruchu pompy. Program szkolenia Wiedza Rodzaje siłowni okrętowych i związanych z nimi układów napędowych głównych statku. Rodzaje instalacji statku i siłowni. Sposoby klasyfikacji i rodzaje siłowni okrętowych. Budowa siłowni okrętowej, głównego układu napędowego i elektrowni okrętowej. Rozmieszczenie mechanizmów i urządzeń siłowni okrętowej. Budowa i zasada działania podstawowych i pomocniczych instalacji obsługujących statek oraz siłownię okrętową wraz z ich prawidłowymi parametrami pracy. Budowa i zasada działania instalacji wody morskiej. Budowa i zasada działania instalacji wody słodkiej. Budowa i zasada działania centralnych instalacji chłodzenia, chłodzenia silników głównych i pomocniczych. Budowa i zasada działania instalacji paliwowej z wyszczególnieniem transportu, przechowywania, oczyszczania i zasilania paliwem silników i kotłów okrętowych. Budowa i zasada działania instalacji oleju smarowego z wyszczególnieniem transportu, przechowywania, oczyszczania oleju smarowego dla poszczególnych urządzeń siłowni okrętowej. Budowa i zasada działania instalacji pomocniczych grzewczych: parowo-wodnej oraz oleju termicznego. Budowa i zasada działania instalacji utylizacji energii strat cieplnych oraz czynniki wpływające na celowość zastosowania utylizacji strat energii, źródła energii strat i możliwości ich wykorzystania. Budowa i zasada działania instalacji zęzowych. Budowa i zasada działania instalacji balastowych. Budowa i zasada działania instalacji sprężonego powietrza. Zasady bezpiecznego włączania i wyłączania poszczególnych urządzeń siłowni. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w bezpiecznej eksploatacji statku. Posługiwanie się listą kontrolną (check list). Interpretowanie schematów siłowni okrętowej. Odczytywanie parametrów pracy poszczególnych instalacji, mechanizmów i urządzeń siłowni. Określanie elementów składowych siłowni okrętowej z wyszczególnieniem: elementów głównego układu napędowego i elektrowni okrętowej oraz mechanizmów pomocniczych siłowni. Posługiwanie się systemami łączności wewnętrznej statku. Program szkolenia Wiedza Obiegi chłodnicze stosowane na statkach. Budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek tłokowych. Budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek śrubowych. Budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek spiralnych. Budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek agregatów chłodniczych. Przyrządy pomiarowo-kontrolne sprężarek. Automatyzacja nadzoru urządzeń i instalacji chłodniczych: przyrządy pomiarowo-kontrolne, zabezpieczenia instalacji chłodniczych, układy regulacji ciśnień, temperatur, poziomów. Zasady bezpiecznej pracy w obsłudze instalacji chłodniczych. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w bezpiecznej eksploatacji instalacji chłodniczej. Interpretowanie odczytów przyrządów pomiarowych. Program szkolenia Wiedza Procesy robocze zachodzące w kotle. Klasyfikacja i budowa pomocniczych kotłów okrętowych. Budowa i zasada działania kotłów utylizacyjnych. Elementy konstrukcyjne kotłów okrętowych. Armatura i osprzęt kotłowy. Instalacje kotłowe. Instalacje paliwowe kotłów. Palniki kotłowe. Automatyka regulacji wydajności kotłów. Instalacje bezpieczeństwa kotłów. Blokady palnika kotła opalanego. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w bezpiecznej eksploatacji kotłów i instalacji parowych. Program szkolenia Wiedza Podstawowe równania teorii obwodów elektrycznych i magnetycznych. Podstawowe pojęcia elektromagnetyzmu i reguły przestrzenne. Własności ciał w polu elektrycznym i magnetycznym. Parametry obwodów i jednostki wielkości elektrycznych i magnetycznych. Metody reprezentacji i obliczeń obwodów prądów sinusoidalnych. Pojęcia i równania mocy w obwodach elektrycznych. Podstawowe elementy techniki półprzewodników. Podstawowe obwody z diodami i tranzystorami. Umiejętności Bezpieczna obsługa przyrządów pomiarowych. Prowadzenie podstawowych obliczeń prądów, napięć i mocy w obwodach elektrycznych prądów stałych i sinusoidalnych jedno- i trójfazowych. Wykorzystywanie podstawowych przyrządów półprzewodnikowych, jak prostownik i zasilacz półprzewodnikowy. Interpretowanie zjawisk elektromagnetycznych. Program szkolenia Wiedza Zasady pracy i sterowania okrętowych maszyn elektrycznych. Zasady pracy i własności podstawowych energoelektronicznych przekształtników energii elektrycznej. Budowa i zasada działania silników elektrycznych prądu stałego oraz ich zastosowanie na statku. Budowa i zasada działania prądnic prądu stałego oraz ich zastosowanie na statku. Budowa i zasada działania transformatorów oraz ich zastosowanie na statku. Budowa i zasada działania silników elektrycznych prądu przemiennego oraz ich zastosowanie na statku. Budowa i zasada działania prądnic prądu przemiennego oraz ich zastosowanie na statku. Budowa i zasada działania elektrycznych maszyn specjalnego wykonania oraz ich zastosowanie na statku. Budowa i sterowanie elektrycznych napędów wirówek, wentylatorów, wciągarek, wind, dźwigów okrętowych i sterów strumieniowych. Umiejętności Poprawne przeprowadzanie czynności sterowniczych w okrętowych układach elektroenergetycznych. Wykonywanie prostych czynności diagnostycznych w okrętowych układach elektromaszynowych i dokonywanie prostych napraw niesprawności. Poprawna identyfikacja części maszyn i ich przeznaczenia. Odczytywanie parametrów maszyn elektrycznych z tabliczki znamionowej. Wyjaśnianie powstawania momentu napędowego, sposobów rozruchu i regulacji prędkości elektrycznych maszyn okrętowych. Wyjaśnianie zasad doboru zabezpieczeń do silników elektrycznych. Wyjaśnianie zasad doboru zabezpieczeń do prądnic elektrycznych. Program szkolenia Wiedza. Zasady pracy i struktury okrętowych systemów elektroenergetycznych. Kryteria doboru zabezpieczeń urządzeń elektrycznych pod kątem selektywności zadziałania. Sposoby prawidłowego ułożenia kabli okrętowych. Zasada działania lamp fluoroscencyjnych, rtęciowych i sodowych. Zasady pracy i sterowania elektrowni okrętowej. Właściwości okrętowych odbiorników energii elektrycznej i ich zabezpieczenie. Zasady pracy instalacji przeciw pożarowej i łączności. Umiejętności. Bezpieczna obsługa urządzenia elektrycznych sieci okrętowej. Wykrywanie i usuwanie niesprawności w zasilaniu sieci okrętowej. Wykrywanie i usuwanie niesprawności aparatury elektrycznej. Wykrywanie i usuwanie niesprawności urządzeń oświetleniowych w sieci okrętowej i systemów zasilających. Prawidłowe odczytywanie symboli i schematów elektrycznych. Program szkolenia Wiedza Podstawowe człony układu automatyki i ich charakterystyki. Struktura układu sterowania i regulacji. Schemat blokowy układu regulacji stałowartościowej. Funkcje pełnione przez regulator. Typy regulatorów stosowanych w siłowni okrętowej. Pozycjonery (ustawniki pozycyjne) i ich zastosowanie. Układy sterowania pracą kotłów pomocniczych (ciśnienia pary, poziomu wody), sprężarek, wirówek. Stany alarmowe, jakie mogą pojawić się w układach sterowania pracą kotłów pomocniczych, sprężarek, wirówek; reakcja układu sterowania na stany alarmowe. Funkcje układu automatycznego sterowania procesami wytwarzania i rozdziału energii elektrycznej: przygotowanie do ruchu (gorąca rezerwa), automatyczny rozruch, automatyczne wprowadzenie do pracy równoległej, automatyzacja procesu produkcji energii: rozdział obciążeń (symetryczny, asymetryczny), technologiczne zapewnienie rezerwy mocy, obsługa odbiorników ciężkich, nadzór nad pracą elektrowni: układ bezpieczeństwa (sygnały, czujniki, procedury), układ alarmowy (sygnały, czujniki, procedury), automatyczne wyłączenie ZP z pracy: wyłączenie awaryjne, wyłączenie technologiczne. Funkcje regulatora prędkości obrotowej zespołu prądotwórczego. Konfiguracja systemu nadzoru i wywoływania wachty. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w bezpiecznej obsłudze elementów automatyki okrętowej. Program szkolenia Wiedza Analogowe i cyfrowe układy pomiarowe podstawowych wielkości fizycznych występujących w systemach automatyzacji siłowni okrętowej. Funkcje poszczególnych elementów układów pomiarowych. Umiejętności Bezpieczne posługiwanie się współczesnymi przyrządami i systemami pomiarowymi. Ocena poprawności przeprowadzonych pomiarów. Posługiwanie się cyfrowymi metodami pomiarowymi. Program szkolenia Wiedza Ogólne zasady bezpieczeństwa i higieny pracy w warsztacie mechanicznym. Procedury bezpiecznego postępowania przy obsługiwaniu narzędzi ślusarskich ręcznych. Procedury bezpiecznego postępowania przy obsługiwaniu narzędzi ręcznych napędzanych elektrycznie, hydraulicznie i pneumatycznie. Umiejętności Stosowanie wiedzy w bezpiecznej eksploatacji statku. Dobieranie i stosowanie właściwych narzędzi ręcznych wraz z akcesoriami do operacji ślusarskich (cięcie, wiercenie otworów, szlifowanie, piłowanie, polerowanie, zginanie, gwintowanie). Dobieranie i stosowanie podstawowych przyrządów pomiarowych. Wykonanie podstawowych czynności demontażowych i montażowych. Program szkolenia Wiedza Rodzaje płynów eksploatacyjnych stosowanych na statku, ich właściwości i podstawowe klasyfikacje: paliwa, środki smarowe, ciecze hydrauliczne, czynniki chłodnicze, chemikalia stosowane w celu czyszczenia i konserwacji. Zasady bezpiecznej pracy z wybranymi płynami eksploatacyjnymi i chemikaliami stosowanymi na statku. Podstawowe informacje zawarte w MSDS (Material Safety Data Sheet). Umiejętności Dobór środków ochrony osobistej i wskazywanie niezbędnych środków bezpieczeństwa przy używaniu lub kontakcie z wybranymi płynami eksploatacyjnymi lub chemikaliami. Korzystanie z kart MSDS (Material Safety Data Sheet). Program szkolenia Wiedza Ogólne zasady bezpieczeństwa i higieny pracy w warsztacie elektrycznym. Metody pomiarowe sprawdzania obecności napięcia w instalacjach elektrycznych. Procedury bezpiecznego postępowania przy montażu i demontażu elektrycznych maszyn napędowych. Sposoby bezpiecznego mocowania i przemieszczania maszyn i urządzeń elektrycznych w siłowni. Typy sprzęgieł oraz uszczelnień wałów napędowych maszyn elektrycznych. Metody zarabiania końcówek kabli i przewodów. Sposoby lutowania i urządzenia służące do lutowania. Metody i narzędzia służące do osiowania linii wałów maszyn elektrycznych. Technologie napraw sprzętu AGD, elektronarzędzi, urządzeń oświetleniowych i aparatury łączeniowej. Umiejętności Sprawdzanie obecności napięcia w instalacjach i urządzeniach elektrycznych. Dokonywanie w sposób właściwy montażu i demontażu maszyn elektrycznych. Prawidłowe odizolowywanie końcówki przewodów oraz zarabianie końcówki przewodów. Badanie stanu łożysk w silniku asynchronicznym klatkowym. Wyosiowanie linii wałów silnika elektrycznego i urządzenia napędzanego. Lokalizowanie uszkodzenia przy użyciu przyrządów pomiarowych. Program szkolenia Wiedza Typy statków i rozplanowanie przestrzenne. Geometria kadłuba statku: wymiary główne i przekroje. Definicje i znak wolnej burty, linie ładunkowe, zanurzenie statku, trym i przechył. Sposoby sterowania statkiem, utrzymywanie i zmianę kursu, manewrowanie. Konstrukcja kadłuba statku. Materiały służące do budowy statków. Typowe wyposażenie pokładowe różnych typów statków. Wyposażenie ratownicze statku zgodne z aktualnymi przepisami. Cele i skutki balastowania. Statkowe plany awaryjne. Zasady zachowania podczas alarmów i sytuacji awaryjnych. Obowiązki członków załogi statku w sytuacjach awaryjnych. Rola Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO) i instytucji klasyfikacyjnych w nadzorze technicznym kadłuba statku. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w bezpiecznej eksploatacji statku. Program szkolenia Wiedza Typy sprzętu pokładowego. Rodzaje ładunków w tym ładunków niebezpiecznych. Podstawowe metody mocowania, sztauowania i podwieszania. Aspekty BHP dotyczące prac w ładowniach, zbiornikach i prac załadunkowych. Aspekty BHP dotyczące prac prowadzonych na wysokości. Metody konserwacji i zabezpieczania osprzętu elektrycznego na pokładach otwartych. Umiejętności Właściwy dobór i stosowanie sprzętu wykorzystywanego do prac pokładowych. Bezpieczna obsługa pokładowych urządzeń przeładunkowych. Zabezpieczanie urządzeń i osprzętu elektrycznego przed wpływem środowiska morskiego. Program szkolenia Wiedza Rodzaje i ilości eksploatacyjnych zanieczyszczeń pochodzących ze statków: spaliny, ścieki sanitarne, wody zęzowe, płyny eksploatacyjne: paliwa, środki smarowe, czyszczące, konserwacyjne itd., śmieci, wody balastowe. Skutki oddziaływania zanieczyszczeń eksploatacyjnych na środowisko. Uznane metody i środki zapobiegania zanieczyszczeniom środowiska przez statek. Rola i znaczenie członków załogi statku w ograniczaniu zanieczyszczania środowiska morskiego. Umiejętności Wskazywanie źródła zanieczyszczeń statkowych i określanie czynników wpływających na ich ilości. Określanie wpływu poszczególnych zanieczyszczeń statkowych na środowisko. Opisywanie technicznych metod zapobiegania zanieczyszczeniom ze statku. Określanie roli członków załogi w redukcji zanieczyszczeń powstających w czasie eksploatacji statku. Program szkolenia Wiedza Terminologia obejmująca podstawowe narzędzia i urządzenia wykorzystywane podczas pracy. Terminologia obejmująca budowę statku. Terminologia obejmująca budowę i obsługę urządzeń statku i siłowni. Terminologia, zwroty i skróty dotyczące procedur postępowania w sytuacjach alarmowych. Terminologia, zwroty i skróty stosowane w listach kontrolnych (np. bunkrowania paliwa). Polecenia procedur z kodeksów ISM i ISPS. Umiejętności Komunikacja z załogą zakresie obsługi statku. Komunikacja w sytuacjach awaryjnych i zagrożenia. Program szkolenia Wiedza Wymagania stawiane członkom załogi przez konwencję STCW. Zasady wachtowej i bezwachtowej obsługi siłowni okrętowych: zasady pełnienia wachty maszynowej, zasady przygotowania siłowni do pracy bezwachtowej. Ustawy i konwencje dotyczące bezpiecznej eksploatacji statku: wymagania SOLAS, MARPOL i ISO w zakresie zarządzania jakością, bezpieczną eksploatacją i ochroną środowiska w gospodarce morskiej, wymagania kodeksu ISM w zakresie bezpiecznej eksploatacji statku i ochrony środowiska w gospodarce morskiej, wymagania kodeksu ISPS w zakresie ochrony statku. Zasady organizacji i nadzoru bezpieczeństwa żeglugi i ratowania życia na morzu: statkowe plany awaryjne, zasady zachowania podczas alarmów i sytuacji awaryjnych, obowiązki członków załogi statku w sytuacjach awaryjnych, zasady postępowania członków załogi maszynowej w przypadkach szczególnych, np. blackout, awaria sterowania napędu głównego statku, maszyny sterowej. Zasady zachowania podczas alarmów i sytuacji awaryjnych. Obowiązki członków załogi statku w sytuacjach awaryjnych. Wymagania egzaminacyjne na poziomie pomocniczym w dziale maszynowym na świadectwo elektromontera Tematyka egzaminu ustnego: Elektrotechnika elektronika i automatyka: podstawowa komunikacja na statku w języku angielskim w zakresie związanym z bezpieczeństwem statku i pracami wykonywanymi na statku. DLA OSÓB NIEPOSIADAJĄCYCH ŚWIADECTWA STARSZEGO MOTORZYSTY Tabela zbiorcza Objaśnienia: W -wykłady; C - ćwiczenia; L - laboratorium; S - symulator; Σ - suma godzin. Program szkolenia Wiedza Definicje obciążenia i naprężenia, naprężenia dopuszczalnego, jednostki miary. Podstawowe metody badań wytrzymałościowych: rozciągania, ściskania, skręcania, ścinania, zginania, prób zmęczeniowych oraz badania lin stalowych. Podstawowe pojęcia mechaniki ciała doskonale sztywnego (punkt materialny, ciało doskonale sztywne, ruch ciała, siła i moment siły). Pojęcia wielkości wektorowych (siła skupiona, moment siły, prędkość, przyspieszenie itp.) i wielkości skalarnych (masa, droga, czas, energia, ciepło). Zasady statyki sztywnych układów mechanicznych. Typy i rodzaje więzów stosowane w mechanizmach i maszynach (przegub walcowy i kulisty, podpora przesuwna i nieprzesuwna, utwierdzenie, cięgno). Rodzaje układów sił (zbieżne, równoległe, płaskie, przestrzenne). Pojęcie wypadkowej układu sił. Warunki równowagi statycznej płaskiego (w szczególności zbieżnego i równoległego) układu sił. Rozkład naprężeń w obciążonych płytach, belkach i podporach. Budowę i zasadę działania typowych urządzeń do transportu pionowego i poziomego w siłowni okrętowej. Siły działające na elementy urządzeń do transportu pionowego i poziomego w siłowni okrętowej. Zasady bezpiecznego stosowania urządzeń do transportu pionowego i poziomego w siłowni okrętowej. Zasady bezpiecznego mocowania i transportu elementów urządzeń w siłowni. Prędkość i przyspieszenie punktu materialnego; składowa styczna i normalna przyspieszenia. Ruch punktu po okręgu (np. ruch punktu koła zębatego); prędkość i przyspieszenie liniowe i kątowe punktu materialnego. Funkcja koła zamachowego. Pojęcie niewyważenia wirnika sztywnego (wirnik elektryczny, koło zębate, tarcza szlifierska, śruba itp.). Zasady wyważania statycznego i dynamicznego. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy do interpretacji zjawisk z zakresu mechaniki i wytrzymałości materiałów. Program szkolenia Wiedza Podstawowe pojęcia z termodynamiki: ciśnienie, temperatura, masa, energia, ciepło, praca, jednostki. Układ termodynamiczny, parametry, równowaga termodynamiczna. Prawa gazów doskonałych, gaz doskonały, gaz półdoskonały, gaz rzeczywisty. Prawo Boyle’a-Mariotte’a, prawo Gay-Lussaca, prawo Charlesa. Równanie stanu gazu (Clapeyrona). Podstawy miernictwa parametrów w procesach termodynamicznych. Pojemność cieplna właściwa, entalpia, entropia. I zasada termodynamiki. Praca bezwzględna, użyteczna i techniczna. Sformułowanie i równania pierwszej zasady termodynamiki. Przemiany termodynamiczne gazów: przemiana izochoryczna, izotermiczna, izobaryczna, adiabatyczna, politropowa. II zasada termodynamiki. Sformułowania II zasady termodynamiki. Obiegi termodynamiczne. Obieg Carnota. Obiegi porównawcze tłokowych silników spalinowych. Obieg Otto, Diesla, Sabathe’a. Wykresy pracy sprężarek jedno- i wielostopniowych. Termodynamika pary wodnej, wytwarzanie pary, para mokra i przegrzana, parametry pary. Wykres p-v oraz i-p dla wody. Wykresy entropowe pary: wykres T-s oraz i-s. Dławienie pary. Obiegi chłodnicze, bilans cieplny obiegu chłodniczego. Parametry powietrza wilgotnego. Entalpia powietrza wilgotnego. Wykres i-x powietrza wilgotnego. Przemiany izobaryczne powietrza wilgotnego. Charakterystyczne rodzaje ruchu ciepła: przewodzenie, unoszenie, promieniowanie, przenikanie przez przegrodę. Wpływ zanieczyszczeń powierzchni na intensywność ruchu ciepła. Metody intensyfikacji ruchu ciepła. Rodzaje wymienników ciepła. Bilans wymiennika ciepła. Teoretyczne podstawy procesów spalania, skład chemiczny paliwa, rodzaje spalania. Skład spalin. Definicja i metoda wyznaczania wartości opałowej paliw ciekłych. Równanie Bernoullego. Rodzaje i kryteria oceny przepływów. Opory przepływu przez elementy hydrauliczne. Charakterystyki elementów hydraulicznych i rurociągu. Umiejętności Stosowanie wiedzy w interpretacji zjawisk zachodzących w maszynach, urządzeniach i instalacjach statkowych. Określanie podstawowych parametrów pary wodnej. Wyznaczanie podstawowych parametrów powietrza wilgotnego. Dokonanie bilansu wymiennika ciepła. Program szkolenia Wiedza Typy statków i rozplanowanie przestrzenne. Geometria kadłuba statku: wymiary główne i przekroje, linie teoretyczne, stosunki wymiarów głównych, współczynniki pełnotliwości kadłuba i ich wpływ na eksploatację statku. Definicje wolnej burty, linie ładunkowe. Sposoby sterowania statkiem, utrzymywanie i zmiana kursu, manewrowanie. Konstrukcja kadłuba statku. Symbole używane w rysunkach konstrukcyjnych statku (przekroje i złady). Materiały służące do budowy statków. Typowe wyposażenie pokładowe różnych typów statków. Wyposażenie ratownicze statku zgodne z aktualnymi przepisami. Pojęcia i warunki pływalności i niezatapialności statku. Pojęcia: środek ciężkości, środek wyporu, warunki równowagi, metacentrum poprzeczne, wpływ operacji masowych. Pojęcia: stateczność poprzeczna, wzdłużna, dynamiczna. Cele i skutki balastowania. Rodzaje obciążeń kadłuba, zginanie i skręcanie kadłuba, wytrzymałość lokalną i ogólną kadłuba, wykresy sił tnących i momentów gnących, wpływ operacji masowych na zmiany sił tnących i momentów gnących. Typowe uszkodzenia kadłuba, kryteria oceny. Statkowe plany awaryjne. Zasady zachowania podczas alarmów i sytuacji awaryjnych. Obowiązki członków załogi statku w sytuacjach awaryjnych. Dokumentacja konstrukcyjna i statecznościowa statku. Rola Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO) i instytucji klasyfikacyjnych w nadzorze technicznym kadłuba statku. Umiejętności Posługiwanie się dokumentacją konstrukcyjną statku w celu opisu budowy statku. Odczytywanie zanurzenia statku. Odczytywanie ilości ładunku w zbiorniku na podstawie sondaży. Program szkolenia Wiedza Zasada działania, klasyfikacja i ogólna budowa silników o zapłonie samoczynnym. Wytwarzanie, zapłon i spalanie mieszaniny paliwowo-powietrznej. Obiegi teoretyczne i porównawcze silników o zapłonie samoczynnym. Obiegi rzeczywiste silników o zapłonie samoczynnym, wykresy indykatorowe. Zasady interpretacji wykresów indykatorowych. Czynniki wpływające na wykres indykatorowy. Proces ładowania (przebieg, parametry, ustawienie rozrządu, wpływ prędkości i obciążenia). Sprężanie (przebieg, parametry). Proces tworzenia mieszaniny palnej (rozpylenie paliwa, makro- i mikrostruktura strugi, parametry rozpylania paliwa, mieszanie z powietrzem i odparowanie). Proces spalania (opóźnienie samozapłonu, fazy spalania, szybkość spalania, maksymalne ciśnienie spalania). Diagnostyka procesu wtrysku i spalania. Podstawy procesów doładowania. Cel i sposoby realizacji procesów doładowania. Wykorzystanie energii spalin wylotowych: system pulsacyjny i stałociśnieniowy. Parametry powietrza doładowującego, chłodzenie, wykraplanie pary wodnej. Wpływ czynników eksploatacyjnych na parametry pracy układów doładowania. Definicje: momentu obrotowego, prędkości obrotowej, średniego ciśnienia indykowanego i użytecznego, mocy indykowanej i użytecznej, sprawności indykowanej, mechanicznej i ogólnej, jednostkowego zużycia paliwa. Metody pomiaru wskaźników energetycznych silnika na statku. Bilans cieplny i wykres Sankeya silnika okrętowego. Budowa, technologia wykonanie i materiały podstawowych elementów kadłuba: podstawa, skrzynia korbowa, blok cylindrowy, tuleja cylindrowa, głowica, śruby ściągowe, śruby fundamentowe. Budowa, technologia wykonanie i materiały podstawowych elementów układu korbowo-tłokowego: tłoki, sworznie tłoka, pierścienie tłokowe, trzon tłoka, wodzik, korbowód, wał korbowy, łożyska układu korbowego. Budowa i elementy zaworowego układu rozrządu: krzywka, popychacz, laska popychacza, dźwignia zaworowa, zespół zaworu grzybkowego ze sprężyną. Budowa i elementy hydraulicznego układu napędu zaworu wylotowego. Pojęcie luzu zaworowego i jego regulacja. Budowa układu zasilania paliwem napędzanego mechanicznie i zasada sterowania dawką paliwa. Budowa i działanie pomp wtryskowych. Budowa wtryskiwaczy i pompowtryskiwaczy. Charakterystyka przewodów wysokociśnieniowych paliwa. Budowa układu zasobnikowego zasilania paliwem i zasada sterowania dawką paliwa. Zasada sterowania dawką paliwa w silnikach dwupaliwowych. Cel chłodzenia elementów silnika i zadanie czynnika chłodzącego. Parametry czynników chłodzących. Funkcje oleju smarowego w silniku. Budowa instalacji smarowania silnika. Budowa i elementy składowe instalacji powietrza doładowującego. Typy i budowa turbosprężarki. Siły bezwładności w układzie korbowo-tłokowym i zasada ich wyrównoważenia. Przykłady wyrównoważenia sił i momentów bezwładności w silnikach wielocylindrowych. Budowa i działanie koła zamachowego. Drgania skrętne wału korbowego - zakresy rezonansu drgań skrętnych. Tłumiki drgań skrętnych: budowa, działanie i zalecenia eksploatacyjne. Zasady tworzenia momentu napędowego w czasie rozruchu pneumatycznego, działanie elementów w pneumatycznej instalacji rozruchu, działanie rozdzielacza i zaworu rozruchowego. Zasady przesterowania wału korbowego w czasie rozruchu w dwóch kierunkach obrotów silnika (nawrotność). Zabezpieczenia w systemie sterowania silnikiem. Działanie układu sterowania podczas manewrowania silnikiem. Czynności obsługowe silnika spalinowego (napęd główny i pomocniczy): przygotowanie do ruchu, nadzór w czasie pracy, nadzór w czasie manewrów, zatrzymanie silnika. Wybrane zagadnienia eksploatacyjne okrętowego spalinowego silnika tłokowego: układ tłokowo-korbowy, układ wtryskowy, układ smarowania łożysk, układ smarowania gładzi cylindrowej, układ rozruchowy i rozruchowo-nawrotny, układ doładowania. Procedury postępowania w awaryjnych stanach pracy silnika okrętowego. Umiejętności Wykonanie podstawowych czynności obsługowych silnika spalinowego tłokowego: przygotowanie instalacji obsługujących silnik i silnika do ruchu, uruchomienie silnika, regulacja parametrów pracy silnika, nadzór w czasie pracy, odczyty parametrów i interpretacja, zatrzymanie silnika. Dokonywanie nastaw pomp wtryskowych. Dokonywanie oceny stanu technicznego wtryskiwaczy. Pomierzanie lub wyznaczanie i interpretacja podstawowych wskaźników energetycznych silnika: przebieg procesu sprężania i spalania w funkcji kąta obrotu wału korbowego, ciśnienie sprężania, ciśnienie maksymalne spalania, średnie ciśnienie indykowane i użyteczne, moc indykowana i użyteczna. Program szkolenia Wiedza Rodzaje siłowni okrętowych i związanych z nimi układów napędowych głównych statku. Rodzaje instalacji statku i siłowni. Sposoby klasyfikacji i rodzaje siłowni okrętowych. Budowa siłowni okrętowej, głównego układu napędowego i elektrowni okrętowej. Rozmieszczenie mechanizmów i urządzeń siłowni okrętowej. Pojęcia: bilansu energetycznego siłowni okrętowej z wyszczególnieniem elementów składowych, sprawności energetycznej siłowni i sprawności ogólnej napędu głównego oraz jej elementy składowe. Budowa i zasada działania podstawowych i pomocniczych instalacji obsługujących statek oraz siłownię okrętową wraz z ich prawidłowymi parametrami pracy. Budowa i zasada działania instalacji wody morskiej. Budowa i zasada działania instalacji wody słodkiej. Budowa i zasada działania centralnych instalacji chłodzenia, chłodzenia silników głównych i pomocniczych. Budowa i zasada działania instalacji paliwowej z wyszczególnieniem transportu, przechowywania, oczyszczania i zasilania paliwem silników i kotłów okrętowych. Budowa i zasada działania instalacji oleju smarowego z wyszczególnieniem transportu, przechowywania, oczyszczania oleju smarowego dla poszczególnych urządzeń siłowni okrętowej. Budowa i zasada działania instalacji pomocniczych grzewczych: parowo-wodnej oraz oleju termicznego. Budowa i zasada działania instalacji utylizacji energii strat cieplnych oraz czynniki wpływające na celowość zastosowania utylizacji strat energii, źródła energii strat i możliwości ich wykorzystania. Budowa i zasada działania instalacji zęzowych. Budowa i zasada działania instalacji balastowych. Budowa i zasada działania instalacji sprężonego powietrza. Opory kadłuba statku. Siła naporu śruby i moc zapotrzebowana napędu. Napęd statku, główne typy układów napędowych. Rodzaje silników napędów głównych i pomocniczych, charakterystyki podstawowe. Specyfikacja osiągów silników. Podstawy doboru silników napędu głównego. Ograniczenia eksploatacyjne obciążeń silników, czynniki eksploatacyjne wpływające na te ograniczenia, dopuszczalne przeciążenia silników głównych. Podstawy współpracy silnika, śruby i kadłuba w stanach ustalonych i przejściowych, w różnych warunkach pływania. Układy napędowe pośrednie, cechy i właściwości charakterystyczne. Zasady bezpiecznego włączania i wyłączania poszczególnych urządzeń siłowni. Organizacja pracy w siłowni. Rutynowe czynności związane z przyjmowaniem, pełnieniem i przekazywaniem wachty. Zasady eksploatacji statku, w szczególności silników napędowych, w zróżnicowanych warunkach klimatycznych. Umiejętności Wykonanie czynności związanych z przejęciem, pełnieniem i przekazaniem wachty. Posługiwanie się listą kontrolną (check list). Interpretowanie schematów siłowni okrętowej. Odczytywanie parametrów pracy poszczególnych instalacji, mechanizmów i urządzeń siłowni. Prowadzenie dziennika maszynowego. Lokalizowanie niesprawności poszczególnych instalacji, mechanizmów i urządzeń siłowni, podejmowanie prawidłowych decyzji eksploatacyjnych. Określanie elementów składowych siłowni okrętowej z wyszczególnieniem: elementów głównego układu napędowego i elektrowni okrętowej oraz mechanizmów pomocniczych siłowni. Przygotowywanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania podstawowych i pomocniczych instalacji statku i siłowni okrętowej. Przygotowywanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania instalacji wody morskiej, wody słodkiej, centralnej instalacji chłodzenia, chłodzenia silników głównych i pomocniczych. Przygotowywanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania instalacji paliwowej z wyszczególnieniem transportu, przechowywania, oczyszczania i zasilania paliwem silników i kotłów okrętowych. Przygotowywanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania instalacji oleju smarowego z wyszczególnieniem transportu, przechowywania, oczyszczania oleju smarowego dla poszczególnych urządzeń siłowni okrętowej. Przygotowywanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania instalacji pomocniczej grzewczej: parowo-wodnej oraz oleju termicznego. Przygotowywanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania instalacji spalin wylotowych silników i kotłów. Przygotowywanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania instalacji zęzowej. Przygotowywanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania instalacji balastowej, bezpieczne wykonywanie operacji balastowych. Przygotowywanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania instalacji sprężonego powietrza. Prowadzenie bieżącej eksploatacji silników napędowych statku. Dostosowywanie bieżących osiągów silników do warunków pracy wynikających ze zmiennych stref pływania statków, właściwości paliwa i stanu technicznego silnika oraz instalacji obsługujących. Eksploatowanie silników napędowych i innych urządzeń statku w warunkach szczególnych - przeciążenia, trudne warunki pogodowe. Właściwie stosowanie zaleceń technicznych dotyczących zakresów prędkości obrotowych - rezonansowych silników napędowych. Przygotowywanie do uruchomienia wszystkich niezbędnych instalacji obsługujących silniki napędowe. Stosowanie procedur uruchomienia, nadzoru w czasie pracy oraz odstawiania wszystkich instalacji obsługujących silniki napędowe. Uruchamianie systemu zasilania elektrycznego statku: agregaty prądotwórcze awaryjne, główne, zasilanie z lądu. Przygotowywanie do rozruchu silników napędu głównego i pomocniczego statku. Przeprowadzanie rozruch silników, utrzymywanie nadzoru w czasie pracy i odstawianie zgodnie z wymogami bezpieczeństwa i eksploatacji. Stosowanie procedur postępowania ze ściekami i odpadami ropopochodnymi. Stosowanie procedur postępowania w przypadku awarii silników napędowych oraz innych istotnych urządzeń i systemów funkcjonalnych statku. Posługiwanie się systemem łączności wewnętrznej statku. Program szkolenia Wiedza Klasyfikacja, budowa, wielkości charakterystyczne i charakterystyki układów pompowych. Klasyfikacja pomp, przeznaczenie. Budowa i zasada działania pomp wirowych, parametry pracy pomp, charakterystyki przepływu, mocy i sprawności, charakterystyki zupełne, wpływ czynników konstrukcyjnych i eksploatacyjnych na przebieg charakterystyk pomp, wyróżniki szybkobieżności, ich wpływ na charakterystyki pomp wirowych. Siły hydrauliczne działające na wirnik, sposoby równoważenia. Budowa i zasada działania pomp wyporowych, parametry pracy, charakterystyki przepływu, mocy i sprawności, wpływ czynników eksploatacyjnych na przebieg charakterystyk pomp. Zasady współpracy pomp w instalacjach (szeregowa i równoległa). Warunki sprzyjające, przebieg i skutki zjawiska kawitacji w instalacjach pompowych, sposoby zapobiegania. Zasady obsługi pomp (przygotowanie, uruchomienie, nadzór w czasie pracy, wyłączenie z ruchu). Najczęstsze usterki pomp w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania. Klasyfikacja, cechy eksploatacyjne i zastosowanie strumienic. Budowa i wielkości charakterystyczne strumienic, parametry pracy, charakterystyki strumienic. Zasady współpracy strumienicy z instalacją. Sprężarki: podział, klasyfikację i zastosowanie sprężarek. Sprężarki wyporowe: budowę i zasadę działania, wykresy p(V), T(s), rzeczywisty współczynnik objętościowy, sprężanie wielostopniowe, temperaturę końca sprężania, chłodzenie i smarowanie sprężarek. Rozrząd sprężarek wyporowych. Wielkości charakterystyczne sprężarek wyporowych, parametry pracy sprężarek wyporowych, zasady współpracy z instalacją sprężonego powietrza. Zasady pomiaru i regulację wydajności sprężarki powietrza na statku. Najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie). Najważniejsze czynności w trakcie przeglądów sprężarek wyporowych (pomiar przestrzeni szkodliwej, regulacja, regulację ciśnienia międzystopniowego). Najczęstsze usterki sprężarek wyporowych w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania. Zabezpieczenia sprężarek i instalacji sprężonego powietrza. Sprężarki wirowe: budowa i zasada działania, wykres p(V), T(s), sprężanie wielostopniowe, temperatura końca sprężania, chłodzenie i smarowanie sprężarek. Wielkości charakterystyczne sprężarek wirowych, charakterystyki sprężarek wirowych, parametry pracy sprężarek wirowych. Zasady współpracy z instalacją sprężonego powietrza, regulacja wydajności. Dmuchawy i wentylatory: charakterystyki, współpraca z instalacją wentylacyjną. Rodzaje zanieczyszczeń paliw i olejów, wpływ na eksploatację urządzeń i instalacji okrętowych. Zjawisko sedymentacji grawitacyjnej, podstawy teoretyczne, zastosowanie zjawiska w wirówkach. Budowa wirówek. Zasady doboru wirówek pod kątem wydajności dla różnych instalacji siłowni, dobór metod i parametrów wirowania paliw okrętowych, dobór metod i parametrów wirowania olejów smarowych. Najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie). Najczęstsze usterki wirówek w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania. Filtrowanie: podstawy teoretyczne, przegrody filtracyjne, wielkości charakterystyczne przegród. Budowa i obsługa filtrów paliwowych i olejowych. Podstawy ruchu ciepła, przewodzenie, unoszenie przenikanie i promieniowanie ciepła, wielkości charakterystyczne procesu. Podział, budowa i zastosowanie wymienników ciepła. Wymienniki ciepła współprądowe, przeciwprądowe, z prądem mieszanym. Elementy konstrukcyjne wymienników ciepła. Parametry pracy wymienników ciepła. Zasady obsługi wymienników ciepła, układy automatycznej regulacji temperatury czynników. Rodzaje korozji i sposoby zapobiegania w wymiennikach ciepła. Metody czyszczenia, konserwacji i procedury prób szczelności wymienników ciepła. Przepisy instytucji klasyfikacyjnych dotyczące wymienników ciepła. Budowa, zasada działania i obsługa wyparowników podciśnieniowych. Najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie). Najczęstsze usterki w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania. Budowa, zasada działania i obsługa urządzeń działających z wykorzystaniem zjawiska odwróconej osmozy. Najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie) urządzeń działających z wykorzystaniem zjawiska odwróconej osmozy. Najczęstsze usterki w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania w urządzeniach działających z wykorzystaniem zjawiska odwróconej osmozy. Przepisy instytucji klasyfikacyjnych dotyczące urządzeń wytwarzających wodę słodką. Budowa, zasada działania i obsługa urządzeń do odolejania wód zęzowych. Przepisy instytucji klasyfikacyjnych dotyczące urządzeń do odolejania wód zęzowych. Budowa, zasada działania i obsługa urządzeń do oczyszczania ścieków sanitarnych. Przepisy instytucji klasyfikacyjnych dotyczące urządzeń do oczyszczania ścieków sanitarnych. Teoretyczne podstawy działania instalacji hydraulicznych. Elementy instalacji hydraulicznych: pompy hydrauliczne, silniki hydrauliczne, siłowniki, zawory, rozdzielacze, przewody, zbiorniki. Najczęstsze usterki w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania. Symbole stosowane w dokumentacji instalacji hydraulicznych. Budowa i zasady obsługi elektrohydraulicznych maszyn sterowych (tłokowej, nurnikowej, łopatkowej, toroidalnej). Najważniejsze czynności obsługowe elektrohydraulicznych maszyn sterowych (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie). Najczęstsze usterki w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania w elektrohydraulicznych maszynach sterowych. Awaryjna procedura obsługi maszyny sterowej. Przepisy instytucji klasyfikacyjnych dotyczące maszyn sterowych. Zasada działania i budowa sterów strumieniowych i aktywnych. Śruby nastawne: budowa i zasada działania mechanizmu zmiany kąta wychylenia płatów śruby. Najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie) mechanizmów śruby nastawnej, najczęstsze usterki w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania. Urządzenia kotwiczne: elementy urządzenia kotwicznego. Budowa i obsługa elektrycznych kabestanów i wind kotwicznych. Budowa i obsługa hydraulicznych kabestanów i wind kotwicznych. Najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie) urządzenia kotwicznego. Najczęstsze usterki w czasie pracy urządzenia kotwicznego, objawy i sposoby ich usuwania. Przepisy instytucji klasyfikacyjnych dotyczące urządzeń kotwicznych. Instalacje otwierania i zamykania pokryw luków ładowni: instalacje hydrauliczne - budowa i obsługa, najczęstsze usterki w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania. Procedury awaryjnego zamykania i otwierania ładowni. Instalacje hydrauliczne drzwi wodoszczelnych: budowa i obsługa drzwi przedziałów wodoszczelnych, budowa i obsługa furt dziobowych i rufowych, najczęstsze usterki w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania. Urządzenia przeładunkowe podstawy budowy i zasady działania. Podstawy budowy i zasady działania dźwigów elektrycznych i hydraulicznych. Stabilizatory przechyłów: rodzaje i zastosowania stabilizatorów przechyłów. Budowa i obsługa urządzeń i instalacji stabilizacji przechyłów. Windy łodziowe: budowa i obsługa wind łodzi ratunkowych, budowa i obsługa zrzutni łodzi ratunkowych. Umiejętności Uruchamianie, ocena prawidłowości parametrów pracy, regulowanie parametrów pracy i wyłączanie z ruchu pompy. Przygotowanie sprężarki i instalacji sprężonego powietrza do ruchu. Załączanie sprężarki, odczytywanie i interpretowanie wartości parametrów pracy sprężarki, ocena prawidłowości wartości parametrów na podstawie zaleceń producenta, wykonywanie czynności obsługowych w trakcie pracy sprężarki, wyłączanie sprężarki. Dokonywanie pomiaru wydajności sprężarki i porównywanie z wymaganiami instytucji klasyfikacyjnych. Zdemontowanie, ocena stanu elementów i zmontowanie bębna wirówki. Przezbrojenie bębna wirówki: klaryfikator → puryfikator lub puryfikator → klaryfikator. Dobór parametrów wirowania różnych rodzajów paliw okrętowych. Przygotowanie do pracy wirówki paliwa w systemie obsługi ręcznej i automatycznej. Uruchamianie, ocena prawidłowości parametrów pracy, wyłączanie z ruchu wirówki paliwa. Nastawianie parametrów wirowania obiegowych olejów smarowych. Uruchamianie, ocena prawidłowości parametrów pracy i wyłączanie z ruchu wirówki olejowej. Interpretowanie schematów instalacji hydraulicznych. Program szkolenia Wiedza Teoretyczne podstawy pracy kotłów okrętowych. Procesy robocze zachodzące w kotle. Klasyfikacja i budowa pomocniczych kotłów okrętowych. Budowa i zasada działania kotłów utylizacyjnych. Bilans cieplny i sprawność kotła. Elementy konstrukcyjne kotłów okrętowych. Armatura i osprzęt kotłowy. Instalacje kotłowe. Instalacje paliwowe kotłów. Palniki kotłowe. Automatyka regulacji wydajności kotłów. Instalacje bezpieczeństwa kotłów. Obsługa kotłów okrętowych. Bezpieczeństwo obsługi kotłów okrętowych i procedury awaryjne. Wymagane właściwości wody kotłowej. Wymagane właściwości olejów diatermicznych. Blokady palnika kotła opalanego. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w bezpiecznej eksploatacji kotłów i instalacji parowych. Program szkolenia Wiedza Podstawy technologii chłodniczej: przechowywanie i transport żywności, przechowywanie i transport innych ładunków chłodzonych. Podstawowe parametry komfortu klimatycznego. Podstawy termodynamiczne obiegów chłodniczych. Obiegi chłodnicze stosowane na statkach. Oznaczenia i symbole stosowane w schematach chłodniczych. Klasyfikacja i zastosowanie obiegów chłodniczych. Czynniki chłodnicze, właściwości, oznaczenia, zastosowanie, zamienność czynników chłodniczych. Budowa i zasada działania instalacji chłodni prowiantowych. Budowa i zasada działania instalacji ładowni chłodzonych. Budowa i zasada działania kontenerów chłodzonych. Budowa i zasada działania instalacji klimatyzacji pomieszczeń. Parametry pracy obiegów chłodniczych. Sprężarki i agregaty chłodnicze: klasyfikacja i zastosowanie sprężarek chłodniczych. Budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek tłokowych. Budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek śrubowych. Budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek spiralnych. Budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek agregatów chłodniczych. Budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa chłodziarek i zamrażarek. Regulacja wydajności sprężarek chłodniczych. Przyrządy pomiarowo-kontrolne sprężarek. Najczęstsze usterki w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania. Aparatura chłodnicza: wymienniki ciepła (skraplacze, chłodnice, podgrzewacze, parowniki), osuszacze, odolejacze, odgazowywacze, odpowietrzacze, pompy ziębnika, zbiorniki ziębnika i oleju. Instalacje pomocnicze: ziębnika, oleju, odszraniania. Zasady współpracy sprężarki z instalacją chłodniczą. Automatyzacja nadzoru urządzeń i instalacji chłodniczych: przyrządy pomiarowo-kontrolne, zabezpieczenia instalacji chłodniczych, układy regulacji ciśnień, temperatur, poziomów. Procedura przygotowania instalacji do pracy i uruchomienie. Zasady nadzoru i regulacji temperatur. Zasady kontroli szczelności instalacji. Zasady kontroli ilości czynnika chłodniczego w obiegu i uzupełnianie. Zasady kontroli ilości oleju w obiegu i uzupełnianie. Procedury odszraniania. Procedury wyłączenia instalacji. Najczęstsze usterki w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania występujące w instalacjach chłodniczych. Cele stosowania wentylacji i klimatyzacji pomieszczeń: zasady regulacji temperatury i wilgotności powietrza. Cele stosowania wentylacji ładowni chłodzonych: zasady regulacji temperatury i wilgotności powietrza. Zasady tworzenia bilansu cieplnego komory chłodzonej i wpływ warunków zewnętrznych na składowe bilansu. Zasady bezpiecznej pracy w obsłudze instalacji chłodniczych. Procedury obsługowe w stanach awaryjnych. Przepisy instytucji klasyfikacyjnych dotyczące instalacji chłodniczych, dokumenty statkowe. Umiejętności Posługiwanie się schematami instalacji chłodniczych w celu wyjaśniania zasady działania, przygotowania do uruchomienia, wyłączenia, przygotowania do demontażu elementów instalacji, oczyszczania, uzupełniania czynnika, oleju smarowego, odsysania czynnika, remontów, umiejscawiania usterek. Przygotowanie do uruchomienia i uruchamianie, odczytywanie parametrów pracy (kontrola ciśnień, temperatur, wilgotności, poboru prądu, hałasu itp.), ocena ich poprawności, regulowanie nastaw i zatrzymywanie instalacji chłodniczej i klimatyzacyjnej. Realizowanie czynności obsługi okresowej: uzupełnianie ziębnika i ziębiwa, uzupełnianie lub wymiana oleju smarnego, odpowietrzanie, odszranianie, wykrywanie i usuwanie nieszczelności, odwadnianie instalacji. Interpretowanie odczytów przyrządów pomiarowych. Dokonywanie nastaw w układach automatyki chłodniczej i klimatyzacyjnej. Prowadzenie dokumentacji związanej z eksploatacją instalacji chłodniczych i klimatyzacyjnych. Program szkolenia Wiedza Lepkość, gęstość, definicje, jednostki, podstawowe metody pomiaru. Rodzaje tarcia, smarowania, zużycia. Rodzaje płynów eksploatacyjnych stosowanych na statku, ich właściwości i podstawowe klasyfikacje: wody naturalne, wody techniczne: woda morska, woda kotłowa, woda chłodząca silniki, woda sanitarna, woda pitna, paliwa, środki smarowe, ciecze hydrauliczne, czynniki chłodnicze, oleje termiczne, chemikalia stosowane w celu czyszczenia i konserwacji, dodatki do wybranych płynów eksploatacyjnych: dodatki do wody kotłowej, dodatki do wody chłodzącej, dodatki do wody wyparownika, dodatki do wody morskiej dodatki do paliw, powietrze, spaliny. Metody otrzymywania wybranych płynów eksploatacyjnych: paliwo, środki smarowe, ciecze hydrauliczne, oleje termiczne. Wpływ pochodzenia i procesów wytwarzania wybranych płynów eksploatacyjnych na ich właściwości: paliwo, środki smarowe, ciecze hydrauliczne, oleje termiczne. Wpływ właściwości płynów na eksploatację instalacji: wody techniczne: woda morska, woda kotłowa, woda chłodząca silniki, woda sanitarna, woda pitna, paliwa, środki smarowe, ciecze hydrauliczne, czynniki chłodnicze, oleje termiczne, chemikalia stosowane w celu czyszczenia i konserwacji, dodatki do wybranych płynów eksploatacyjnych: dodatki do wody kotłowej, dodatki do wody chłodzącej, dodatki do wody wyparownika, dodatki do wody morskiej, dodatki do paliw, powietrze, spaliny. Zagadnienia eksploatacyjne wybranych instalacji: instalacja zasilania paliwem, komora spalania (silnik tłokowy, kocioł), instalacje smarowania łożysk i chłodzenia olejami, instalacja smarowania tulei cylindrowych, instalacje hydrauliczne, instalacje z olejami termicznymi. Zasady pobierania próbek płynów eksploatacyjnych oraz ich wpływ na wyniki analiz. Starzenie i zanieczyszczenia wybranych płynów eksploatacyjnych: woda kotłowa, woda chłodząca, paliwo, środki smarowe, ciecze hydrauliczne, oleje termiczne. Podstawowe analizy wybranych płynów eksploatacyjnych: woda kotłowa, woda chłodząca, paliwo, oleje smarowe, ciecze hydrauliczne, oleje termiczne. Metody użytkowania płynów eksploatacyjnych: dobór, zamówienie, odbiór, magazynowanie, kontrola własności użytkowych, usuwanie zanieczyszczeń, wartości ostrzegawcze i graniczne parametrów płynów eksploatacyjnych, przywracanie właściwości użytkowych, wymiana, utylizacja. Dane dotyczące zamienności i mieszalności wybranych płynów eksploatacyjnych. Zasady bezpiecznej pracy z wybranymi płynami eksploatacyjnymi i chemikaliami stosowanymi na statku. Podstawowe informacje zawarte w MSDS (Material Safety Data Sheet). Umiejętności Identyfikowanie płynów eksploatacyjnych na podstawie specyfikacji handlowej i ich przydatności w przewidywanym zastosowaniu. Wykonywanie podstawowych analiz wybranych płynów eksploatacyjnych przy pomocy statkowych zestawów przenośnych: woda kotłowa, woda chłodząca, paliwo, oleje smarowe, ciecze hydrauliczne, oleje termiczne. Interpretowanie wyników analiz próbek wybranych płynów eksploatacyjnych. Podejmowanie właściwych decyzji eksploatacyjnych w oparciu o wyniki analiz wybranych płynów: woda kotłowa, woda chłodząca, paliwo, oleje smarowe, ciecze hydrauliczne, oleje termiczne. Dobór środków ochrony osobistej i wskazanie niezbędnych środków bezpieczeństwa przy używaniu lub kontakcie z wybranymi płynami eksploatacyjnymi lub chemikaliami. Korzystanie z kart MSDS (Material Safety Data Sheet). Program szkolenia Wiedza Ogólne zasady bezpieczeństwa i higieny pracy w warsztacie mechanicznym. Zasady wykonywania pomiarów warsztatowych, dobór przyrządów pomiarowych. Metody kalibracji i sprawdzania przyrządów pomiarowych. Procedury bezpiecznego postępowania przy obsługiwaniu narzędzi ślusarskich ręcznych. Procedury bezpiecznego postępowania przy obsługiwaniu narzędzi ręcznych napędzanych elektrycznie, hydraulicznie i pneumatycznie. Procedury bezpiecznego postępowania przy obsługiwaniu obrabiarek. Procedury bezpiecznego postępowania przy pracach spawalniczych. Wartości parametrów spawania gazowego i elektrycznego. Technologia napraw rurociągów. Rodzaje narzędzi stosowanych w demontażu i montażu urządzeń. Zasady demontażu urządzeń, podzespołów i elementów w siłowni okrętowej oraz sposoby usuwania zanieczyszczeń, zasady wymiany elementów i podzespołów, zasady montażu i próby szczelności. Zasady bezpieczeństwa przy pracach demontażowych i montażowych. Podstawy metrologii warsztatowej: przyrządy pomiarowe stosowane w remontach maszyn i urządzeń i ich przeznaczenie, zasady pomiaru przyrządami. Metody regeneracji elementów maszyn i urządzeń: przy pomocy napawania, z wykorzystaniem żywic epoksydowych, z wykorzystaniem tworzyw sztucznych, z wykorzystaniem kompozytów. Technologia remontu okrętowych tłokowych silników spalinowych: przygotowanie i organizacja remontu silnika, pomiary przed rozpoczęciem demontażu, demontaż podstawowych zespołów silnika, weryfikacja i naprawa elementów silnika, próby silnika po remoncie. Technologia remontu turbosprężarek. Technologia remontu maszyn i urządzeń pomocniczych: pomp, sprężarek, wentylatorów, filtrów, wymienników ciepła, wirówek, urządzeń hydraulicznych, urządzeń ochrony środowiska morskiego. Technologia napraw rurociągów i armatury okrętowej. Metody wykrywania nieciągłości struktury materiału metodami: penetracyjnymi, magnetyczno-proszkowymi, ultradźwiękowymi i radiologicznymi. Zasady przeprowadzania remontów i odbiorów: kadłubów, zbiorników, kotłów i zbiorników ciśnieniowych, przekładni, linii wałów i pędników, urządzeń pokładowych, urządzeń ochrony środowiska morskiego, urządzeń automatyki i sterowania. Metody bezpiecznego przeprowadzania napraw doraźnych i tymczasowych. Umiejętności Stosowanie rysunków technicznych do prac w warsztacie. Dobieranie i stosowanie właściwych przyrządów pomiarowych. Sprawdzanie przyrządów pomiarowych (kalibracja). Dobieranie i stosowanie właściwych narzędzi ręcznych wraz z akcesoriami do operacji ślusarskich (cięcie, gradowanie, wiercenie otworów, szlifowanie, piłowanie, polerowanie, zginanie itp.). Wykonywanie podstawowych operacji obróbki skrawaniem na tokarce: toczenie powierzchni walcowych, toczenie powierzchni czołowych, toczenie powierzchni stożkowych, wiercenie otworów, wytaczanie otworów, toczenie gwintów zewnętrznych, toczenie gwintów wewnętrznych. Przygotowanie sprzętu do spawania gazowego. Przygotowanie elementów do spawania gazowego i wykonanie typowych spoin. Przygotowanie sprzętu do spawania elektrycznego. Przygotowanie elementów do spawania elektrycznego i wykonanie typowych spoiny. Usuwanie doraźnie przecieków na skorodowanych rurach. Zaślepianie wybranych odcinków instalacji pod ciśnieniem (wodne, parowe, paliwowe, olejowe). Przygotowanie wybranych odcinków rurociągów do demontażu i naprawy. Wykonanie nowych odcinków rur z kołnierzami. Sprawdzanie prostoliniowości, płaskości i prostopadłości płaszczyzn. Sprawdzanie współosiowości, prostopadłości i równoległości osi otworów. Wykonanie pomiarów odchyłek kształtu wałków (w tym czopów wału korbowego). Wykonanie pomiarów odchyłek kształtu otworów (tuleje cylindrowe, otwory łożysk panewek). Wykonanie pomiarów odchyłek położenia (tłoka, korbowodu, wału korbowego itp.). Wykrywanie nieciągłości struktury materiału metodami penetracyjnymi. Wykrywanie nieciągłości struktury materiału metodami magnetyczno-proszkowymi. Wykrywanie nieciągłości struktury materiału metodami ultradźwiękowymi. Sprawdzanie szczelności i wykonanie próby szczelności. Wykonanie pomiaru niewyważenia elementów wirujących. Wykonanie połączenia wciskowego walcowego (przez wtłaczanie, ogrzewanie, oziębianie). Wykonanie połączenia wciskowego stożkowego (przez wtłaczanie, hydrauliczne rozszerzanie piasty, ogrzewanie, oziębianie). Przeprowadzanie naprawę przez wstawianie elementów: tulejowanie, kołkowanie, szycie. Przeprowadzanie montażu połączenia śrubowego: kontrola położenia śrub, kontrola napięcia wstępnego, montaż połączeń wciskowych, montaż uszczelnień spoczynkowych. Montowanie połączeń klinowych i wpustowych. Zamontowanie wirnika i przeprowadzenie kontroli prawidłowości montażu. Montowanie i demontowanie łożysk tocznych. Montowanie wałów wielopodporowych: kontrola współosiowości otworów pod łożyska, montaż łożysk ślizgowych, pomiary luzów. Montowanie wałów wielopodporowych: sprawdzanie ułożenia wału gładkiego i wykorbionego (pomiar sprężynowania i opadu wału). Montowanie uszczelnień ruchowych. Montowanie układów tłokowo-korbowych. Montowanie układów rozrządu spalinowego silnika tłokowego. Ustawianie współosiowo wałów agregatów. Zamontowanie maszyny na fundamencie. Przeprowadzanie naprawy elementu z zastosowaniem klejów i mas chemoutwardzalnych. Program szkolenia Wiedza Podstawowe pojęcia elektrotechniki: prąd stały, przemienny, jednostki układu SI. Źródła i odbiorniki prądu. Obwody prądu elektrycznego, podstawowe prawa: definicja prądu elektrycznego, rodzaje przewodzenia prądu, podział materiałów ze względu na przewodzenie prądu, przewodzenie w półprzewodnikach, prawo Ohma, znajomość pojęć: natężenie prądu, napięcie, siła elektromotoryczna, rezystancja, jednostki podstawowe, rezystancja przewodu, rezystywność, przewodność właściwa materiałów, cieplne działanie prądu, moc prądu elektrycznego, prawa Kirchhoffa, równania obwodów złożonych prądu stałego, reguły zapisywania równań, zasady wykorzystania strzałek kierunkowych, opis metod obliczania obwodów złożonych, pole elektryczne, natężenie pola elektrycznego, prąd przesunięcia, pojemność elektryczna, jednostka pojemności, kondensatory, obwód z kondensatorem i rezystancją, stała czasu obwodu z pojemnością, energia naładowanego kondensatora, symbole stosowane w schematach elektrycznych, zasady konstruowania obwodów elektrycznych. Zjawisko elektromagnetyzmu: pole magnetyczne, obraz pola, pole prądu elektrycznego, prawo Biota i Savarta, prawo Ampere'a, natężenie pola magnetycznego, pole cewki i przewodu, reguła korkociągu prawoskrętnego, mechaniczne oddziaływanie pola magnetycznego na prąd, prosty model silnika elektrycznego, reguła lewej ręki, indukcja magnetyczna, jednostka indukcji magnetycznej, inne modele siłowego działania pola, reguły kierunkowe działania prądu w polu magnetycznym, indukcja elektromagnetyczna, SEM indukcji, strumień magnetyczny, indukcyjność obwodu elektrycznego, jednostka strumienia magnetycznego i indukcyjności, reguły kierunkowe SEM indukcji, obwód z indukcyjnością, stała czasu obwodu z indukcyjnością, energia pola uzwojenia, zasada działania prądnicy elektrycznej, SEM przewodu w polu magnetycznym, magnesowanie ciał, przenikalność magnetyczna, rodzaje materiałów magnetycznych, ferromagnetyzm, charakterystyka magnesowania ferromagnetyku, miękkie i twarde materiały magnetyczne, obwód magnetyczny, prawo Ohma dla obwodu magnetycznego, reluktancja, siły magnetyczne w obwodach. Prąd sinusoidalny jedno- i trójfazowy: prąd przemienny sinusoidalny jednofazowy, parametry prądu sinusoidalnego (wartość średnia, skuteczna, maksymalna), analityczne, graficzne i symboliczne reprezentacje prądu sinusoidalnego, przesunięcie fazowe prądu i napięcia sinusoidalnego, moc prądu sinusoidalnego, moc średnia, proste obwody prądu sinusoidalnego (RL, RC, RLC) w przedstawieniu czasowym, reaktancje, impedancja, przesunięcie fazowe, prawo Ohma dla obwodów prostych, rezonans szeregowy i równoległy, równania obwodów prądu sinusoidalnego w przedstawieniu wektorowym, obwody złożone prądu sinusoidalnego, moce prądu sinusoidalnego w ujęciu wektorowym, moc czynna, bierna, pozorna, interpretacje mocy, prądy sinusoidalne trójfazowe, wektorowe przedstawienie prądów i napięć trójfazowych, relacje ilościowe w układzie trójfazowym, symetria lub niesymetria układów trójfazowych, moce w układach trójfazowych, moc w układzie trój- i czteroprzewodowym. Transformatory: transformator jednofazowy, budowa uzwojeń i rdzeni, klasyfikacja, przekładnia napięciowa, podstawowe zależności, wykres wskazowy, zwarcie i bieg jałowy, spadek napięcia, moc znamionowa transformatora, przekładniki prądowy i napięciowy, transformator trójfazowy, budowa rdzeni i uzwojeń, kojarzenie uzwojeń, relacje napięć i prądów w transformatorze trójfazowym, pojęcie grupy połączeń, równoległa praca transformatorów, obciążenie niesymetryczne transformatora, transformatory specjalne, materiały stosowane w budowie transformatorów. Maszyny wirujące: maszyna synchroniczna, typy budowy, obciążenie i reakcja twornika, wykres wskazowy i charakterystyki maszyny, podstawowe zależności, moment maszyny synchronicznej, prąd wzbudzenia i charakterystyki regulacyjne, układy wzbudzenia (ogólnie), silnik asynchroniczny klatkowy, zasada pracy, równania i schemat zastępczy, moment maszyny, charakterystyki mechaniczne, wybrane stany pracy, tj. stan jałowy, zwarcia, zmiana częstotliwości zasilania, rozruch, praca prądnicowa, silnik asynchroniczny pierścieniowy, wybrane stany pracy maszyny, komutatorowa maszyna prądu stałego, schemat budowy maszyny, pole magnetyczne maszyny, prądnicowe obciążenie maszyny i reakcja twornika, charakterystyki zewnętrzne prądnicy, praca równoległa prądnic prądu stałego, silniki prądu stałego, schematy silników, charakterystyki mechaniczne silników, zagadnienia rozruchowe i regulacyjne silników, specjalne maszyny elektryczne, budowa maszyn wirujących, elementy składowe, materiały konstrukcyjne, technologie wykonania, technologie napraw i remontów. Podstawy pomiarów wielkości elektrycznych: analogowe i cyfrowe przyrządy pomiarowe, zasada działania, klasyfikacja, zastosowanie, dokładność, oznaczenia, metody i układy pomiarowe, budowa i działanie mierników wskazówkowych magnetoelektrycznych, elektromagnetycznych, dynamicznych, indukcyjnych, cieplnych, rezonansowych, przetwarzanie A/C, multimetry cyfrowe, pomiary prądów i napięć stałych i przemiennych, zakresy pomiarowe, pomiary mocy prądu jednofazowego i trójfazowego, pomiar energii prądu przemiennego, jakość energii elektrycznej, pomiary rezystancji różnych wielkości i różnymi metodami, metody mostkowe, metody techniczne, pomiar indukcyjności i pojemności, pomiary wielkości nieelektrycznych, próby i kalibracja czujników pomiarowych, pomiary i rejestracja przebiegów zmiennych w czasie, metody oscyloskopowe, metody komputerowe, interfejsy pomiarowe, komputerowe systemy pomiarowe. Podstawy elektrotechniki okrętowej: wytwarzanie energii elektrycznej na statku: prądnice pomocnicze, turbogeneratory, generatory wałowe, parametry i charakterystyki, układy wzbudzenia (ogólny podział), awaryjne źródła zasilania: akumulatory elektryczne, rodzaje akumulatorów, zasady eksploatacji akumulatorów, zastosowanie akumulatorów, ładowanie akumulatorów, agregaty awaryjne z awaryjną tablicą rozdzielczą, bilans elektroenergetyczny statku, wyznaczenie mocy zainstalowanej elektrowni i rodzaju źródeł energii, podział mocy zainstalowanej na jednostki, zasady ochrony przed porażeniem prądem w sieci okrętowej, wrażliwość człowieka na prąd elektryczny, prądy i napięcia bezpieczne, sieci izolowane i uziemione, zasady uziemiania, kontrola stanu upływności sieci, zasady równoległej współpracy źródeł prądu, przygotowanie, uruchomienie, włączanie do pracy równoległej, zamiana (obciążenia) prądnic. dystrybucja energii elektrycznej na statku, okrętowe instalacje wysokiego napięcia: przeznaczenie, parametry pracy, zabezpieczenia. Podstawy elektroniki: wybrane półprzewodnikowe przyrządy małej mocy, bariera styku p-n, dioda, tranzystor bipolarny, tranzystor polowy, podstawowe elementy optoelektroniczne, dioda LED, optron, elementy na ciekłych kryształach, podstawowe półprzewodniki energoelektroniczne, dioda dużej mocy, tyrystor klasyczny (SCR), tranzystor bipolarny dużej mocy, tranzystor z bramką napięciową IGBT, tyrystor GTO, tyrystor MCT, podstawy układów cyfrowych, wybrane układy elektroniki, symbole stosowane w schematach elektronicznych, zasady konstruowania obwodów elektronicznych. Podstawy elektroenergetyki okrętowej: systemy elektroenergetyczne statku i rozdział energii elektrycznej, źródła energii, praca równoległa prądnic: układy synchronizacji prądnic, układy zabezpieczeń, układy regulacji napięcia, przygotowanie, uruchomienie, synchronizacja i załączenie na szyny R.G. i obciążenie nowego generatora. rozdzielnice energii elektrycznej i ich wyposażenie, kable i przewody elektryczne, wyłączniki, zabezpieczenia, sterowanie sekwencyjne odbiorników i związane z nim wyposażenie, technika wysokich napięć, instalacja oświetleniowa: zasilanie i oświetlenie awaryjne, zasilanie z lądu. Okrętowe urządzenia łączności wewnętrznej. Eksploatacja okrętowych urządzeń elektrycznych: konserwacja i naprawy wyposażenia elektrycznego, rozdzielnic, silników elektrycznych, generatorów oraz urządzeń i instalacji prądu stałego, zgodnie z instrukcjami obsługi i dobrą praktyką. Zasady bezpiecznej pracy z urządzeniami elektrycznymi na statku, procedury odłączania obwodów i demontażu elementów obwodów, zabezpieczenia dostępu osób postronnych. Charakterystyka środków chemicznych stosowanych w naprawach i konserwacji urządzeń elektrycznych, karty MSDS. Umiejętności Wykonanie podstawowych prac warsztatowych: obróbka końcówek przewodów i kabli, demontaż, naprawa i montaż elektrycznych opraw oświetleniowych, demontaż, naprawa i montaż kontenerowych gniazd stykowych 1-fazowych i 3-fazowych, demontaż, naprawa i montaż wyłączników i gniazd rozgałęźnych różnych typów, układanie kabli w torach kablowych. Dokonanie pomiarów wielkości elektrycznych: napięcia, prądu, oporności, mocy prądu jednofazowego i trójfazowego, stanu izolacji silnika elektrycznego, stanu izolacji sieci. Sprawdzenie działania zabezpieczenia silników i prądnic: przekaźnika termobimetalicznego, bloku zabezpieczeń prądnicy synchronicznej, w tym zabezpieczeń nadmiarowo prądowych, zwarciowych i mocy zwrotnej, wyzwalaczy pod- i nadnapięciowych oraz nadprądowych w wyłącznikach zwarciowych. Wykrywanie i lokalizacja niesprawności układów elektrycznych. Stosowanie zasady bezpiecznej pracy z urządzeniami o napięciu poniżej 1 kV. Konserwowanie i naprawianie wyposażenia elektrycznego, rozdzielnic, silników elektrycznych, generatorów oraz urządzeń i instalacji prądu stałego, zgodnie z instrukcjami obsługi i dobrą praktyką. Czytanie i interpretowanie schematów elektrycznych i prostych elektronicznych. Stosowanie zasady bezpiecznej pracy z urządzeniami wysokiego napięcia - powyżej 1 kV. Program szkolenia Wiedza Podstawowe człony układu automatyki i ich charakterystyki. Struktura układu sterowania i regulacji. Schemat blokowy układu regulacji stałowartościowej. Funkcja przetwornika pomiarowego (transmitera). Podstawowe człony przetwornika pomiarowego. Proces kalibracji przetwornika pomiarowego. Przetworniki różnicy ciśnień stosowane w siłowni i sposoby ich podłączenia do pracy. Funkcje pełnione przez regulator. Sposoby wprowadzania do regulatora wartości zadanej. Rola i przeznaczenie stacyjki nastawczej. Typy regulatorów stosowanych w siłowni okrętowej. Nastawy regulatorów. Rodzaje pracy regulatora. Pozycjonery (ustawniki pozycyjne) i ich zastosowanie. Układy regulacji stałowartościowej i nadążnej; przykłady zastosowań. Diagramy układów sterowania i regulacji automatycznej. Podstawowe funkcje realizowane przez układ zdalnego sterowania SG. Funkcja wolnego obracania SG, tzw. slow turning. Stany alarmowe mogące powodować blokadę rozruchu SG. Pojęcie load program. Pojęcie critical RPM limit. Przekazywanie sterowania SG w trakcie ruchu silnika. Funkcje realizowane przez układ bezpieczeństwa pracy SG; skróty SLD, SHD, Em. Run. Różnice w sterowaniu napędem statku ze śrubą stałą i nastawną. Zabezpieczenie SG przed przeciążeniem ze śrubą stałą i nastawną. Układy sterowania pracą kotłów pomocniczych (ciśnienia pary, poziomu wody), sprężarek, wirówek. Stany alarmowe, jakie mogą pojawić się w układach sterowania pracą kotłów pomocniczych, sprężarek, wirówek; reakcja układu sterowania na stany alarmowe. Znaczenie symboli stosowane na schematach siłowni: PT, TI, FAL, TIAH, LIAHL. Oznaczenia na schematach punktów pomiarowych (przetworników) z odczytem lokalnym i zdalnym. Istota regulacji dwupołożeniowej i trójpołożeniowej. Pojęcie przetwornika A/C, C/A, podać przykład jego zastosowania. Sterowniki PLC stosowane w systemach okrętowych. Funkcje układu automatycznego sterowania procesami wytwarzania i rozdziału energii elektrycznej: przygotowanie do ruchu (gorąca rezerwa), automatyczny rozruch, automatyczne wprowadzenie do pracy równoległej, automatyzacja procesu produkcji energii: rozdział obciążeń (symetryczny, asymetryczny), technologiczne zapewnienie rezerwy mocy, obsługa odbiorników ciężkich o dużych mocach, nadzór nad pracą elektrowni: układ bezpieczeństwa (sygnały, czujniki, procedury), układ alarmowy (sygnały, czujniki, procedury), automatyczne wyłączenie ZP z pracy: wyłączenie awaryjne, wyłączenie technologiczne. Funkcje regulatora prędkości obrotowej zespołu prądotwórczego. Miejsce regulatora w układzie stabilizacji prędkości obrotowej. Dodatkowe wyposażenie umożliwiające: zdalną synchronizację, zdalny rozdział mocy (ręczny, automatyczny), zdalne zatrzymanie. Funkcje regulatora napięcia. Zasada rozdziału mocy biernej. Rola regulatora napięcia w rozdziale mocy biernej na pracujące równolegle zespoły prądotwórcze. Nadzór nad pracą elektrowni w oparciu o przykładowy system. Parametry statyczne i dynamiczne charakteryzujące jakość procesu wytwarzania energii elektrycznej. Struktura komputerowego systemu alarmów, monitoringu i sterowania oraz ich kontrola działania (testowanie). Stanowiska sterowania i wykonywane funkcje. Konfiguracja systemu nadzoru i wywoływania wachty. Umiejętności Interpretowanie podstawowych schematów układów automatyki: sterowanie pracą pomp, automatyki kotła, silników głównych. Dobór nastaw regulatorów typu PID w systemach okrętowych. Ocena nieprawidłowego działania systemu automatyki i lokalizowanie przyczyn. Podejmowanie racjonalnych działań w kierunku naprawy systemu. Identyfikowanie elementów struktury układu regulacji, np.: prędkości obrotowej SG, temperatury w instalacjach SG, lepkości paliwa. Obsługiwanie regulatorów elektronicznych, pneumatycznych i hydraulicznych. Sprawdzanie prawidłowego działania systemów pomiarowo-kontrolno-alarmowych oraz układów regulacji automatycznej i ich zabezpieczeń. Korzystanie z dokumentacji technicznej układów automatyki. Program szkolenia Wiedza Podstawowe pojęcia dotyczące ochrony środowiska morskiego. Rola transportu wodnego w gospodarce w ujęciu globalnym i regionalnym, transport jako źródło emisji zanieczyszczeń środowiska naturalnego. Rodzaje i ilości eksploatacyjnych zanieczyszczeń pochodzących ze statków: spaliny, ścieki sanitarne, wody zęzowe, płyny eksploatacyjne: paliwa, środki smarowe, czyszczące, konserwacyjne itd. śmieci, wody balastowe. Skutki oddziaływania zanieczyszczeń eksploatacyjnych na środowisko. Międzynarodowe i lokalne przepisy ochrony środowiska w eksploatacji statku. Metody i środki zapobiegania zanieczyszczeniom środowiska przez statek. Warunki stosowania technicznych środków zapobiegania zanieczyszczeniom środowiska. Rodzaje dokumentacji i odpowiedzialność za nadzór nad dokumentacją. Rodzaje i zasady inspekcji w zakresie przepisów ochrony środowiska. Prawne aspekty odpowiedzialności za zanieczyszczanie środowiska w eksploatacji statku. Rola i znaczenie członków załogi statku w ograniczaniu zanieczyszczania środowiska morskiego. Umiejętności Definiowanie podstawowych pojęć dotyczących ochrony środowiska morskiego. Wskazanie źródeł zanieczyszczeń statkowych i określanie czynników wpływających na ich ilości. Określanie wpływu poszczególnych zanieczyszczeń statkowych na środowisko. Wskazanie źródła prawa międzynarodowego dotyczącego ochrony środowiska w eksploatacji statku, nazw aktów prawnych i podstawowych wymagań dotyczących usuwania zanieczyszczeń ze statków. Opisywanie technicznych metod zapobiegania zanieczyszczeniom ze statku. Wymienianie i opisanie dokumentów określających nadzór nad procedurami dotyczącymi ochrony środowiska i wskazanie członków załogi odpowiedzialnych za nadzór nad nimi. Wymienianie rodzajów i zasad inspekcji w zakresie ochrony środowiska. Określanie odpowiedzialności członków załogi za zanieczyszczanie środowiska w eksploatacji statku. Określanie roli członków załogi w redukcji zanieczyszczeń powstających w czasie eksploatacji statku. Program szkolenia Wiedza Terminologia obejmująca budowę statku. Terminologia obejmująca: budowę, zasadę działania i obsługę urządzeń statku i siłowni oraz pełnienie wachty. Terminologia, zwroty i skróty dotyczące prac remontowych i konserwacyjnych. Terminologia, zwroty i skróty dotyczące procedur postępowania w sytuacjach alarmowych. Terminologia, zwroty i skróty stosowane w korespondencji dotyczącej eksploatacji statku. Terminologia, zwroty i skróty stosowane w listach kontrolnych (np. bunkrowania paliwa). Umiejętności Stosowanie instrukcji w zakresie opisu budowy, działania i obsługi urządzeń statkowych. Komunikowanie się z załogą w zakresie obsługi statku. Komunikowanie się w sytuacjach awaryjnych. Przygotowanie korespondencji dotyczącej: zamówień, zakresu remontów, reklamacji, opisu awarii, protokołu powypadkowego, raportu, opinii zawodowej, zezwolenia na prace specjalne. Stosowanie procedur z kodeksów ISM i ISPS. Posługiwanie się specjalistycznymi publikacjami oraz dokumentacją techniczną. Program szkolenia Wiedza Wymagania stawiane członkom załogi przez konwencję STCW. Zasady wachtowej i bezwachtowej obsługi siłowni okrętowych: zasady pełnienia wachty maszynowej, zasady przygotowania siłowni do pracy bezwachtowej. Zasady kierowania zespołem: świadomość pozycji i asertywność, rozpoznawanie priorytetów, definiowanie celów, formułowanie komunikatów, organizacja pracy, nadzór nad wykonywaniem poleceń, motywowanie. Ustawy i konwencje dotyczące bezpiecznej eksploatacji statku: wymagania SOLAS, MARPOL i ISO w zakresie zarządzania jakością, bezpieczną eksploatacją i ochroną środowiska morskiego, wymagania kodeksu ISM w zakresie bezpiecznej eksploatacji statku i ochrony środowiska w gospodarce morskiej, wymagania kodeksu ISPS w zakresie ochrony statku, aktualne akty prawne dotyczące bezpiecznej eksploatacji statku, rezolucje i wytyczne IMO, wytyczne MEPC. Zasady organizacji nadzoru technicznego statku: ogólne zasady PMS (system planowanych przeglądów) w technicznej eksploatacji statku, zasady nadzoru instytucji klasyfikacyjnych nad techniczną sprawnością statku i urządzeń statkowych, reguły dotyczące planowych i awaryjnych przeglądów technicznych maszyn i urządzeń okrętowych. Zasady organizacji i nadzoru bezpieczeństwa żeglugi i ratowania życia na morzu: statkowe plany awaryjne, zasady zachowania podczas alarmów i sytuacji awaryjnych, obowiązki członków załogi statku w sytuacjach awaryjnych, zasady postępowania członków załogi maszynowej w przypadkach szczególnych np. (blackout), awaria sterowania napędu głównego statku, maszyny sterowej. Zasady weryfikacji zdolności statku i jego załogi do bezpiecznej żeglugi morskiej, certyfikaty statkowe. Statkowe plany awaryjne. Zasady zachowania podczas alarmów i sytuacji awaryjnych. Obowiązki członków załogi statku w sytuacjach awaryjnych. Umiejętności Interpretowanie przepisów prawa dotyczących bezpiecznej eksploatacji siłowni okrętowej. Określanie wymagań stawianych członkom załóg działu maszynowego w konwencji STCW. Kierowanie zespołem. Opisywanie zasad organizacji nadzoru technicznego statku. Rozpoznawanie najważniejszych certyfikatów statkowych. Program szkolenia Wiedza Podstawy budowy ciał stałych - wpływ budowy fizycznej na właściwości materiałów. Mechanizmy niszczenia materiałów: korozja, zużycie ścierne, pękanie kruche, zmęczenie, erozja. Podstawy budowy strukturalnej stopów metali. Typy układów równowagi, składniki fazowe stopów. Techniczne stopy żelaza: stale i staliwa, żeliwa, stopy specjalne żelaza, pierwiastki stopowe i ich wpływ na właściwości stopów żelaza, znakowanie stopów żelaza, wybrane właściwości i przykłady zastosowań. Techniczne stopy metali nieżelaznych: stopy miedzi, aluminium, tytanu, niklu, magnezu, cyny, ołowiu, znakowanie stopów nieżelaznych, wybrane właściwości i przykłady zastosowań. Materiały niemetalowe: materiały naturalne: ceramika techniczna, materiały polimerowe, materiały kompozytowe: kompozyty na bazie polimerów i metali, techniczne przykłady zastosowań, materiały pomocnicze: kleje, szczeliwa, izolacje, farby, lakiery, pasty ścierne. Materiały spawalnicze. Zastosowanie metali i ich stopów w okrętownictwie. Zastosowanie materiałów naturalnych, ceramiki i polimerów w okrętownictwie. Zastosowanie kompozytów na bazie polimerów i metali w okrętownictwie. Zastosowanie klejów, szczeliw i innych materiałów pomocniczych do regeneracji części maszyn i w eksploatacji siłowni. Zastosowanie materiałów spawalniczych w okrętownictwie. Procesy metalurgiczne i odlewnicze oraz ich wpływ na właściwości metali: podstawy metalurgii i odlewnictwa, ocena prawidłowości struktur żeliwa, stali i stopów nieżelaznych. Podstawy obróbki plastycznej i jej wpływ na właściwości metali, odkształcenie plastyczne, zgniot i rekrystalizacja. Podstawy procesów obróbki cieplnej oraz ich wpływ na właściwości materiału, obróbka cieplna stopów. Przepisy instytucji klasyfikacyjnych dotyczące materiałów okrętowych. Podstawowe procesy obróbki cieplnej. Umiejętności Przeprowadzanie poprawnego doboru materiałów. Program szkolenia Wiedza Cele i zadania grafiki inżynierskiej. Podstawowe normy (formaty arkuszy, podziałki rysunkowe, pismo, linie rysunkowe i ich zastosowanie). Rysunkowe odwzorowania przedmiotów za pomocą rzutów prostokątnych na trzy i sześć rzutni. Widoki, przekroje i kłady (zasady dokonywania przekrojów i kładów). Zasady wymiarowania przedmiotów ze szczególnym uwzględnieniem sposobów wymiarowania i uproszczeń. Tolerancje wymiarów i ich oznaczenia na rysunkach. Chropowatość powierzchni i jej oznaczenia na rysunkach. Uproszczenia rysunkowe połączeń. Rysunki złożeniowe - wiadomości ogólne o czytaniu rysunku. Umiejętności Wykonanie rysunku na znormalizowanym formacie, przy zastosowaniu linii rysunkowych znormalizowanych i właściwie dobranej podziałki. Wykreślanie podstawowych konstrukcji geometrycznych, takich jak: podział odcinków, rozwinięcie okręgu metodą Kochańskiego, wielokąty foremne, wykreślenie krzywych płaskich. Rysowanie dowolnych elementów maszynowych na trzy i sześć rzutni. Dokonywanie przekroju elementu maszynowego. Poprawne zwymiarowanie elementu maszynowego z zastosowaniem wiadomości o tolerancji wymiarów rysunkowych i chropowatości powierzchni. Rysowanie: połączenia gwintowego, połączenia wielowypustowego, połączenia rurowego, połączenia spawanego, połączenia lutowanego, klejonego i skurczowego. Rysowanie prostych schematów instalacji rurociągowej statku handlowego. Wykonanie rysunku złożeniowego łożyska ślizgowego lub sprzęgła prostego. Czytanie schematów i wykresów technicznych. DLA OSÓB POSIADAJĄCYCH ŚWIADECTWO STARSZEGO MOTORZYSTY Tabela zbiorcza Objaśnienia: W - wykłady; C - ćwiczenia; L - laboratorium; S - symulator; Σ - suma godzin. Program szkolenia Wiedza Definicje obciążenia i naprężenia, naprężenia dopuszczalnego, jednostki miary. Podstawowe metody badań wytrzymałościowych: rozciągania, ściskania, skręcania, ścinania, zginania, prób zmęczeniowych oraz badania lin stalowych. Podstawowe pojęcia mechaniki ciała doskonale sztywnego (punkt materialny, ciało doskonale sztywne, ruch ciała, siła i moment siły). Pojęcia wielkości wektorowych (siła skupiona, moment siły, prędkość, przyspieszenie itp.) i wielkości skalarnych (masa, droga, czas, energia, ciepło itp.). Zasady statyki sztywnych układów mechanicznych. Typy i rodzaje więzów stosowane w mechanizmach i maszynach (przegub walcowy i kulisty, podpora przesuwna i nieprzesuwna, utwierdzenie, cięgno). Rodzaje układów sił (zbieżne, równoległe, płaskie, przestrzenne); pojęcie wypadkowej układu sił. Warunki równowagi statycznej płaskiego (w szczególności zbieżnego i równoległego) układu sił. Rozkład naprężeń w obciążonych płytach, belkach i podporach. Prędkość i przyspieszenie punktu materialnego; składowa styczna i normalna przyspieszenia. Ruch punktu po okręgu (np. ruch punktu koła zębatego); prędkość i przyspieszenie liniowe i kątowe punktu materialnego. Funkcja koła zamachowego; dobór wielkości koła zamachowego; moment zamachowy koła. Pojęcie niewyważenia wirnika sztywnego (wirnik elektryczny, koło zębate, tarcza szlifierska, śruba itp.). Zasady wyważania statycznego i dynamicznego wirników sztywnych; obciążenie łożysk niewyważonego wirnika. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy do interpretacji zjawisk z zakresu mechaniki i wytrzymałości materiałów. Program szkolenia Wiedza Podstawowe pojęcia z termodynamiki: ciśnienie, temperatura, masa, energia, ciepło, praca, jednostki. Układ termodynamiczny, parametry, równowaga termodynamiczna. Prawa gazów doskonałych, gaz doskonały, gaz półdoskonały, gaz rzeczywisty. Prawo Boyle’a-Ma-riotte’a, prawo Gay-Lusaca, prawo Charlesa. Równanie stanu gazu (Clapeyrona). Podstawy miernictwa parametrów w procesach termodynamicznych. Pojemność cieplna właściwa, entalpia, entropia. I zasada termodynamiki. Praca bezwzględna, użyteczna i techniczna. Sformułowanie i równania pierwszej zasady termodynamiki. Przemiany termodynamiczne gazów: przemiana izochoryczna, izotermiczna, izobaryczna, adiabatyczna, politropowa. II zasada termodynamiki. Sformułowania II zasady termodynamiki. Obiegi termodynamiczne. Obieg Carnota. Obiegi porównawcze tłokowych silników spalinowych. Obieg Otto, Diesla, Sabathe’a. Wykresy pracy sprężarek jedno- i wielostopniowych. Termodynamika pary wodnej, wytwarzanie pary, para mokra i przegrzana, parametry pary. Wykres p-v oraz i-p dla wody. Wykresy entropowe pary: wykres T-s oraz i-s. Dławienie pary. Obiegi chłodnicze, bilans cieplny obiegu chłodniczego. Parametry powietrza wilgotnego. Entalpia powietrza wilgotnego. Wykres i-x powietrza wilgotnego. Przemiany izobaryczne powietrza wilgotnego. Charakterystyczne rodzaje ruchu ciepła: przewodzenie, unoszenie, promieniowanie, przenikanie przez przegrodę. Wpływ zanieczyszczeń powierzchni na intensywność ruchu ciepła. Metody intensyfikacji ruchu ciepła. Rodzaje wymienników ciepła. Charakterystyka współprądowych i przeciwprądowych wymienników ciepła. Bilans wymiennika ciepła. Teoretyczne podstawy procesów spalania, skład chemiczny paliwa, rodzaje spalania. Skład spalin. Definicja i metoda wyznaczania wartości opałowej paliw ciekłych. Równanie Bernoullego. Rodzaje i kryteria oceny przepływów. Opory przepływu przez elementy hydrauliczne. Charakterystyki elementów hydraulicznych i rurociągu. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w bezpiecznej eksploatacji statku. Stosowanie wiedzy w interpretacji zjawisk zachodzących w maszynach, urządzeniach i instalacjach statkowych. Określanie podstawowych parametrów pary wodnej. Wyznaczanie podstawowych parametrów powietrza wilgotnego. Dokonanie bilansu wymiennika ciepła. Program szkolenia Wiedza Definicja i znak wolnej burty, linie ładunkowe, zanurzenie statku, trym i przechył. Sposoby sterowania statkiem, utrzymywanie i zmiana kursu, manewrowanie. Konstrukcja kadłuba statku. Symbole używane w rysunkach konstrukcyjnych statku (przekroje i złady). Materiały służące do budowy statków. Typowe wyposażenie pokładowe różnych typów statków. Wyposażenie ratownicze statku zgodne z aktualnymi przepisami. Pojęcia i warunki pływalności i niezatapialności statku. Pojęcia: środek ciężkości, środek wyporu, warunki równowagi, metacentrum poprzeczne, wpływ operacji masowych. Pojęcia: stateczność poprzeczna, wzdłużna, dynamiczna. Cele i skutki balastowania. Zasady sondowania zbiorników (woda oraz substancje ropopochodne). Rodzaje obciążeń kadłuba, zginanie i skręcanie kadłuba, wytrzymałość lokalna i ogólna kadłuba, wykresy sił tnących i momentów gnących, wpływ operacji masowych na zmiany sił tnących i momentów gnących. Typowe uszkodzenia kadłuba, kryteria oceny. Statkowe plany awaryjne. Zasady zachowania podczas alarmów i sytuacji awaryjnych. Obowiązki członków załogi statku w sytuacjach awaryjnych. Dokumentacja konstrukcyjna i statecznościowa statku. Rola Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO) i instytucji klasyfikacyjnych w nadzorze technicznym kadłuba statku. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w bezpiecznej eksploatacji statku. Posługiwanie się dokumentacją konstrukcyjną statku w celu opisu budowy statku. Odczytywanie zanurzenia statku. Przeprowadzanie sondaży zbiorników. Program szkolenia Wiedza Wytwarzanie, zapłon i spalanie mieszaniny paliwowo-powietrznej. Obiegi teoretyczne i porównawcze silników o zapłonie samoczynnym. Obiegi rzeczywiste silników o zapłonie samoczynnym, wykresy indykatorowe. Zasady interpretacji wykresów indykatorowych. Czynniki wpływające na wykres indykatorowy. Proces ładowania (przebieg, parametry, ustawienie rozrządu, wpływ prędkości i obciążenia). Sprężanie (przebieg, parametry). Proces tworzenia mieszaniny palnej (rozpylenie paliwa, makro- i mikrostruktura strugi, parametry rozpylania paliwa, mieszanie z powietrzem i odparowanie). Proces spalania (opóźnienie samozapłonu, fazy spalania, szybkość spalania, maksymalne ciśnienie spalania). Diagnostyka procesu wtrysku i spalania. Podstawy procesów doładowania. Cel i sposoby realizacji procesów doładowania. Wykorzystanie energii spalin wylotowych: system pulsacyjny i stałociśnieniowy. Parametry powietrza doładowującego, chłodzenie, wykraplanie pary wodnej. Wpływ czynników eksploatacyjnych na parametry pracy układów doładowania. Definicje: momentu obrotowego, prędkości obrotowej, średniego ciśnienia indykowanego i użytecznego, mocy indykowanej i użytecznej, sprawności indykowanej, mechanicznej i ogólnej, jednostkowego zużycia paliwa. Metody pomiaru wskaźników energetycznych silnika na statku. Bilans cieplny i wykres Sankeya silnika okrętowego. Budowa, technologia wykonanie i materiały podstawowych elementów kadłuba: podstawa, skrzynia korbowa, blok cylindrowy, tuleja cylindrowa, głowica, śruby ściągowe, śruby fundamentowe. Budowa, technologia wykonanie i materiały podstawowych elementów układu korbowo-tłokowego: tłoki, sworznie tłoka, pierścienie tłokowe, trzon tłoka, wodzik, korbowód, wał korbowy, łożyska układu korbowego. Budowa i elementy zaworowego układu rozrządu: krzywka, popychacz, laska popychacza, dźwignia zaworowa, zespół zaworu grzybkowego ze sprężyną. Budowa i elementy hydraulicznego układu napędu zaworu wylotowego. Pojęcie luzu zaworowego i jego regulacja. Budowa układu zasilania paliwem napędzanego mechanicznie i zasada sterowania dawką paliwa. Budowa i działanie pomp wtryskowych. Budowa wtryskiwaczy. Charakterystyka przewodów wysokociśnieniowych paliwa. Budowa układu zasobnikowego zasilania paliwem i zasada sterowania dawką paliwa. Zasada sterowania dawką paliwa w silnikach dwupaliwowych. Cel chłodzenia elementów silnika i zadanie czynnika chłodzącego. Parametry czynników chłodzących. Funkcje oleju smarowego w silniku. Budowa instalacji smarowania silnika. Budowa i elementy składowe instalacji powietrza doładowującego. Typy i budowa turbosprężarki. Siły bezwładności w układzie korbowo-tłokowym i zasada ich wyrównoważenia. Przykłady wyrównoważenia sił i momentów bezwładności w silnikach wielocylindrowych. Budowa i działanie koła zamachowego. Drgania skrętne wału korbowego - zakresy rezonansu drgań skrętnych. Tłumiki drgań skrętnych: budowa, działanie i zalecenia eksploatacyjne. Zasady tworzenia momentu napędowego w czasie rozruchu pneumatycznego, działanie elementów w pneumatycznej instalacji rozruchu, działanie rozdzielacza i zaworu rozruchowego. Zasady przesterowania wału korbowego w czasie rozruchu w dwóch kierunkach obrotów silnika (nawrotność). Zabezpieczenie w systemie sterowania silnikiem. Działanie układu sterowania podczas manewrowania silnikiem. Czynności obsługowe silnika spalinowego (napęd główny i pomocniczy): przygotowanie do ruchu, nadzór w czasie pracy, nadzór w czasie manewrów, zatrzymanie silnika. Wybrane zagadnienia eksploatacyjne okrętowego spalinowego silnika tłokowego: układ tłokowo-korbowy, układ wtryskowy, układ smarowania łożysk, układ smarowania gładzi cylindrowej, układ rozruchowy i rozruchowo-nawrotny, układ doładowania. Procedury postępowania w awaryjnych stanach pracy silnika okrętowego. Umiejętności Wykonywanie podstawowych czynności obsługowych silnika spalinowego tłokowego: przygotowanie instalacji obsługujących silnik i silnika do ruchu, uruchomienie silnika, regulacja parametrów pracy silnika, nadzór w czasie pracy, odczyty parametrów i interpretacja, zatrzymanie silnika. Dokonywanie nastaw pomp wtryskowych. Dokonywanie oceny stanu technicznego wtryskiwaczy. Mierzenie lub wyznaczanie i interpretowanie podstawowych wskaźników energetycznych silnika: przebiegu procesu sprężania i spalania w funkcji kąta obrotu wału korbowego, ciśnienia sprężania, ciśnienia maksymalnego spalania, średniego ciśnienia indykowanego i użytecznego, mocy indykowanej i użytecznej. Program szkolenia Wiedza Pojęcia: bilansu energetycznego siłowni okrętowej z wyszczególnieniem elementów składowych, sprawności energetycznej siłowni i sprawności ogólnej napędu głównego oraz jej elementy składowe. Budowa i zasada działania podstawowych i pomocniczych instalacji obsługujących statek oraz siłownię okrętową wraz z ich prawidłowymi parametrami pracy. Budowa i zasada działania instalacji wody morskiej. Budowa i zasada działania instalacji wody słodkiej. Budowa i zasada działania centralnych instalacji chłodzenia, chłodzenia silników głównych i pomocniczych. Budowa i zasada działania instalacji paliwowej z wyszczególnieniem poboru i wydawania (w tym procedury podłączania i odłączania węży transportowych), transportu, przechowywania, oczyszczania i zasilania paliwem silników i kotłów okrętowych. Budowa i zasada działania instalacji oleju smarowego z wyszczególnieniem transportu, przechowywania, oczyszczania oleju smarowego dla poszczególnych urządzeń siłowni okrętowej. Budowa i zasada działania instalacji pomocniczych grzewczych: parowo-wodnej oraz oleju termicznego. Budowa i zasada działania instalacji utylizacji energii strat cieplnych oraz czynniki wpływające na celowość zastosowania utylizacji strat energii, źródła energii strat i możliwości ich wykorzystania. Budowa i zasada działania instalacji zęzowych. Budowa i zasada działania instalacji balastowych. Budowa i zasada działania instalacji sprężonego powietrza. Opory kadłuba statku. Siła naporu śruby i moc zapotrzebowana napędu. Napęd statku, główne typy układów napędowych. Rodzaje silników napędów głównych i pomocniczych, charakterystyki podstawowe. Specyfikacja osiągów silników. Podstawy doboru silników napędu głównego. Ograniczenia eksploatacyjne obciążeń silników, czynniki eksploatacyjne wpływające na te ograniczenia, dopuszczalne przeciążenia silników głównych. Podstawy współpracy silnika, śruby i kadłuba w stanach ustalonych i przejściowych, w różnych warunkach pływania. Układy napędowe pośrednie, cechy i właściwości charakterystyczne. Zasady bezpiecznego włączania i wyłączania poszczególnych urządzeń siłowni. Organizacja pracy w siłowni. Rutynowe czynności związane z przyjmowaniem, pełnieniem i przekazywaniem wachty. Zasady eksploatacji statku, w szczególności silników napędowych, w zróżnicowanych warunkach klimatycznych. Umiejętności Wykonywanie czynności związanych z przejęciem, pełnieniem i przekazaniem wachty, Posługiwanie się listą kontrolną (check list). Interpretowanie schematów siłowni okrętowej. Odczytywanie parametrów pracy poszczególnych instalacji, mechanizmów i urządzeń siłowni. Prowadzenie dziennika maszynowego. Lokalizowanie niesprawności poszczególnych instalacji, mechanizmów i urządzeń siłowni, podejmowanie prawidłowych decyzji eksploatacyjnych. Określanie elementów składowych siłowni okrętowej z wyszczególnieniem: elementów głównego układu napędowego i elektrowni okrętowej oraz mechanizmów pomocniczych siłowni. Przygotowywanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania podstawowych i pomocniczych instalacji statku i siłowni okrętowej. Przygotowywanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania instalacji wody morskiej, wody słodkiej, centralnej instalacji chłodzenia, chłodzenia silników głównych i pomocniczych. Przygotowywanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania instalacji paliwowej z wyszczególnieniem transportu, przechowywania, oczyszczania i zasilania paliwem silników i kotłów okrętowych. Przygotowywanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania instalacji oleju smarowego z wyszczególnieniem transportu, przechowywania, oczyszczania oleju smarowego dla poszczególnych urządzeń siłowni okrętowej. Przygotowywanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania instalacji pomocniczej grzewczej: parowo-wodnej oraz oleju termicznego. Przygotowywanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania instalacji spalin wylotowych silników i kotłów. Przygotowywanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania instalacji zęzowej. Przygotowywanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania instalacji balastowej, bezpieczne wykonywanie operacji balastowych. Przygotowywanie do pracy, uruchamianie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawianie - wyłączanie z działania instalacji sprężonego powietrza. Prowadzenie bieżącej eksploatacji silników napędowych statku. Dostosowywanie bieżących osiągów silników do warunków pracy wynikających ze zmiennych stref pływania statków, właściwości paliwa i stanu technicznego silnika oraz instalacji obsługujących. Eksploatowanie silników napędowych i innych urządzeń statku w warunkach szczególnych - przeciążenia, trudne warunki pogodowe. Stosowanie zaleceń technicznych dotyczących zakresów prędkości obrotowych - rezonansowych silników napędowych. Przygotowywanie do uruchomienia wszystkich niezbędnych instalacji obsługujących silniki napędowe. Stosowanie procedur uruchomienia, nadzoru w czasie pracy oraz odstawiania wszystkich instalacji obsługujących silniki napędowe. Uruchamianie systemu zasilania elektrycznego statku: agregatów prądotwórczych awaryjnych, głównych, zasilania z lądu. Przygotowywanie do rozruchu silników napędu głównego i pomocniczego statku. Przeprowadzanie rozruchu silników, utrzymywanie nadzoru w czasie pracy i odstawianie zgodnie z wymogami bezpieczeństwa i eksploatacji. Stosowanie procedur postępowania ze ściekami i odpadami ropopochodnymi. Stosowanie procedur postępowania w przypadku awarii silników napędowych oraz innych istotnych urządzeń i systemów funkcjonalnych statku. Posługiwanie się systemem łączności wewnętrznej statku. Program szkolenia Wiedza Klasyfikacja, budowa, wielkości charakterystyczne i charakterystyki układów pompowych. Klasyfikacja pomp, przeznaczenie. Budowa i zasada działania pomp wirowych, parametry pracy pomp, charakterystyki przepływu, mocy i sprawności, charakterystyki zupełne, wpływ czynników konstrukcyjnych i eksploatacyjnych na przebieg charakterystyk pomp, wyróżniki szybkobieżności, ich wpływ na charakterystyki pomp wirowych, metody regulacji wydajności. Siły hydrauliczne działające na wirnik, sposoby równoważenia. Budowa i zasada działania pomp wyporowych, parametry pracy, charakterystyki przepływu, mocy i sprawności, wpływ czynników eksploatacyjnych na przebieg charakterystyk pomp, metody regulacji wydajności. Zasady współpracy pomp w instalacjach (szeregowa i równoległa). Warunki sprzyjające, przebieg i skutki zjawiska kawitacji w instalacjach pompowych, sposoby zapobiegania. Zasady obsługi pomp (przygotowanie, uruchomienie, nadzór w czasie pracy, wyłączenie z ruchu). Najczęstsze usterki pomp w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania. Klasyfikacja, cechy eksploatacyjne i zastosowanie strumienic. Budowa i wielkości charakterystyczne strumienic, parametry pracy, charakterystyki strumienic. Zasady współpracy strumienicy z instalacją. Sprężarki: podział, klasyfikację i zastosowanie sprężarek. Sprężarki wyporowe: budowę i zasadę działania, wykresy p(V), T(s), rzeczywisty współczynnik objętościowy, sprężanie wielostopniowe, temperaturę końca sprężania, chłodzenie i smarowanie sprężarek. Rozrząd sprężarek wyporowych. Wielkości charakterystyczne sprężarek wyporowych, parametry pracy sprężarek wyporowych, zasady współpracy z instalacją sprężonego powietrza. Zasady pomiaru i regulację wydajności sprężarki powietrza na statku. Najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie). Najważniejsze czynności w trakcie przeglądów sprężarek wyporowych (pomiar przestrzeni szkodliwej, regulacja, regulację ciśnienia międzystopniowego). Najczęstsze usterki sprężarek wyporowych w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania. Zabezpieczenia sprężarek i instalacji sprężonego powietrza. Sprężarki wirowe: budowa i zasada działania, wykres p(V), T(s), sprężanie wielostopniowe, temperatura końca sprężania, chłodzenie i smarowanie sprężarek. Wielkości charakterystyczne sprężarek wirowych, charakterystyki sprężarek wirowych, parametry pracy sprężarek wirowych. Zasady współpracy z instalacją sprężonego powietrza, regulacja wydajności. Dmuchawy i wentylatory: charakterystyki, współpraca z instalacją wentylacyjną. Rodzaje zanieczyszczeń paliw i olejów, wpływ na eksploatację urządzeń i instalacji okrętowych. Zjawisko sedymentacji grawitacyjnej, podstawy teoretyczne, zastosowanie zjawiska w wirówkach. Budowa wirówek. Zasady doboru wirówek pod kątem wydajności dla różnych instalacji siłowni, dobór metod i parametrów wirowania paliw okrętowych, dobór metod i parametrów wirowania olejów smarowych. Najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie). Najczęstsze usterki wirówek w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania. Filtrowanie: podstawy teoretyczne, przegrody filtracyjne, wielkości charakterystyczne przegród. Budowa i obsługa filtrów paliwowych i olejowych. Podstawy ruchu ciepła, przewodzenie, unoszenie przenikanie i promieniowanie ciepła, wielkości charakterystyczne procesu. Podział, budowę i zastosowanie wymienników ciepła. Wymienniki ciepła współprądowe, przeciwprądowe, z prądem mieszanym. Elementy konstrukcyjne wymienników ciepła. Parametry pracy wymienników ciepła. Zasady obsługi wymienników ciepła, układy automatycznej regulacji temperatury czynników. Rodzaje korozji i sposoby zapobiegania w wymiennikach ciepła. Metody czyszczenia, konserwacji i procedury prób szczelności wymienników ciepła. Przepisy instytucji klasyfikacyjnych dotyczące wymienników ciepła. Budowa, zasada działania i obsługa wyparowników podciśnieniowych. Najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie) wyparowników podciśnieniowych. Najczęstsze usterki w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania. Budowa, zasada działania i obsługa urządzeń działających z wykorzystaniem zjawiska odwróconej osmozy. Najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie) urządzeń działających z wykorzystaniem zjawiska odwróconej osmozy. Najczęstsze usterki w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania w urządzeniach działających z wykorzystaniem zjawiska odwróconej osmozy. Przepisy instytucji klasyfikacyjnych dotyczące urządzeń wytwarzających wodę słodką. Budowa, zasada działania i obsługa urządzeń do odolejania wód zęzowych. Przepisy instytucji klasyfikacyjnych dotyczące urządzeń do odolejania wód zęzowych. Budowa, zasada działania i obsługa urządzeń do oczyszczania ścieków sanitarnych. Przepisy instytucji klasyfikacyjnych dotyczące urządzeń do oczyszczania ścieków sanitarnych. Teoretyczne podstawy działania instalacji hydraulicznych. Elementy instalacji hydraulicznych: pompy hydrauliczne, silniki hydrauliczne, siłowniki, zawory, rozdzielacze, przewody, zbiorniki. Najczęstsze usterki w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania. Symbole stosowane w dokumentacji instalacji hydraulicznych. Budowa i zasady obsługi elektrohydraulicznych maszyn sterowych (tłokowej, nurnikowej, łopatkowej, toroidalnej). Najważniejsze czynności obsługowe elektrohydraulicznych maszyn sterowych (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie). Najczęstsze usterki w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania w elektrohydraulicznych maszynach sterowych. Awaryjna procedura obsługi maszyny sterowej. Przepisy instytucji klasyfikacyjnych dotyczące maszyn sterowych. Zasada działania i budowa sterów strumieniowych i aktywnych. Śruby nastawne: budowa i zasada działania mechanizmu zmiany kąta wychylenia płatów śruby. Najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie) mechanizmów śruby nastawnej, najczęstsze usterki w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania. Urządzenia kotwiczne: elementy urządzenia kotwicznego. Budowa i obsługa elektrycznych kabestanów i wind kotwicznych. Budowa i obsługa hydraulicznych kabestanów i wind kotwicznych. Najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie) urządzenia kotwicznego. Najczęstsze usterki w czasie pracy urządzenia kotwicznego, objawy i sposoby ich usuwania. Przepisy instytucji klasyfikacyjnych dotyczące urządzeń kotwicznych. Instalacje otwierania i zamykania pokryw luków ładowni: instalacje hydrauliczne - budowa i obsługa, najczęstsze usterki w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania. Procedury awaryjnego zamykania i otwierania ładowni. Instalacje hydrauliczne drzwi wodoszczelnych: budowa i obsługa drzwi przedziałów wodoszczelnych, budowa i obsługa furt dziobowych i rufowych, najczęstsze usterki w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania. Urządzenia przeładunkowe: budowa bomów ładunkowych, budowa i obsługa wind topenantowych i gajowych. Budowa i obsługa dźwigów elektrycznych, budowa i obsługa dźwigów hydraulicznych. Stabilizatory przechyłów: rodzaje i zastosowania stabilizatorów przechyłów. Budowa i obsługa urządzeń i instalacji stabilizacji przechyłów. Windy łodziowe: budowa i obsługa wind łodzi ratunkowych, budowa i obsługa zrzutni łodzi ratunkowych. Umiejętności Dokonywanie pomiaru wydajności sprężarki i porównywanie z wymaganiami instytucji klasyfikacyjnych. Program szkolenia Wiedza Teoretyczne podstawy pracy kotłów okrętowych. Procesy robocze zachodzące w kotle. Klasyfikacja i budowa pomocniczych kotłów okrętowych, Budowa i zasada działania kotłów utylizacyjnych. Bilans cieplny i sprawność kotła. Elementy konstrukcyjne kotłów okrętowych. Armatura i osprzęt kotłowy. Instalacje kotłowe. Instalacje paliwowe kotłów. Palniki kotłowe. Automatyka regulacji wydajności kotłów. Instalacje bezpieczeństwa kotłów. Obsługa kotłów okrętowych. Bezpieczeństwo obsługi kotłów okrętowych i procedury awaryjne. Wymagane właściwości wody kotłowej. Wymagane właściwości olejów diatermicznych. Blokady palnika kotła opalanego. Umiejętności Stosowanie wiedzy w bezpiecznej eksploatacji kotłów i instalacji parowych. Wykonywanie czynności obsługowych i sprawdzanie prawidłowości działania wodowskazów. Wykonywanie czynności obsługowych i sprawdzanie prawidłowości działania alarmów i blokad palnika. Program szkolenia Wiedza Podstawy technologii chłodniczej: przechowywanie i transport żywności, przechowywanie i transport innych ładunków chłodzonych. Podstawowe parametry komfortu klimatycznego. Podstawy termodynamiczne obiegów chłodniczych. Obiegi chłodnicze stosowane na statkach. Oznaczenia i symbole stosowane w schematach chłodniczych. Klasyfikacja i zastosowanie obiegów chłodniczych. Czynniki chłodnicze, właściwości, oznaczenia, zastosowanie, zamienność czynników chłodniczych. Budowa i zasada działania instalacji chłodni prowiantowych. Budowa i zasada działania instalacji ładowni chłodzonych. Budowa i zasada działania kontenerów chłodzonych. Budowa i zasada działania instalacji klimatyzacji pomieszczeń. Parametry pracy obiegów chłodniczych. Sprężarki i agregaty chłodnicze: klasyfikacja i zastosowanie sprężarek chłodniczych. Budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek tłokowych. Budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek śrubowych. Budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek spiralnych. Budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek agregatów chłodniczych. Budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek chłodziarek i zamrażarek domowych. Regulacja wydajności sprężarek chłodniczych. Przyrządy pomiarowo-kontrolne sprężarek. Najczęstsze usterki w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania. Aparatura chłodnicza: wymienniki ciepła (skraplacze, chłodnice, podgrzewacze, parowniki), osuszacze, odolejacze, odgazowywacze, odpowietrzacze, pompy ziębnika, zbiorniki ziębnika i oleju. Instalacje pomocnicze: ziębnika, oleju, odszraniania. Zasady współpracy sprężarki z instalacją chłodniczą. Automatyzacja nadzoru urządzeń i instalacji chłodniczych: przyrządy pomiarowo-kontrolne, zabezpieczenia instalacji chłodniczych, układy regulacji ciśnień, temperatur, poziomów. Procedura przygotowania instalacji do pracy i uruchomienie. Zasady nadzoru i regulacji temperatur. Zasady kontroli szczelności instalacji. Zasady kontroli ilości czynnika chłodniczego w obiegu i uzupełnianie. Zasady kontroli ilości oleju w obiegu i uzupełnianie. Procedury odszraniania. Procedury wyłączenia instalacji. Najczęstsze usterki w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania występujące w instalacjach chłodniczych. Cele stosowania wentylacji i klimatyzacji pomieszczeń: zasady regulacji temperatury i wilgotności powietrza. Cele stosowania wentylacji ładowni chłodzonych: zasady regulacji temperatury i wilgotności powietrza. Zasady tworzenia bilansu cieplnego komory chłodzonej i wpływ warunków zewnętrznych na składowe bilansu. Zasady bezpiecznej pracy w obsłudze instalacji chłodniczych. Procedury obsługowe w stanach awaryjnych. Przepisy instytucji klasyfikacyjnych dotyczące instalacji chłodniczych, dokumenty statkowe. Umiejętności Posługiwanie się schematami instalacji chłodniczych w celu wyjaśniania zasady działania, przygotowania do uruchomienia, wyłączenia, przygotowania do demontażu elementów instalacji, czyszczenia, uzupełniania czynnika, oleju smarowego, odsysania czynnika, remontów, umiejscawiania usterek. Przygotowanie do uruchomienia i uruchamianie, odczytywanie parametrów pracy (kontrola ciśnień, temperatur, wilgotności, poboru prądu, hałasu itp.), ocena ich poprawności, regulowanie nastaw i zatrzymanie instalacji chłodniczej i klimatyzacyjnej. Realizowanie czynności obsługi okresowej: uzupełnianie ziębnika i ziębiwa, uzupełnianie lub wymiana oleju smarnego, odpowietrzanie, odszranianie, wykrywanie i usuwanie nieszczelności, odwadnianie instalacji. Interpretowanie odczytów przyrządów pomiarowych. Dokonanie nastaw w układach automatyki chłodniczej i klimatyzacyjnej. Prowadzenie dokumentacji związanej z eksploatacją instalacji chłodniczych i klimatyzacyjnych. Program szkolenia Wiedza Lepkość, gęstość, definicje, jednostki, podstawowe metody pomiaru. Rodzaje tarcia, smarowania, zużycia. Rodzaje płynów eksploatacyjnych stosowanych na statku, ich właściwości i podstawowe klasyfikacje: wody naturalne, wody techniczne: woda morska, woda kotłowa, woda chłodząca silniki, woda sanitarna, woda pitna, paliwa, środki smarowe, ciecze hydrauliczne, czynniki chłodnicze, oleje termiczne, chemikalia stosowane w celu czyszczenia i konserwacji, dodatki do wybranych płynów eksploatacyjnych: dodatki do wody kotłowej, dodatki do wody chłodzącej, dodatki do wody wyparownika, dodatki do wody morskiej, dodatki do paliw, powietrze, spaliny. Metody otrzymywania wybranych płynów eksploatacyjnych: paliwo, środki smarowe, ciecze hydrauliczne, oleje termiczne. Wpływ pochodzenia i procesów wytwarzania wybranych płynów eksploatacyjnych na ich właściwości: paliwo, środki smarowe, ciecze hydrauliczne, oleje termiczne. Wpływ właściwości płynów na eksploatację instalacji: wody techniczne: woda morska, woda kotłowa, woda chłodząca silniki, woda sanitarna, woda pitna, paliwa, środki smarowe, ciecze hydrauliczne, czynniki chłodnicze, oleje termiczne, chemikalia stosowane w celu czyszczenia i konserwacji, dodatki do wybranych płynów eksploatacyjnych: dodatki do wody kotłowej, dodatki do wody chłodzącej, dodatki do wody wyparownika, dodatki do wody morskiej, dodatki do paliw, powietrze, spaliny. Zagadnienia eksploatacyjne wybranych instalacji: instalacja zasilania paliwem, komora spalania (silnik tłokowy, kocioł), instalacje smarowania łożysk i chłodzenia olejami, instalacja smarowania tulei cylindrowych, instalacje hydrauliczne, instalacje z olejami termicznymi. Zasady pobierania próbek płynów eksploatacyjnych oraz ich wpływ na wyniki analiz. Starzenie i zanieczyszczenia wybranych płynów eksploatacyjnych: woda kotłowa, woda chłodząca, paliwo, środki smarowe, ciecze hydrauliczne, oleje termiczne. Podstawowe analizy wybranych płynów eksploatacyjnych: woda kotłowa, woda chłodząca, paliwo, oleje smarowe, ciecze hydrauliczne, oleje termiczne. Metody użytkowania płynów eksploatacyjnych: dobór, zamówienie, odbiór, magazynowanie, kontrola własności użytkowych, usuwanie zanieczyszczeń, wartości ostrzegawcze i graniczne parametrów płynów eksploatacyjnych, przywracanie właściwości użytkowych, wymiana, utylizacja. Dane dotyczące zamienności i mieszalności wybranych płynów eksploatacyjnych. Zasady bezpiecznej pracy z wybranymi płynami eksploatacyjnymi i chemikaliami stosowanymi na statku. Podstawowe informacje zawarte w karcie MSDS (Material Safety Data Sheet). Umiejętności Identyfikowanie płynów eksploatacyjnych na podstawie specyfikacji handlowej i ich przydatności w przewidywanym zastosowaniu. Wykonywanie podstawowych analiz wybranych płynów eksploatacyjnych przy pomocy statkowych zestawów przenośnych: woda kotłowa, woda chłodząca, paliwo, oleje smarowe, ciecze hydrauliczne, oleje termiczne. Interpretowanie wyników analiz próbek wybranych płynów eksploatacyjnych. Podejmowanie właściwych decyzji eksploatacyjnych w oparciu o wyniki analiz wybranych płynów: woda kotłowa, woda chłodząca, paliwo, oleje smarowe, ciecze hydrauliczne, oleje termiczne. Dobór środków ochrony osobistej i wskazanie niezbędnych środków bezpieczeństwa przy używaniu lub kontakcie z wybranymi płynami eksploatacyjnymi lub chemikaliami. Korzystanie z kart MSDS (Material Safety Data Sheet). Program szkolenia Wiedza Metody kalibracji i sprawdzania przyrządów pomiarowych. Procedury bezpiecznego postępowania przy pracach spawalniczych. Wartości parametrów spawania gazowego i elektrycznego. Technologia napraw rurociągów. Zasady demontażu urządzeń, podzespołów i elementów w siłowni okrętowej oraz sposoby usuwania zanieczyszczeń, zasady wymiany elementów i podzespołów, zasady montażu i próby szczelności. Zasady bezpieczeństwa przy pracach demontażowych i montażowych. Podstawy metrologii warsztatowej: przyrządy pomiarowe stosowane w remontach maszyn i urządzeń i ich przeznaczenie, zasady pomiaru przyrządami. Metody regeneracji elementów maszyn i urządzeń: przy pomocy napawania, z wykorzystaniem żywic epoksydowych, z wykorzystaniem tworzyw sztucznych, z wykorzystaniem kompozytów. Technologia remontu okrętowych tłokowych silników spalinowych: przygotowanie i organizacja remontu silnika, pomiary przed rozpoczęciem demontażu, demontaż podstawowych zespołów silnika, weryfikacja i naprawa elementów silnika, próby silnika po remoncie. Technologia remontu turbosprężarek. Technologia remontu maszyn i urządzeń pomocniczych: pomp, sprężarek, wentylatorów, filtrów, wymienników ciepła, wirówek, urządzeń hydraulicznych, urządzeń ochrony środowiska morskiego. Technologia napraw rurociągów i armatury okrętowej. Metody wykrywania nieciągłości struktury materiału metodami: penetracyjnymi, magnetyczno-proszkowymi, ultradźwiękowymi i radiologicznymi. Zasady przeprowadzania remontów i odbiorów: kadłubów, zbiorników, kotłów i zbiorników ciśnieniowych, przekładni, linii wałów i pędników, urządzeń pokładowych, urządzeń ochrony środowiska morskiego, urządzeń automatyki i sterowania. Umiejętności Stosowanie rysunków technicznych do prac w warsztacie. Sprawdzanie przyrządów pomiarowych (kalibracja). Przygotowanie sprzętu do spawania gazowego. Przygotowanie elementów do spawania gazowego i wykonanie typowych spoin. Przygotowanie sprzętu do spawania elektrycznego. Przygotowanie elementów do spawania elektrycznego i wykonanie typowych spoin. Usuwanie doraźnie przecieków na skorodowanych rurach. Zaślepianie wybranych odcinków instalacji pod ciśnieniem (wodnych, parowych, paliwowych, olejowych). Przygotowanie wybranych odcinków rurociągów do demontażu i naprawy. Wykonanie nowych odcinków rur z kołnierzami. Sprawdzanie prostoliniowości, płaskości i prostopadłości płaszczyzn. Sprawdzanie współosiowości, prostopadłości i równoległości osi otworów. Wykonanie pomiarów odchyłek kształtu wałków (w tym czopów wału korbowego). Wykonanie pomiarów odchyłek kształtu otworów (tuleje cylindrowe, otwory łożysk panewek). Wykonanie pomiarów odchyłek położenia (tłoka, korbowodu, wału korbowego itp.). Wykrywanie nieciągłości struktury materiału metodami penetracyjnymi. Wykrywanie nieciągłości struktury materiału metodami magnetyczno-proszkowymi. Wykrywanie nieciągłości struktury materiału metodami ultradźwiękowymi. Sprawdzanie szczelności i wykonanie próby szczelności. Wykonanie pomiaru niewyważenia elementów wirujących. Wykonanie połączeń wciskowych walcowych (przez wtłaczanie, ogrzewanie, oziębianie). Wykonanie połączeń wciskowych stożkowych (przez wtłaczanie, hydrauliczne rozszerzanie piasty, ogrzewanie, oziębianie). Przeprowadzenie naprawy przez wstawianie elementów: tulejowanie, kołkowanie, szycie. Przeprowadzenie montażu połączenia śrubowego: kontrola położenia śrub, kontrola napięcia wstępnego, montaż połączeń wciskowych, montaż uszczelnień spoczynkowych. Montowanie połączeń klinowych i wpustowych. Zamontowanie wirnika i przeprowadzenie kontroli prawidłowości montażu. Montowanie i demontowanie łożysk tocznych. Montowanie wałów wielopodporowych: kontrola współosiowości otworów pod łożyska, montaż łożysk ślizgowych, pomiary luzów. Montowanie wałów wielopodporowych: sprawdzanie ułożenia wału gładkiego i wykorbionego (pomiar sprężynowania i opadu wału). Montowanie uszczelnień ruchowych. Montowanie układów tłokowo-korbowych. Montowanie układów rozrządu spalinowego silnika tłokowego. Ustawianie współosiowo wałów agregatów. Zamontowanie maszyny na fundamencie. Przeprowadzenie naprawy elementu z zastosowaniem klejów i mas chemoutwardzalnych. Program szkolenia Wiedza Podstawowe pojęcia elektrotechniki: prąd stały, przemienny, jednostki układu SI. Źródła i odbiorniki prądu. Obwody prądu elektrycznego, podstawowe prawa: definicja prądu elektrycznego, rodzaje przewodzenia prądu, podział materiałów ze względu na przewodzenie prądu, przewodzenie w półprzewodnikach, prawo Ohma, wyjaśnienie pojęć: natężenie prądu, napięcie, siła elektromotoryczna, rezystancja, jednostki podstawowe, rezystancja przewodu, rezystywność, przewodność właściwa materiałów, cieplne działanie prądu, moc prądu elektrycznego, prawa Kirchhoffa, równania obwodów złożonych prądu stałego, reguły zapisywania równań, zasady wykorzystania strzałek kierunkowych, opis metod obliczania obwodów złożonych, pole elektryczne, natężenie pola elektrycznego, prąd przesunięcia, pojemność elektryczna, jednostka pojemności, kondensatory, obwód z kondensatorem i rezystancją, stała czasu obwodu z pojemnością, energia naładowanego kondensatora, symbole stosowane w schematach elektrycznych, zasady konstruowania obwodów elektrycznych. Zjawisko elektromagnetyzmu: pole magnetyczne, obraz pola, pole prądu elektrycznego, prawo Biota i Savarta, prawo Ampere'a, natężenie pola magnetycznego, pole cewki i przewodu, reguła korkociągu prawoskrętnego, mechaniczne oddziaływanie pola magnetycznego na prąd, prosty model silnika elektrycznego, reguła lewej ręki, indukcja magnetyczna, jednostka indukcji magnetycznej, inne modele siłowego działania pola, reguły kierunkowe działania prądu w polu magnetycznym, indukcja elektromagnetyczna, SEM indukcji, strumień magnetyczny, indukcyjność obwodu elektrycznego, jednostka strumienia magnetycznego i indukcyjności, reguły kierunkowe SEM indukcji, obwód z indukcyjnością, stała czasu obwodu z indukcyjnością, energia pola uzwojenia, zasada działania prądnicy elektrycznej, SEM przewodu w polu magnetycznym, magnesowanie ciał, przenikalność magnetyczna, rodzaje materiałów magnetycznych, ferromagnetyzm, charakterystyka magnesowania ferromagnetyku, miękkie i twarde materiały magnetyczne, obwód magnetyczny, prawo Ohma dla obwodu magnetycznego, reluktancja, siły magnetyczne w obwodach. Prąd sinusoidalny jedno- i trójfazowy: prąd przemienny sinusoidalny jednofazowy, parametry prądu sinusoidalnego (wartość średnia, skuteczna, maksymalna), analityczne, graficzne i symboliczne reprezentacje prądu sinusoidalnego, przesunięcie fazowe prądu i napięcia sinusoidalnego, moc prądu sinusoidalnego, moc średnia, proste obwody prądu sinusoidalnego (RL, RC, RLC) w przedstawieniu czasowym, reaktancje, impedancja, przesunięcie fazowe, prawo Ohma dla obwodów prostych, rezonans szeregowy i równoległy, równania obwodów prądu sinusoidalnego w przedstawieniu wektorowym, obwody złożone prądu sinusoidalnego, moce prądu sinusoidalnego w ujęciu wektorowym, moc czynna, bierna, pozorna, interpretacje mocy, prądy sinusoidalne trójfazowe, wektorowe przedstawienie prądów i napięć 3-fazowych, relacje ilościowe w układzie 3-symetria lub niesymetria układów 3-fazowych, moce w układach 3-fazowych, moc w układzie 3- i 4-przewodowym. Transformatory: transformator jednofazowy, budowa uzwojeń i rdzeni, klasyfikacja, przekładnia napięciowa, podstawowe zależności, wykres wskazowy, zwarcie i bieg jałowy, spadek napięcia, moc znamionowa transformatora, przekładniki prądowy i napięciowy, transformator 3-fazowy, budowa rdzeni i uzwojeń, kojarzenie uzwojeń, relacje napięć i prądów w transformatorze 3-fazowym, pojęcie grupy połączeń, równoległa praca transformatorów, obciążenie niesymetryczne transformatora, transformatory specjalne, materiały stosowane w budowie transformatorów. Maszyny wirujące: maszyna synchroniczna, typy budowy, obciążenie i reakcja twornika, wykres wskazowy i charakterystyki maszyny, podstawowe zależności, moment maszyny synchronicznej, prąd wzbudzenia i charakterystyki regulacyjne, układy wzbudzenia (ogólnie), silnik asynchroniczny klatkowy, zasada pracy, równania i schemat zastępczy, moment maszyny, charakterystyki mechaniczne, wybrane stany pracy, tj. stan jałowy, zwarcie, zmiana częstotliwości zasilania, rozruch, praca prądnicowa, silnik asynchroniczny pierścieniowy, wybrane stany pracy maszyny, komutatorowa maszyna prądu stałego, schemat budowy maszyny, pole magnetyczne maszyny, prądnicowe obciążenie maszyny i reakcja twornika, charakterystyki zewnętrzne prądnicy, praca równoległa prądnic prądu stałego, silniki prądu stałego, schematy silników, charakterystyki mechaniczne silników, zagadnienia rozruchowe i regulacyjne silników, specjalne maszyny elektryczne, budowa maszyn wirujących, elementy składowe, materiały konstrukcyjne, technologie wykonania, technologie napraw i remontów. Podstawy pomiarów wielkości elektrycznych: analogowe i cyfrowe przyrządy pomiarowe: zasada działania, klasyfikacja, zastosowanie, dokładność, oznaczenia, metody i układy pomiarowe, budowa i działanie mierników wskazówkowych magnetoelektrycznych, elektromagnetycznych, dynamicznych, indukcyjnych, cieplnych, rezonansowych, przetwarzanie A/C, multimetry cyfrowe, pomiary prądów i napięć stałych i przemiennych, zakresy pomiarowe, pomiary mocy prądu jednofazowego i 3-fazowego, pomiar energii prądu przemiennego, jakość energii elektrycznej, pomiary rezystancji różnych wielkości i różnymi metodami, metody mostkowe, metody techniczne, pomiar indukcyjności i pojemności, pomiary wielkości nieelektrycznych, próby i kalibracja czujników pomiarowych, pomiary i rejestracja przebiegów zmiennych w czasie, metody oscyloskopowe, metody komputerowe, interfejsy pomiarowe, komputerowe systemy pomiarowe. Podstawy elektrotechniki okrętowej: wytwarzanie energii elektrycznej na statku: diesel generatory, turbogeneratory, generatory wałowe, parametry i charakterystyki, układy wzbudzenia (ogólny podział), awaryjne źródła zasilania: akumulatory elektryczne, rodzaje akumulatorów, zasady eksploatacji akumulatorów, zastosowanie akumulatorów, ładowanie akumulatorów, agregaty awaryjne z awaryjną tablicą rozdzielczą, bilans elektroenergetyczny statku, wyznaczenie mocy zainstalowanej elektrowni i rodzaju źródeł energii, podział mocy zainstalowanej na jednostki, zasady ochrony przed porażeniem prądem w sieci okrętowej, wrażliwość człowieka na prąd elektryczny, prądy i napięcia bezpieczne, sieci izolowane i uziemione, zasady uziemiania, kontrola stanu upływności sieci, zasady równoległej współpracy źródeł prądu, przygotowanie, uruchomienie, włączanie do pracy równoległej, zamiana prądnic, dystrybucję energii elektrycznej na statku, okrętowe instalacje wysokiego napięcia: przeznaczenie, parametry pracy, zabezpieczenia. Podstawy elektroniki: wybrane półprzewodnikowe przyrządy małej mocy, bariera styku p-n, dioda, tranzystor bipolarny, tranzystor polowy, podstawowe elementy optoelektroniczne, dioda LED, optron, elementy na ciekłych kryształach, podstawowe półprzewodniki energoelektroniczne, dioda dużej mocy, tyrystor klasyczny (SCR), tranzystor bipolarny dużej mocy, tranzystor z bramką napięciową IGBT, tyrystor GTO, tyrystor MCT, podstawy układów cyfrowych, wybrane układy elektroniki, symbole stosowane w schematach elektronicznych, zasady konstruowania obwodów elektronicznych. Podstawy elektroenergetyki okrętowej: systemy elektroenergetyczne statku i rozdział energii elektrycznej, źródła energii, praca równoległa prądnic: układy synchronizacji prądnic, układy zabezpieczenia, układy regulacji napięcia, przygotowanie, uruchomienie, synchronizacja i załączenie na szyny R.G. i obciążenie nowego generatora, rozdzielnice energii elektrycznej i ich wyposażenie: kable i przewody elektryczne, wyłączniki, zabezpieczenia, sterowanie sekwencyjne odbiorników i związane z nim wyposażenie, technika wysokich napięć, instalacja oświetleniowa: zasilanie i oświetlenie awaryjne, zasilanie z lądu. Okrętowe urządzenia łączności wewnętrznej. Eksploatacja okrętowych urządzeń elektrycznych: konserwacja i naprawy wyposażenia elektrycznego, rozdzielnic, silników elektrycznych, generatorów oraz urządzeń i instalacji prądu stałego i przemiennego, zgodnie z instrukcjami obsługi i dobrą praktyką. Zasady bezpiecznej pracy z urządzeniami elektrycznymi na statku, procedury odłączania obwodów i demontażu elementów obwodów, zabezpieczenia dostępu osób postronnych. Charakterystyka środków chemicznych stosowanych w naprawach i konserwacji urządzeń elektrycznych, karty MSDS. Procedury postępowania awaryjnego w przypadku zagrożenia zdrowia i życia ludzkiego oraz instalacji i urządzeń statkowych. Umiejętności Wykonanie podstawowych prac warsztatowych: obróbka końcówek przewodów i kabli, demontaż, naprawa i montaż elektrycznych opraw oświetleniowych, demontaż, naprawa i montaż kontenerowych gniazd stykowych 1-fazowych i 3-fazowych, demontaż, naprawa i montaż wyłączników i gniazd rozgałęźnych różnych typów, układanie kabli w torach kablowych. Dokonanie pomiarów wielkości elektrycznych: napięcia, prądu, oporności, mocy prądu 1-fazowego i trójfazowego, stanu izolacji silnika elektrycznego, stanu izolacji sieci. Sprawdzanie działania zabezpieczenia silników i prądnic: przekaźnika termobimetalicznego, bloku zabezpieczeń prądnicy synchronicznej, w tym zabezpieczeń nadmiarowo prądowych, zwarciowych i mocy zwrotnej, wyzwalaczy pod- i nadnapięciowych oraz nadprądowych w wyłącznikach zwarciowych. Wykrywanie i lokalizacja niesprawności układów elektrycznych. Stosowanie zasad bezpiecznej pracy z urządzeniami średniego i wysokiego napięcia. Konserwowanie i naprawianie wyposażenia elektrycznego, rozdzielnic, silników elektrycznych, generatorów oraz urządzeń i instalacji prądu stałego i przemiennego, zgodnie z instrukcjami obsługi i dobrą praktyką. Czytanie i interpretowanie schematów elektrycznych i prostych elektronicznych. Stosowanie procedur awaryjnych w przypadku zagrożenia zdrowia i życia ludzkiego oraz instalacji i urządzeń statkowych. Program szkolenia Wiedza Podstawowe człony układu automatyki i ich charakterystyki. Struktura układu sterowania i regulacji. Schemat blokowy układu regulacji stałowartościowej. Funkcja przetwornika pomiarowego (transmitera). Podstawowe człony przetwornika pomiarowego. Proces kalibracji przetwornika pomiarowego. Przetworniki różnicy ciśnień stosowane w siłowni i sposoby ich podłączenia do pracy. Funkcje pełnione przez regulator. Sposoby wprowadzania do regulatora wartości zadanej. Rola i przeznaczenie stacyjki nastawczej. Typy regulatorów stosowanych w siłowni okrętowej. Nastawy regulatorów. Rodzaje pracy regulatora. Pozycjonery (ustawniki pozycyjne) i ich zastosowanie. Układy regulacji stałowartościowej i nadążnej; przykłady zastosowań. Diagramy układów sterowania i regulacji automatycznej. Podstawowe funkcje realizowane przez układ zdalnego sterowania SG. Funkcja wolnego obracania SG; tzw. slow turning. Stany alarmowe mogące powodować blokadę rozruchu SG. Pojęcie load program. Pojęcie critical RPM limit. Przekazywanie sterowania SG w trakcie ruchu silnika. Funkcje realizowane przez układ bezpieczeństwa pracy SG; skróty SLD, SHD, Em. Run. Różnice w sterowaniu napędem statku ze śrubą stałą i nastawną. Zabezpieczenie SG przed przeciążeniem ze śrubą stałą i nastawną. Układy sterowania pracą kotłów pomocniczych (ciśnienia pary, poziomu wody), sprężarek, wirówek. Stany alarmowe, jakie mogą pojawić się w układach sterowania pracą kotłów pomocniczych, sprężarek, wirówek; reakcja układu sterowania na stany alarmowe. Znaczenie symboli stosowane na schematach siłowni: PT, TI, FAL, TIAH, LIAHL. Oznaczenia na schematach punktów pomiarowych (przetworników) z odczytem lokalnym i zdalnym. Istota regulacji dwupołożeniowej i trójpołożeniowej. Pojęcie przetwornika A/C, C/A, podać przykład jego zastosowania. Sterowniki PLC stosowane w systemach okrętowych. Funkcje układu automatycznego sterowania procesami wytwarzania i rozdziału energii elektrycznej: przygotowanie do ruchu (gorąca rezerwa), automatyczny rozruch, automatyczne wprowadzenie do pracy równoległej, automatyzacja procesu produkcji energii: rozdział obciążeń (symetryczny, asymetryczny), technologiczne zapewnienie rezerwy mocy, obsługa odbiorników ciężkich, nadzór nad pracą elektrowni: układ bezpieczeństwa (sygnały, czujniki, procedury), układ alarmowy (sygnały, czujniki, procedury), automatyczne wyłączenie ZP z pracy: wyłączenie awaryjne, wyłączenie technologiczne. Funkcje regulatora prędkości obrotowej zespołu prądotwórczego. Miejsce regulatora w układzie stabilizacji prędkości obrotowej. Dodatkowe wyposażenie umożliwiające: zdalną synchronizację, zdalny rozdział mocy (ręczny, automatyczny), zdalne zatrzymanie. Funkcje regulatora napięcia. Zasada rozdziału mocy biernej. Rola regulatora napięcia w rozdziale mocy biernej na pracujące równolegle zespoły prądotwórcze. Nadzór nad pracą elektrowni w oparciu o przykładowy system. Parametry statyczne i dynamiczne charakteryzujące jakość procesu wytwarzania energii elektrycznej. Struktura komputerowego systemu alarmów, monitoringu i sterowania oraz ich kontrola działania (testowanie). Stanowiska sterowania i wykonywane funkcje. Konfiguracja systemu nadzoru i wywoływania wachty. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w bezpiecznej eksploatacji statku. Interpretowanie podstawowych schematów układów automatyki: sterowania pracą pomp, automatyki kotła, silników głównych. Dobór nastaw regulatorów typu PID w systemach okrętowych. Ocena nieprawidłowego działania systemu automatyki i lokalizowanie przyczyny. Podjęcie racjonalnego działania w kierunku naprawy systemu. Zidentyfikowanie elementów struktury układu regulacji, np.: prędkości obrotowej SG, temperatury w obiegach pomocniczych SG, lepkości paliwa itd. Obsługiwanie regulatorów elektronicznych, pneumatycznych i hydraulicznych. Sprawdzanie prawidłowego działania systemów pomiarowo-kontrolno-alarmowych oraz układów regulacji automatycznej i ich zabezpieczeń. Korzystanie z dokumentacji technicznej układów automatyki. Program szkolenia Wiedza Podstawowe pojęcia ekologii. Rola transportu wodnego w gospodarce w ujęciu globalnym i regionalnym, transport jako źródło emisji zanieczyszczeń środowiska naturalnego. Rodzaje i ilości eksploatacyjnych zanieczyszczeń pochodzących ze statków: spaliny, ścieki sanitarne, wody zęzowe, płyny eksploatacyjne: paliwa, środki smarowe, czyszczące, konserwacyjne itd., śmieci, wody balastowe. Skutki oddziaływania zanieczyszczeń eksploatacyjnych na środowisko. Międzynarodowe i lokalne przepisy ochrony środowiska w eksploatacji statku. Metody i środki zapobiegania zanieczyszczeniom środowiska przez statek. Warunki stosowania technicznych środków zapobiegania zanieczyszczeniom środowiska. Rodzaje dokumentacji i odpowiedzialność za nadzór nad dokumentacją. Rodzaje i zasady inspekcji w zakresie przepisów ochrony środowiska. Prawne aspekty odpowiedzialności za zanieczyszczanie środowiska w eksploatacji statku. Rola i znaczenie członków załogi statku w ograniczaniu zanieczyszczania środowiska morskiego. Umiejętności Definiowanie podstawowych pojęć ekologii. Wskazanie źródeł zanieczyszczeń statkowych i określenie czynników wpływających na ich ilości. Określanie wpływu poszczególnych zanieczyszczeń statkowych na środowisko. Wskazanie źródła prawa międzynarodowego dotyczącego ochrony środowiska w eksploatacji statku, nazw aktów prawnych i podstawowych wymagań dotyczących usuwania zanieczyszczeń ze statków. Opisanie technicznych metod zapobiegania zanieczyszczeniom ze statku. Wymienienie i opisanie dokumentów określających nadzór nad procedurami dotyczącymi ochrony środowiska i wskazanie członków załogi odpowiedzialnych za nadzór nad nimi. Wymienianie rodzajów i zasad inspekcji w zakresie ochrony środowiska. Określanie odpowiedzialności członków załogi za zanieczyszczanie środowiska w eksploatacji statku. Opisanie roli członków załogi w redukcji zanieczyszczeń powstających w czasie eksploatacji statku. Program szkolenia Wiedza Terminologia obejmująca budowę statku. Terminologia obejmująca: budowę, zasadę działania i obsługę urządzeń statku i siłowni. Terminologia, zwroty i skróty dotyczące prac remontowych i konserwacyjnych. Terminologia, zwroty i skróty dotyczące procedur postępowania w sytuacjach alarmowych. Terminologia, zwroty i skróty stosowane w korespondencji dotyczącej eksploatacji statku. Terminologia, zwroty i skróty stosowane w listach kontrolnych (np. bunkrowania paliwa). Umiejętności Stosowanie instrukcji w zakresie opisu budowy, działania i obsługi urządzeń statkowych. Komunikowanie się z załogą w zakresie obsługi statku. Komunikowanie się w sytuacjach awaryjnych. Przygotowanie korespondencji dotyczącej: zamówień, zakresu remontów, reklamacji, opisu awarii, protokołu powypadkowego, raportu, opinii zawodowej, zezwolenia na prace specjalne, Stosowanie procedur z kodeksów ISM i ISPS. Program szkolenia Wiedza Wymagania stawiane członkom załogi przez konwencję STCW. Zasady wachtowej i bezwachtowej obsługi siłowni okrętowych: zasady pełnienia wachty maszynowej, zasady przygotowania siłowni do pracy bezwachtowej. Zasady kierowania zespołem: świadomość pozycji i asertywność, rozpoznawanie priorytetów, definiowanie celów, formułowanie komunikatów, organizacja pracy, nadzór nad wykonywaniem poleceń, motywowanie. Ustawy i konwencje dotyczące bezpiecznej eksploatacji statku: wymagania SOLAS, MARPOL i ISO w zakresie zarządzania jakością, bezpieczną eksploatacją i ochroną środowiska w gospodarce morskiej, wymagania kodeksu ISM w zakresie bezpiecznej eksploatacji statku i ochrony środowiska w gospodarce morskiej (prace na wysokości, prace w zamkniętych przestrzeniach itd.), wymagania kodeksu ISPS w zakresie ochrony statku, aktualne akty prawne dotyczące bezpiecznej eksploatacji statku, rezolucje i wytyczne IMO, wytyczne MEPC. Zasady organizacji nadzoru technicznego statku: ogólne zasady PMS (system planowanych przeglądów) w technicznej eksploatacji statku, zasady nadzoru instytucji klasyfikacyjnych nad techniczną sprawnością statku i urządzeń statkowych, reguły dotyczące planowych i awaryjnych przeglądów technicznych maszyn i urządzeń okrętowych. Zasady organizacji i nadzoru bezpieczeństwa żeglugi i ratowania życia na morzu: statkowe plany awaryjne, zasady zachowania podczas alarmów i sytuacji awaryjnych, obowiązki członków załogi statku w sytuacjach awaryjnych, zasady postępowania członków załogi maszynowej w przypadkach szczególnych np. blackout, awaria sterowania napędu głównego statku, maszyny sterowej. Zasady weryfikacji zdolności statku i jego załogi do bezpiecznej żeglugi morskiej - certyfikaty statkowe. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w bezpiecznej eksploatacji statku. Interpretowanie przepisów prawa dotyczących bezpiecznej eksploatacji siłowni okrętowej. Opisanie wymagań stawianych członkom załóg działu maszynowego w Konwencji STCW. Kierowanie zespołem. Opisanie zasad organizacji nadzoru technicznego statku. Wymienienie najważniejszych certyfikatów statkowych. Program szkolenia Wiedza Podstawy budowy ciał stałych: budowa krystaliczna i amorficzna, typy sieci, defekty, wpływ budowy fizycznej na właściwości materiałów. Mechanizmy niszczenia materiałów: korozja, zużycie ścierne, pękanie kruche, zmęczenie, erozja. Podstawy budowy strukturalnej stopów metali. Typy układów równowagi, składniki fazowe stopów. Techniczne stopy żelaza: stale i staliwa, żeliwa, stopy specjalne żelaza, pierwiastki stopowe i ich wpływ na właściwości stopów żelaza, znakowanie stopów żelaza, wybrane właściwości i przykłady zastosowań. Techniczne stopy metali nieżelaznych: stopy miedzi, aluminium, tytanu, niklu, magnezu, cyny, ołowiu, znakowanie stopów nieżelaznych, wybrane właściwości i przykłady zastosowań. Materiały niemetalowe: materiały naturalne: ceramika techniczna, materiały polimerowe, materiały kompozytowe: podstawy mechaniki kompozytów, kompozyty na bazie polimerów i metali, techniczne przykłady zastosowań, materiały pomocnicze i zasady stosowania: kleje, szczeliwa, izolacje, farby, lakiery, pasty ścierne, chemikalia. Materiały spawalnicze. Zastosowanie metali i ich stopów w okrętownictwie. Zastosowanie materiałów naturalnych, ceramiki i polimerów w okrętownictwie. Zastosowanie kompozytów na bazie polimerów i metali w okrętownictwie. Zastosowanie klejów, szczeliw i innych materiałów pomocniczych do regeneracji części maszyn i w eksploatacji siłowni. Zastosowanie materiałów spawalniczych w okrętownictwie. Procesy metalurgiczne i odlewnicze oraz ich wpływ na właściwości metali: podstawy metalurgii i odlewnictwa, ocena prawidłowości struktur żeliwa, stali i stopów nieżelaznych. Podstawy obróbki plastycznej i jej wpływ na właściwości metali, odkształcenie plastyczne, zgniot i rekrystalizacja. Podstawy procesów obróbki cieplnej oraz ich wpływ na właściwości materiału, obróbka cieplna stopów. Przepisy instytucji klasyfikacyjnych dotyczące materiałów okrętowych. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w bezpiecznej eksploatacji statku. Program szkolenia Wiedza Cele i zadania grafiki inżynierskiej. Podstawowe normy (formaty arkuszy, podziałki rysunkowe, pismo, linie rysunkowe i ich zastosowanie). Rysunkowe odwzorowania przedmiotów za pomocą rzutów prostokątnych na trzy i sześć rzutni. Widoki, przekroje i kłady (zasady dokonywania przekrojów i kładów). Zasady wymiarowania przedmiotów ze szczególnym uwzględnieniem sposobów wymiarowania i uproszczeń. Tolerancje wymiarów i ich oznaczenia na rysunkach. Chropowatość powierzchni i jej oznaczenia na rysunkach. Uproszczenia rysunkowe połączeń. Rysunki złożeniowe - wiadomości ogólne o czytaniu rysunku. Umiejętności Wykonanie rysunku na znormalizowanym formacie, przy zastosowaniu linii rysunkowych znormalizowanych i właściwie dobranej podziałce. Wykreślenie podstawowych konstrukcji geometrycznych, takich jak: podział odcinków, rozwinięcie okręgu metodą Kochańskiego, wielokąty foremne, wykreślenie krzywych płaskich. Narysowanie dowolnego elementu maszyny na trzy i sześć rzutni. Dokonanie przekroju elementu maszynowego. Poprawne zwymiarowanie elementu maszynowego z zastosowaniem wiadomości o tolerancji wymiarów rysunkowych i chropowatości powierzchni. Narysowanie: połączenia gwintowego, połączenia wielowypustowego, połączenia rurowego, połączenia spawanego, połączenia lutowanego, klejonego i skurczowego. Narysowanie prostego schematu instalacji rurociągowej statku handlowego. Wykonanie rysunku złożeniowego łożyska ślizgowego lub sprzęgła prostego. Czytanie schematów i wykresów technicznych. Wymagania egzaminacyjne na poziomie operacyjnym w dziale maszynowym w specjalności mechanicznej * Przeprowadzone szkolenie, zgodne z przewidzianym ramowym programem, zakończone zaliczeniem z części praktycznej, zgodnie z niniejszymi wymaganiami, uznaje się za równoważne z egzaminem praktycznym. Zaświadczenie o zaliczeniu części praktycznej wystawia morska jednostka edukacyjna, która prowadziła szkolenie. Tematyka egzaminu pisemnego: Mechanika okrętowa: Wyznaczanie reżimów pracy układu napędowego statku. Elektrotechnika, elektronika i automatyka: Wyznaczanie nastaw i parametrów pracy maszyn i urządzeń pomocniczych siłowni oraz urządzeń elektrycznych. Konserwacja i naprawa: Przygotowanie, przeprowadzanie remontów i próby urządzeń po przeprowadzonym remoncie. Tematyka egzaminu ustnego: Mechanika okrętowa: Komunikacja na statku w języku angielskim w zakresie związanym z bezpieczeństwem statku i pracami wykonywanymi na statku. Tematyka egzaminu na symulatorze/statku: Mechanika okrętowa: Bezpieczna eksploatacja siłowni w warunkach portowych z elementami w języku angielskim. Bezpieczna eksploatacja siłowni w czasie manewrów z elementami w języku angielskim. Bezpieczna eksploatacja siłowni podczas jazdy morskiej w języku angielskim. DLA OSÓB NIEPOSIADAJACYCH ŚWIADECTWA ELEKTROMONTERA Tabela zbiorcza Objaśnienia: W -wykłady; C - ćwiczenia; L - laboratorium; S - symulator; Σ - suma godzin. Program szkolenia Wiedza Podstawowe prawa i wielkości elektryczne. Prawa Kirchhoffa dla metody obwodów elektrycznych prądu stałego i przemiennego. Podstawowe twierdzenia dotyczące obwodów rozgałęzionych. Definicje mocy czynnej, biernej i pozornej w obwodach jednofazowych i trójfazowych prądu przemiennego. Metody pomiaru mocy w obwodach jedno- i trójfazowych. Umiejętności Obliczanie wartości prądów w obwodach elektrycznych, zasilanych napięciem stałym i przemiennym. Określanie i mierzenie wielkości przebiegów okresowych: okres, przesunięcie fazowe, wartości chwilowe, średnie i skuteczne. Zmierzenie mocy czynnej, biernej i pozornej w obwodach trójfazowych obciążonych symetrycznie i niesymetrycznie. Dokonanie analizy obwodów elektrycznych w stanie ustalonym i nieustalonym. Program szkolenia Wiedza Budowa, działanie, parametry i zastosowanie różnych elementów półprzewodnikowych. Parametry i właściwości scalonych stabilizatorów powszechnego użytku, wzmacniaczy operacyjnych. Elementy półprzewodnikowe stosowane w energoelektronice, w tym na napięcie powyżej 1kV. Przekształtniki energoelektroniczne o komutacji sieciowej oraz wymuszonej. Wpływ warunków morskich na pracę elementów i układów elektronicznych. Zastosowania przekształtników energoelektronicznych na statku. Umiejętności Czytanie schematów elektronicznych. Znalezienie niesprawnego elementu w układzie elektronicznym i jego wymiana. Diagnozowanie elementów półprzewodnikowych mocy np. tyrystory, tranzystory mocy typu IGBT i MOSFET. Eksploatowanie przemienników częstotliwości i sterowników prądu przemiennego. Program szkolenia Wiedza Ogólna charakterystyka poszczególnych typów maszyn i ich zastosowanie, przemiany energetyczne, pojęcie sprawności, specyfika maszyn w wykonaniu morskim, także na napięcie powyżej 1kV. Budowa, zasada działania, własności eksploatacyjne silników i prądnic prądu stałego. Budowa, zasada działania, własności eksploatacyjne transformatorów jedno i trójfazowych. Budowa, zasada działania, własności eksploatacyjne maszyn asynchronicznych. Budowa, zasada działania, własności eksploatacyjne maszyn synchronicznych. Budowa, zasada działania, własności eksploatacyjne silników komutatorowych uniwersalnych, silników jednofazowych, maszyn reluktancyjnych i z magnesami trwałymi. Umiejętności Identyfikowanie rodzajów maszyn i ich parametrów w zależności od potrzeb eksploatacyjnych, w tym maszyn na napięcia wyższe od 1kV. Obsługiwanie maszyn w eksploatacji, mierzenie parametrów pracy, konserwacja. Przeprowadzanie diagnostyki maszyn, usuwanie awarii, prawidłowe specyfikowanie zadania dla serwisów i ekip remontowych. Wykorzystywanie wiedzy na temat maszyn elektrycznych do potrzeb automatyzacji i sterowania. Wykorzystywanie dokumentacji i literatury technicznej związanej z maszynami elektrycznymi. Program szkolenia Wiedza Schematy blokowe w automatyce. Struktury otwartego i zamkniętego układu regulacji. Struktura typowych regulatorów i układów regulacji stosowanych w siłowni okrętowej. Budowa regulatorów dwu- i trójpołożeniowych. Metody identyfikacji prostych modeli obiektów. Układy regulacji krokowej. Regulatory cyfrowe. Regulatory adaptacyjne. Elektryczne i elektroniczne elementy automatyki. Mechaniczne elementy automatyki. Umiejętności Dokonanie doboru nastaw regulatorów w układach automatycznej regulacji. Diagnozowanie działania typowych układów regulacji i sterowania stosowanych w siłowni. Sprawdzenie poprawności działania typowych czujników i przetworników stosowanych w układach regulacji i sterowania. Program szkolenia Wiedza Właściwości metrologiczne analogowych i cyfrowych mierników wielkości elektrycznych. Sposoby aplikacji czujników pomiarowych wielkości nieelektrycznych. Istota przetwarzania analogowo-cyfrowego. Konfiguracja typowego okrętowego systemu pomiarowo-sygnalizacyjnego. Sposoby diagnostyki systemów pomiarowych i sygnalizacyjnych. Umiejętności Ocena jakości uzyskiwanych wyników pomiaru. Zastosowanie posiadanej wiedzy w eksploatacji układów pomiarowo-sygnalizacyjnych. Stosowanie urządzeń i układów pomiarowych w obszarach zagrożonych wybuchem. Przeprowadzenie kalibracji czujników pomiarowych silnika głównego i silników pomocniczych. Program szkolenia Wiedza Podstawy techniki napędu elektrycznego. Sposoby sterowania rozruchem, prędkością i hamowaniem elektrycznym silników prądu stałego i przemiennego. Przekształtniki energoelektroniczne stosowane w układach napędowych. Napędy urządzeń pomocniczych siłowni. Napędy urządzeń pokładowych. Napędy urządzeń przeładunkowych. Elektryczne napędy główne statków. Umiejętności Zastosowanie posiadanej wiedzy w eksploatacji zautomatyzowanych układów napędowych. Zdiagnozowanie i usunięcie awarii różnych okrętowych układów napędowych. Program szkolenia Wiedza Podstawowe właściwości materiałów elektrotechnicznych. Narażenia występujące w środowisku okrętowym dla materiałów elektrotechnicznych. Wymagania stawiane materiałom elektrotechnicznym stosowanym na statkach. Umiejętności Dobieranie materiałów elektrotechnicznych do określonego zastosowania i narażeń środowiskowych. Uwzględnianie w procesie eksploatacji urządzeń elektrycznych ograniczeń wynikających z rodzaju zastosowanych materiałów. Program szkolenia Wiedza Konstrukcja, charakterystyka i materiały stosowane w budowie statków. Klasyfikacja statków ze względu na przeznaczenie i rodzaj napędu. Towarzystwa klasyfikacyjne i wydawane przez nie dokumenty. Określanie pływalności i stateczności. Budowa różnych kadłubów statków. Budowa różnych mechanizmów i okrętowych urządzeń pokładowych np. wciągarek kotwicznych. cumowniczych, ładunkowych oraz urządzeń sterowych i ratunkowych. Umiejętności Przeprowadzenie toru kablowego przez grodź wodoszczelną. Zainstalowanie oświetlenia i wymuszonej wentylacji w pomieszczeniach specjalnych. Obsługa i kontrola urządzeń cumowniczych i przeładunkowych na statku. Program szkolenia Wiedza Zautomatyzowane układy sterowania i zabezpieczeń silników spalinowych głównych i pomocniczych. Zautomatyzowane systemy paliwowe, smarne i chłodzenia SG i SP. Automatyzacja pomp, sprężarek i wirówek. Automatyzacja kotła i jego zabezpieczeń. Automatyzacja elektrowni okrętowej. Umiejętności Zastosowanie posiadanej wiedzy w eksploatacji zautomatyzowanych systemów okrętowych. Eksploatowanie systemów automatyki okrętowej, zarówno elektrycznych, hydraulicznych jak i pneumatycznych. Dokonywanie diagnostyki zautomatyzowanych systemów energetycznych statku. Program szkolenia Wiedza Budowa systemów pomiarowych. Sposoby komunikacji pomiędzy poszczególnymi elementami systemów pomiarowych. Budowa typowych rozległych torów pomiarowych: temperatury z wykorzystaniem Pt-100, termopary, pomiaru ciśnienia, poziomu metodami analogowymi, (dwuprzewodowy standard 4-20 mA), torów binarnych: klasycznych, z dozorem linii, z wykorzystaniem czujników zbliżeniowych. Budowa torów wykonawczych. Budowa torów pomiarowych i wykonawczych w obszarach zagrożonych wybuchem. Budowa systemów przeciwpożarowych na statkach, różne rodzaje czujek przeciwpożarowych. Umiejętności Konfigurowanie poszczególnych torów pomiarowych w systemie rozproszonym. Diagnozowanie i kalibrowanie poszczególnych torów pomiarowych. Konfigurowanie różnymi metodami inteligentnych przetworników pomiarowych (HART). Zastosowanie kalibratorów i symulatorów nieelektrycznych wielkości mierzonych (temperatury, ciśnienia). Sprawdzanie i weryfikowanie pracy systemów przeciwpożarowych. Sprawdzanie i weryfikowanie pracy systemów przeciwwybuchowych. Program szkolenia Wiedza Rodzaje i podstawy budowy siłowni okrętowych; podstawowe wiadomości o współpracy układu silnik - śruba - kadłub. Eksploatacja silnika głównego i silników pomocniczych w zakresie przygotowania, startu, pracy, zatrzymania i odstawienia. Podstawowe urządzenia i systemy okrętowych układów energetycznych. Podstawowe systemy okrętowe: zęzowy, balastowy, paliwowy, wody słodkiej, sanitarny, parowy. Okrętowe zespoły prądotwórcze główne i awaryjne, zasady uruchamiania awaryjnego zespołu prądotwórczego. Umiejętności Samodzielne przygotowanie do pracy i uruchomienie głównego i awaryjnego agregatu prądotwórczego. Obsługiwanie, diagnozowanie i testowanie układów sterowania silnika głównego, zespołów prądotwórczych, kotłów pomocniczych i wirówek. Przywracanie do ruchu siłowni statku po wystąpieniu stanu blackout. Program szkolenia Wiedza Układy chłodzenia stosowane w okrętownictwie, stosowane czynniki chłodnicze i oleje. Działanie lodówki, chłodni prowiantowej i ładunkowej. Automatyka chłodni, central i systemów klimatyzacyjnych. Kontenery chłodnicze. Rodzaje systemów wentylacyjnych i sposoby ich sterowania. Umiejętności Uzupełnianie czynników chłodniczych w obiegach. Ustawianie parametrów krańcowych chłodni prowiantowej, ładunkowej, kontenera chłodniczego. Regulowanie układu automatyzacji pracy chłodni prowiantowych i ładunkowych oraz systemów klimatyzacyjnych. Właściwe eksploatowanie systemów wentylacyjnych statku. Program szkolenia Wiedza Rodzaje elektrycznych sieci energetycznych prądu przemiennego ze szczególnym uwzględnieniem sieci stosowanych na statkach, w tym sieci wysokonapięciowych. Zasady pracy równoległej prądnic synchronicznych i metody synchronizacji. Praca prądnic wałowych. Zabezpieczenia prądnic. Wymagania towarzystw klasyfikacyjnych dotyczące układów wzbudzenia i regulacji napięcia prądnic okrętowych. Umiejętności Stosowanie posiadanej wiedzy w eksploatacji sieci i prądnic okrętowych. Przeprowadzanie różnymi metodami synchronizacji prądnic okrętowych. Prawidłowe postępowanie w przypadku wystąpienia stanu blackout elektrowni okrętowej. Wzbudzanie i odwzbudzanie okrętowej prądnicy synchronicznej. Sprawdzanie i ocena zadziałania zabezpieczeń prądnicy okrętowej zgodnie z nastawami (wersja analogowa i cyfrowa). Program szkolenia Wiedza Wpływ środowiska morskiego na izolację maszyn i urządzeń elektrycznych, w tym pracujących przy wysokim napięciu. Klasyfikacja, budowa, zasada działania i charakterystyki aparatów elektrycznych. Zabezpieczenia przeciążeniowe i zwarciowe stosowane na statkach. Rodzaje i budowa akumulatorów okrętowych. Budowa i zasady doboru kabli okrętowych. Różne rodzaje oświetlenia okrętowego. Umiejętności Dobranie odpowiedniego aparatu elektrycznego w miejsce brakującego lub uszkodzonego. Sprawdzenie poprawności działania wyłączników zwarciowych. Sprawdzenie wybiorczości układu zabezpieczeń prądnic i odbiorników. Testowanie aparatów elektrycznych. Prawidłowe obsługiwanie rozdzielnic okrętowych. Prawidłowe eksploatowanie akumulatorów okrętowych. Program szkolenia Wiedza Ogólna charakterystyka wysokonapięciowych układów rozdzielczych i przetwarzających, używane pojęcia i określenia. Kształtowanie się naprężeń elektrycznych w układach izolacyjnych, procesy jonizacyjne. Rozwój wyładowań w materiałach elektroizolacyjnych, wpływ różnych parametrów na wytrzymałość elektryczną. Źródła przepięć, zasady i elementy ochrony przeciwprzepięciowej. Kształtowanie się wyładowań atmosferycznych i ochronę odgromową. Podstawowe zasady pomiarów i badań wysokonapięciowych. Umiejętności Identyfikowanie procesów zachodzących w materiałach elektroizolacyjnych pod wpływem napięcia. Bezpieczne eksploatowanie wysokonapięciowych sieci, aparatów, urządzeń i maszyn elektrycznych. Wykorzystywanie wiedzy z techniki wysokich napięć do potrzeb zabezpieczeń, automatyzacji i sterowania. Wykorzystywanie dokumentacji i literatury technicznej związanej z techniką izolacyjną. Program szkolenia Wiedza Klasyfikacja cyfrowych układów scalonych. Podstawowe bloki funkcjonalne w technice cyfrowej. Sposoby realizacji cyfrowych układów kombinacyjnych. Zasady projektowania cyfrowych układów sekwencyjnych i czasowych. Programowalne układy cyfrowe CPLD, FPGA. Umiejętności Czytanie schematów stosowanych w technice cyfrowej, Zastosowanie posiadanej wiedzy w eksploatacji statkowych układów cyfrowych. Program szkolenia Wiedza Podstawy sterowania z układem komputerowym. Zasada przetwarzania danych w układzie cyfrowym. Działanie i programowanie programowalnych sterowników logicznych. Organizacja pamięci PLC i działanie stopnia wyjściowego PLC. Umiejętności Czytanie programów PLC w języku drabinkowym. Obsługiwanie układów sterowania z PLC. Obsługiwanie układów obejmujących programator PLC i sterownik PLC. Programowanie sterowników logicznych w podstawowym zakresie. Program szkolenia Wiedza Podstawowe funkcje realizowane podczas wymiany informacji w sieci. Zasady konfigurowania sieci lokalnych i przemysłowych. Zasady adresowania w sieciach komputerowych i przemysłowych. Zasady wykorzystania podstawowych aplikacji i usług sieciowych. Zasady bezpieczeństwa korzystania ze źródeł internetowych. Umiejętności Konfigurowanie ustawień sieciowych terminala. Stosowanie narzędzi układowych i programowych dla podniesienia poziomu bezpieczeństwa użytkowania zasobów sieciowych. Diagnozowanie interfejsów sieciowych i rozbudowa sieci lokalnej zgodnie z istniejąca topologią. Diagnozowanie i naprawa przemysłowych sieci komputerowych. Program szkolenia Wiedza Słownictwo i zwroty dotyczące opanowania języka angielskiego w stopniu pozwalającym na porozumienia się w sprawach dotyczących życia codziennego. Język zawodowy w zakresie czynnego opanowania niezbędnego słownictwa fachowego związanego z eksploatacją, przeglądów i remontów urządzeń elektrycznych, zwrotów i komend związanych z przygotowaniem i utrzymaniem siłowni okrętowej w ruchu oraz tworzeniem dokumentacji okrętowej. Umiejętności Porozumiewanie się w sprawach życia codziennego na statku. Czytanie i rozumienie instrukcji, obsługi urządzeń elektrycznych, raportów inspekcyjnych. Komunikowanie się w mowie i piśmie w zakresie obowiązków oficera elektryka. Program szkolenia Wiedza Zasada pracy światowego systemu łączności alarmowej i bezpieczeństwa na morzu GMDSS. Charakterystyki i przeznaczenie systemów INMARSAT, DSC, NBDP, EPIRB, SART, NAVTEX, AIS, LRIT. Systemy łączności wewnętrznej, centrale telefoniczne i rozgłośnie manewrowe. Układy zasilające urządzeń radiokomunikacyjnych. Zasady integracji urządzeń nawigacyjnych z wykorzystaniem standardu NMEA. Umiejętności Wykonywanie przeglądów systemów łączności wewnętrznej i urządzeń radiokomunikacyjnych. Konserwowanie i przeprowadzanie podstawowych testów urządzeń światowego systemu łączności alarmowej i bezpieczeństwa na morzu GMDSS. Odczytywanie i interpretowanie wiadomości standardu NMEA. Program szkolenia Wiedza Budowa, napędy i układy sterowania urządzeń przeładunkowych na różnych typach statków. Budowa, napędy i układy sterowania urządzeń cumowniczo-kotwicznych. Budowa, napędy i układy sterowania wciągarek szalupowych, trapowych, trałowych i holowniczych. Umiejętności Czytanie i interpretowanie schematów napędów elektrycznych i hydraulicznych oraz układów sterowania okrętowych urządzeń pokładowych. Program szkolenia Wiedza Rodzaje mierników prędkości statku. Podstawy działania i zasilania statkowych urządzeń elektronawigacyjnych, ECDIS, kompasów magnetycznych, żyroskopowych, elektronicznych oraz kompasów optycznych i GPS, echosond nawigacyjnych. Zasady działania różnych systemów sterowania ruchem statku, w tym różnych rozwiązań autopilotów. Elementy pomiarowe i wykonawcze dynamicznego pozycjonowania statku (DP). Działanie rejestratora danych podróży (VDR) i uproszczonego rejestratora danych podróży (S-VDR) oraz MRU. Podstawy działania systemów mostka zintegrowanego. Umiejętności Diagnozowanie i naprawa urządzeń elektronawigacyjnych od strony elektrycznej. Program szkolenia Wiedza Rodzaje przeglądów i napraw urządzeń elektrycznych na statku. Rodzaje schematów elektrycznych i elektronicznych, symbole stosowane na schematach, czytanie schematów. Testowanie i kalibrowanie różnego typu czujników i przetworników pomiarowych. Cel i sposób działania instytucji klasyfikacyjnych. Podstawowe wymagania konwencji SOLAS dotyczące wyposażenia elektrycznego i automatyki. Metody katodowej ochrony stalowego kadłuba statku. Zasady elektrochemicznej ochrony rurociągów przed porastaniem mikroorganizmami. Umiejętności Odczytywanie symboli i schematów elektrycznych i elektronicznych. Obsługa, testowanie i konserwacja urządzeń elektrycznych, elektronicznych i automatyki oraz ich układów sterowania. Korzystanie z informatycznego systemu zarządzania przeglądami, remontami i częściami zamiennymi urządzeń elektrycznych, elektronicznych i automatyki. Przeprowadzanie okresowych kontroli sprawności systemów bezpieczeństwa, w tym wykrywania pożarów i innych. Sporządzanie protokołów eksploatacji katodowej ochrony kadłuba statku. Program szkolenia Wiedza Podstawowe pojęcia z ergonomii. Podstawowe wymogi i warunki BHP, jakim powinny odpowiadać stanowiska robocze, pomieszczenia i przejścia na statku. Warunki bezpiecznej pracy podczas obsługi, konserwacji i naprawy urządzeń elektrycznych i elektronicznych, także w strefach zagrożonych wybuchem i pracujących przy wysokim napięciu. Sposób udzielania pierwszej pomocy porażonemu prądem elektrycznym. Bezpieczeństwo obsługi różnego typu akumulatorów. Zasady bezpiecznej pracy w strefie działania mikrofal na statku. Umiejętności Przeprowadzanie okresowych kontroli sprawności systemów bezpieczeństwa, w tym wykrywania pożarów i innych. Zapewnienie bezpiecznej pracy w zbiornikach. Udzielanie pierwszej pomocy porażonemu prądem elektrycznym. Stosowanie ochrony przeciwporażeniowej w urządzeniach elektrycznych pracujących na napięciu do i powyżej 1 kV. Program szkolenia Wiedza Podstawowe pojęcia ekologii. Rola transportu wodnego w gospodarce w ujęciu globalnym i regionalnym, transport jako źródło emisji zanieczyszczeń środowiska naturalnego. Rodzaje i ilości eksploatacyjnych zanieczyszczeń pochodzących ze statków: spaliny, ścieki sanitarne, wody zęzowe, płyny eksploatacyjne: paliwa, środki smarowe, czyszczące, konserwacyjne, inne. śmieci, wody balastowe. Skutki oddziaływania zanieczyszczeń eksploatacyjnych na środowisko. Międzynarodowe i lokalne przepisy ochrony środowiska w eksploatacji statku. Metody i środki zapobiegania zanieczyszczeniom środowiska przez statek. Warunki stosowania technicznych środków zapobiegania zanieczyszczeniom środowiska. Rodzaje dokumentacji i odpowiedzialność za nadzór nad dokumentacją. Rodzaje i zasady inspekcji w zakresie przepisów ochrony środowiska. Prawne aspekty odpowiedzialności za zanieczyszczanie środowiska w eksploatacji statku. Rola i znaczenie członków załogi statku w ograniczaniu zanieczyszczania środowiska morskiego. Umiejętności Definiowanie podstawowych pojęć ekologii. Wskazanie źródła zanieczyszczeń statkowych i określenie czynników wpływających na ich ilości. Określenie wpływu poszczególnych zanieczyszczeń statkowych na środowisko. Wskazanie źródła prawa międzynarodowego dotyczącego ochrony środowiska w eksploatacji statku, nazwy aktów prawnych i podstawowych wymagań dotyczących usuwania zanieczyszczeń ze statków. Opisanie technicznych metod zapobiegania zanieczyszczeniom ze statku. Wymienienie i opisanie dokumentów opisujących nadzór nad procedurami dotyczącymi ochrony środowiska i wskazanie członków załogi odpowiedzialnych za nadzór nad nimi. Wymienienie rodzajów i zasad inspekcji w zakresie ochrony środowiska. Określenie odpowiedzialności członków załogi za zanieczyszczanie środowiska w eksploatacji statku. Opisanie roli członków załogi w redukcji zanieczyszczeń powstających w trakcie eksploatacji statku. Program szkolenia Wiedza Zasady kierowania zespołem: świadomość pozycji i asertywność, rozpoznawanie priorytetów, definiowanie celów, formułowanie komunikatów, organizacja pracy, nadzór nad wykonywaniem poleceń, motywowanie. Zasady szkolenia i egzaminowania członków załogi statku. Zasady wachtowej i bezwachtowej obsługi siłowni okrętowych. Umiejętności Kierowanie zespołem. Opisanie wymagań stawianych członkom załóg działu maszynowego w konwencjach IMO: STCW, SOLAS, MARPOL oraz ILO (w tym MLC). Zademonstrowanie zdolności do skutecznej komunikacji na statku i na lądzie. DLA OSÓB POSIADAJACYCH ŚWIADECTWO ELEKTROMONTERA Tabela zbiorcza Objaśnienia: W - wykłady; C - ćwiczenia; L - laboratorium; S - symulator; Σ - suma godzin. Program szkolenia Wiedza Podstawowe prawa i wielkości elektryczne. Podstawowe twierdzenia dotyczące obwodów rozgałęzionych. Definicje mocy czynnej, biernej i pozornej w obwodach jednofazowych i trójfazowych prądu przemiennego. Metody pomiaru mocy w obwodach jedno- i trójfazowych. Umiejętności Obliczanie wartości prądów w obwodach elektrycznych, zasilanych napięciem stałym i przemiennym. Określanie i mierzenie wielkości przebiegów okresowych: okres, przesunięcie fazowe, wartości chwilowe, średnie i skuteczne. Zmierzenie mocy czynnej, biernej i pozornej w obwodach trójfazowych obciążonych symetrycznie i niesymetrycznie. Program szkolenia Wiedza Budowa, działanie, parametry i zastosowanie różnych elementów półprzewodnikowych. Parametry i właściwości scalonych stabilizatorów powszechnego użytku, wzmacniaczy operacyjnych. Elementy półprzewodnikowe stosowane w energoelektronice, w tym na napięcie powyżej 1 kV. Przekształtniki energoelektroniczne o komutacji sieciowej oraz wymuszonej. Wpływ warunków morskich na pracę elementów i układów elektronicznych. Zastosowania przekształtników energoelektronicznych na statku. Umiejętności Czytanie schematów elektronicznych. Znalezienie niesprawnego elementu w układzie elektronicznym i jego wymiana. Diagnozowanie elementów półprzewodnikowych mocy, takich jak: diody, tyrystory, tranzystory BJT, tranzystory mocy typu IGBT i MOSFET. Eksploatowanie przemienników częstotliwości, sterowników prądu zmiennego i przekształtników prądu stałego. Program szkolenia Wiedza Ogólna charakterystyka poszczególnych typów maszyn i ich zastosowanie, przemiany energetyczne, pojęcie sprawności, specyfika maszyn w wykonaniu morskim, także na napięcie powyżej 1 kV. Budowa, zasada działania, własności eksploatacyjne silników i prądnic prądu stałego. Budowa, zasada działania, własności eksploatacyjne transformatorów jedno- i trójfazowych. Budowa, zasada działania, własności eksploatacyjne maszyn asynchronicznych. Budowa, zasada działania, własności eksploatacyjne maszyn synchronicznych. Budowa, zasada działania, własności eksploatacyjne silników komutatorowych uniwersalnych, silników jednofazowych, maszyn reluktancyjnych i z magnesami trwałymi. Umiejętności Identyfikowanie rodzajów maszyn i ich parametrów w zależności od potrzeb eksploatacyjnych, w tym maszyn na napięcia wyższe niż 1 kV. Obsługiwanie maszyn w eksploatacji, mierzenie parametrów pracy, konserwacja. Przeprowadzanie diagnostyki maszyn, usuwanie awarii, prawidłowe specyfikowanie zadania dla serwisów i ekip remontowych. Wykorzystywanie wiedzy na temat maszyn elektrycznych do potrzeb automatyzacji i sterowania. Wykorzystywanie dokumentacji i literatury technicznej związanej z maszynami elektrycznymi. Program szkolenia Wiedza Schematy blokowe w automatyce. Struktury otwartego i zamkniętego układu regulacji. Struktury typowych regulatorów i układów regulacji stosowanych w siłowni okrętowej. Budowa regulatorów dwu- i trójpołożeniowych. Metody identyfikacji prostych modeli obiektów. Układy regulacji krokowej. Regulatory cyfrowe. Regulatory adaptacyjne. Elektryczne i elektroniczne elementy automatyki. Mechaniczne elementy automatyki. Umiejętności Dokonanie doboru nastaw regulatorów w układach automatycznej regulacji. Diagnozowanie działania typowych układów regulacji i sterowania stosowanych w siłowni. Sprawdzenie poprawności działania typowych czujników i przetworników stosowanych w układach regulacji i sterowania. Program szkolenia Wiedza Analogowe i cyfrowe układy pomiarowe podstawowych wielkości fizycznych występujących w systemach automatyzacji siłowni okrętowej. Funkcje poszczególnych elementów układów pomiarowych. Umiejętności Bezpieczne posługiwanie się współczesnymi przyrządami i systemami pomiarowymi. Ocena poprawności przeprowadzonych pomiarów. Posługiwanie się cyfrowymi metodami pomiarowymi. Program szkolenia Wiedza Podstawy techniki napędu elektrycznego. Sposoby sterowania rozruchem, prędkością i hamowaniem elektrycznym silników prądu stałego i przemiennego. Przekształtniki energoelektroniczne stosowane w układach napędowych. Napędy urządzeń pomocniczych siłowni, urządzeń pokładowych i przeładunkowych. Elektryczne napędy główne statków. Umiejętności Zastosowanie posiadanej wiedzy w eksploatacji zautomatyzowanych układów napędowych. Zdiagnozowanie i usunięcie awarii różnych okrętowych układów napędowych. Program szkolenia Wiedza Podstawowe właściwości materiałów elektrotechnicznych. Narażenia występujące w środowisku okrętowym dla materiałów elektrotechnicznych. Wymagania stawiane materiałom elektrotechnicznym stosowanym na statkach. Umiejętności Dobieranie materiałów elektrotechnicznych do określonego zastosowania i narażeń środowiskowych. Uwzględnianie w procesie eksploatacji urządzeń elektrycznych ograniczeń wynikających z rodzaju zastosowanych materiałów. Program szkolenia Wiedza Konstrukcja, charakterystyka i materiały stosowane w budowie statków. Klasyfikacja statków ze względu na przeznaczenie i rodzaj napędu. Towarzystwa klasyfikacyjne i wydawane przez nie dokumenty. Określanie pływalności i stateczności. Budowa różnych kadłubów statków. Budowa różnych mechanizmów i okrętowych urządzeń pokładowych, w tym wciągarek kotwicznych, cumowniczych, ładunkowych oraz urządzeń sterowych i ratunkowych. Umiejętności Przeprowadzenie toru kablowego przez gródź wodoszczelną. Zainstalowanie oświetlenia i wymuszonej wentylacji w pomieszczeniach specjalnych. Obsługa i kontrolowanie urządzeń cumowniczych i przeładunkowych na statku. Program szkolenia Wiedza Zautomatyzowane układy sterowania i zabezpieczeń silników spalinowych głównych i pomocniczych. Zautomatyzowane systemy paliwowe, smarne i chłodzenia SG i SP. Automatyzacja pomp, sprężarek i wirówek. Automatyzacja kotła i jego zabezpieczeń. Automatyzacja elektrowni okrętowej. Umiejętności Zastosowanie posiadanej wiedzy w eksploatacji zautomatyzowanych systemów okrętowych. Eksploatowanie systemów automatyki okrętowej, zarówno elektrycznych, hydraulicznych, jak i pneumatycznych. Dokonywanie diagnostyki zautomatyzowanych systemów energetycznych statku. Program szkolenia Wiedza Budowa systemów pomiarowych. Sposoby komunikacji pomiędzy poszczególnymi elementami systemów pomiarowych. Budowa typowych torów rozległych pomiarowych: temperatury z wykorzystaniem pt-100 lub termopary, pomiaru ciśnienia, poziomu metodami analogowymi, torów binarnych: klasycznych, z dozorem linii, z wykorzystaniem czujników zbliżeniowych. Budowa torów wykonawczych. Budowa torów pomiarowych i wykonawczych w obszarach zagrożonych wybuchem. Budowa systemów przeciwpożarowych na statkach, różne rodzaje czujek przeciwpożarowych. Umiejętności Konfigurowanie poszczególnych torów pomiarowych w systemie rozproszonym. Diagnozowanie i kalibrowanie poszczególnych torów pomiarowych. Konfigurowanie różnymi metodami inteligentnych przetworników pomiarowych. Zastosowanie kalibratorów i symulatorów nieelektrycznych wielkości mierzonych. Sprawdzanie i weryfikacja pracy systemów przeciwpożarowych. Program szkolenia Wiedza Rodzaje i podstawy budowy siłowni okrętowych; podstawowe wiadomości o współpracy układu silnik - śruba - kadłub. Eksploatacja silnika głównego i silników pomocniczych w zakresie przygotowania, startu, pracy, zatrzymania i odstawienia. Podstawowe urządzenia i systemy okrętowych układów energetycznych. Podstawowe systemy okrętowe: zęzowy, balastowy, paliwowy, wody słodkiej, sanitarny, parowy. Okrętowe zespoły prądotwórcze główne i awaryjne, zasady uruchamiania awaryjnego zespołu prądotwórczego. Umiejętności Samodzielne przygotowanie do pracy i uruchomienie głównego i awaryjnego agregatu prądotwórczego. Obsługa, diagnozowanie i testowanie układu sterowania silnika głównego, zespołów prądotwórczych, kotłów pomocniczych i wirówek. Przywracanie do ruchu siłowni statku po wystąpieniu stanu blackout. Program szkolenia Wiedza Podstawowe elementy składowe instalacji hydrauliki siłowej. Rodzaje układów hydraulicznych. Sposoby regulacji prędkości ruchu elementów wykonawczych. Przykłady zastosowania hydrauliki siłowej w urządzeniach okrętowych. Umiejętności Obsługiwanie elementów hydrauliki siłowej, takiej jak; pompy, akumulatory ciśnienia, zawory, rozdzielacze, filtry, uszczelnienia, połączenia, zbiorniki i oleje hydrauliczne. Eksploatowanie różnych rodzajów układów hydraulicznych, takich jak; urządzenia sterowe, sterowanie skokiem śruby napędowej lub steru strumieniowego, urządzenia ładunkowe, inne. Program szkolenia Wiedza Układy chłodzenia stosowane w okrętownictwie, stosowane czynniki chłodnicze i oleje. Działanie lodówki, chłodni prowiantowej i ładunkowej. Automatyka chłodni, central i systemów klimatyzacyjnych. Kontenery chłodnicze. Rodzaje systemów wentylacyjnych i sposoby ich sterowania. Umiejętności Uzupełnianie czynników chłodniczych w obiegach. Ustawianie parametrów krańcowych chłodni prowiantowej, ładunkowej, kontenera chłodniczego. Regulowanie układu automatyzacji pracy chłodni prowiantowych i ładunkowych oraz systemów klimatyzacyjnych. Właściwe eksploatowanie systemu wentylacyjnego statku. Program szkolenia Wiedza Rodzaje elektrycznych sieci energetycznych prądu przemiennego ze szczególnym uwzględnieniem sieci stosowanych na statkach, w tym sieci o napięciach powyżej 1 kV. Zasada pracy równoległej prądnic synchronicznych i metody synchronizacji. Zasada pracy prądnic wałowych. Zabezpieczenia prądnic. Wymagania towarzystw klasyfikacyjnych dotyczące układów wzbudzenia i regulacji napięcia prądnic okrętowych. Umiejętności Stosowanie posiadanej wiedzy w eksploatacji sieci i prądnic okrętowych. Przeprowadzanie różnymi metodami synchronizacji prądnic okrętowych. Prawidłowe postępowanie w przypadku wystąpienia stanu blackout elektrowni okrętowej. Wzbudzanie i odwzbudzanie okrętowej prądnicy synchronicznej. Ocena zadziałania zabezpieczeń prądnicy okrętowej zgodnie z nastawami (wersja analogowa i cyfrowa). Program szkolenia Wiedza Wpływ środowiska morskiego na izolację maszyn i urządzeń elektrycznych, w tym pracujących przy wysokim napięciu. Klasyfikacja, budowa, zasada działania i charakterystyki aparatów elektrycznych. Zabezpieczenia przeciążeniowe i zwarciowe stosowane na statkach. Rodzaje i budowa akumulatorów okrętowych. Budowa i zasady doboru kabli okrętowych. Różne rodzaje oświetlenia okrętowego. Umiejętności Dobranie odpowiedniego aparatu elektrycznego w miejsce brakującego lub uszkodzonego. Sprawdzenie poprawności działania wyłączników zwarciowych. Sprawdzenie wybiorczości układu zabezpieczeń prądnic i odbiorników. Testowanie aparatów elektrycznych. Prawidłowe obsługiwanie rozdzielnic okrętowych. Prawidłowe eksploatowanie akumulatorów okrętowych. Program szkolenia Wiedza Ogólna charakterystyka wysokonapięciowych układów rozdzielczych i przetwarzających, używane pojęcia i określenia. Kształtowanie się naprężeń elektrycznych w układach izolacyjnych, procesy jonizacyjne. Rozwój wyładowań w materiałach elektroizolacyjnych, wpływ różnych parametrów na wytrzymałość elektryczną. Źródła przepięć, zasady i elementy ochrony przeciwprzepięciowej. Kształtowanie się wyładowań atmosferycznych i ochronę odgromową. Podstawowe zasady pomiarów i badań wysokonapięciowych. Umiejętności Identyfikowanie procesów zachodzących w materiałach elektroizolacyjnych pod wpływem napięcia. Bezpieczne eksploatowanie wysokonapięciowych sieci, aparatów, urządzeń i maszyn elektrycznych. Wykorzystywanie wiedzy z techniki wysokich napięć do potrzeb zabezpieczeń, automatyzacji i sterowania. Wykorzystywanie dokumentacji i literatury technicznej związanej z techniką izolacyjną. Program szkolenia Wiedza Klasyfikacja cyfrowych układów scalonych. Podstawowe bloki funkcjonalne w technice cyfrowej. Sposoby realizacji cyfrowych układów kombinacyjnych. Zasady projektowania cyfrowych układów sekwencyjnych i czasowych. Programowalne układy cyfrowe CPLD, FPGA. Umiejętności Czytanie schematów stosowanych w technice cyfrowej. Stosowanie posiadanej wiedzy w eksploatacji statkowych układów cyfrowych. Program szkolenia Wiedza Podstawy sterowania z układem komputerowym. Zasada przetwarzania danych w układzie cyfrowym. Działanie i programowanie programowalnych sterowników logicznych. Organizacja pamięci PLC i działanie stopnia wyjściowego PLC. Umiejętności Czytanie programów PLC w języku drabinkowym. Obsługiwanie układów sterowania z PLC. Obsługiwanie układów obejmujących programator PLC i sterownik PLC. Programowanie sterowników logicznych w podstawowym zakresie. Program szkolenia Wiedza Podstawowe funkcje realizowane podczas wymiany informacji w sieci. Zasady konfigurowania sieci lokalnych i przemysłowych. Zasady adresowania w sieciach komputerowych. Zasady wykorzystania podstawowych aplikacji i usług sieciowych. Zasady bezpieczeństwa przy korzystaniu ze źródeł internetowych. Umiejętności Konfigurowanie ustawień sieciowych terminala. Stosowanie narzędzi układowych i programowych dla podniesienia poziomu bezpieczeństwa użytkowania zasobów sieciowych. Diagnozowanie interfejsów sieciowych i rozbudowa sieci lokalnej zgodnie z istniejąca topologią. Diagnozowanie i naprawa przemysłowych sieci komputerowych. Program szkolenia Wiedza Słownictwo i zwroty dotyczące opanowania języka angielskiego w stopniu pozwalającym na porozumiewanie się w sprawach dotyczących życia codziennego. Język zawodowy w zakresie czynnego opanowania niezbędnego słownictwa fachowego związanego z eksploatacją, przeglądów i remontów urządzeń elektrycznych, zwrotów i komend związanych z przygotowaniem i utrzymaniem siłowni okrętowej w ruchu oraz tworzeniem dokumentacji okrętowej. Umiejętności Porozumiewanie się w sprawach zawodowych i sytuacjach życia codziennego. Czytanie i rozumienie tekstów typu instrukcje obsługi urządzeń elektrycznych, raportów inspekcyjnych. Komunikowanie się w mowie i piśmie w zakresie obowiązków oficera elektryka. Program szkolenia Wiedza Zasada pracy urządzeń światowego systemu łączności alarmowej i bezpieczeństwa na morzu GMDSS. Charakterystyki i przeznaczenie systemów INMARSAT, DSC, NBDP, EPIRB, SART, NAVTEX, AIS, LRIT. Systemy łączności wewnętrznej, centrale telefoniczne i rozgłośnie manewrowe. Układy zasilające urządzeń radiokomunikacyjnych. Zasady integracji urządzeń nawigacyjnych z wykorzystaniem standardu NMEA. Umiejętności Wykonywanie przeglądów systemów łączności wewnętrznej i urządzeń radiokomunikacyjnych. Konserwowanie i przeprowadzanie podstawowych testów urządzeń światowego systemu łączności alarmowej i bezpieczeństwa na morzu GMDSS. Program szkolenia Wiedza Budowa, napędy i układy sterowania urządzeń przeładunkowych na różnych typach statków. Budowa, napędy i układy sterowania urządzeń cumowniczo-kotwicznych. Budowa, napędy i układy sterowania wciągarek szalupowych, trapowych, trałowych i holowniczych. Umiejętności Czytanie i interpretowanie schematów napędów elektrycznych oraz układów sterowania okrętowych urządzeń pokładowych. Diagnozowanie i naprawa urządzeń pokładowych w zakresie elektrycznym, elektronicznym i systemów sterowania. Program szkolenia Wiedza Rodzaje mierników prędkości statku. Podstawy działania i zasilania statkowych urządzeń elektronawigacyjnych, ECDIS, kompasów magnetycznych, żyroskopowych, elektronicznych oraz kompasów optycznych i GPS; echosond nawigacyjnych. Zasady działania różnych systemów sterowania ruchem statku, w tym różnych rozwiązań autopilotów. Elementy pomiarowe i wykonawcze dynamicznego pozycjonowania statku (DP). Działanie rejestratora danych podróży (VDR) i uproszczonego rejestratora danych podróży (S-VDR) oraz MRU. Podstawy działania systemów mostka zintegrowanego. Umiejętności Diagnozowanie i naprawa urządzeń elektronawigacyjnych od strony elektrycznej. Stosowanie instrukcji producenta do diagnozowania i naprawy urządzeń elektronawigacyjnych. Program szkolenia Wiedza Rodzaje przeglądów i napraw urządzeń elektrycznych na statku. Rodzaje schematów elektrycznych i elektronicznych, symbole stosowane na schematach, czytanie schematów. Testowanie i kalibrowanie różnego typu czujników i przetworników pomiarowych. Cel i sposób działania instytucji klasyfikacyjnych (m.in. PRS). Podstawowe wymagania Konwencji SOLAS dotyczące wyposażenia elektrycznego i automatyki. Zasady ochrony przeciwporażeniowej stosowanej na statkach. Podstawowe wymogi i warunki BHP, jakim powinny odpowiadać stanowiska robocze, pomieszczenia i przejścia na statku. Warunki bezpiecznej pracy podczas obsługi, konserwacji i naprawy urządzeń elektrycznych i elektronicznych, także w strefach zagrożonych wybuchem. Warunki bezpiecznej pracy podczas obsługi, konserwacji i naprawy urządzeń elektrycznych i elektronicznych stosowanych w dziale hotelowym. Zasady bezpiecznej pracy w strefie działania mikrofal na statku. Sposób udzielania pierwszej pomocy porażonemu prądem elektrycznym, metody katodowej ochrony stalowego kadłuba statku. Umiejętności Odczytywanie symboli i schematów elektrycznych i elektronicznych. Obsługa, testowanie i konserwowanie urządzeń elektrycznych, elektronicznych i automatyki oraz ich układów sterowania. Korzystanie z informatycznego systemu zarządzania przeglądami, remontami i częściami zamiennymi urządzeń elektrycznych, elektronicznych i automatyki. Przeprowadzanie okresowych kontroli sprawności systemów bezpieczeństwa, w tym wykrywania pożarów i innych. Wykonywanie elektrycznych prac warsztatowych. Zapewnienie bezpiecznej pracy w zbiornikach. Sporządzanie protokołów eksploatacji katodowej ochrony kadłuba statku. Udzielanie pierwszej pomocy porażonemu prądem elektrycznym, stosowanie ochrony przeciwporażeniowej w urządzeniach elektrycznych zasilanych napięciem do 1 kV i powyżej. Program szkolenia Wiedza Podstawowe pojęcia z zakresu ekologii i ochrony środowiska. Przepisy prawne międzynarodowe (konwencja MARPOL) i krajowe dot. ochrony wód i atmosfery przed zanieczyszczeniami ze statków. Techniczne sposoby zapobiegania zanieczyszczeniom olejowym ze statków. Sposoby zapobiegania innym zanieczyszczeniom ze statków: chemikaliami, ściekami i śmieciami oraz substancjami zanieczyszczającymi powietrze. Wpływ promieniowania elektromagnetycznego, hałasu i wibracji na zdrowie człowieka. Umiejętności Stosowanie procedur zapobiegania zanieczyszczeniom środowiska morskiego. Właściwe eksploatowanie okrętowych urządzeń ochrony środowiska typu: odolejacze, oczyszczalnie ścieków, spalarki. Prowadzenie na statku, zgodnie z obowiązującymi przepisami, dokumentacji z zakresu ochrony środowiska dotyczącej spalania, przechowywania oraz zdawania odpadów w portach oraz ścieków sanitarnych i zaolejonych. Likwidowanie rozlewów olejowych. Program szkolenia Wiedza Zasady kierowania zespołem: świadomość pozycji i asertywność, rozpoznawanie priorytetów, definiowanie celów, formułowanie komunikatów, organizacja pracy, nadzór nad wykonywaniem poleceń, motywowanie. Zasady szkolenia i egzaminowania członków załogi statku. Zasady wachtowej i bezwachtowej obsługi siłowni okrętowych. Umiejętności Kierowanie zespołem. Opisywanie wymagań stawianych członkom załóg działu maszynowego w konwencjach IMO: STCW, SOLAS, MARPOL oraz w konwencjach ILO. Skuteczna komunikacja na statku i na lądzie. Wymagania egzaminacyjne na poziomie operacyjnym w dziale maszynowym w specjalności elektrycznej * Przeprowadzone szkolenie, zgodne z przewidzianym ramowym programem, zakończone zaliczeniem z części praktycznej, zgodnie z niniejszymi wymaganiami, uznaje się za równoważne z egzaminem praktycznym. Zaświadczenie o zaliczeniu części praktycznej wystawia morska jednostka edukacyjna, która prowadziła szkolenie. Tematyka egzaminu pisemnego: Elektrotechnika, elektronika i automatyka: Wytwarzanie i rozdział energii elektrycznej na statku. Funkcjonowanie okrętowych systemów energetycznych. Interpretacja diagramów i schematów elektrycznych i elektronicznych. Konserwacja i naprawa: Komputerowe systemy nadzoru, konserwacji i remontów urządzeń elektrycznych, elektronicznych i automatyki oraz gospodarki materiałowej na statku. Wykrywanie wadliwego działania urządzeń układu elektrycznego. Dbałość o statek i opieka nad ludźmi: Wymogi bezpieczeństwa dla pracy przy układach i urządzeniach elektrycznych statków. Tematyka egzaminu ustnego: Elektrotechnika, elektronika i automatyka: Podstawowa komunikacja na statku w języku angielskim w zakresie związanym z bezpieczeństwem statku i pracami wykonywanymi na statku. Tematyka egzaminu na symulatorze/statku: Konserwacja i naprawa: Eksploatacja okrętowych urządzeń elektrycznych i automatyki okrętowej w siłowni statku, z elementami zawodowymi wjęzyku angielskim. Tabela zbiorcza Objaśnienia: W - wykłady; C - ćwiczenia; L - laboratorium; S - symulator; Σ - suma godzin. Program szkolenia Wiedza Rodzaje tarcia ślizgowego (suche, graniczne, mieszane i płynne) i warunki ich występowania. Prawa Coulomba-Morena tarcia ślizgowego suchego i jego znaczenie praktyczne; pojęcie współczynnika tarcia ślizgowego suchego. Tarcie toczne, w szczególności tarcie w łożyskach tocznych; pojęcie współczynnika tarcia tocznego. Ruch harmoniczny punktu materialnego; pojęcia amplitudy, okresu i częstotliwości; położenia maksymalnej i minimalnej prędkości i przyspieszenia punktu. Ruch tłoka mechanizmu korbowo-tłokowego typowego silnika spalinowego podczas jednostajnego ruchu obrotowego wału korbowego; położenia maksymalnej prędkości tłoka; siły bezwładności tłoka. Moment bezwładności ciała, w szczególności punktu materialnego, koła, walca i pierścienia. Ruch postępowy i obrotowy ciała doskonale sztywnego. Energia kinetyczna punktu materialnego i ciała doskonale sztywnego w ruchu postępowym i obrotowym. Funkcje koła zamachowego; dobór wielkości koła zamachowego; moment zamachowy koła. Metody wyważania statycznego i dynamicznego wirników sztywnych. Pojęcie naprężenia normalnego i tnącego w przekroju poprzecznym wału. Pomiar metodą torsjograficzną i tensometryczną naprężeń tnących i momentu skręcającego w wale napędowym. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy do interpretacji zjawisk z zakresu mechaniki i wytrzymałości materiałów. Program szkolenia Wiedza Metodyka pomiarów parametrów w procesach termodynamicznych. Interpretacja obiegów porównawczych tłokowych silników spalinowych. Termodynamika pary wodnej, wytwarzanie pary, para mokra i przegrzana, parametry pary. Interpretacja wykresów p-v oraz i-p dla wody oraz wykresów entropowych pary: w tym wykres T-s oraz i-s. Obiegi chłodnicze, bilans cieplny obiegu chłodniczego, wskaźniki energetyczne obiegów chłodniczych. Obróbka powietrza w centralach klimatyzacyjnych, wykres i-x powietrza wilgotnego. Przemiany izobaryczne powietrza wilgotnego. Specyfika ruchu ciepła w wymiennikach okrętowych. Charakterystyczne rodzaje ruchu ciepła: przewodzenie, unoszenie, promieniowanie, przenikanie przez przegrodę, ruch ciepła przy zmianie stanu skupienia, parametry ruchu ciepła, czynniki eksploatacyjne wpływające na bilans wymiennika ciepła, metody intensyfikacji ruchu ciepła. Wpływ zanieczyszczeń powierzchni na współczynnik przenikania ciepła. Analiza procesów spalania, skład chemiczny paliwa, rodzaje spalania, skład spalin. Wpływ wartości opałowej paliw ciekłych na zużycie paliwa. Zastosowanie równania Bernoullego. Rodzaje i kryteria oceny przepływów płynów. Zasady wyznaczania oporów przepływu przez elementy hydrauliczne. Charakterystyki elementów hydraulicznych i rurociągu. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w interpretacji zjawisk zachodzących w maszynach, urządzeniach i instalacjach statkowych. Analityczne wyznaczanie straty hydraulicznej elementu i rurociągu. Dokonanie bilansu wymiennika ciepła. Program szkolenia Wiedza Wpływ geometrii kadłuba statku na czynniki eksploatacyjne. Podstawowe zasady konstrukcji statku oraz teorii i czynników wpływających na przegłębienie i stateczność. Środki zaradcze niezbędne dla zachowania przegłębienia i stateczności. Wpływ uszkodzenia i zalania przedziału na przegłębienie i stateczność statku oraz środki zaradcze, jakie należy podjąć; statkowe plany awaryjne. Sposoby sterowania statkiem w warunkach sztormowych i stanach awaryjnych, dobór prędkości. Symbole używane w rysunkach konstrukcyjnych statku (przekroje i złady). Materiały stosowane do budowy i remontów statków. Materiały i urządzenia do ochrony przeciwkorozyjnej statku. Kryteria pływalności i niezatapialności statku. Kryteria stateczności poprzecznej i wzdłużnej. Wpływ podparcia statku na doku lub na mieliźnie na jego stateczność. Kryteria stateczności dynamicznej, wpływ swobodnych powierzchni cieczy na zachowanie się statku. Celowość operacji balastowych, wpływ na parametry eksploatacyjne i stateczność statku. Zakresy przeglądów na statkach. Zasady przeglądu kadłuba, pędników i zaworów dennych. Dokumentacja konstrukcyjna i statecznościowa statku. Umiejętności Posługiwanie się dokumentacją konstrukcyjną i statecznościową statku. Korygowanie statkowych planów awaryjnych. Zarządzanie w sytuacjach awaryjnych. Program szkolenia Wiedza Wskaźniki obiegów rzeczywistych silników o zapłonie samoczynnym, wykresy indykatorowe. Czynniki wpływające na proces ładowania (przebieg, parametry, ustawienie rozrządu, wpływ prędkości i obciążenia). Czynniki wpływające na proces sprężania (przebieg, parametry). Czynniki wpływające na proces tworzenia mieszaniny palnej (rozpylenie paliwa, makro- i mikrostruktura strugi, parametry rozpylania paliwa, mieszanie z powietrzem i odparowanie). Czynniki wpływające na proces spalania (opóźnienie samozapłonu, fazy spalania, szybkość spalania, maksymalne ciśnienie spalania). Wpływ przebiegu wtrysku i spalania na sprawność silnika. Wpływ przebiegu wtrysku i spalania na skład spalin, toksyczne składniki spalin. Wpływ parametrów paliwa na proces tworzenia mieszaniny paliwowo-powietrznej i spalanie. Wpływ parametrów eksploatacyjnych na proces tworzenia mieszaniny paliwowo-powietrznej i spalanie. Diagnostyka procesu wtrysku i spalania. Czynniki wpływające na proces rozprężania (przebieg, parametry). Czynniki wpływające na proces wydechu (przebieg, fazy wydechu, parametry). Diagnostyka procesu doładowania. Optymalizacja procesu rozpylania paliwa. Wykorzystanie wskaźników: momentu obrotowego, prędkości obrotowej, średniego ciśnienia indykowanego i użytecznego, mocy indykowanej i użytecznej, sprawności indykowanej, mechanicznej i ogólnej, jednostkowego zużycia paliwa. Metody pomiaru wskaźników energetycznych silnika na statku. Typy, zasada działania i budowa regulatorów prędkości obrotowej. Zasada działania układu sterowania prędkością obrotową silnika w warunkach eksploatacyjnych. Wymagane właściwości paliwa okrętowego na dolocie do silnika (lepkość i czystość). Typy, budowa turbosprężarek i współpraca z instalacją powietrza doładowania. Warunki wystąpienia zjawiska pompowania turbosprężarki, sposoby zapobiegania i usuwania ich przyczyn. Warunki pracy silnika z odłączoną turbosprężarką. Instalacja wykrywcza mgły olejowej. Instalacja gaszenia przestrzeni podtłokowej. Równanie ruchu elementów układu korbowego i siły bezwładności w układzie korbowo-tłokowym i zasada ich wyrównoważenia. Przykłady wyrównoważenia sił i momentów bezwładności w silnikach wielocylindrowych. Przyczyny niewyrównoważenia silnika. Budowa i działanie koła zamachowego. Definicja nierównomierności biegu silnika. Źródła i skutki drgań skrętnych wału korbowego - zakresy rezonansu drgań skrętnych. Tłumiki drgań skrętnych - budowa, działanie i zalecenia eksploatacyjne, niesprawności. Obciążenia cieplne silnika - wskaźniki obciążeń. Wybrane zagadnienia eksploatacyjne okrętowego spalinowego silnika tłokowego: układ tłokowo-korbowy, układ wtryskowy, układ smarowania łożysk, układ smarowania gładzi cylindrowej, układ rozruchowy i rozruchowo-nawrotny, układ doładowania. Zasady zarządzania i procedury postępowania w awaryjnych stanach pracy silnika okrętowego. Umiejętności Wykorzystanie charakterystyki spalinowego silnika tłokowego w funkcji: prędkości obrotowej, obciążenia; regulacyjne, specjalne metody wyznaczania. Zarządzanie pracą siłowni w stanach awaryjnych silnika. Dokonanie podstawowych nastaw regulatorów silników głównych i pomocniczych. Pomiar lub wyznaczanie i interpretowanie podstawowych wskaźników energetycznych silnika: momentu obrotowego na wale śrubowym, zużycia paliwa, jednostkowego zużycia paliwa, sprawności ogólnej silnika. Dokonanie analizy bilansu cieplnego i wykresu Sankeya silnika okrętowego. Dokonanie analizy układu regulacji prędkości obrotowej spalinowego silnika tłokowego. Program szkolenia Wiedza Wpływ rodzajów siłowni okrętowych i związanych z nimi układów napędowych głównych statku na eksploatację. Wykorzystanie bilansu energetycznego siłowni okrętowej z wyszczególnieniem elementów składowych, sprawności energetycznej siłowni i sprawności ogólnej napędu głównego oraz jej elementy składowe. Budowa i zasada działania instalacji utylizacji energii strat cieplnych oraz czynniki wpływające na celowość zastosowania utylizacji strat energii, źródła energii strat i możliwości ich wykorzystania. Zmiany oporów kadłuba statku w trakcie eksploatacji. Charakterystyki obrotowe i hydrodynamiczne śrub, sprawności śruby i kadłuba, warunki współpracy śruby z kadłubem statku, zjawisko kawitacji śruby. Siła naporu śruby i moc zapotrzebowana napędu. Specyfikacja osiągów silników, deklarowane pola obciążeń silników. Podstawy współpracy silnika, śruby i kadłuba w stanach ustalonych i przejściowych, w różnych warunkach pływania. Charakterystyki napędowe statku. Opis pracy układu napędowego przy manewrowaniu - krzywe Robinsona. Podstawowe pojęcia diagnostyki. Podstawowe modele i metody diagnostyczne. Podstawy diagnostyki okrętowego silnika spalinowego: ocena obciążenia mechanicznego i cieplnego grupy tłokowo-cylindrowej, ocena szczelności komory spalania, ocena warunków współpracy tłoka i tulei, ocena zużycia tulei cylindrowej, ocena stanu pierścieni tłokowych. Podstawy diagnostyki układu doładowania: ocena stanu filtra powietrza, ocena stanu sprężarki powietrza, ocena stanu chłodnicy powietrza, ocena stanu turbiny. Podstawy diagnostyki procesu wtrysku paliwa i ocena procesu spalania. Podstawy diagnostyki łożysk, pomiary temperatury łożysk i trajektorii czopa. Podstawy diagnostyki kotłów i turbin parowych. Podstawy diagnostyki pomp i urządzeń hydraulicznych. Czynności przygotowawcze siłowni statku do dokowania. Procedury dokowania statku, podłączenia do zasilania z lądu. Czynności przygotowawcze do zejścia z doku. Procedury zejścia z doku i uruchomienia siłowni. Wpływ warunków pływania na zdolność i aktywność człowieka. Umiejętności Ocena bieżących zmian oporu kadłuba i prowadzenie właściwej dokumentacji w tym zakresie. Prowadzenie bieżącej oceny jakości współpracy silnika napędu głównego i pędnika. Dostosowywanie bieżących osiągów silników do warunków pracy wynikających ze zmiennych stref pływania statków, właściwości paliwa i stanu technicznego silnika oraz instalacji obsługujących. Planowanie w sposób optymalny zapasów niezbędnego paliwa, olejów smarowych, wody i innych czynników eksploatacyjnych siłowni i statku. Właściwe planowanie przeglądów i sprawdzanie wszystkich silników i urządzeń statku. Opracowywanie bieżącej dokumentacji eksploatacyjnej statku: raporty, rozliczenia paliwowe, specyfikacje serwisowe i remontowe. Konfigurowanie sieci energetycznej statku w celu uzyskania bezpiecznej i dostosowanej do warunków pływania sprawności. Prawidłowe realizowanie procedur diagnostycznych dla silników napędowych w oparciu o dostępne wyposażenie statku i siłowni. Wykorzystywanie możliwości optymalizacji zużycia energii dzięki zastosowaniu urządzeń i systemów utylizacji. Eksploatowanie zgodnie z założeniami technicznymi urządzenia ograniczenia emisji składników szkodliwych spalin. Stosowanie procedury postępowania w przypadku awarii silników napędowych oraz innych istotnych urządzeń i systemów funkcjonalnych statku. Eksploatowanie instalacji, mechanizmów i urządzeń siłowni w warunkach: ograniczonej zdatności głównego układu napędowego statku, silników pomocniczych i innych ważnych układów funkcjonalnych instalacji, awarii układów funkcjonalnych silników napędowych głównych i pomocniczych, ograniczeń mocy użytecznej silników napędowych w różnych warunkach i sytuacjach eksploatacyjnych, klimatycznych szczególnie odbiegających od przeciętnych. Program szkolenia Wiedza Zasady doboru pompy do układu pompowego, punkt pracy, wpływ wielkości charakterystycznych układu pompowego na wydajność pompy. Zasady doboru rodzaju i mocy silnika napędzającego pompę. Rodzaje napędu pomp (elektrycznego prądu przemiennego i stałego, hydrauliczny, spalinowy, turbina parowa), charakterystyki poszczególnych napędów, sposoby połączenia z pompami. Charakterystyki pomp wirowych: przepływu, mocy i sprawności, zupełne. Charakterystyki pomp wyporowych: przepływu, mocy i sprawności. Sposoby regulacji wydajności pomp wirowych i wyporowych, możliwości zastosowania, zalety i wady, opis jakościowy i ilościowy. Wpływ czynników eksploatacyjnych na charakterystyki pomp. Zasady współpracy pomp w instalacjach (szeregowa i równoległa). Przepisy instytucji klasyfikacyjnych dotyczące pomp okrętowych. Zasady eksploatacji sprężarek wyporowych. Najważniejsze czynności w trakcie przeglądów sprężarek wyporowych (pomiar przestrzeni szkodliwej, regulacja, regulacja ciśnienia międzystopniowego). Najczęstsze usterki sprężarek wyporowych w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania. Zabezpieczenia sprężarek i instalacji sprężonego powietrza. Przepisy instytucji klasyfikacyjnych dotyczące sprężarek powietrza rozruchowego. Zasady współpracy z instalacją sprężonego powietrza. Zasady pomiaru i regulacja wydajności sprężarki powietrza na statku. Zasady eksploatacji sprężarek wirowych. Zasady współpracy z instalacją sprężonego powietrza, regulacja wydajności. Zjawisko pompowania sprężarek wirowych i sposoby zapobiegania. Rodzaje zanieczyszczeń paliw i olejów, wpływ na eksploatację urządzeń i instalacji okrętowych. Zasady doboru wirówek pod kątem wydajności dla różnych instalacji siłowni, dobór metod i parametrów wirowania paliw okrętowych, dobór metod i parametrów wirowania olejów smarowych. Filtrowanie: podstawy teoretyczne, przegrody filtracyjne, wielkości charakterystyczne przegród. Zasady obsługi filtrów paliwowych i olejowych. Metody pomiaru i regulacji lepkości w okrętowych instalacjach paliwowych. Elementy i nastawy urządzeń instalacji regulacji lepkości paliwa. Budowa i zasada działania mieszalników i homogenizatorów. Zastosowanie układów regulacji lepkości w instalacjach mieszania paliw. Procedury zamiany rodzaju paliwa zasilającego silnik: HFO/MDO i MDO/HFO. Najczęstsze usterki w czasie pracy instalacji regulacji lepkości paliwa, objawy i sposoby ich usuwania. Zasady obsługiwania instalacji hydraulicznych, procedury nadzoru w czasie pracy, procedury demontażu, montażu, płukania, zamiany płynu hydraulicznego. Budowa i zasady obsługi elektrohydraulicznych maszyn sterowych (tłokowej, nurnikowej, łopatkowej, toroidalnej). Zasady regulacji elektrohydraulicznych maszyn sterowych. Awaryjna procedura obsługi maszyny sterowej. Śruby nastawne: budowa, zasada działania i obsługa mechanizmu zmiany kąta wychylenia płatów śruby, awaryjna procedura sterowania. Urządzenia przeładunkowe i pokładowe - budowa i obsługa. Obsługa dźwigów elektrycznych, budowa i obsługa dźwigów hydraulicznych. Warunki współpracy urządzeń przeładunkowych. Instalacje hydrauliczne drzwi wodoszczelnych: budowa i obsługa drzwi przedziałów wodoszczelnych, budowa i obsługa furt dziobowych i rufowych. Linie wałów: wały śrubowe, pośrednie, oporowe, zasady montażu śruby napędowej z silnikiem. Łożyska wałów śrubowych i ich obsługa. Budowa, instalacje smarowania i uszczelnienia wałów okrętowych. Budowa i zasada obsługi sprzęgieł. Budowa i obsługa przekładni okrętowych. Umiejętności Przygotowanie instalacji automatycznej regulacji lepkości paliwa do pracy. Sprawdzanie poprawności parametrów pracy automatycznej regulacji lepkości paliwa. Dokonanie nastaw automatycznej regulacji lepkości paliwa. Wyłączenie instalacji automatycznej regulacji lepkości paliwa z pracy. Dokonanie kalibracji elementów instalacji automatycznej regulacji lepkości paliwa. Program szkolenia Wiedza Wpływ warunków eksploatacji na robocze procesy zachodzące w kotle. Wielkości charakterystyczne, parametry i wskaźniki współczesnych kotłów okrętowych pomocniczych i ich zmiany w czasie eksploatacji. Sposoby sporządzania bilansu cieplnego i wyznaczania sprawności kotła. Armatura i osprzęt kotłowy. Instalacje wodno-parowo-skroplinowe kotła. Instalacje paliwowe kotłów, rodzaje stosowanych paliw. Automatyka i diagnostyka kotłów pomocniczych i utylizacyjnych. Obsługa kotłów okrętowych. Instalacje bezpieczeństwa kotłów okrętowych i procedury awaryjne. Sposoby kontroli właściwości wody kotłowej. Wymagane właściwości olejów diatermicznych. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w bezpiecznej eksploatacji kotłów i instalacji parowych. Program szkolenia Wiedza Technologia chłodnicza: przechowywanie żywności, przechowywanie innych ładunków chłodzonych. Obiegi i instalacje chłodnicze stosowane na statkach. Czynniki chłodnicze, właściwości, oznaczenia, zastosowanie, zamienność czynników chłodniczych. Budowa i eksploatacja kontenerów chłodzonych. Wpływ czynników eksploatacyjnych na parametry pracy obiegów chłodniczych. Aparatura chłodnicza: wymienniki ciepła (skraplacze, chłodnice, podgrzewacze, parowniki), osuszacze, odolejacze, odgazowywacze, odpowietrzacze, pompy ziębnika, zbiorniki ziębnika i oleju. Automatyzacja urządzeń nadzoru i instalacji chłodniczych: przyrządy pomiarowo-kontrolne, zabezpieczenia instalacji chłodniczych, układy regulacji ciśnień, temperatur, poziomów. Zasady eksploatacji instalacji wentylacji i klimatyzacji pomieszczeń: zasady regulacji temperatury i wilgotności powietrza. Zasady eksploatacji instalacji wentylacji ładowni chłodzonych: zasady regulacji temperatury i wilgotności powietrza. Zasady tworzenia bilansu cieplnego komory chłodzonej i wpływ warunków zewnętrznych na składowe bilansu. Zasady bezpiecznej pracy w obsłudze instalacji chłodniczych. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w bezpiecznej eksploatacji sprężarek i instalacji chłodniczych. Program szkolenia Wiedza Aktualne klasyfikacje: paliwa, środków smarowych, cieczy hydraulicznych, olejów termicznych. Metody otrzymywania wybranych płynów eksploatacyjnych: paliwo, środki smarowe, ciecze hydrauliczne, oleje termiczne. Zagadnienia eksploatacyjne wybranych instalacji: instalacja zasilania paliwem, komora spalania (silnik tłokowy, kocioł), instalacje smarowania łożysk i chłodzenia olejami, instalacja smarowania tulei cylindrowych, instalacje hydrauliczne, instalacje z olejami termicznymi. Zasady pobierania próbek płynów eksploatacyjnych oraz ich wpływ na wyniki analiz. Starzenie i zanieczyszczenia wybranych płynów eksploatacyjnych: paliwo, środki smarowe, ciecze hydrauliczne, oleje termiczne. Podstawowe analizy wybranych płynów eksploatacyjnych: paliwo, oleje smarowe, ciecze hydrauliczne, oleje termiczne. Metody użytkowania płynów eksploatacyjnych: dobór, zamówienie, odbiór, magazynowanie, kontrola własności użytkowych, usuwanie zanieczyszczeń, wartości ostrzegawcze i graniczne parametrów płynów eksploatacyjnych, przywracanie właściwości użytkowych, wymiana, utylizacja. Dane dotyczące zamienności i mieszalności wybranych płynów eksploatacyjnych. Zasady bezpiecznej pracy z wybranymi płynami eksploatacyjnymi i chemikaliami stosowanymi na statku. Podstawowe informacje zawarte w MSDS (Material Safety Data Sheet). Umiejętności Interpretowanie wyników analiz próbek wybranych płynów eksploatacyjnych. Podejmowanie właściwych decyzji eksploatacyjnych w oparciu o wyniki analiz wybranych płynów: paliwa, olejów smarowych, cieczy hydraulicznych, olejów termicznych. Dobór zamienników wybranych płynów eksploatacyjnych: paliwa, olejów smarowych, cieczy hydraulicznych, olejów termicznych. Dobór środków ochrony osobistej i wskazanie niezbędnych środków bezpieczeństwa przy używaniu lub kontakcie z wybranymi płynami eksploatacyjnymi lub chemikaliami. Korzystanie z kart MSDS (Material Safety Data Sheet). Program szkolenia Wiedza Zasady demontażu urządzeń, podzespołów i elementów w siłowni okrętowej oraz sposoby usuwania zanieczyszczeń, zasady wymiany elementów i podzespołów, zasady montażu i próby szczelności. Zasady bezpieczeństwa przy pracach demontażowych i montażowych. Podstawy metrologii warsztatowej: przyrządy pomiarowe stosowane w remontach maszyn i urządzeń i ich przeznaczenie, zasady pomiaru przyrządami. Metody regeneracji elementów maszyn i urządzeń: przy pomocy napawania, z wykorzystaniem żywic epoksydowych, z wykorzystaniem tworzyw sztucznych, z wykorzystaniem kompozytów. Technologia remontu okrętowych tłokowych silników spalinowych: przygotowanie i organizacja remontu silnika, pomiary przed rozpoczęciem demontażu, demontaż podstawowych zespołów silnika, weryfikacja i naprawa elementów silnika, próby silnika po remoncie. Technologia remontu turbosprężarek. Technologia remontu maszyn i urządzeń pomocniczych: pomp, sprężarek, wentylatorów, filtrów, wymienników ciepła, wirówek, urządzeń hydraulicznych, urządzeń ochrony środowiska morskiego. Zasady przeprowadzania remontów i odbiorów: kadłubów, zbiorników, kotłów i zbiorników ciśnieniowych, przekładni, linii wałów i pędników, urządzeń pokładowych, urządzeń ochrony środowiska morskiego, urządzeń automatyki i sterowania. Zasady zarządzania remontami na statkach: procesy starzenia kadłuba i wyposażenia statku, organizacja remontu statku (rodzaje remontów: klasowy, roczny, awaryjny itd.), planowanie przeglądów i remontów, zarządzanie częściami zamiennymi. Metody badań nieniszczących i ich wykorzystanie do weryfikacji stanu części maszyn. Umiejętności Stosowanie wiedzy w zakresie napraw i remontów maszyn, urządzeń i instalacji. Zweryfikowanie stanu części maszyn przy wykorzystaniu typowych metod badań nieniszczących. Sporządzenie planu obsługi, konserwacji i remontu urządzenia okrętowego. Program szkolenia Wiedza Podstawowe pojęcia i prawa elektrotechniki. Elektryczne napędy urządzeń okrętowych: cele i struktura układu napędowego, charakterystyki napędowe silnika i obciążenia, punkt pracy ustalonej napędu, charakterystyki dynamiczne napędu, zadania sterowania napędem, rodzaje sterowania: przekaźnikowo-stycznikowe, elektroniczne, komputerowe, napędy z silnikiem prądu stałego, charakterystyki napędowe silnika prądu stałego, zmiana prędkości kątowej, zagadnienie rozruchu, praca nawrotna, typy sterowania, przykłady okrętowych napędów z silnikiem prądu stałego, proste napędy pomp i wentylatorów, regulowany napęd tyrystorowy, napędy z silnikiem klatkowym, charakterystyki napędowe silnika klatkowego, sposoby sterowania silnika klatkowego, rozruch i zabezpieczenia, sterowanie częstotliwościowe, silniki wielobiegowe, napędy z silnikiem klatkowym zasilanym z przemiennika częstotliwości, budowa przemiennika częstotliwości, charakterystyki regulacyjne, startowe i rozruchowe, sterowanie i zabezpieczenia. Elementy i układy elektroniczne i energoelektroniczne, obsługa i wymiana: elementy półprzewodnikowe, diody, tranzystory, tyrystory, tranzystory mocy, oporniki, kondensatory, filtry, układy scalone, mikroprocesory, wzmacniacze, zasilacze, prostowniki, stabilizatory, prostowniki sterowane, falowniki, sterowniki napięcia, cyklokonwertery. Podstawy energoelektroniki: zastosowanie energoelektroniki w elektrotechnice i energetyce okrętowej, klasyfikacja przekształtników energoelektronicznych, prostownik niesterowany i sterowany, sterownik prądu przemiennego, przemiennik częstotliwości (bezpośredni i pośredni), przerywacz. Instalacje wysokiego napięcia na statkach: technologia wysokich napięć, kable, aparatura łączeniowa i zabezpieczenia w instalacjach wysokiego napięcia, elementy energoelektroniczne wysokonapięciowe, bezpieczna obsługa instalacji wysokiego napięcia. Oprogramowanie układów sterowania urządzeń siłowni. Pomiary i dokumentacja stanu izolacji: materiały izolacyjne, klasy izolacji, stopień ochrony maszyn elektrycznych. Instalacje sygnalizacyjne i alarmowe na statku. Wpływ pracy urządzeń energoelektronicznych na zakłócenia w sieci elektrycznej. Eksploatacja okrętowych urządzeń elektrycznych: nadzór eksploatacji wyposażenia elektrycznego i elektronicznego, nadzorowanie po wystąpieniu awarii prac remontowych, przywracających do ruchu układy sterowania elektryczne i elektroniczne, zgodnie z procedurami technicznymi, prawnymi i bezpieczeństwa. Zasady bezpiecznej pracy z urządzeniami elektrycznymi na statku. Umiejętności Interpretowanie schematów elektrycznych. Interpretowanie schematów elektronicznych. Interpretowanie i lokalizowanie usterek w układach elektrycznych. Interpretowanie i lokalizowanie usterek w układach elektronicznych. Pomierzanie stanu izolacji i prowadzenie dokumentacji. Nadzorowanie eksploatacji wyposażenia elektrycznego i elektronicznego. Organizowanie i nadzorowanie wykonywania prac przy urządzeniach i rozdzielnicach wysokiego napięcia. Nadzorowanie po wystąpieniu awarii prac remontowych przywracających do ruchu układy elektryczne wysokiego napięcia. Opracowanie zasad przełączania dla odizolowania elementów systemu wysokiego napięcia. Dokonanie wyboru aparatury do badania parametrów izolacji i testów urządzeń wysokiego napięcia. Wprowadzenie procedur wyłączania i separacji układów w okrętowej sieci wysokiego napięcia zgodnie zasadami bezpieczeństwa. Przeprowadzenie testu rezystancji izolacji i wyznaczanie współczynnika polaryzacji urządzeń wysokiego napięcia. Nadzorowanie po wystąpieniu awarii prac remontowych przywracających do ruchu układy sterowania elektryczne i elektroniczne, zgodnie z procedurami technicznymi, prawnymi i bezpieczeństwa. Obsługiwanie oprogramowania układów sterowania urządzeń siłowni. Program szkolenia Wiedza Struktura układu sterowania i regulacji, podstawowe człony. Podstawowe człony układu automatyki i ich charakterystyki. Funkcje pełnione przez regulator. Sposoby wprowadzania do regulatora wartości zadanej. Typy regulatorów stosowanych w siłowni okrętowej. Nastawy regulatorów. Podstawowe funkcje realizowane przez układ zdalnego sterowania SG. Funkcja wolnego obracania SG; tzw. slow turning. Stany alarmowe mogące powodować blokadę rozruchu SG. Pojęcie load program. Pojęcie critical RPM limit. Przekazywanie sterowania SG w trakcie ruchu silnika. Funkcje realizowane przez układ bezpieczeństwa pracy SG; skróty SLD, SHD, Em. Run. Różnice w sterowaniu napędem statku ze śrubą stałą i nastawną. Zabezpieczenie SG przed przeciążeniem ze śrubą stałą i nastawną. Zintegrowane systemy sterowania procesami wytwarzania i rozdziału energii elektrycznej na statku. Parametry statyczne i dynamiczne charakteryzujące jakość procesu wytwarzania energii elektrycznej. Struktura komputerowego systemu alarmów, monitoringu i sterowania. Proces wykrywania alarmów w systemie, rodzaje kanałów pomiarowych. Przechowywanie danych dotyczące kanału alarmowego w pamięci komputera. Dodatkowe opcje systemu alarmów i monitoringu oraz sposób wykorzystania. Podstawowe funkcje komputerowego systemu sterowania i funkcja operatora. Przeznaczenie lokalnych komputerów SAU, PCU, GCU. Nadzór nad pracą elektrowni w oparciu o przykładowy system. Systemy sterowania urządzeniami przeładunkowymi. Umiejętności Interpretowanie schematów układów automatyki okrętowej. Ocena prawidłowości działania systemu automatyki sterowania tłokowymi silnikami spalinowymi. Ocena prawidłowości działania systemu automatyki sterowania procesami wytwarzania i rozdziału energii elektrycznej na statku. Podjęcie czynności sprawdzających i naprawczych układów pomiarowo-kontrolno-alarmowych. Program szkolenia Wiedza Rodzaje i ilości eksploatacyjnych zanieczyszczeń pochodzących ze statków: spaliny, ścieki sanitarne, wody zęzowe, płyny eksploatacyjne: paliwa, środki smarowe, czyszczące, konserwacyjne itd., śmieci, wody balastowe. Skutki oddziaływania zanieczyszczeń eksploatacyjnych na środowisko. Międzynarodowe i lokalne przepisy ochrony środowiska w eksploatacji statku. Metody i środki zapobiegania zanieczyszczeniom środowiska przez statek. Warunki stosowania technicznych środków zapobiegania zanieczyszczeniom środowiska. Rodzaje dokumentacji i odpowiedzialność za nadzór nad dokumentacją. Rodzaje i zasady inspekcji w zakresie przepisów ochrony środowiska. Prawne aspekty odpowiedzialności za zanieczyszczanie środowiska w eksploatacji statku. Rola i znaczenie członków załogi statku w ograniczaniu zanieczyszczania środowiska morskiego. Umiejętności Wskazanie źródła zanieczyszczeń statkowych i określenie czynników wpływających na ich ilości oraz wpływ na środowisko. Organizowanie i nadzorowanie sposobu postępowania z zanieczyszczeniami powstającymi w trakcie eksploatacji statku. Stosowanie dokumentów opisujących nadzór nad procedurami ochrony środowiska i wyznaczanie członków załogi odpowiedzialnych za ich realizację. Przygotowanie statku do inspekcji w zakresie ochrony środowiska. Opisanie roli członków załogi w redukcji zanieczyszczeń powstających w czasie eksploatacji statku. Program szkolenia Wiedza Terminologia obejmująca budowę statku, Terminologia obejmująca: budowę, zasadę działania i obsługę urządzeń statku i siłowni, Terminologia, zwroty i skróty dotyczące: prac remontowych i konserwacyjnych, procedur postępowania w sytuacjach alarmowych, korespondencji dotyczącej eksploatacji statku, list kontrolnych. Umiejętności Przygotowanie instrukcji i poleceń dotyczących obsługi urządzeń statkowych. Komunikowanie się w sytuacjach awaryjnych i sporządzanie dokumentacji poawaryjnej. Przygotowanie korespondencji dotyczącej: zamówień, zakresu remontów, reklamacji, raportów eksploatacyjnych, opinii zawodowej, zezwolenia na prace specjalne. Aktualizowanie procedur ISM i ISPS. Program szkolenia Wiedza Wymagania stawiane członkom załogi przez konwencję STCW. Zasady szkolenia i egzaminowania członków załogi statku. Zasady organizacji wachtowej i bezwachtowej obsługi siłowni okrętowych. Zasady kierowania zespołem: świadomość pozycji i asertywność, rozpoznawanie priorytetów, definiowanie celów, formułowanie komunikatów, organizacja pracy, nadzór nad wykonywaniem poleceń i ocena podjętych działań, motywowanie. Przepisy dotyczące bezpiecznej eksploatacji statku: wymagania SOLAS (kodeksy ISM i ISPS), MARPOL, normy ISO, rezolucje i wytyczne IMO w zakresie bezpiecznej eksploatacji i ochrony środowiska morskiego. Zasady organizacji nadzoru technicznego statku: ogólne zasady systemu planowanych przeglądów (PMS) w technicznej eksploatacji statku, zasady nadzoru instytucji klasyfikacyjnych nad techniczną sprawnością statku i urządzeń statkowych, reguły dotyczące planowych i awaryjnych przeglądów technicznych maszyn i urządzeń okrętowych, zasady przeglądów i aktualizacji statkowych planów awaryjnych. Zasady organizacji członków załogi maszynowej w przypadkach szczególnych np. blackout, awaria sterowania napędu głównego statku, maszyny sterowej. Zasady analizy ryzyka w technicznej eksploatacji statku i analizy przyczyn wypadków występujących na statkach. Zasady weryfikacji zdolności statku i jego załogi do bezpiecznej żeglugi morskiej: certyfikaty statkowe, wymogi inspekcji Port State, Flag State, USCG, wymogi OCIMF. Umiejętności Wykonywanie obowiązków przygotowania, odstawiania i nadzoru siłowni wachtowej i bezwachtowej w różnych stanach eksploatacji statku. Korzystanie ze statkowej i lądowej księgi systemu bezpiecznego zarządzania eksploatacją - SMS (Safety Management System). Interpretowanie postanowień konwencji MARPOL. Interpretowanie postanowień konwencji SOLAS. Kierowanie zespołem. Wypełniania przykładowych list kontrolnych (check lists) i zezwoleń na pracę (work permits) wymaganych przez kodeksy ISM i ISPS. Wykonanie analizy ryzyka - Risk Assessment. Wykonywanie czynności związanych z ograniczeniem zagrożenia w sytuacjach awaryjnych. Przygotowanie statku do inspekcji pod kątem bezpieczeństwa. Sporządzenie dokumentacji powypadkowej, poawaryjnej itp. Współpraca ze służbami dochodzeniowymi i organami badającymi wypadki morskie. Program szkolenia Wiedza Podstawowe pojęcia z zakresu prawa morskiego. Status statku morskiego: przynależność państwowa, rejestr statkowy, właściciel statku, armator, umowy o korzystanie ze statku. Kompetencje administracji morskiej państwa bandery statku. Kompetencje administracji morskiej państwa portu. Zasady odprawy statku w porcie: paszportowej, celnej, sanitarnej. Sytuacja prawna statku na wodach morskich. Struktura i najważniejsze wymagania międzynarodowych przepisów dotyczących bezpieczeństwa żeglugi: regulacje prawne dotyczące stanu załadowania statku, regulacje prawne dotyczące bezpieczeństwa życia na morzu - konwencja SOLAS, regulacje prawne dotyczące standardów szkolenia, certyfikacji i pełnienia służby na statku - konwencja STCW. Struktura i najważniejsze wymagania międzynarodowych konwencji w szczególności dotyczących ochrony środowiska, zdrowia oraz prawa pracy (MARPOL, Load Lines, MLC, International Health Regulations). Dokumenty statkowe wymagane przepisami prawnymi z pkt 7 i 8. Najważniejsze przepisy prawa pracy stosowane na statku. Przepisy dotyczące ubezpieczeń morskich: przedmiot ubezpieczenia morskiego, ryzyko ubezpieczeniowe, wyłączenia, sporządzanie dokumentacji powypadkowej. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w typowych sytuacjach eksploatacyjnych statku. Wymagania egzaminacyjne na poziomie zarządzania w dziale maszynowym w specjalności mechanicznej * Przeprowadzone szkolenie, zgodne z przewidzianym ramowym programem, zakończone zaliczeniem z części praktycznej, zgodnie z niniejszymi wymaganiami, uznaje się za równoważne z egzaminem praktycznym. Zaświadczenie o zaliczeniu części praktycznej wystawia morska jednostka edukacyjna, która prowadziła szkolenie. Tematyka egzaminu pisemnego: Mechanika okrętowa: Wyznaczanie nastaw eksploatacji układu napędowego statku. Wypełnienie lub tłumaczenie dokumentów działu mechanicznego w języku angielskim. Elektrotechnika, elektronika i automatyka: Wyznaczanie optymalnych nastaw i parametrów maszyn i urządzeń pomocniczych siłowni oraz urządzeń elektrycznych. Konserwacja i naprawa: Przygotowanie, przeprowadzanie remontów i próby urządzeń po przeprowadzonym remoncie. Tematyka egzaminu na symulatorze/statku: Mechanika okrętowa: Bezpieczna eksploatacja siłowni w warunkach portowych z elementami w języku angielskim. Bezpieczna eksploatacja siłowni w czasie manewrów z elementami w języku angielskim. Bezpieczna eksploatacja siłowni podczas jazdy morskiej z elementami wjęzyku angielskim. Tabela zbiorcza Objaśnienia: W - wykłady; C - ćwiczenia; L - laboratorium; S - symulator; Σ - suma godzin. Program szkolenia Wiedza Budowa i zasada działania typowych urządzeń do transportu pionowego i poziomego w siłowni okrętowej. Siły działające na elementy urządzeń do transportu pionowego i poziomego w siłowni okrętowej. Zasady bezpiecznego stosowania urządzeń do transportu pionowego i poziomego w siłowni okrętowej, komendy kierowania ruchem dźwigu. Zasady bezpiecznego mocowania i transportu elementów urządzeń w siłowni. Umiejętności Bezpieczna eksploatacja urządzeń do transportu poziomego i pionowego na statku. Program szkolenia Wiedza Podstawowe pojęcia z termodynamiki: ciśnienie, temperatura, masa, energia, ciepło, praca, jednostki. Podstawy miernictwa parametrów w procesach termodynamicznych. Praktyczne aspekty eksploatacji urządzeń wynikających z I, II i III zasady termodynamiki. Podstawowe informacje o obiegach porównawczych tłokowych silników spalinowych Wykresy pracy sprężarek. Wytwarzanie pary, cechy charakterystyczne pary mokrej i przegrzanej. Podstawowe rodzaje ruchu ciepła: przewodzenie, unoszenie, promieniowanie, przenikanie przez przegrodę. Wpływ zanieczyszczeń powierzchni na intensywność ruchu ciepła. Rodzaje wymienników ciepła. Podstawy procesów spalania, skład chemiczny paliwa, rodzaje spalania, skład spalin, Charakterystyki elementów hydraulicznych i rurociągu, opory przepływu przez elementy hydrauliczne. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w bezpiecznej eksploatacji statku. Stosowanie zdobytej wiedzy w interpretacji zjawisk zachodzących w maszynach, urządzeniach i instalacjach statkowych. Program szkolenia Wiedza Definicje i znak wolnej burty, linie ładunkowe, zanurzenie statku, trym i przechył. Sposoby sterowania statkiem, utrzymywanie i zmiana kursu, manewrowanie. Konstrukcja kadłuba statku. Symbole używane w rysunkach konstrukcyjnych statku (przekroje i złady). Materiały służące do budowy statków. Typowe wyposażenie pokładowe różnych typów statków. Wyposażenie ratownicze statku zgodne z aktualnymi przepisami. Pojęcia i warunki pływalności i niezatapialności statku. Pojęcia: stateczności poprzecznej i wzdłużnej (statycznej i dynamicznej). Cele i skutki balastowania. Zasady sondowania zbiorników (woda oraz substancje ropopochodne). Statkowe plany awaryjne. Zasady zachowania podczas alarmów i sytuacji awaryjnych. Obowiązki członków załogi statku w sytuacjach awaryjnych. Rola administracji morskiej i instytucji klasyfikacyjnych w nadzorze technicznym statku. Umiejętności Stosowanie wiedzy w bezpiecznej eksploatacji statku. Posługiwanie się dokumentacją konstrukcyjną statku w celu opisu budowy statku. Odczytanie zanurzenia statku. Sondowanie i obliczanie zawartość zbiorników. Program szkolenia Wiedza Zasada działania, klasyfikacja i ogólna budowa silników o zapłonie samoczynnym. Wytwarzanie, zapłon i spalanie mieszaniny paliwowo-powietrznej. Obiegi rzeczywiste i porównawcze silników o zapłonie samoczynnym. Podstawowa interpretacja wykresów indykatorowych. Czynniki wpływające na proces wymiany ładunku w silniku. Cel i sposoby realizacji procesów doładowania. Podstawy tworzenia mieszaniny palnej i przebiegu procesu spalania. Diagnostykę procesu wtrysku i spalania. Optymalne parametry powietrza doładowującego, chłodzenie, wykraplanie pary wodnej. Wpływ czynników eksploatacyjnych na parametry pracy układów doładowania. Budowa, technologia wykonania i materiały podstawowych elementów silnika. Pojęcie luzu zaworowego i jego regulacja. Budowa napędzanego mechanicznie układu zasilania paliwem i zasada sterowania dawką paliwa. Budowa i działanie pomp wtryskowych. Budowa wtryskiwaczy. Budowa układu zasobnikowego zasilania paliwem i zasada sterowania dawką paliwa. Cel chłodzenia elementów silnika i zadanie czynnika chłodzącego, parametry czynników chłodzących. Funkcje oleju smarowego w silniku, budowa instalacji smarowania silnika. Budowa i elementy składowe instalacji powietrza doładowującego. Siły bezwładności w układzie korbowo-tłokowym i zasada ich wyrównoważenia. Budowa i działanie koła zamachowego. Drgania skrętne wału korbowego - zakresy rezonansu drgań skrętnych. Tłumiki drgań skrętnych - budowa, działanie i zalecenia eksploatacyjne. Zasady tworzenia momentu napędowego w czasie rozruchu, działanie elementów w pneumatycznej i elektrycznej instalacji rozruchu, działanie rozdzielacza i zaworu rozruchowego, budowa rozrusznika pneumatycznego i elektrycznego. Zasady przesterowania wału korbowego w czasie rozruchu w dwóch kierunkach obrotów silnika (nawrotność). Zabezpieczenia w systemie sterowania silnikiem. Działanie układu sterowania podczas manewrowania silnikiem. Czynności obsługowe silnika spalinowego (napęd główny i pomocniczy): przygotowanie do ruchu, nadzór w czasie pracy, nadzór w czasie manewrów, zatrzymanie silnika. Wybrane zagadnienia eksploatacyjne okrętowego spalinowego silnika tłokowego: układ tłokowo-korbowy, układ wtryskowy, układ smarowania łożysk, układ smarowania gładzi cylindrowej, układ rozruchowy i rozruchowo-nawrotny, układ doładowania. Procedury postępowania w awaryjnych stanach pracy silnika okrętowego. Umiejętności Wykonywanie podstawowych czynności obsługowych silnika spalinowego tłokowego: przygotowanie instalacji obsługujących silnik i silnika do ruchu, uruchomienie silnika, regulacja parametrów pracy silnika, nadzór w czasie pracy, odczyty parametrów i interpretacja, zatrzymanie silnika. Program szkolenia Wiedza Rodzaje siłowni okrętowych i związanych z nimi układów napędowych głównych statku. Rodzaje instalacji statku i siłowni, podstawowe parametry pracy instalacji obsługujących statek oraz siłownię okrętową. Sposoby klasyfikacji i rodzaje siłowni okrętowych. Budowa siłowni okrętowej, głównego układu napędowego i elektrowni okrętowej. Opory kadłuba statku. Ograniczenia eksploatacyjne obciążeń silników, czynniki eksploatacyjne wpływające na te ograniczenia, dopuszczalne przeciążenia silników głównych. Podstawy współpracy silnika, śruby i kadłuba. Zasady bezpiecznego włączania i wyłączania poszczególnych urządzeń siłowni. Rutynowe czynności związane z przyjmowaniem, pełnieniem i przekazywaniem wachty. Zasady eksploatacji statku, w szczególności silników napędowych, w zróżnicowanych warunkach klimatycznych. Umiejętności Wykonywanie czynności związanych z przejęciem, pełnieniem i przekazaniem wachty. Posługiwanie się listą kontrolną (check list). Posługiwanie się schematami siłowni okrętowej. Odczytywanie parametrów pracy poszczególnych instalacji, mechanizmów i urządzeń siłowni. Prowadzenie dziennika maszynowego. Przygotowywanie do pracy, uruchomienie, nadzorowanie w czasie pracy oraz wyłączenie z działania podstawowych i pomocniczych instalacji statku i siłowni okrętowej. Prowadzenie nadzoru i bieżącej eksploatacji silników napędowych statku. Właściwe stosowanie zaleceń technicznych dotyczących zakresów prędkości obrotowych - rezonansowych silników napędowych. Uruchamianie instalacji elektroenergetycznej statku: agregaty prądotwórcze awaryjne, główne, zasilanie z lądu. Przeprowadzanie rozruchu silników, utrzymywanie nadzoru w czasie pracy i odstawianie zgodnie z wymogami bezpieczeństwa i eksploatacji. Stosowanie procedury postępowania ze ściekami i odpadami ropopochodnymi. Stosowanie procedury postępowania w przypadku awarii silników napędowych oraz innych istotnych urządzeń i systemów funkcjonalnych statku. Posługiwanie się systemem łączności wewnętrznej statku. Program szkolenia Wiedza Klasyfikacja, budowa, wielkości charakterystyczne i charakterystyki układów pompowych. Klasyfikacja i przeznaczenie poszczególnych rodzajów pomp. Budowa, zasada działania i obsługi pomp wirowych oraz pomp wyporowych, parametry pracy pomp, charakterystyki przepływu, mocy i sprawności, metody regulacji wydajności. Zasady współpracy pomp z instalacją pompową. Zasady współpracy szeregowej i równoległej pomp. Warunki sprzyjające zjawisku kawitacji w instalacjach pompowych, przebieg, skutki oraz sposoby zapobiegania. Najczęstsze usterki pomp w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania. Klasyfikacja, cechy eksploatacyjne i zastosowanie strumienic. Budowa, wielkości charakterystyczne strumienic, parametry pracy oraz zasady współpracy z instalacją. Klasyfikacja i zastosowanie sprężarek. Budowa i zasada działania sprężarek wyporowych i wirowych, wykresy p(V), T(s), rzeczywisty współczynnik objętościowy, sprężanie wielostopniowe, temperatura końca sprężania, chłodzenie i smarowanie sprężarek. Wielkości charakterystyczne sprężarek wyporowych i wirowych, parametry pracy, zasady współpracy z instalacją sprężonego powietrza. Rozrząd sprężarek wyporowych. Zasady regulacji wydajności sprężarek wirowych. Najważniejsze czynności obsługowe sprężarek (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie). Zabezpieczenia sprężarek i instalacji sprężonego powietrza. Dmuchawy i wentylatory. Wpływ zanieczyszczeń paliw i olejów na eksploatację urządzeń i instalacji okrętowych. Zasady zjawiska sedymentacji grawitacyjnej, wykorzystanie zjawiska w wirówkach. Budowa wirówek i najważniejsze czynności obsługowe. Podstawy teoretyczne filtrowania, rodzaje przegród filtracyjnych, wielkości charakterystyczne przegród. Budowa i obsługa filtrów paliwowych i olejowych. Podstawy ruchu ciepła w wymiennikach (przewodzenie, unoszenie przenikanie i promieniowanie ciepła), wielkości charakterystyczne procesu wymiany ciepła. Podział, budowa i zastosowanie wymienników ciepła. Elementy konstrukcyjne i parametry pracy wymienników ciepła. Zasady obsługi, metody czyszczenia, konserwacji i procedury prób szczelności wymienników ciepła, układy automatycznej regulacji temperatury czynników. Budowa, zasada działania i obsługa urządzeń do odsalania wody morskiej (wyparowniki podciśnieniowe, urządzenia do odwróconej osmozy). Budowa, zasada działania i obsługa urządzeń do odolejania wód zęzowych. Budowa, zasada działania i obsługa urządzeń do oczyszczania ścieków sanitarnych. Podstawy działania instalacji hydraulicznych, symbole stosowane w dokumentacji instalacji hydraulicznych. Elementy instalacji hydraulicznych: pompy i silniki hydrauliczne, siłowniki, zawory, rozdzielacze, przewody, zbiorniki. Budowa, zasady obsługi oraz najważniejsze czynności obsługowe elektrohydraulicznych maszyn sterowych (tłokowej, nurnikowej, łopatkowej, toroidalnej). Awaryjna procedura obsługi maszyny sterowej. Zasada działania i budowa sterów strumieniowych i aktywnych. Budowa i zasada działania mechanizmu zmiany kąta wychylenia płatów śruby nastawnej. Najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie) mechanizmów śruby nastawnej. Elementy oraz najważniejsze czynności obsługowe urządzenia kotwicznego. Budowa i obsługa elektrycznych i hydraulicznych kabestanów i wind kotwicznych. Budowa i obsługa hydraulicznych instalacji otwierania i zamykania pokryw luków ładowni oraz procedury awaryjnego zamykania i otwierania ładowni. Budowa i obsługa instalacji hydraulicznych drzwi przedziałów wodoszczelnych, furt dziobowych i rufowych. Budowa bomów ładunkowych, budowa i obsługa wind topenantowych i gajowych. Budowa i obsługa dźwigów elektrycznych i hydraulicznych. Windy łodziowe: budowa i obsługa wind łodzi ratunkowych, budowa i obsługa zrzutni łodzi ratunkowych. Umiejętności Przygotowanie sprężarki i instalacji sprężonego powietrza do ruchu. Załączenie sprężarki, odczytanie i interpretowanie wartości parametrów pracy sprężarki, ocena prawidłowości wartości parametrów na podstawie zaleceń producenta, wykonywanie czynności obsługowych w trakcie pracy sprężarki, wyłączenie sprężarki. Przygotowanie do pracy wirówki paliwa w systemie obsługi ręcznej i automatycznej. Uruchomienie, ocena prawidłowości parametrów pracy, wyłączenie z ruchu wirówki paliwa. Nastawienie parametrów wirowania obiegowych olejów smarowych. Uruchomienie, ocena prawidłowości parametrów pracy i wyłączenie z ruchu wirówek olejowych. Interpretowanie schematów instalacji hydraulicznych. Program szkolenia Wiedza Teoretyczne podstawy pracy kotłów okrętowych. Procesy robocze zachodzące w kotle. Klasyfikacja i budowa pomocniczych kotłów okrętowych. Budowa i zasada działania kotłów utylizacyjnych. Elementy konstrukcyjne kotłów okrętowych. Armatura i osprzęt kotłowy. Instalacje kotłowe. Instalacje paliwowe kotłów. Palniki kotłowe. Automatyka regulacji wydajności kotłów. Instalacje bezpieczeństwa kotłów. Obsługa kotłów okrętowych. Bezpieczeństwo obsługi kotłów okrętowych i procedury awaryjne. Blokady palnika kotła opalanego. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w bezpiecznej eksploatacji kotłów i instalacji parowych. Wykonywanie czynności obsługowych i sprawdzających prawidłowość działania wodowskazów. Wykonywanie czynności obsługowych i sprawdzających prawidłowość działania alarmów i blokad palnika. Program szkolenia Wiedza Obiegi chłodnicze stosowane na statkach. Budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek tłokowych. Budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek śrubowych. Budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek spiralnych. Budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek agregatów chłodniczych. Przyrządy pomiarowo-kontrolne sprężarek. Najczęstsze usterki w czasie pracy, objawy. Automatyzacja nadzoru urządzeń i instalacji chłodniczych: przyrządy pomiarowo-kontrolne, zabezpieczenia instalacji chłodniczych, układy regulacji ciśnień, temperatur, poziomów. Zasady bezpiecznej pracy w obsłudze instalacji chłodniczych. Procedury obsługowe w stanach awaryjnych. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w bezpiecznej eksploatacji siłowni. Sprawowanie bieżącego nadzoru nad sprężarką chłodniczą. Interpretowanie odczytów przyrządów pomiarowych. Program szkolenia Wiedza Rodzaje płynów eksploatacyjnych stosowanych na statku, ich właściwości i podstawowe klasyfikacje: paliwa, środki smarowe, ciecze hydrauliczne, czynniki chłodnicze, oleje termiczne, chemikalia stosowane w celu czyszczenia i konserwacji, dodatki do wybranych płynów eksploatacyjnych. Zasady bezpiecznej pracy z wybranymi płynami eksploatacyjnymi i chemikaliami stosowanymi na statku. Podstawowe informacje zawarte w MSDS (Material Safety Data Sheet). Umiejętności Dobieranie środków ochrony osobistej i wskazanie niezbędnych środków bezpieczeństwa przy używaniu lub kontakcie z wybranymi płynami eksploatacyjnymi lub chemikaliami. Korzystanie z kart MSDS (Material Safety Data Sheet). Program szkolenia Wiedza Ogólne zasady bezpieczeństwa i higieny pracy w warsztacie mechanicznym. Zasady wykonywania pomiarów warsztatowych, dobór przyrządów pomiarowych. Procedury bezpiecznego postępowania przy obsługiwaniu narzędzi ślusarskich ręcznych. Procedury bezpiecznego postępowania przy obsługiwaniu narzędzi ręcznych napędzanych elektrycznie, hydraulicznie i pneumatycznie. Procedury bezpiecznego postępowania przy obsługiwaniu obrabiarek. Procedury bezpiecznego postępowania przy pracach spawalniczych. Rodzaje narzędzi stosowanych w demontażu i montażu urządzeń. Zasady demontażu urządzeń, podzespołów i elementów w siłowni okrętowej oraz sposoby usuwania zanieczyszczeń, zasady wymiany elementów i podzespołów, zasady montażu i próby szczelności. Zasady bezpieczeństwa przy pracach demontażowych i montażowych. Podstawy metrologii warsztatowej: przyrządy pomiarowe stosowane w remontach maszyn i urządzeń i ich przeznaczenie, zasady pomiaru przyrządami. Metody regeneracji elementów maszyn i urządzeń: przy pomocy napawania, z wykorzystaniem żywic epoksydowych, z wykorzystaniem tworzyw sztucznych, z wykorzystaniem kompozytów. Technologia napraw rurociągów i armatury okrętowej. Umiejętności Dobieranie i stosowanie właściwych przyrządów pomiarowych. Dobieranie i stosowanie właściwych narzędzi ręcznych wraz z akcesoriami do operacji ślusarskich (cięcie, gradowanie, wiercenie otworów, szlifowanie, piłowanie, polerowanie, zginanie itp.). Wykonanie podstawowych operacji obróbki skrawaniem na tokarce: toczenie powierzchni walcowych, toczenie powierzchni czołowych, toczenie powierzchni stożkowych, wiercenie otworów, wytaczanie otworów, toczenie gwintów zewnętrznych, toczenie gwintów wewnętrznych. Usuwanie doraźnych przecieków na skorodowanych rurach. Zaślepianie wybranych odcinków instalacji pod ciśnieniem (wodne, parowe, paliwowe, olejowe). Przygotowanie wybranych odcinków rurociągów do demontażu i naprawy. Montowanie układów tłokowo-korbowych. Program szkolenia Wiedza Podstawowe pojęcia elektrotechniki: prąd stały, przemienny, jednostki układu SI. Źródła i odbiorniki prądu. Podstawy elektrotechniki okrętowej: wytwarzanie energii elektrycznej na statku: diesel generatory, turbogeneratory, generatory wałowe, parametry i charakterystyki, układy wzbudzenia (ogólny podział), awaryjne źródła zasilania: akumulatory elektryczne, rodzaje akumulatorów, zasady eksploatacji akumulatorów, zastosowanie akumulatorów, ładowanie akumulatorów, agregaty awaryjne z awaryjną tablicą rozdzielczą, zasady ochrony przed porażeniem prądem w sieci okrętowej, wrażliwość człowieka na prąd elektryczny, prądy i napięcia bezpieczne, sieci izolowane i uziemione, zasady uziemiania, kontrola stanu upływności sieci. Okrętowe urządzenia łączności wewnętrznej. Zasady bezpiecznej pracy z urządzeniami elektrycznymi na statku, procedury odłączania obwodów i demontażu elementów obwodów, zabezpieczenia dostępu osób postronnych. Procedury postępowania awaryjnego w przypadku zagrożenia zdrowia i życia ludzkiego oraz instalacji i urządzeń statkowych. Umiejętności Stosowanie zasad bezpiecznej pracy z urządzeniami pod napięciem. Stosowanie procedur awaryjnych w przypadku zagrożenia zdrowia i życia ludzkiego oraz instalacji i urządzeń statkowych. Program szkolenia Wiedza Podstawowe człony układu automatyki i ich charakterystyki. Struktura układu sterowania i regulacji. Schemat blokowy układu regulacji stałowartościowej. Funkcje pełnione przez regulator. Typy regulatorów stosowanych w siłowni okrętowej. Pozycjonery (ustawniki pozycyjne) i ich zastosowanie. Układy sterowania pracą kotłów pomocniczych (ciśnienia pary, poziomu wody), sprężarek, wirówek. Stany alarmowe, jakie mogą pojawić się w układach sterowania pracą kotłów pomocniczych, sprężarek, wirówek; reakcja układu sterowania na stany alarmowe. Funkcje układu automatycznego sterowania procesami wytwarzania i rozdziału energii elektrycznej: przygotowanie do ruchu (gorąca rezerwa), automatyczny rozruch, automatyczne wprowadzenie do pracy równoległej, automatyzacja procesu produkcji energii: rozdział obciążeń (symetryczny, asymetryczny), technologiczne zapewnienie rezerwy mocy, obsługa odbiorników ciężkich, nadzór nad pracą elektrowni: układ bezpieczeństwa (sygnały, czujniki, procedury), układ alarmowy (sygnały, czujniki, procedury), automatyczne wyłączenie ZP z pracy: wyłączenie awaryjne, wyłączenie technologiczne, Funkcje regulatora prędkości obrotowej zespołu prądotwórczego. Konfiguracja systemu nadzoru i wywoływania wachty. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w bezpiecznej eksploatacji statku. Program szkolenia Wiedza Rodzaje i ilości eksploatacyjnych zanieczyszczeń pochodzących ze statków: spaliny, ścieki sanitarne, wody zęzowe, płyny eksploatacyjne: paliwa, środki smarowe, czyszczące, konserwacyjne, inne, śmieci, wody balastowe. Skutki oddziaływania zanieczyszczeń eksploatacyjnych na środowisko. Metody i środki zapobiegania zanieczyszczeniom środowiska przez statek. Rola i znaczenie członków załogi statku w ograniczaniu zanieczyszczania środowiska morskiego. Umiejętności Wskazanie źródła zanieczyszczeń statkowych i określenie czynników wpływających na ich ilości. Określenie wpływu poszczególnych zanieczyszczeń statkowych na środowisko. Opisanie technicznych metod zapobiegania zanieczyszczeniom ze statku. Opisanie roli członków załogi w redukcji zanieczyszczeń powstających w czasie eksploatacji statku. Program szkolenia Wiedza Terminologia obejmująca budowę statku. Terminologia obejmująca: budowę, zasadę działania i obsługę urządzeń statku i siłowni. Terminologia, zwroty i skróty dotyczące prac remontowych i konserwacyjnych. Terminologia, zwroty i skróty dotyczące procedur postępowania w sytuacjach alarmowych. Terminologia, zwroty i skróty stosowane w listach kontrolnych (np. bunkrowania paliwa). Umiejętności Stosowanie instrukcji w zakresie opisu budowy, działania i obsługi urządzeń statkowych. Komunikowanie się z załogą zakresie obsługi statku. Komunikowanie się w sytuacjach awaryjnych. Stosowanie procedur z kodeksów ISM i ISPIS. Program szkolenia Wiedza Wymagania stawiane członkom załogi przez konwencję STCW. Zasady wachtowej i bezwachtowej obsługi siłowni okrętowych: zasady pełnienia wachty maszynowej, zasady przygotowania siłowni do pracy bezwachtowej. Ustawy i konwencje dotyczące bezpiecznej eksploatacji statku: wymagania SOLAS, MARPOL i ISO w zakresie zarządzania jakością, bezpieczną eksploatacją i ochroną środowiska w gospodarce morskiej, wymagania kodeksu ISM w zakresie bezpiecznej eksploatacji statku i ochrony środowiska w żegludze morskiej (prace na wysokości, prace w zamkniętych przestrzeniach), wymagania kodeksu ISPS w zakresie ochrony statku. Zasady organizacji i nadzoru bezpieczeństwa żeglugi i ratowania życia na morzu: statkowe plany awaryjne, zasady zachowania podczas alarmów i sytuacji awaryjnych, obowiązki członków załogi statku w sytuacjach awaryjnych, zasady postępowania członków załogi maszynowej w przypadkach szczególnych np. blackout, awaria sterowania napędu głównego statku, maszyny sterowej. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w bezpiecznej eksploatacji statku. Program szkolenia Wiedza Techniczne stopy żelaza: stale i staliwa, żeliwa, stopy specjalne żelaza, pierwiastki stopowe i ich wpływ na właściwości stopów żelaza, znakowanie stopów żelaza, wybrane właściwości i przykłady zastosowań. Techniczne stopy metali nieżelaznych: stopy miedzi, aluminium, tytanu, niklu, magnezu, cyny, ołowiu, znakowanie stopów nieżelaznych, wybrane właściwości i przykłady zastosowań. Materiały niemetalowe: materiały naturalne: ceramika techniczna, materiały polimerowe, materiały kompozytowe: podstawy mechaniki kompozytów, kompozyty na bazie polimerów i metali, techniczne przykłady zastosowań, materiały pomocnicze i zasady stosowania: kleje, szczeliwa, izolacje, farby, lakiery, pasty ścierne, chemikalia. Zastosowanie metali i ich stopów w okrętownictwie. Zastosowanie materiałów naturalnych, ceramiki i polimerów w okrętownictwie. Zastosowanie kompozytów na bazie polimerów i metali w okrętownictwie. Zastosowanie klejów, szczeliw i innych materiałów pomocniczych do regeneracji części maszyn i w eksploatacji siłowni. Umiejętności Przeprowadzenie podstawowych procesów obróbki cieplnej. Zastosowanie środków oraz odpowiedni sprzęt do czyszczenia i konserwacji powierzchni. Program szkolenia Wiedza Podstawowe normy (formaty arkuszy, podziałki rysunkowe, pismo, linie rysunkowe i ich zastosowanie). Widoki, przekroje i kłady (zasady dokonywania przekrojów i kładów). Zasady wymiarowania przedmiotów ze szczególnym uwzględnieniem sposobów wymiarowania i uproszczeń. Uproszczenia rysunkowe połączeń. Rysunki złożeniowe - wiadomości ogólne o czytaniu rysunku. Umiejętności Czytanie typowych schematów i wykresów technicznych. Wymagania egzaminacyjne na dyplom mechanika w żegludze krajowej Tabela zbiorcza Objaśnienia: W - wykłady; C - ćwiczenia; L - laboratorium; S - symulator; Σ - suma godzin. Program szkolenia Wiedza Rodzaje tarcia ślizgowego (suche, graniczne, mieszane i płynne) i warunki ich występowania. Prawa Coulomba-Morena tarcia ślizgowego suchego i jego znaczenie praktyczne; pojęcie współczynnika tarcia ślizgowego suchego. Tarcie toczne, w szczególności tarcie w łożyskach tocznych; pojęcie współczynnika tarcia tocznego. Ruch harmoniczny punktu materialnego; pojęcia amplitudy, okresu i częstotliwości; położenia maksymalnej i minimalnej prędkości i przyspieszenia punktu. Ruch tłoka mechanizmu korbowo-tłokowego typowego silnika spalinowego podczas jednostajnego ruchu obrotowego wału korbowego; położenia maksymalnej prędkości tłoka; siły bezwładności tłoka. Moment bezwładności ciała, w szczególności punktu materialnego, koła, walca i pierścienia. Ruch postępowy i obrotowy ciała doskonale sztywnego. Energia kinetyczna punktu materialnego i ciała doskonale sztywnego w ruchu postępowym i obrotowym. Funkcje koła zamachowego; dobór wielkości koła zamachowego; moment zamachowy koła. Metody wyważania statycznego i dynamicznego wirników sztywnych. Pojęcie naprężenia normalnego i tnącego w przekroju poprzecznym wału. Pomiar metodą torsjograficzną i tensometryczną naprężeń tnących i momentu skręcającego w wale napędowym. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy do interpretacji zjawisk z zakresu mechaniki i wytrzymałości materiałów. Program szkolenia Wiedza Metodyka pomiarów parametrów w procesach termodynamicznych. Interpretacja obiegów porównawczych tłokowych silników spalinowych. Termodynamika pary wodnej, wytwarzanie pary, para mokra i przegrzana, parametry pary. Interpretacja wykresów p-v oraz i-p dla wody oraz wykresów entropowych pary: w tym wykres T-s oraz i-s. Obiegi chłodnicze, bilans cieplny obiegu chłodniczego, wskaźniki energetyczne obiegów chłodniczych. Obróbka powietrza w centralach klimatyzacyjnych, wykres i-x powietrza wilgotnego. Przemiany izobaryczne powietrza wilgotnego. Specyfika ruchu ciepła w wymiennikach okrętowych. Charakterystyczne rodzaje ruchu ciepła: przewodzenie, unoszenie, promieniowanie, przenikanie przez przegrodę, ruch ciepła przy zmianie stanu skupienia, parametry ruchu ciepła, czynniki eksploatacyjne wpływające na bilans wymiennika ciepła, metody intensyfikacji ruchu ciepła. Wpływ zanieczyszczeń powierzchni na współczynnik przenikania ciepła. Analiza procesów spalania, skład chemiczny paliwa, rodzaje spalania, skład spalin. Wpływ wartości opałowej paliw ciekłych na zużycie paliwa. Zastosowanie równania Bernoullego. Rodzaje i kryteria oceny przepływów płynów. Zasady wyznaczania oporów przepływu przez elementy hydrauliczne. Charakterystyki elementów hydraulicznych i rurociągu. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w interpretacji zjawisk zachodzących w maszynach, urządzeniach i instalacjach statkowych. Analityczne wyznaczanie straty hydraulicznej elementu i rurociągu. Dokonanie bilansu wymiennika ciepła. Program szkolenia Wiedza Wpływ geometrii kadłuba statku na czynniki eksploatacyjne. Podstawowe zasady konstrukcji statku oraz teorii i czynników wpływających na przegłębienie i stateczność. Środki zaradcze niezbędne dla zachowania przegłębienia i stateczności. Wpływ uszkodzenia i zalania przedziału na przegłębienie i stateczność statku oraz środki zaradcze, jakie należy podjąć, statkowe plany awaryjne. Sposoby sterowania statkiem w warunkach sztormowych i stanach awaryjnych, dobór prędkości. Symbole używane w rysunkach konstrukcyjnych statku (przekroje i złady). Materiały stosowane do budowy i remontów statków. Materiały i urządzenia do ochrony przeciwkorozyjnej statku. Kryteria pływalności i niezatapialności statku. Kryteria stateczności poprzecznej i wzdłużnej. Wpływ podparcia statku na doku lub na mieliźnie na jego stateczność. Kryteria stateczność dynamicznej, wpływ swobodnych powierzchni cieczy na zachowanie się statku. Celowość operacji balastowych, wpływ na parametry eksploatacyjne i stateczność statku. Zakresy przeglądów na statkach. Zasady przeglądu kadłuba, pędników i zaworów dennych. Dokumentacja konstrukcyjna i statecznościowa statku. Umiejętności Posługiwanie się dokumentacją konstrukcyjną i statecznościową statku. Korygowanie statkowych planów awaryjnych. Zarządzanie w sytuacjach awaryjnych. Program szkolenia Wiedza Diagnostyka procesu doładowania. Optymalizacja procesu rozpylania paliwa. Typy, zasada działania i budowa regulatorów prędkości obrotowej. Zasada działania układu sterowania prędkością obrotową silnika w warunkach eksploatacyjnych. Wymagane właściwości paliwa okrętowego na dolocie do silnika (lepkość i czystość). Typy, budowa turbosprężarek i współpraca z instalacją powietrza doładowania. Warunki wystąpienia zjawiska pompowania turbosprężarki, sposoby zapobiegania i usuwania ich przyczyn. Warunki pracy silnika z odłączoną turbosprężarką. Instalacja wykrywcza mgły olejowej. Instalacja gaszenia przestrzeni podtłokowej. Równanie ruchu elementów układu korbowego oraz siły bezwładności w układzie korbowo-tłokowym i zasada ich wyrównoważenia. Przykłady wyrównoważenia sił i momentów bezwładności w silnikach wielocylindrowych. Przyczyny niewyrównoważenia silnika. Budowa i działanie koła zamachowego. Definicja nierównomierności biegu silnika. Źródła i skutki drgań skrętnych wału korbowego - zakresy rezonansu drgań skrętnych. Tłumiki drgań skrętnych - budowa, działanie i zalecenia eksploatacyjne, niesprawności. Obciążenia cieplne silnika - wskaźniki obciążeń. Wybrane zagadnienia eksploatacyjne okrętowego spalinowego silnika tłokowego: układ tłokowo-korbowy, układ wtryskowy, układ smarowania łożysk, układ smarowania gładzi cylindrowej, układ rozruchowy i rozruchowo-nawrotny, układ doładowania. Zasady zarządzania i procedury postępowania w awaryjnych stanach pracy silnika okrętowego. Umiejętności Wykorzystanie charakterystyki spalinowego silnika tłokowego w funkcji prędkości obrotowej i funkcji obciążenia; wykorzystanie charakterystyk regulacyjnych oraz specjalne metody wyznaczania charakterystyk silników. Zarządzanie pracą siłowni w stanach awaryjnych silnika. Dokonanie podstawowych nastaw regulatorów silników głównych i pomocniczych. Dokonanie analizy układu regulacji prędkości obrotowej spalinowego silnika tłokowego. Program szkolenia Wiedza Wpływ rodzajów siłowni okrętowych i związanych z nimi układów napędowych głównych statku na eksploatację. Wykorzystanie bilansu energetycznego siłowni okrętowej z wyszczególnieniem elementów składowych, sprawności energetycznej siłowni i sprawności ogólnej napędu głównego oraz jej elementy składowe. Budowa i zasada działania instalacji utylizacji energii strat cieplnych oraz czynniki wpływające na celowość zastosowania utylizacji strat energii, źródła energii strat i możliwości ich wykorzystania. Zmiany oporów kadłuba statku w trakcie eksploatacji. Charakterystyki obrotowe i hydrodynamiczne śrub, sprawności śruby i kadłuba, warunki współpracy śruby z kadłubem statku, zjawisko kawitacji śruby. Siła naporu śruby i moc zapotrzebowana napędu. Specyfikacja osiągów silników, deklarowane pola obciążeń silników. Podstawy współpracy silnika, śruby i kadłuba w stanach ustalonych i przejściowych, w różnych warunkach pływania. Charakterystyki napędowe statku. Opis pracy układu napędowego przy manewrowaniu - krzywe Robinsona. Podstawowe pojęcia diagnostyki. Podstawowe modele i metody diagnostyczne. Podstawy diagnostyki okrętowego silnika spalinowego: ocena obciążenia mechanicznego i cieplnego grupy tłokowo-cylindrowej, ocena szczelności komory spalania, ocena warunków współpracy tłoka i tulei, ocena zużycia tulei cylindrowej, ocena stanu pierścieni tłokowych. Podstawy diagnostyki układu doładowania: ocena stanu filtra powietrza, ocena stanu sprężarki powietrza, ocena stanu chłodnicy powietrza, ocena stanu turbiny. Podstawy diagnostyki procesu wtrysku paliwa i ocena procesu spalania. Podstawy diagnostyki łożysk, pomiary temperatury łożysk i trajektorii czopa. Podstawy diagnostyki kotłów i turbin parowych. Podstawy diagnostyki pomp i urządzeń hydraulicznych. Czynności przygotowawcze siłowni statku do dokowania. Procedury dokowania statku, podłączenia do zasilania z lądu. Czynności przygotowawcze do zejścia z doku. Procedury zejścia z doku i uruchomienia siłowni. Wpływ warunków pływania na zdolność i aktywność człowieka. Umiejętności Ocena bieżących zmian oporu kadłuba i prowadzenie właściwej dokumentacji w tym zakresie. Prowadzenie bieżącej oceny jakości współpracy silnika napędu głównego i pędnika. Dostosowywanie bieżących osiągów silników do warunków pracy wynikających ze zmiennych stref pływania statków, właściwości paliwa i stanu technicznego silnika oraz instalacji obsługujących. Planowanie w sposób optymalny zapasów niezbędnego paliwa, olejów smarowych, wody i innych czynników eksploatacyjnych siłowni i statku. Właściwe planowanie przeglądów i sprawdzanie wszystkich silników i urządzeń statku. Opracowywanie bieżącej dokumentacji eksploatacyjnej statku: raporty, rozliczenia paliwowe, specyfikacje serwisowe i remontowe. Konfigurowanie sieci energetycznej statku w celu uzyskania bezpiecznej i dostosowanej do warunków pływania sprawności. Prawidłowe realizowanie procedur diagnostycznych dla silników napędowych w oparciu o dostępne wyposażenie statku i siłowni. Wykorzystywanie możliwości optymalizacji zużycia energii dzięki zastosowaniu urządzeń i systemów utylizacji. Eksploatowanie zgodnie z założeniami technicznymi urządzenia ograniczenia emisji składników szkodliwych spalin. Stosowanie procedury postępowania w przypadku awarii silników napędowych oraz innych istotnych urządzeń i systemów funkcjonalnych statku. Eksploatowanie instalacji, mechanizmów i urządzeń siłowni w warunkach: ograniczonej zdatności głównego układu napędowego statku, silników pomocniczych i innych ważnych układów funkcjonalnych instalacji, awarii układów funkcjonalnych silników napędowych głównych i pomocniczych, ograniczeń mocy użytecznej silników napędowych w różnych warunkach i sytuacjach eksploatacyjnych, klimatycznych szczególnie odbiegających od przeciętnych. Program szkolenia Wiedza Rodzaje zanieczyszczeń paliw i olejów, wpływ na eksploatację urządzeń i instalacji okrętowych. Zasady doboru wirówek pod kątem wydajności dla różnych instalacji siłowni, dobór metod i parametrów wirowania paliw okrętowych, dobór metod i parametrów wirowania olejów smarowych. Filtrowanie: podstawy teoretyczne, przegrody filtracyjne, wielkości charakterystyczne przegród. Zasady obsługi filtrów paliwowych i olejowych. Metody pomiaru i regulacji lepkości w okrętowych instalacjach paliwowych. Elementy i nastawy urządzeń instalacji regulacji lepkości paliwa. Budowa i zasada działania mieszalników i homogenizatorów. Zastosowanie układów regulacji lepkości w instalacjach mieszania paliw. Procedury zamiany rodzaju paliwa zasilającego silnik: HFO/MDO i MDO/HFO. Najczęstsze usterki w czasie pracy instalacji regulacji lepkości paliwa, objawy i sposoby ich usuwania. Zasady obsługiwania instalacji hydraulicznych, procedury nadzoru w czasie pracy, procedury demontażu, montażu, płukania, zamiany płynu hydraulicznego. Budowa i zasady obsługi elektrohydraulicznych maszyn sterowych (tłokowej, nurnikowej, łopatkowej, toroidalnej). Zasady regulacji elektrohydraulicznych maszyn sterowych. Awaryjna procedura obsługi maszyny sterowej. Śruby nastawne: budowa, zasada działania i obsługa mechanizmu zmiany kąta wychylenia płatów śruby, awaryjna procedura sterowania. Urządzenia przeładunkowe i pokładowe - budowa i obsługa. Obsługa dźwigów elektrycznych, budowa i obsługa dźwigów hydraulicznych. Warunki współpracy urządzeń przeładunkowych. Instalacje hydrauliczne drzwi wodoszczelnych: budowa i obsługa drzwi przedziałów wodoszczelnych, budowa i obsługa furt dziobowych i rufowych. Linie wałów: wały śrubowe, pośrednie i oporowe, zasady montażu śruby napędowej z silnikiem. Łożyska wałów śrubowych i ich obsługa. Budowa, instalacje smarowania i uszczelnienia wałów okrętowych. Budowa i zasady obsługi sprzęgieł. Budowa i obsługa przekładni okrętowych. Umiejętności Przygotowanie instalacji automatycznej regulacji lepkości paliwa do pracy. Sprawdzanie poprawności parametrów pracy automatycznej regulacji lepkości paliwa. Dokonanie nastaw automatycznej regulacji lepkości paliwa. Wyłączenie instalacji automatycznej regulacji lepkości paliwa z pracy. Dokonanie kalibracji elementów instalacji automatycznej regulacji lepkości paliwa. Program szkolenia Wiedza Wpływ warunków eksploatacji na robocze procesy zachodzące w kotle. Wielkości charakterystyczne, parametry i wskaźniki współczesnych kotłów okrętowych pomocniczych i ich zmiany w czasie eksploatacji. Sposoby sporządzania bilansu cieplnego i wyznaczania sprawności kotła. Armatura i osprzęt kotłowy. Instalacje wodno-parowo-skroplinowe kotła. Instalacje paliwowe kotłów, rodzaje stosowanych paliw. Automatyka i diagnostyka kotłów pomocniczych i utylizacyjnych. Obsługa kotłów okrętowych. Instalacje bezpieczeństwa kotłów okrętowych i procedury awaryjne. Sposoby kontroli właściwości wody kotłowej. Wymagane właściwości olejów diatermicznych. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w bezpiecznej eksploatacji kotłów i instalacji parowych. Program szkolenia Wiedza Technologia chłodnicza: przechowywanie żywności, przechowywanie innych ładunków chłodzonych. Obiegi i instalacje chłodnicze stosowane na statkach. Czynniki chłodnicze, właściwości, oznaczenia, zastosowanie, zamienność czynników chłodniczych. Budowa i eksploatacja kontenerów chłodzonych. Wpływ czynników eksploatacyjnych na parametry pracy obiegów chłodniczych. Aparatura chłodnicza: wymienniki ciepła (skraplacze, chłodnice, podgrzewacze, parowniki), osuszacze, odolejacze, odgazowywacze, odpowietrzacze, pompy ziębnika, zbiorniki ziębnika i oleju. Automatyzacja urządzeń nadzoru i instalacji chłodniczych: przyrządy pomiarowo-kontrolne, zabezpieczenia instalacji chłodniczych, układy regulacji ciśnień, temperatur, poziomów. Zasady eksploatacji instalacji wentylacji i klimatyzacji pomieszczeń: zasady regulacji temperatury i wilgotności powietrza. Zasady eksploatacji instalacji wentylacji ładowni chłodzonych: zasady regulacji temperatury i wilgotności powietrza. Zasady tworzenia bilansu cieplnego komory chłodzonej i wpływ warunków zewnętrznych na składowe bilansu. Zasady bezpiecznej pracy w obsłudze instalacji chłodniczych. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w bezpiecznej eksploatacji sprężarek i instalacji chłodniczych. Program szkolenia Wiedza Zasady pobierania próbek płynów eksploatacyjnych oraz ich wpływ na wyniki analiz. Podstawowe analizy wybranych płynów eksploatacyjnych: paliwo, oleje smarowe, ciecze hydrauliczne, oleje termiczne. Metody użytkowania płynów eksploatacyjnych: dobór, zamówienie, odbiór, magazynowanie, kontrola własności użytkowych, usuwanie zanieczyszczeń, wartości ostrzegawcze i graniczne parametrów płynów eksploatacyjnych, przywracanie właściwości użytkowych, wymiana, utylizacja. Dane dotyczące zamienności i mieszalności wybranych płynów eksploatacyjnych. Zasady bezpiecznej pracy z wybranymi płynami eksploatacyjnymi i chemikaliami stosowanymi na statku. Podstawowe informacje zawarte w MSDS (Material Safety Data Sheet). Umiejętności Interpretowanie wyników analiz próbek wybranych płynów eksploatacyjnych. Podejmowanie właściwych decyzji eksploatacyjnych w oparciu o wyniki analiz wybranych płynów: paliwa, olejów smarowych, cieczy hydraulicznych, olejów termicznych. Dobór zamienników wybranych płynów eksploatacyjnych: paliwa, olejów smarowych, cieczy hydraulicznych, olejów termicznych. Dobór środków ochrony osobistej i wskazanie niezbędnych środków bezpieczeństwa przy używaniu lub kontakcie z wybranymi płynami eksploatacyjnymi lub chemikaliami. Korzystanie z kart MSDS (Material Safety Data Sheet). Program szkolenia Wiedza Zasady demontażu urządzeń, podzespołów i elementów w siłowni okrętowej oraz sposoby usuwania zanieczyszczeń, zasady wymiany elementów i podzespołów, zasady montażu i próby szczelności. Zasady bezpieczeństwa przy pracach demontażowych i montażowych. Podstawy metrologii warsztatowej: przyrządy pomiarowe stosowane w remontach maszyn i urządzeń i ich przeznaczenie, zasady pomiaru przyrządami. Metody regeneracji elementów maszyn i urządzeń: przy pomocy napawania, z wykorzystaniem żywic epoksydowych, z wykorzystaniem tworzyw sztucznych, z wykorzystaniem kompozytów. Technologia remontu okrętowych tłokowych silników spalinowych: przygotowanie i organizacja remontu silnika, pomiary przed rozpoczęciem demontażu, demontaż podstawowych zespołów silnika, weryfikacja i naprawa elementów silnika, próby silnika po remoncie. Technologia remontu turbosprężarek. Technologia remontu maszyn i urządzeń pomocniczych: pomp, sprężarek, wentylatorów, filtrów, wymienników ciepła, wirówek, urządzeń hydraulicznych, urządzeń ochrony środowiska morskiego. Zasady przeprowadzania remontów i odbiorów: kadłubów, zbiorników, kotłów i zbiorników ciśnieniowych, przekładni, linii wałów i pędników, urządzeń pokładowych, urządzeń ochrony środowiska morskiego, urządzeń automatyki i sterowania. Zasady zarządzania remontami na statkach: procesy starzenia kadłuba i wyposażenia statku, organizacja remontu statku (rodzaje remontów: klasowy, roczny, awaryjny itd.), planowanie przeglądów i remontów, zarządzanie częściami zamiennymi. Metody badań nieniszczących i ich wykorzystanie do weryfikacji stanu części maszyn. Umiejętności Stosowanie wiedzy w zakresie napraw i remontów maszyn, urządzeń i instalacji. Zweryfikowanie stanu części maszyn przy wykorzystaniu typowych metod badań nieniszczących. Sporządzenie planu obsługi, konserwacji i remontu urządzenia okrętowego. Program szkolenia Wiedza Podstawowe pojęcia i prawa elektrotechniki. Elektryczne napędy urządzeń okrętowych: cele i struktura układu napędowego, charakterystyki napędowe silnika i obciążenia, punkt pracy ustalonej napędu, charakterystyki dynamiczne napędu, zadania sterowania napędem, rodzaje sterowania: przekaźnikowo-stycznikowe, elektroniczne, komputerowe, napędy z silnikiem prądu stałego, charakterystyki napędowe silnika prądu stałego, zmiana prędkości kątowej, zagadnienie rozruchu, praca nawrotna, typy sterowania, przykłady okrętowych napędów z silnikiem prądu stałego, proste napędy pomp i wentylatorów, regulowany napęd tyrystorowy, napędy z silnikiem klatkowym, charakterystyki napędowe silnika klatkowego, sposoby sterowania silnika klatkowego, rozruch i zabezpieczenia, sterowanie częstotliwościowe, silniki wielobiegowe, napędy z silnikiem klatkowym zasilanym z przemiennika częstotliwości, budowa przemiennika częstotliwości, charakterystyki regulacyjne, startowe i rozruchowe, sterowanie i zabezpieczenia. Elementy i układy elektroniczne i energoelektroniczne, obsługa i wymiana: elementy półprzewodnikowe, diody, tranzystory, tyrystory, tranzystory mocy, oporniki, kondensatory, filtry, układy scalone, mikroprocesory, wzmacniacze, zasilacze, prostowniki, stabilizatory, prostowniki sterowane, falowniki, sterowniki napięcia, cyklokonwertery. Podstawy energoelektroniki: zastosowanie energoelektroniki w elektrotechnice i energetyce okrętowej, klasyfikacja przekształtników energoelektronicznych, prostownik niesterowany i sterowany, sterownik prądu przemiennego, przemiennik częstotliwości (bezpośredni i pośredni), przerywacz. Instalacje wysokiego napięcia na statkach: technologia wysokich napięć, kable, aparatura łączeniowa i zabezpieczenia w instalacjach wysokiego napięcia, elementy energoelektroniczne wysokonapięciowe, bezpieczna obsługa instalacji wysokiego napięcia. Oprogramowanie układów sterowania urządzeń siłowni. Pomiary i dokumentacja stanu izolacji: materiały izolacyjne, klasy izolacji, stopień ochrony maszyn elektrycznych. Instalacje sygnalizacyjne i alarmowe na statku. Wpływ pracy urządzeń energoelektronicznych na zakłócenia w sieci elektrycznej. Eksploatacja okrętowych urządzeń elektrycznych: nadzór eksploatacji wyposażenia elektrycznego i elektronicznego, nadzorowanie po wystąpieniu awarii prac remontowych, przywracających do ruchu układy sterowania elektryczne i elektroniczne, zgodnie z procedurami technicznymi, prawnymi i bezpieczeństwa. Zasady bezpiecznej pracy z urządzeniami elektrycznymi na statku. Umiejętności Interpretowanie schematów elektrycznych. Interpretowanie schematów elektronicznych. Interpretowanie i lokalizowanie usterek w układach elektrycznych. Interpretowanie i lokalizowanie usterek w układach elektronicznych. Pomierzanie stanu izolacji i prowadzenie dokumentacji. Nadzorowanie eksploatacji wyposażenia elektrycznego i elektronicznego. Organizowanie i nadzorowanie wykonywania prac przy urządzeniach i rozdzielnicach wysokiego napięcia. Nadzorowanie po wystąpieniu awarii prac remontowych przywracających do ruchu układy elektryczne wysokiego napięcia. Opracowanie zasad przełączania dla odizolowania elementów systemu wysokiego napięcia. Dokonanie wyboru aparatury do badania parametrów izolacji i testów urządzeń wysokiego napięcia. Wprowadzenie procedur wyłączania i separacji układów w okrętowej sieci wysokiego napięcia zgodnie zasadami bezpieczeństwa. Przeprowadzenie testu rezystancji izolacji i wyznaczanie współczynnika polaryzacji urządzeń wysokiego napięcia. Nadzorowanie po wystąpieniu awarii prac remontowych przywracających do ruchu układy sterowania elektryczne i elektroniczne, zgodnie z procedurami technicznymi, prawnymi i bezpieczeństwa. Obsługiwanie oprogramowania układów sterowania urządzeń siłowni. Program szkolenia Wiedza Struktura układu sterowania i regulacji, podstawowe człony. Podstawowe człony układu automatyki i ich charakterystyki. Funkcje pełnione przez regulator. Sposoby wprowadzania do regulatora wartości zadanej. Typy regulatorów stosowanych w siłowni okrętowej. Nastawy regulatorów. Podstawowe funkcje realizowane przez układ zdalnego sterowania SG. Funkcja wolnego obracania SG; tzw. slow turning. Stany alarmowe mogące powodować blokadę rozruchu SG. Pojęcie load program. Pojęcie critical RPM limit. Przekazywanie sterowania SG w trakcie ruchu silnika. Funkcje realizowane przez układ bezpieczeństwa pracy SG; skróty SLD, SHD, Em. Run. Różnice w sterowaniu napędem statku ze śrubą stałą i nastawną. Zabezpieczenie SG przed przeciążeniem ze śrubą stałą i nastawną. Zintegrowane systemy sterowania procesami wytwarzania i rozdziału energii elektrycznej na statku. Parametry statyczne i dynamiczne charakteryzujące jakość procesu wytwarzania energii elektrycznej. Struktura komputerowego systemu alarmów, monitoringu i sterowania. Proces wykrywania alarmów w systemie, rodzaje kanałów pomiarowych. Przechowywanie danych dotyczące kanału alarmowego w pamięci komputera. Dodatkowe opcje systemu alarmów i monitoringu oraz sposób wykorzystania. Podstawowe funkcje komputerowego systemu sterowania i funkcja operatora. Przeznaczenie lokalnych komputerów SAU, PCU, GCU. Nadzór nad pracą elektrowni w oparciu o przykładowy system. Systemy sterowania urządzeniami przeładunkowymi. Umiejętności Interpretowanie schematów układów automatyki okrętowej. Ocena prawidłowości działania systemu automatyki sterowania tłokowymi silnikami spalinowymi. Ocena prawidłowości działania systemu automatyki sterowania procesami wytwarzania i rozdziału energii elektrycznej na statku. Podjęcie czynności sprawdzających i naprawczych układów pomiarowo-kontrolno-alarmowych. Program szkolenia Wiedza Międzynarodowe i lokalne przepisy ochrony środowiska w eksploatacji statku. Metody i środki zapobiegania zanieczyszczeniom środowiska przez statek. Rodzaje dokumentacji i odpowiedzialność za nadzór nad dokumentacją. Rodzaje i zasady inspekcji w zakresie przepisów ochrony środowiska. Prawne aspekty odpowiedzialności za zanieczyszczanie środowiska w eksploatacji statku. Rola i znaczenie członków załogi statku w ograniczaniu zanieczyszczania środowiska morskiego. Umiejętności Organizowanie i nadzorowanie sposobu postępowania z zanieczyszczeniami powstającymi w trakcie eksploatacji statku. Stosowanie dokumentów opisujących nadzór nad procedurami ochrony środowiska i wyznaczanie członków załogi odpowiedzialnych za ich realizację. Przygotowanie statku do inspekcji w zakresie ochrony środowiska. Opisanie roli członków załogi w redukcji zanieczyszczeń powstających w czasie eksploatacji statku. Program szkolenia Wiedza Terminologia obejmująca budowę statku. Terminologia obejmująca: budowę, zasadę działania i obsługę urządzeń statku i siłowni. Terminologia, zwroty i skróty dotyczące: prac remontowych i konserwacyjnych, procedur postępowania w sytuacjach alarmowych, korespondencji dotyczącej eksploatacji statku, list kontrolnych. Umiejętności Przygotowanie instrukcji i poleceń dotyczących obsługi urządzeń statkowych. Komunikowanie się w sytuacjach awaryjnych i sporządzanie dokumentacji poawaryjnej. Przygotowanie korespondencji dotyczącej: zamówień, zakresu remontów, reklamacji, raportów eksploatacyjnych, opinii zawodowej, zezwolenia na prace specjalne. Aktualizowanie procedur ISM i ISPS. Program szkolenia Wiedza Przepisy dotyczące bezpiecznej eksploatacji statku: wymagania SOLAS (kodeksy ISM i ISPS), MARPOL, normy ISO, rezolucje i wytyczne IMO w zakresie bezpiecznej eksploatacji i ochrony środowiska morskiego. Zasady organizacji nadzoru technicznego statku: ogólne zasady systemu planowanych przeglądów (PMS) w technicznej eksploatacji statku, zasady nadzoru instytucji klasyfikacyjnych nad techniczną sprawnością statku i urządzeń statkowych, reguły dotyczące planowych i awaryjnych przeglądów technicznych maszyn i urządzeń okrętowych, zasady przeglądów i aktualizacji statkowych planów awaryjnych. Zasady organizacji członków załogi maszynowej w przypadkach szczególnych, np. black out, awaria sterowania napędu głównego statku i maszyny sterowej. Zasady analizy ryzyka w technicznej eksploatacji statku i analizy przyczyn wypadków występujących na statkach. Zasady weryfikacji zdolności statku i jego załogi do bezpiecznej żeglugi morskiej: certyfikaty statkowe, wymogi inspekcji Port State, Flag State, USCG, wymogi OCIMF. Umiejętności Korzystanie ze statkowej i lądowej księgi systemu bezpiecznego zarządzania eksploatacją - SMS (Safety Management System). Interpretowanie postanowień konwencji MARPOL. Interpretowanie postanowień konwencji SOLAS. Wypełnianie przykładowych list kontrolnych (check lists) i zezwoleń na pracę (work permits) wymaganych przez kodeksy ISM i ISPS. Wykonanie analizy ryzyka - Risk Assessment. Wykonywanie czynności związanych z ograniczeniem zagrożenia w sytuacjach awaryjnych. Przygotowanie statku do inspekcji pod kątem bezpieczeństwa. Sporządzenie dokumentacji powypadkowej, poawaryjnej itp. Współpraca ze służbami dochodzeniowymi i organami badającymi wypadki morskie. Program szkolenia Wiedza Podstawowe pojęcia z zakresu prawa morskiego. Status statku morskiego: przynależność państwowa, rejestr statkowy, właściciel statku, armator, umowy o korzystanie ze statku. Kompetencje administracji morskiej państwa bandery statku. Kompetencje administracji morskiej państwa portu. Zasady odprawy statku w porcie: paszportowej, celnej, sanitarnej. Sytuacja prawna statku na wodach morskich. Struktura i najważniejsze wymagania międzynarodowych przepisów dotyczących bezpieczeństwa żeglugi: regulacje prawne dotyczące stanu załadowania statku, regulacje prawne dotyczące bezpieczeństwa życia na morzu - konwencja SOLAS, regulacje prawne dotyczące standardów szkolenia, certyfikacji i pełnienia służby na statku - konwencja STCW. Struktura i najważniejsze wymagania międzynarodowych konwencji, w szczególności dotyczących ochrony środowiska, zdrowia oraz prawa pracy (MARPOL, Load Lines, MLC, International Health Regulations). Dokumenty statkowe wymagane przepisami prawnymi z pkt 7 i 8. Najważniejsze przepisy prawa pracy stosowane na statku. Przepisy dotyczące ubezpieczeń morskich: przedmiot ubezpieczenia morskiego, ryzyko ubezpieczeniowe, wyłączenia, sporządzanie dokumentacji powypadkowej. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w typowych sytuacjach eksploatacyjnych statku. Tabela zbiorcza * Program szkolenia obejmuje zagadnienia realizowane na poziomach operacyjnym i zarządzania. Szkolenie zakończone jest egzaminem. Wymagania egzaminacyjne obejmują wymagania przewidziane dla marynarzy działu maszynowego na poziomie operacyjnym w specjalności mechanicznej. Objaśnienia: W -wykłady; C - ćwiczenia; L - laboratorium; S - symulator; Σ - suma godzin. Program szkolenia Wiedza Podstawowe pojęcia mechaniki ciała doskonale sztywnego (punkt materialny, ciało doskonale sztywne, ruch ciała, siła i moment siły). Pojęcia wielkości wektorowych (siła skupiona, moment siły, prędkość, przyspieszenie itp.) i wielkości skalarnych (masa, droga, czas, energia, ciepło itp.). Zasady statyki sztywnych układów mechanicznych. Rozkład naprężeń w obciążonych płytach, belkach i podporach. Typy i rodzaje więzów stosowane w mechanizmach i maszynach (przegub walcowy i kulisty, podpora przesuwna i nieprzesuwna, utwierdzenie, cięgno). Rodzaje układów sił (zbieżne, równoległe, płaskie, przestrzenne). Pojęcie wypadkowej układu sił. Warunki równowagi statycznej płaskiego (w szczególności zbieżnego i równoległego) układu sił. Rodzaje tarcia ślizgowego (suche, graniczne, mieszane i płynne) i warunki ich występowania. Prawa Coulomba-Morena tarcia ślizgowego suchego i jego znaczenie praktyczne, pojęcie współczynnika tarcia ślizgowego suchego. Tarcie toczne, w szczególności tarcie w łożyskach tocznych, pojęcie współczynnika tarcia tocznego. Prędkość i przyspieszenie punktu materialnego, składowa styczna i normalna przyspieszenia. Ruch punktu po okręgu (np. ruch punktu koła zębatego), prędkość i przyspieszenie liniowe i kątowe punktu materialnego. Ruch harmoniczny punktu materialnego, pojęcia amplitudy, okresu i częstotliwości, położenia maksymalnej i minimalnej prędkości i przyspieszenia punktu. Ruch tłoka mechanizmu korbowo-tłokowego typowego silnika spalinowego podczas jednostajnego ruchu obrotowego wału korbowego, położenia maksymalnej prędkości tłoka, siły bezwładności tłoka. Moment bezwładności ciała, w szczególności punktu materialnego, koła, walca i pierścienia. Ruch postępowy i obrotowy ciała doskonale sztywnego. Energia kinetyczna punktu materialnego i ciała doskonale sztywnego w ruchu postępowym i obrotowym. Funkcja koła zamachowego, dobór wielkości koła zamachowego, moment zamachowy koła. Pojęcie niewyważenia wirnika sztywnego (wirnik elektryczny, koło zębate, tarcza szlifierska, śruba itp.). Wyważanie statyczne i dynamiczne wirników sztywnych, obciążenie łożysk niewyważonego wirnika. Pojęcie naprężenia normalnego i tnącego w przekroju poprzecznym wału. Pomiar metodą torsjograficzną i tensometryczną naprężeń tnących i momentu skręcającego w wale napędowym. Podstawowe metody badań wytrzymałościowych: rozciągania, ściskania, prób zmęczeniowych oraz badania lin stalowych. Budowa i zasada działania typowych urządzeń do transportu pionowego i poziomego w siłowni okrętowej. Siły działające na elementy urządzeń do transportu pionowego i poziomego w siłowni okrętowej. Zasady bezpiecznego stosowania urządzeń do transportu pionowego i poziomego w siłowni okrętowej. Zasady bezpiecznego mocowania i transportu elementów urządzeń w siłowni. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy do interpretacji zjawisk z zakresu mechaniki i wytrzymałości materiałów. Program szkolenia Wiedza Podstawowe pojęcia z termodynamiki ciśnienie, temperatura, masa, energia, ciepło, praca, jednostki. Układ termodynamiczny, parametry, równowaga termodynamiczna. Prawa gazów doskonałych, gaz doskonały, gaz półdoskonały, gaz rzeczywisty. Prawo Boyle’a-Mariotte’a, prawo Gay-Lusaca, prawo Charlesa. Równanie stanu gazu (Clapeyrona). Podstawy miernictwa parametrów w procesach termodynamicznych. Pojemność cieplna właściwa, entalpia, entropia. I zasada termodynamiki. Praca bezwzględna, użyteczna i techniczna. Sformułowanie i równania pierwszej zasady termodynamiki. Przemiany termodynamiczne gazów: przemiana izochoryczna, izotermiczna, izobaryczna, adiabatyczna, politropowa. II zasada termodynamiki. Sformułowania II zasady termodynamiki. Obiegi termodynamiczne. Obieg Carnota. Obiegi porównawcze tłokowych silników spalinowych. Obieg Otto, Diesla, Sabathe’a. Wykresy pracy sprężarek jedno- i wielostopniowych. Termodynamika pary wodnej, wytwarzanie pary, para mokra i przegrzana, parametry pary. Wykres p-v oraz i-p dla wody. Wykresy entropowe pary: wykres T-s oraz i-s. Dławienie pary. Obiegi chłodnicze, bilans obiegu chłodniczego. Parametry powietrza wilgotnego. Entalpia powietrza wilgotnego. Wykres i-x powietrza wilgotnego. Przemiany izobaryczne powietrza wilgotnego. Równanie ciągłości strugi, kryteria przepływ uwarstwionego i burzliwego, liczba Reynoldsa, opory przepływu przez elementy hydrauliczne, charakterystyka rurociągu. Charakterystyczne rodzaje ruchu ciepła: przewodzenie, unoszenie, promieniowanie, przenikanie przez przegrodę, ruch ciepła przy zmianie stanu skupienia. Wpływ zanieczyszczeń powierzchni na intensywność ruchu ciepła. Metody intensyfikacji ruchu ciepła. Rodzaje wymienników ciepła. Charakterystyka współprądowych i przeciwprądowych wymienników ciepła. Bilans wymiennika ciepła. Teoretyczne podstawy procesów spalania. Rodzaje spalania. Skład spalin. Definicja i metoda wyznaczania wartości opałowej paliw ciekłych. Umiejętności Stosowanie wiedzy w interpretacji zjawisk zachodzących w maszynach, urządzeniach i instalacjach statkowych. Mierzenie wartości podstawowych parametrów czynników termodynamicznych: gęstość, lepkość, ciśnienie, temperatura, wilgotność. Określanie podstawowych parametrów pary wodnej. Wyznaczanie podstawowych parametrów powietrza wilgotnego. Dokonywanie bilansu wymiennika ciepła. Analityczne wyznaczanie strat hydraulicznych elementu i rurociągu. Program szkolenia Wiedza Typy statków i rozplanowanie przestrzenne. Geometria kadłuba statku: wymiary główne i przekroje, linie teoretyczne, stosunki wymiarów głównych, współczynniki pełnotliwości kadłuba i ich wpływ na eksploatację statku. Definicje wolnej burty, linie ładunkowe. Opory kadłuba statku i ich wpływ na moc oraz dobór napędu głównego. Sposoby sterowania statkiem, utrzymywanie i zmiana kursu, manewrowanie. Konstrukcja kadłuba statku. Symbole używane w rysunkach konstrukcyjnych statku (przekroje i złady). Materiały służące do budowy statków. Zasady ochrony przeciwkorozyjnej statku. Typowe wyposażenie pokładowe różnych typów statków. Wyposażenie ratownicze statku zgodne z aktualnymi przepisami. Pojęcia i warunki pływalności i niezatapialności statku. Pojęcia: środek ciężkości, środek wyporu, warunki równowagi, metacentrum poprzeczne, wpływ operacji masowych. Stateczność poprzeczna: definicje metacentrum, promienia metacentrycznego, wysokości metacentrycznej oraz konstrukcja wykresów metacentrum. Stateczność wzdłużna: definicje metacentrum, promienia metacentrum, wzdłużnej wysokości metacentrycznej, przegłębienia. Wpływ operacji masowych na przegłębienie i zanurzenie statku. Stateczność statku podpartego w doku i na mieliźnie. Stateczność dynamiczna: definicja kąta przechyłu dynamicznego, kryteria stateczności, wpływ swobodnych powierzchni cieczy na zachowanie się statku. Celowość operacji balastowych, wpływ na parametry eksploatacyjne i stateczność statku. Rodzaje obciążeń kadłuba, zginanie i skręcanie kadłuba, wytrzymałość lokalna i ogólna kadłuba, wykresy sił tnących i momentów gnących, wpływ operacji masowych na zmiany sił tnących i momentów gnących. Rodzaje przeglądów na statkach i ich zakresy. Zasady przeglądu kadłuba, pędników i zaworów dennych. Typowe uszkodzenia kadłuba, kryteria oceny. Statkowe plany awaryjne. Zasady zachowania podczas alarmów i sytuacji awaryjnych. Obowiązki członków załogi statku w sytuacjach awaryjnych. Dokumentacja konstrukcyjna i statecznościowa statku. Rola Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO) i instytucji klasyfikacyjnych w nadzorze technicznym kadłuba statku. Umiejętności Posługiwanie się dokumentacją konstrukcyjną statku w celu opisu budowy statku. Odczytywanie zanurzenia statku. Odczytywanie ilości ładunku w zbiorniku na podstawie sondaży. Program szkolenia Wiedza Zasada działania, klasyfikacja i ogólna budowa silników o zapłonie samoczynnym. Wytwarzanie, zapłon i spalanie mieszaniny paliwowo-powietrznej. Obiegi teoretyczne i porównawcze silników o zapłonie samoczynnym. Obiegi rzeczywiste silników o zapłonie samoczynnym, wykresy indykatorowe. Zasady interpretacji wykresów indykatorowych. Czynniki wpływające na wykres indykatorowy. Proces ładowania (przebieg, parametry, ustawienie rozrządu, wpływ prędkości i obciążenia). Sprężanie (przebieg, parametry). Proces tworzenia mieszaniny palnej (rozpylenie paliwa, makro- i mikrostruktura strugi, parametry rozpylania paliwa, mieszanie z powietrzem i odparowanie). Proces spalania (opóźnienie samozapłonu, fazy spalania, szybkość i maksymalne ciśnienie spalania). Wpływ przebiegu wtrysku i spalania na sprawność silnika. Wpływ przebiegu wtrysku i spalania na skład spalin, toksyczne składniki spalin. Wpływ parametrów paliwa na proces tworzenia mieszaniny paliwowo-powietrznej i spalanie. Wpływ parametrów eksploatacyjnych na proces tworzenia mieszaniny paliwowo-powietrznej i spalanie. Diagnostyka procesu wtrysku i spalania. Proces rozprężania (przebieg, parametry). Proces wydechu (przebieg, fazy wydechu, parametry). Podstawy procesów doładowania. Cel i sposoby realizacji procesów doładowania. Wykorzystanie energii spalin wylotowych: system pulsacyjny i stałociśnieniowy. Parametry powietrza doładowującego, chłodzenie, wykraplanie pary wodnej. Wpływ czynników eksploatacyjnych na parametry pracy układów doładowania. Diagnostyka procesu doładowania. Termodynamiczne podstawy procesu spalania. Proces wtrysku paliwa, optymalizacja procesu rozpylania paliwa. Definicje: momentu i prędkości obrotowej, średniego ciśnienia indykowanego i użytecznego, mocy indyko-wanej i użytecznej, sprawności indykowanej, mechanicznej i ogólnej, jednostkowego zużycia paliwa. Metody pomiaru wskaźników energetycznych silnika na statku. Bilans cieplny i wykres Sankeya silnika okrętowego. Charakterystyki spalinowego silnika tłokowego w funkcji: prędkości obrotowej, obciążenia, regulacyjne, specjalne, metody wyznaczania. Budowa, technologia wykonanie i materiały podstawowych elementów kadłuba: podstawa, skrzynia korbowa, blok cylindrowy, tuleja cylindrowa, głowica, śruby ściągowe, śruby fundamentowe. Budowa, technologia wykonanie i materiały podstawowych elementów układu korbowo-tłokowego: tłoki, sworznie tłoka, pierścienie tłokowe, trzon, wodzik, korbowód, wał korbowy, łożyska układu korbowego. Budowa i elementy zaworowego układu rozrządu: krzywka, popychacz, laska popychacza, dźwignia zaworowa, zespół zaworu grzybkowego ze sprężyną. Budowa i elementy hydraulicznego układu napędu zaworu wylotowego. Pojęcie luzu zaworowego i jego regulacja. Cel stosowania układu regulacji prędkości obrotowej spalinowego silnika tłokowego. Typy, zasada działania i budowa regulatorów prędkości obrotowej. Zasada działania układu sterowania prędkością obrotową silnika w warunkach eksploatacyjnych. Wymagane właściwości paliwa okrętowego na dolocie do silnika (lepkość i czystość). Budowa układu zasilania paliwem napędzanego mechanicznie i zasada sterowania dawką paliwa. Budowa i działanie pomp wtryskowych. Budowa wtryskiwaczy. Charakterystyka przewodów wysokociśnieniowych paliwa. Budowa układu zasobnikowego zasilania paliwem i zasada sterowania dawką paliwa. Zasada sterowania dawką paliwa w silnikach dwupaliwowych. Cel chłodzenia elementów silnika i zadanie czynnika chłodzącego. Parametry czynników chłodzących. Funkcje oleju smarowego w silniku. Budowa instalacji smarowania silnika. Budowa i elementy składowe instalacji powietrza doładowującego. Typy i budowa turbosprężarki. Współpraca turbosprężarki z instalacją powietrza doładowania. Warunki wystąpienia zjawiska pompowania turbosprężarki, sposoby zapobiegania i usuwania ich przyczyn. Warunki pracy silnika z odłączoną turbosprężarką. Instalacja wykrywcza mgły olejowej. Instalacja gaszenia przestrzeni podtłokowej. Równanie ruchu elementów układu korbowego. Siły bezwładności w układzie korbowo-tłokowym i zasada ich wyrównoważenia. Przykłady wyrównoważenia sił i momentów bezwładności w silnikach wielocylindrowych. Definicja nierównomierności biegu silnika. Przyczyny niewyrównoważenia silnika. Budowa i działanie koła zamachowego. Drgania skrętne wału korbowego - zakresy rezonansu drgań skrętnych. Tłumiki drgań skrętnych - budowa, działanie i zalecenia eksploatacyjne. Zasady tworzenia momentu napędowego w czasie rozruchu pneumatycznego, działanie elementów w pneumatycznej instalacji rozruchu, działanie rozdzielacza i zaworu rozruchowego. Zasady przesterowania wału korbowego w czasie rozruchu w dwóch kierunkach obrotów silnika (nawrotność). Zabezpieczenia w systemie sterowania silnikiem. Działanie układu sterowania podczas manewrowania silnikiem. Obciążenia cieplne silnika. Czynności obsługowe silnika spalinowego (napęd główny i pomocniczy): przygotowanie do ruchu, nadzór w czasie pracy, nadzór w czasie manewrów, zatrzymanie silnika. Wybrane zagadnienia eksploatacyjne okrętowego spalinowego silnika tłokowego: układ tłokowo-korbowy, układ wtryskowy, układ smarowania łożysk, układ smarowania gładzi cylindrowej, układ rozruchowy i rozruchowo-nawrotny, układ doładowania. Procedury postępowania w awaryjnych stanach pracy silnika okrętowego. Umiejętności Wykonanie podstawowych czynności obsługowych silnika spalinowego tłokowego: przygotowanie instalacji obsługujących silnik i silnika do ruchu, uruchomienie silnika, regulacja parametrów pracy silnika, nadzór w czasie pracy, odczyty parametrów i interpretacja, zatrzymanie silnika. Dokonanie podstawowych nastaw regulatorów silników głównych i pomocniczych. Dokonanie nastaw pomp wtryskowych. Dokonanie oceny stanu technicznego wtryskiwaczy. Zmierzenie lub wyznaczenie i zinterpretowanie podstawowych wskaźników energetycznych silnika: przebieg procesu sprężania i spalania w funkcji kąta obrotu wału korbowego, ciśnienie sprężania, ciśnienie maksymalne spalania, średnie ciśnienie indykowane i użyteczne, mocy indykowaną i użyteczną, moment obrotowy na wale śrubowym, zużycie paliwa, jednostkowe zużycie paliwa, sprawność ogólną silnika. Program szkolenia Wiedza Rodzaje siłowni okrętowych i związanych z nimi układów napędowych głównych statku. Rodzaje instalacji statku i siłowni. Sposoby klasyfikacji i rodzaje siłowni okrętowych. Budowa siłowni okrętowej, głównego układu napędowego i elektrowni okrętowej. Rozmieszczenie mechanizmów i urządzeń siłowni okrętowej. Pojęcia: bilansu energetycznego siłowni okrętowej z wyszczególnieniem elementów składowych, sprawności energetycznej siłowni i sprawności ogólnej napędu głównego oraz jej elementy składowe. Budowa i zasada działania podstawowych i pomocniczych instalacji obsługujących statek oraz siłownię okrętową wraz z ich prawidłowymi parametrami pracy. Budowa i zasada działania instalacji wody morskiej. Budowa i zasada działania instalacji wody słodkiej. Budowa i zasada działania centralnych instalacji chłodzenia, chłodzenia silników głównych i pomocniczych. Budowa i zasada działania instalacji paliwowej z wyszczególnieniem transportu, przechowywania, oczyszczania i zasilania paliwem silników i kotłów okrętowych. Budowa i zasada działania instalacji oleju smarowego z wyszczególnieniem transportu, przechowywania, oczyszczania oleju smarowego dla poszczególnych urządzeń siłowni okrętowej. Budowa i zasada działania instalacji pomocniczych grzewczych: parowo-wodnej oraz oleju termicznego. Budowa i zasada działania instalacji utylizacji energii strat cieplnych oraz czynniki wpływające na celowość zastosowania utylizacji strat energii, źródła energii strat i możliwości ich wykorzystania. Budowa i zasada działania instalacji zęzowych. Budowa i zasada działania instalacji balastowych. Budowa i zasada działania instalacji sprężonego powietrza. Opory kadłuba statku. Charakterystyki obrotowe i hydrodynamiczne śrub, sprawności śruby i kadłuba, warunki współpracy śruby z kadłubem statku, zjawisko kawitacji śruby. Siłę naporu śruby i moc zapotrzebowaną napędu. Napęd statku, główne typy układów napędowych. Rodzaje silników napędów głównych i pomocniczych, charakterystyki podstawowe. Specyfikacja osiągów silników, deklarowane pola obciążeń silników. Podstawy doboru silników napędu głównego. Ograniczenia eksploatacyjne obciążeń silników, czynniki eksploatacyjne wpływające na te ograniczenia, dopuszczalne przeciążenia silników głównych. Podstawy współpracy silnika, śruby i kadłuba w stanach ustalonych i przejściowych, w różnych warunkach pływania. Charakterystyki napędowe statku. Opis pracy układu napędowego przy manewrowaniu - krzywe Robinsona. Układy napędowe pośrednie, cechy i właściwości charakterystyczne. Zasady eksploatacji statku, w szczególności silników napędowych, w zróżnicowanych warunkach klimatycznych. Zasady bezpiecznego włączania i wyłączania poszczególnych urządzeń siłowni. Organizacja pracy w siłowni. Rutynowe czynności związane z przyjmowaniem, pełnieniem i przekazywaniem wachty. Podstawowe pojęcia diagnostyki. Podstawowe modele i metody diagnostyczne. Podstawy diagnostyki okrętowego silnika spalinowego: ocena obciążenia mechanicznego i cieplnego grupy tłokowo-cylindrowej, ocena szczelności komory spalania, ocena warunków współpracy tłoka i tulei, ocena zużycia tulei cylindrowej, ocena stanu pierścieni tłokowych. Podstawy diagnostyki układu doładowania: ocena stanu filtra powietrza, ocena stanu sprężarki powietrza, ocena stanu chłodnicy powietrza, ocena stanu turbiny. Podstawy diagnostyki procesu wtrysku paliwa i ocena procesu spalania. Podstawy diagnostyki łożysk, pomiary temperatury łożysk i trajektorii czopa. Podstawy diagnostyki kotłów i turbin parowych. Podstawy diagnostyki pomp i urządzeń hydraulicznych. Czynności przygotowawcze siłowni statku do dokowania. Procedury dokowania statku, podłączenia do zasilania z lądu. Czynności przygotowawcze do zejścia z doku. Procedury zejścia z doku i uruchomienia siłowni. Wpływ warunków pływania na zdolność i aktywność człowieka. Umiejętności Wykonanie czynności związanych z przejęciem, pełnieniem i przekazaniem wachty. Posługiwanie się listą sprawdzeń (check list). Interpretowanie schematów siłowni okrętowej. Odczytywanie parametrów pracy poszczególnych instalacji, mechanizmów i urządzeń siłowni. Prowadzenie dziennika maszynowego. Lokalizowanie niesprawności poszczególnych instalacji, mechanizmów i urządzeń siłowni, podejmowanie prawidłowych decyzji eksploatacyjnych. Określenie elementów składowych siłowni okrętowej z wyszczególnieniem: elementów głównego układu napędowego i elektrowni okrętowej oraz mechanizmów pomocniczych siłowni. Przygotowanie do pracy, uruchomienie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawienie - wyłączenie z działania podstawowych i pomocniczych instalacji statku i siłowni okrętowej. Przygotowanie do pracy, uruchomienie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawienie - wyłączenie z działania instalacji wody morskiej, wody słodkiej, centralnej instalacji chłodzenia, chłodzenia silników głównych i pomocniczych. Przygotowanie do pracy, uruchomienie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawienie - wyłączenie z działania instalacji paliwowej z wyszczególnieniem transportu, przechowywania, oczyszczania i zasilania paliwem silników i kotłów okrętowych. Przygotowanie do pracy, uruchomienie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawienie - wyłączenie z działania instalacji oleju smarowego z wyszczególnieniem transportu, przechowywania, oczyszczania oleju smarowego dla poszczególnych urządzeń siłowni okrętowej. Przygotowanie do pracy, uruchomienie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawienie - wyłączenie z działania instalacji pomocniczej grzewczej: parowo-wodnej oraz oleju termicznego. Przygotowanie do pracy, uruchomienie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawienie - wyłączenie z działania instalacji spalin wylotowych silników i kotłów. Przygotowanie do pracy, uruchomienie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawienie - wyłączenie z działania instalacji zęzowej. Przygotowanie do pracy, uruchomienie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawienie - wyłączenie z działania instalacji balastowej, bezpieczne wykonanie operacji balastowych. Przygotowanie do pracy, uruchomienie, nadzorowanie w czasie pracy oraz odstawienie - wyłączenie z działania instalacji sprężonego powietrza. Ocena bieżących zmian oporu kadłuba i prowadzenie właściwej dokumentacji w tym zakresie. Prowadzenie bieżącej oceny jakości współpracy silnika napędu głównego i pędnika. Prowadzenie bieżącej eksploatacji silników napędowych statku. Dostosowanie bieżących osiągów silników do warunków pracy wynikających ze zmiennych stref pływania statków, właściwości paliwa i stanu technicznego silnika oraz instalacji obsługujących. Planowanie w sposób optymalny zapasów niezbędnego paliwa, olejów smarowych, wody i innych czynników eksploatacyjnych siłowni i statku. Planowanie właściwych przeglądów i sprawdzenie wszystkich silników i urządzeń statku. Eksploatowanie silników napędowych i innych urządzeń statku w warunkach szczególnych - przeciążenia, trudne warunki pogodowe. Opracowanie bieżącej dokumentacji eksploatacyjnej statku: raportów, rozliczeń paliwowych, specyfikacji serwisowych i remontowych. Właściwe stosowanie zaleceń technicznych dotyczących zakresów prędkości obrotowych silników napędowych. Przygotowanie do uruchomienia wszystkich niezbędnych instalacji obsługujących silniki napędowe. Stosowanie procedury uruchomienia, nadzoru w czasie pracy oraz odstawiania wszystkich instalacji obsługujących silniki napędowe. Uruchamianie systemu zasilania elektrycznego statku: agregaty prądotwórcze awaryjne, główne, zasilanie z lądu. Konfigurowanie sieci energetycznej statku w celu uzyskania bezpiecznej i dostosowanej do warunków pływania sprawności. Przygotowanie do rozruchu silników napędu głównego i pomocniczego statku. Przeprowadzenie rozruchu silników, utrzymywanie nadzoru w czasie pracy i odstawianie zgodnie z wymogami bezpieczeństwa i eksploatacji. Prawidłowe realizowanie procedur diagnostycznych dla silników napędowych w oparciu o dostępne wyposażenie statku i siłowni. Stosowanie procedury postępowania ze ściekami i odpadami ropopochodnymi. Wykorzystanie możliwości optymalizacji zużycia energii dzięki wykorzystaniu urządzeń i systemów utylizacji. Eksploatowanie urządzeń ograniczających emisję składników szkodliwych spalin. Stosowanie procedury postępowania w przypadku awarii silników napędowych oraz innych istotnych urządzeń i systemów funkcjonalnych statku. Eksploatowanie instalacji, mechanizmów i urządzeń siłowni w warunkach: ograniczonej zdatności głównego układu napędowego statku, silników pomocniczych i innych ważnych układów funkcjonalnych instalacji, awarii układów funkcjonalnych silników napędowych głównych i pomocniczych, ograniczeń mocy użytecznej silników napędowych w różnych warunkach i sytuacjach eksploatacyjnych. Eksploatowanie siłowni okrętowej w warunkach klimatycznych szczególnie odbiegających od przeciętnych. Posługiwanie się systemem łączności wewnętrznej statku. Program szkolenia Wiedza Klasyfikacja, budowa, wielkości charakterystyczne i charakterystyki układów pompowych. Klasyfikacja pomp, przeznaczenie. Stosowane rodzaje napędu pomp (elektryczny prądu zmiennego i stałego, hydrauliczny, spalinowy, turbina parowa), charakterystyki poszczególnych napędów, sposoby połączenia z pompami. Budowa i zasada działania pomp wirowych, parametry pracy pomp, charakterystyki przepływu, mocy i sprawności, charakterystyki zupełne, wpływ czynników konstrukcyjnych i eksploatacyjnych na przebieg charakterystyk pomp, wyróżniki szybkobieżności, ich wpływ na charakterystyki pomp wirowych. Siły hydrauliczne działające na wirnik i sposoby ich równoważenia. Budowa i zasada działania pomp wyporowych, parametry pracy, charakterystyki przepływu, mocy i sprawności, wpływ czynników eksploatacyjnych na przebieg charakterystyk pomp. Zasady doboru pompy do układu pompowego, punkt pracy, wpływ wielkości charakterystycznych układu pompowego na wydajność pompy. Sposoby regulacji wydajności pomp wirowych i wyporowych, możliwości zastosowania, zalety i wady, opis jakościowy i ilościowy. Wpływ regulacji na sprawność pompy, parametry optymalne pracy. Zasady współpracy pomp w instalacjach (szeregowa i równoległa). Zasady doboru rodzaju i mocy silnika napędzającego pompę. Warunki sprzyjające, przebieg i skutki zjawiska kawitacji w instalacjach pompowych, sposoby zapobiegania. Zasady obsługi pomp (przygotowanie, uruchomienie, nadzór w czasie pracy, wyłączenie z ruchu). Przepisy instytucji klasyfikacyjnych dotyczące pomp okrętowych. Najczęstsze usterki pomp w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania. Klasyfikacja, cechy eksploatacyjne i zastosowanie strumienic. Budowa i wielkości charakterystyczne strumienic, parametry pracy, charakterystyki strumienic. Zasady współpracy strumienicy z instalacją. Sprężarki: podział, klasyfikacja i zastosowanie sprężarek. Sprężarki wyporowe: budowa i zasada działania, wykresy p(V), T(s), rzeczywisty współczynnik objętościowy, sprężanie wielostopniowe, temperatura końca sprężania, chłodzenie i smarowanie sprężarek, Rozrząd sprężarek wyporowych. Wielkości charakterystyczne sprężarek wyporowych, parametry pracy sprężarek wyporowych, zasady współpracy z instalacją sprężonego powietrza. Zasady pomiaru i regulacja wydajności sprężarki powietrza na statku. Najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie). Najważniejsze czynności w trakcie przeglądów sprężarek wyporowych (pomiar przestrzeni szkodliwej, regulacja ciśnienia międzystopniowego). Najczęstsze usterki sprężarek wyporowych w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania. Zabezpieczenia sprężarek i instalacji sprężonego powietrza. Sprężarki wirowe: budowa i zasada działania, wykres p(V), T(s), sprężanie wielostopniowe, temperatura końca sprężania, chłodzenie i smarowanie sprężarek. Wielkości charakterystyczne sprężarek wirowych, charakterystyki sprężarek wirowych, parametry pracy sprężarek wirowych. Zasady współpracy z instalacją sprężonego powietrza, regulacja wydajności. Zjawisko pompowania sprężarek wirowych i sposoby zapobiegania. Dmuchawy i wentylatory: charakterystyki, współpraca z instalacją wentylacyjną. Przepisy instytucji klasyfikacyjnych dotyczące sprężarek okrętowych. Rodzaje zanieczyszczeń paliw i olejów, wpływ na eksploatację urządzeń i instalacji okrętowych. Zjawisko sedymentacji grawitacyjnej, podstawy teoretyczne, zastosowanie zjawiska w wirówkach. Budowa wirówek. Zasady doboru wirówek pod kątem wydajności dla różnych instalacji siłowni, dobór metod i parametrów wirowania paliw okrętowych, dobór metod i parametrów wirowania olejów smarowych. Najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie). Najczęstsze usterki wirówek w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania. Filtrowanie: podstawy teoretyczne, przegrody filtracyjne, wielkości charakterystyczne przegród. Budowa i obsługa filtrów paliwowych i olejowych. Metody pomiaru i regulacji lepkości w okrętowych instalacjach paliwowych. Budowa, przeznaczenie i obsługa instalacji regulacji lepkości paliwa. Elementy i nastawy urządzeń instalacji regulacji lepkości paliwa. Budowa i zasada działania mieszalników i homogenizatorów. Zastosowanie układów regulacji lepkości w instalacjach mieszania paliw. Procedury zamiany rodzaju paliwa zasilającego silnik: HFO/MDO i MDO/HFO. Najczęstsze usterki w czasie pracy instalacji regulacji lepkości paliwa, objawy i sposoby ich usuwania, Podstawy ruchu ciepła, przewodzenie, unoszenie przenikanie i promieniowanie ciepła, wielkości charakterystyczne procesu. Podział, budowa i zastosowanie wymienników ciepła. Wymienniki ciepła współprądowe, przeciwprądowe, z prądem mieszanym. Elementy konstrukcyjne wymienników ciepła. Parametry pracy wymienników ciepła. Zasady obsługi wymienników ciepła, układy automatycznej regulacji temperatury czynników. Rodzaje korozji i sposoby zapobiegania w wymiennikach ciepła. Metody czyszczenia, konserwacji i procedury prób szczelności wymienników ciepła. Przepisy instytucji klasyfikacyjnych dotyczące wymienników ciepła. Budowa, zasada działania i obsługa wyparowników podciśnieniowych. Najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie). Najczęstsze usterki w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania. Budowa, zasada działania i obsługa urządzeń działających z wykorzystaniem zjawiska odwróconej osmozy. Najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie) urządzeń działających z wykorzystaniem zjawiska odwróconej osmozy. Najczęstsze usterki w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania w urządzeniach działających z wykorzystaniem zjawiska odwróconej osmozy. Przepisy instytucji klasyfikacyjnych dotyczące urządzeń wytwarzających wodę słodką. Budowa, zasada działania i obsługa urządzeń do odolejania wód zęzowych. Przepisy instytucji klasyfikacyjnych dotyczące urządzeń do odolejania wód zęzowych. Budowa, zasada działania i obsługa urządzeń do oczyszczania ścieków sanitarnych. Przepisy instytucji klasyfikacyjnych dotyczące urządzeń do oczyszczania ścieków sanitarnych. Teoretyczne podstawy działania instalacji hydraulicznych. Rodzaje i klasyfikacja cieczy hydraulicznych, zastosowania, kryteria czystości cieczy hydraulicznych. Elementy instalacji hydraulicznych: pompy hydrauliczne, silniki hydrauliczne, siłowniki, zawory, rozdzielacze, przewody, zbiorniki. Symbole stosowane w dokumentacji instalacji hydraulicznych. Najczęstsze usterki w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania w instalacjach hydraulicznych. Najważniejsze zasady obsługiwania instalacji hydraulicznych, procedury nadzoru w czasie pracy, procedury demontażu, montażu, płukania, zamiany płynu hydraulicznego. Budowa i zasady obsługi elektrohydraulicznych maszyn sterowych (tłokowej, nurnikowej, łopatkowej, toroidalnej). Zasady regulacji elektrohydraulicznych maszyn sterowych. Najważniejsze czynności obsługowe elektrohydraulicznych maszyn sterowych (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie). Najczęstsze usterki w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania w elektrohydraulicznych maszynach sterowych. Awaryjna procedura obsługi maszyny sterowej. Przepisy instytucji klasyfikacyjnych dotyczące maszyn sterowych. Zasada działania i budowa sterów strumieniowych i aktywnych. Śruby nastawne: budowa i zasada działania mechanizmu zmiany kąta wychylenia płatów śruby. Najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie) mechanizmów śruby nastawnej, najczęstsze usterki w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania. Urządzenia kotwiczne: elementy urządzenia kotwicznego. Budowa i obsługa elektrycznych kabestanów i wind kotwicznych. Budowa i obsługa hydraulicznych kabestanów i wind kotwicznych. Najważniejsze czynności obsługowe (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie) urządzenia kotwicznego. Najczęstsze usterki w czasie pracy urządzenia kotwicznego, objawy i sposoby ich usuwania. Przepisy instytucji klasyfikacyjnych dotyczące urządzeń kotwicznych. Instalacje otwierania i zamykania pokryw luków ładowni: instalacje hydrauliczne - budowa i obsługa, najczęstsze usterki w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania. Procedury awaryjnego zamykania i otwierania ładowni. Instalacje hydrauliczne drzwi wodoszczelnych: budowa i obsługa drzwi przedziałów wodoszczelnych, budowa i obsługa furt dziobowych i rufowych, najczęstsze usterki w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania. Urządzenia przeładunkowe: budowa bomów ładunkowych, budowa i obsługa wind topenantowych i gajowych. Budowa i obsługa dźwigów elektrycznych, budowa i obsługa dźwigów hydraulicznych. Warunki współpracy urządzeń przeładunkowych. Stabilizatory przechyłów: rodzaje i zastosowania stabilizatorów przechyłów. Budowa i obsługa urządzeń i instalacji stabilizacji przechyłów. Windy łodziowe: budowa i obsługa wind łodzi ratunkowych, budowa i obsługa zrzutni łodzi ratunkowych. Linie wałów: wały śrubowe, pośrednie, oporowe, zasady montażu śruby napędowej z silnikiem. Łożyska wałów śrubowych i ich obsługa. Budowa, instalacje smarowania i uszczelnienia wałów okrętowych. Budowa i zasady obsługi sprzęgieł. Budowa i obsługa przekładni okrętowych. Umiejętności Uruchomienie, ocena prawidłowości parametrów pracy, regulowanie parametrów pracy i wyłączenie z ruchu pompy. Przygotowanie sprężarki i instalacja sprężonego powietrza do ruchu. Załączenie sprężarki, odczytanie i interpretowanie wartości parametrów pracy sprężarki, ocena prawidłowości wartości parametrów na podstawie zaleceń producenta, wykonanie czynności obsługowych w trakcie pracy sprężarki, wyłączenie sprężarki. Dokonanie pomiaru wydajności sprężarki i porównanie z wymaganiami instytucji klasyfikacyjnych. Zdemontowanie, ocena stanu elementów i zmontowanie bębna wirówki. Przezbrojenie bębna wirówki: klaryfikator → puryfikator lub puryfikator → klaryfikator. Dobranie parametrów wirowania różnych rodzajów paliw okrętowych. Przygotowanie do pracy wirówki paliwa w systemie obsługi ręcznej i automatycznej. Uruchomienie, ocena prawidłowości parametrów pracy, wyłączenie z ruchu wirówki paliwa. Nastawienie parametrów wirowania obiegowych olejów smarowych. Uruchomienie, ocena prawidłowości parametrów pracy i wyłączenie z ruchu wirówki olejowej. Interpretowanie schematów instalacji hydraulicznych. Przygotowanie instalacji automatycznej regulacji lepkości paliwa do pracy. Sprawdzenie poprawności parametrów pracy automatycznej regulacji lepkości paliwa. Dokonanie nastaw automatycznej regulacji lepkości paliwa. Wyłączenie instalacji automatycznej regulacji lepkości paliwa z pracy. Dokonanie kalibracji elementów instalacji automatycznej regulacji lepkości paliwa. Program szkolenia Wiedza Teoretyczne podstawy pracy kotłów okrętowych. Procesy robocze zachodzące w kotle. Klasyfikacja i budowa pomocniczych kotłów okrętowych. Wielkości charakterystyczne, parametry i wskaźniki współczesnych kotłów okrętowych pomocniczych. Budowa i zasada działania kotłów utylizacyjnych. Bilans cieplny i sprawność kotła. Elementy konstrukcyjne kotłów okrętowych. Armatura i osprzęt kotłowy. Instalacje kotłowe. Instalacje paliwowe kotłów. Palniki kotłowe. Automatyka regulacji wydajności kotłów. Instalacje bezpieczeństwa kotłów. Obsługa kotłów okrętowych. Bezpieczeństwo obsługi kotłów okrętowych i procedury awaryjne. Wymagane właściwości wody kotłowej. Wymagane właściwości olejów diatermicznych. Blokady palnika kotła opalanego. Umiejętności Stosowanie wiedzy w bezpiecznej eksploatacji kotłów i instalacji parowych. Program szkolenia Wiedza Podstawy technologii chłodniczej: przechowywanie i transport żywności, przechowywanie i transport innych ładunków chłodzonych. Podstawowe parametry komfortu klimatycznego. Podstawy termodynamiczne obiegów chłodniczych. Obiegi chłodnicze stosowane na statkach. Oznaczenia i symbole stosowane w schematach chłodniczych. Klasyfikacja i zastosowanie obiegów chłodniczych. Czynniki chłodnicze, właściwości, oznaczenia, zastosowanie, zamienność czynników chłodniczych. Budowa i zasada działania instalacji chłodni prowiantowych. Budowa i zasada działania instalacji ładowni chłodzonych. Budowa i zasada działania kontenerów chłodzonych. Budowa i zasada działania instalacji klimatyzacji pomieszczeń. Parametry pracy obiegów chłodniczych. Sprężarki i agregaty chłodnicze: klasyfikacja i zastosowanie sprężarek chłodniczych. Budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek tłokowych. Budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek śrubowych. Budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek spiralnych. Budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek agregatów chłodniczych. Budowa, zasada działania, parametry pracy i obsługa sprężarek chłodziarek i zamrażarek domowych. Regulacja wydajności sprężarek chłodniczych. Przyrządy pomiarowo-kontrolne sprężarek. Najczęstsze usterki w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania. Aparatura chłodnicza: wymienniki ciepła (skraplacze, chłodnice, podgrzewacze, parowniki), osuszacze, odolejacze, odgazowywacze, odpowietrzacze, pompy ziębnika, zbiorniki ziębnika i oleju. Instalacje pomocnicze: ziębnika, oleju, odszraniania. Zasady współpracy sprężarki z instalacją chłodniczą. Automatyzacja nadzoru urządzeń i instalacji chłodniczych: przyrządy pomiarowo-kontrolne, zabezpieczenia instalacji chłodniczych, układy regulacji ciśnień, temperatur, poziomów. Procedura przygotowania instalacji do pracy i uruchomienie. Zasady nadzoru i regulacji temperatur. Zasady kontroli szczelności instalacji. Zasady kontroli ilości czynnika chłodniczego w obiegu i uzupełnianie. Zasady kontroli ilości oleju w obiegu i uzupełnianie. Procedury odszraniania. Procedury wyłączenia instalacji. Najczęstsze usterki w czasie pracy, objawy i sposoby ich usuwania występujące w instalacjach chłodniczych. Cele stosowania wentylacji i klimatyzacji pomieszczeń: zasady regulacji temperatury i wilgotności powietrza. Cele stosowania wentylacji ładowni chłodzonych: zasady regulacji temperatury i wilgotności powietrza. Zasady tworzenia bilansu cieplnego komory chłodzonej i wpływ warunków zewnętrznych na składowe bilansu. Zasady bezpiecznej pracy w obsłudze instalacji chłodniczych. Procedury obsługowe w stanach awaryjnych. Przepisy instytucji klasyfikacyjnych dotyczące instalacji chłodniczych, dokumenty statkowe. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w bezpiecznej eksploatacji sprężarek i instalacji chłodniczych. Posługiwanie się schematami instalacji chłodniczych w celu wyjaśniania zasady działania, przygotowanie do uruchomienia, wyłączenie, przygotowanie do demontażu elementów instalacji, czyszczenie, uzupełnianie czynnika, oleju smarowego, odsysanie czynnika, remonty, umiejscawianie usterek. Przygotowanie do uruchomienia i uruchomienie, odczytywanie parametrów pracy (kontrola ciśnień, temperatur, wilgotności, poboru prądu, hałasu itp.), ocena ich poprawności, regulowanie nastawy i zatrzymanie instalacji chłodniczej i klimatyzacyjnej. Realizowanie czynności obsługi okresowej: uzupełnianie ziębnika i ziębiwa, uzupełnianie lub wymiana oleju smarnego, odpowietrzanie, odszranianie, wykrywanie i usuwanie nieszczelności, odwadnianie instalacji. Interpretowanie odczytu przyrządów pomiarowych. Dokonanie nastaw w układach automatyki chłodniczej i klimatyzacyjnej. Prowadzenie dokumentacji związanej z eksploatacją instalacji chłodniczych i klimatyzacyjnych. Program szkolenia Wiedza Lepkość, gęstość, definicje, jednostki, podstawowe metody pomiaru. Rodzaje tarcia, smarowania, zużycia. Rodzaje płynów eksploatacyjnych stosowanych na statku, ich właściwości i podstawowe klasyfikacje: wody naturalne, wody techniczne: woda morska, woda kotłowa, woda chłodząca silniki, woda sanitarna, woda pitna, paliwa, środki smarowe, ciecze hydrauliczne, czynniki chłodnicze, oleje termiczne, chemikalia stosowane w celu czyszczenia i konserwacji, dodatki do wybranych płynów eksploatacyjnych: dodatki do wody kotłowej, dodatki do wody chłodzącej, dodatki do wody wyparownika, dodatki do wody morskiej, dodatki do paliw, powietrze, spaliny. Metody wytwarzania wybranych płynów eksploatacyjnych: paliwo, środki smarowe, ciecze hydrauliczne, oleje termiczne. Wpływ pochodzenia i procesów wytwarzania wybranych płynów eksploatacyjnych na ich właściwości: paliwo, środki smarowe, ciecze hydrauliczne, oleje termiczne. Wpływ właściwości płynów na eksploatację instalacji: wody techniczne: woda morska, woda kotłowa, woda chłodząca silniki, woda sanitarna, woda pitna, paliwa, środki smarowe, ciecze hydrauliczne, czynniki chłodnicze, oleje termiczne, chemikalia stosowane w celu czyszczenia i konserwacji, dodatki do wybranych płynów eksploatacyjnych: dodatki do wody kotłowej, dodatki do wody chłodzącej, dodatki do wody wyparownika, dodatki do wody morskiej, dodatki do paliw, powietrze, spaliny. Zagadnienia eksploatacyjne wybranych instalacji: instalacja zasilania paliwem, komora spalania (silnik tłokowy, kocioł), instalacje smarowania łożysk i chłodzenia olejami, instalacja smarowania tulei cylindrowych, instalacje hydrauliczne, instalacje z olejami termicznymi. Zasady pobierania próbek płynów eksploatacyjnych oraz ich wpływ na wyniki analiz. Starzenie i zanieczyszczenia wybranych płynów eksploatacyjnych: woda kotłowa, woda chłodząca, paliwo, środki smarowe, ciecze hydrauliczne, oleje termiczne. Podstawowe analizy wybranych płynów eksploatacyjnych: woda kotłowa, woda chłodząca, paliwo, oleje smarowe, ciecze hydrauliczne, oleje termiczne. Metody użytkowania płynów eksploatacyjnych: dobór, zamówienie, odbiór, magazynowanie, kontrola własności użytkowych, usuwanie zanieczyszczeń, wartości ostrzegawcze i graniczne parametrów płynów eksploatacyjnych, przywracanie właściwości użytkowych, wymiana, utylizacja. Dane dotyczące zamienności i mieszalności wybranych płynów eksploatacyjnych. Zasady bezpiecznej pracy z wybranymi płynami eksploatacyjnymi i chemikaliami stosowanymi na statku. Podstawowe informacje zawarte w MSDS (Material Safety Data Sheet). Umiejętności Identyfikowanie płynów eksploatacyjnych na podstawie specyfikacji handlowej i ich przydatności w przewidywanym zastosowaniu. Wykonanie podstawowej analizy wybranych płynów eksploatacyjnych przy pomocy statkowych zestawów przenośnych: woda kotłowa, woda chłodząca, paliwo, oleje smarowe, ciecze hydrauliczne, oleje termiczne. Interpretowanie wyników analiz próbek wybranych płynów eksploatacyjnych. Podejmowanie właściwych decyzji eksploatacyjnych w oparciu o wyniki analiz wybranych płynów: woda kotłowa, woda chłodząca, paliwo, oleje smarowe, ciecze hydrauliczne, oleje termiczne. Dobranie zamienników wybranych płynów eksploatacyjnych: paliwo, oleje smarowe, ciecze hydrauliczne, smary plastyczne, oleje termiczne. Dobranie środków ochrony osobistej i wskazanie niezbędnych środków bezpieczeństwa przy używaniu lub kontakcie z wybranymi płynami eksploatacyjnymi lub chemikaliami. Korzystanie z kart MSDS (Material Safety Data Sheet). Program szkolenia Wiedza Ogólne zasady bezpieczeństwa i higieny pracy w warsztacie mechanicznym. Zasady wykonywania pomiarów warsztatowych, dobór przyrządów pomiarowych. Metody kalibracji i sprawdzania przyrządów pomiarowych. Procedury bezpiecznego postępowania przy obsługiwaniu narzędzi ślusarskich ręcznych. Procedury bezpiecznego postępowania przy obsługiwaniu narzędzi ręcznych napędzanych elektrycznie, hydraulicznie i pneumatycznie. Procedury bezpiecznego postępowania przy obsługiwaniu obrabiarek. Procedury bezpiecznego postępowania przy pracach spawalniczych. Wartości parametrów spawania gazowego i elektrycznego. Technologia napraw rurociągów. Rodzaje narzędzi stosowanych w demontażu i montażu urządzeń. Zasady demontażu urządzeń, podzespołów i elementów w siłowni okrętowej oraz sposoby usuwania zanieczyszczeń, zasady wymiany elementów i podzespołów, zasady montażu i próby szczelności. Zasady bezpieczeństwa przy pracach demontażowych i montażowych. Podstawy metrologii warsztatowej: przyrządy pomiarowe stosowane w remontach maszyn i urządzeń i ich przeznaczenie, zasady pomiaru przyrządami. Metody regeneracji elementów maszyn i urządzeń: przy pomocy napawania, z wykorzystaniem żywic epoksydowych, z wykorzystaniem tworzyw sztucznych, z wykorzystaniem kompozytów. Technologia remontu okrętowych tłokowych silników spalinowych: przygotowanie i organizacja remontu silnika, pomiary przed rozpoczęciem demontażu, demontaż podstawowych zespołów silnika, weryfikacja i naprawa elementów silnika, próby silnika po remoncie. Technologia remontu turbosprężarek. Technologia remontu maszyn i urządzeń pomocniczych: pomp, sprężarek, wentylatorów, filtrów, wymienników ciepła, wirówek, urządzeń hydraulicznych, urządzeń ochrony środowiska morskiego. Technologia napraw rurociągów i armatury okrętowej. Metody wykrywania nieciągłości struktury materiału metodami: penetracyjnymi, magnetyczno-proszkowymi, ultradźwiękowymi i radiologicznymi. Podstawy diagnostyki wibroakustycznej maszyn wirnikowych i tłokowych. Zasady przeprowadzania remontów i odbiorów: kadłubów, zbiorników, kotłów i zbiorników ciśnieniowych, przekładni, linii wałów i pędników, urządzeń pokładowych, urządzeń ochrony środowiska morskiego, urządzeń automatyki i sterowania. Zasady zarządzania remontami na statkach: procesy starzenia kadłuba i wyposażenia statku, organizacja remontu statku (rodzaje remontów: klasowy, roczny, awaryjny itd.), planowanie przeglądów i remontów, zarządzanie częściami zamiennymi. Umiejętności Stosowanie rysunków technicznych do prac w warsztacie. Dobieranie i stosowanie właściwych przyrządów pomiarowych. Sprawdzanie przyrządów pomiarowych (kalibracja). Dobieranie i stosowanie właściwych narzędzi ręcznych wraz z akcesoriami do operacji ślusarskich (cięcie, gradowanie, wiercenie otworów, szlifowanie, piłowanie, polerowanie, zginanie itp.). Wykonanie podstawowych operacji obróbki skrawaniem na tokarce: toczenie powierzchni walcowych, toczenie powierzchni czołowych, toczenie powierzchni stożkowych, wiercenie otworów, wytaczanie otworów, toczenie gwintów zewnętrznych, toczenie gwintów wewnętrznych. Przygotowanie sprzętu do spawania gazowego. Przygotowanie elementów do spawania gazowego i wykonanie typowej spoiny. Przygotowanie sprzętu do spawania elektrycznego. Przygotowanie elementów do spawania elektrycznego i wykonanie typowej spoiny. Doraźne usuwanie przecieków na skorodowanych rurach. Zaślepianie wybranych odcinków instalacji pod ciśnieniem (wodne, parowe, paliwowe, olejowe). Przygotowanie wybranych odcinków rurociągów do demontażu i naprawy. Wykonanie nowych odcinków rur z kołnierzami. Sprawdzenie prostoliniowości, płaskości i prostopadłości płaszczyzn. Sprawdzenie współosiowości, prostopadłości i równoległości osi otworów. Wykonanie pomiarów odchyłek kształtu wałków (w tym czopów wału korbowego). Wykonanie pomiarów odchyłek kształtu otworów (tuleje cylindrowe, otwory łożysk panewek). Wykonanie pomiarów odchyłek położenia (tłoka, korbowodu, wału korbowego itp.). Wykrycie nieciągłości struktury materiału metodami penetracyjnymi. Wykrycie nieciągłości struktury materiału metodami magnetyczno-proszkowymi. Wykrycie nieciągłości struktury materiału metodami ultradźwiękowymi. Sprawdzenie szczelności i wykonanie próby szczelności. Wykonanie połączenia wciskowo walcowego (przez wtłaczanie, ogrzewanie, oziębianie). Wykonanie połączenia wciskowo stożkowego (przez wtłaczanie, hydrauliczne rozszerzanie piasty, ogrzewanie, oziębianie). Przeprowadzenie naprawy przez wstawianie elementów: tulejowanie, kołkowanie, szycie. Przeprowadzenie montażu połączenia śrubowego: kontrola położenia śrub, kontrola napięcia wstępnego, montaż połączeń wciskowych, montaż uszczelnień spoczynkowych. Montowanie połączeń klinowych i wpustowych. Zamontowanie wirników i przeprowadzenie kontroli prawidłowości montażu. Montaż i demontaż łożyska tocznego. Montaż wałów wielopodporowych: kontrola współosiowości otworów pod łożyska, montaż łożysk ślizgowych, pomiary luzów. Montaż wałów wielopodporowych: sprawdzanie ułożenia wału gładkiego i wykorbionego (pomiar sprężynowania i opadu wału). Montaż uszczelnień ruchowych. Montaż układów tłokowo-korbowych. Montaż układu rozrządu spalinowego silnika tłokowego. Ustawienie współosiowo wałów agregatów. Zamontowanie maszyny na fundamencie. Sprawdzenie ułożenia linii wałów. Przeprowadzenie naprawy elementu z zastosowaniem klejów i mas chemoutwardzalnych. Program szkolenia Wiedza Podstawowe pojęcia elektrotechniki: prąd stały, przemienny, jednostki układu SI. Źródła i odbiorniki prądu. Obwody prądu elektrycznego, podstawowe prawa: definicja prądu elektrycznego, rodzaje przewodzenia prądu, podział materiałów ze względu na przewodzenie prądu, przewodzenie w półprzewodnikach, prawo Ohma, wyjaśnienie pojęć: natężenie prądu, napięcie, siła elektromotoryczna, rezystancja, jednostki podstawowe, rezystancja przewodu, rezystywność, przewodność właściwa materiałów, cieplne działanie prądu, moc prądu elektrycznego, prawa Kirchhoffa, równania obwodów złożonych prądu stałego, reguły zapisywania równań, zasady wykorzystania strzałek kierunkowych, opis metod obliczania obwodów złożonych, pole elektryczne, natężenie pola elektrycznego, prąd przesunięcia, pojemność elektryczna, jednostka pojemności, kondensatory, obwód z kondensatorem i rezystancją, stała czasu obwodu z pojemnością, energia naładowanego kondensatora, symbole stosowane w schematach elektrycznych, zasady konstruowania obwodów elektrycznych. Zjawisko elektromagnetyzmu: pole magnetyczne, obraz pola, pole prądu elektrycznego, prawo Biota i Savarta, prawo Ampere'a, natężenie pola magnetycznego, pole cewki i przewodu, reguła korkociągu prawoskrętnego, mechaniczne oddziaływanie pola magnetycznego na prąd, prosty model silnika elektrycznego, reguła lewej ręki, indukcja magnetyczna, jednostka indukcji magnetycznej, inne modele siłowego działania pola, reguły kierunkowe działania prądu w polu magnetycznym, indukcja elektromagnetyczna, SEM indukcji, strumień magnetyczny, indukcyjność obwodu elektrycznego, jednostka strumienia magnetycznego i indukcyjności, reguły kierunkowe SEM indukcji, obwód z indukcyjnością, stała czasu obwodu z indukcyjnością, energia pola uzwojenia, zasada działania prądnicy elektrycznej, SEM przewodu w polu magnetycznym, magnesowanie ciał, przenikalność magnetyczna, rodzaje materiałów magnetycznych, ferromagnetyzm, charakterystyka magnesowania ferromagnetyku, miękkie i twarde materiały magnetyczne, obwód magnetyczny, prawo Ohma dla obwodu magnetycznego, reluktancja, siły magnetyczne w obwodach. Prąd sinusoidalny jedno- i trójfazowy: prąd przemienny sinusoidalny jednofazowy, parametry prądu sinusoidalnego (wartość średnia, skuteczna, maksymalna), analityczne, graficzne i symboliczne reprezentacje prądu sinusoidalnego, przesunięcie fazowe prądu i napięcia sinusoidalnego, moc prądu sinusoidalnego, moc średnia, proste obwody prądu sinusoidalnego (RL, RC, RLC) w przedstawieniu czasowym, reaktancje, impedancja, przesunięcie fazowe, prawo Ohma dla obwodów prostych, rezonans szeregowy i równoległy, równania obwodów prądu sinusoidalnego w przedstawieniu wektorowym, obwody złożone prądu sinusoidalnego, moce prądu sinusoidalnego w ujęciu wektorowym, moc czynna, bierna, pozorna, interpretacje mocy, prądy sinusoidalne trójfazowe, wektorowe przedstawienie prądów i napięć trójfazowych, relacje ilościowe w układzie trójfazowym, symetria układów trójfazowych, moce w układach trójfazowych, moc w układzie 3- i 4-przewodowym. Transformatory: transformator jednofazowy, budowa uzwojeń i rdzeni, klasyfikacja, przekładnia napięciowa, podstawowe zależności, wykres wskazowy, zwarcie i bieg jałowy, spadek napięcia, moc znamionowa transformatora, przekładniki prądowy i napięciowy, transformator trójfazowy, budowa rdzeni i uzwojeń, kojarzenie uzwojeń, relacje napięć i prądów w transformatorze trójfazowym, pojęcie grupy połączeń, równoległa praca transformatorów, obciążenie niesymetryczne transformatora, transformatory specjalne. materiały stosowane w budowie transformatorów. Maszyny wirujące: maszyna synchroniczna, typy budowy, obciążenie i reakcja twornika, wykres wskazowy i charakterystyki maszyny, podstawowe zależności, moment maszyny synchronicznej, prąd wzbudzenia i charakterystyki regulacyjne, układy wzbudzenia (ogólnie), silnik asynchroniczny klatkowy, zasada pracy, równania i schemat zastępczy, moment maszyny, charakterystyki mechaniczne, wybrane stany pracy, tj. stan jałowy, zwarcie, zmiana częstotliwości zasilania, rozruch, praca prądnicowa, silnik asynchroniczny pierścieniowy, wybrane stany pracy maszyny, komutatorowa maszyna prądu stałego, schemat budowy maszyny, pole magnetyczne maszyny, prądnicowe obciążenie maszyny i reakcja twornika, charakterystyki zewnętrzne prądnicy, praca równoległa prądnic prądu stałego, silniki prądu stałego, schematy silników, charakterystyki mechaniczne silników, zagadnienia rozruchowe i regulacyjne silników, specjalne maszyny elektryczne, budowa maszyn wirujących, elementy składowe, materiały konstrukcyjne, technologie wykonania, technologie napraw i remontów. Elektryczne napędy urządzeń okrętowych: cele i struktura układu napędowego, charakterystyki napędowe silnika i obciążenia, punkt pracy ustalonej napędu, charakterystyki dynamiczne napędu, zadania sterowania napędem, rodzaje sterowania: przekaźnikowo-stycznikowe, elektroniczne, komputerowe, napędy z silnikiem prądu stałego, charakterystyki napędowe silnika prądu stałego, zmiana prędkości kątowej, zagadnienie rozruchu, praca nawrotna, typy sterowania, przykłady okrętowych napędów z silnikiem prądu stałego, proste napędy pomp i wentylatorów, regulowany napęd tyrystorowy, napędy z silnikiem klatkowym, charakterystyki napędowe silnika klatkowego, sposoby sterowania silnika klatkowego, rozruch i zabezpieczenia, sterowanie częstotliwościowe, silniki wielobiegowe, napędy z silnikiem klatkowym zasilanym z przemiennika częstotliwości (wektorowego i skalarnego), budowa przemiennika częstotliwości, charakterystyki regulacyjne, startowe i rozruchowe, sterowanie i zabezpieczenia. Podstawy pomiarów wielkości elektrycznych: analogowe i cyfrowe przyrządy pomiarowe: zasada działania, klasyfikacja, zastosowanie, dokładność, oznaczenia, metody i układy pomiarowe, budowa i działanie mierników wskazówkowych magnetoelektrycznych, elektromagnetycznych, dynamicznych, indukcyjnych, cieplnych, rezonansowych, przetwarzanie A/C, multimetry cyfrowe, pomiary prądów i napięć stałych i przemiennych, zakresy pomiarowe, pomiary mocy prądu jednofazowego i trójfazowego, pomiar energii prądu przemiennego, jakość energii elektrycznej, pomiary rezystancji różnych wielkości i różnymi metodami, metody mostkowe, metody techniczne, pomiar indukcyjności i pojemności, pomiary wielkości nieelektrycznych, próby i kalibracja czujników pomiarowych, pomiary i rejestracja przebiegów zmiennych w czasie, metody oscyloskopowe, metody komputerowe, interfejsy pomiarowe, komputerowe systemy pomiarowe. Podstawy elektrotechniki okrętowej: wytwarzanie energii elektrycznej na statku: diesel generatory, turbogeneratory, generatory wałowe, parametry i charakterystyki, układy wzbudzenia (ogólny podział), awaryjne źródła zasilania: akumulatory elektryczne, rodzaje akumulatorów, zasady eksploatacji akumulatorów, zastosowanie akumulatorów, ładowanie akumulatorów, agregaty awaryjne z awaryjną tablicą rozdzielczą, bilans elektroenergetyczny statku, wyznaczenie mocy zainstalowanej elektrowni i rodzaju źródeł energii, podział mocy zainstalowanej na jednostki, zasady ochrony przed porażeniem prądem w sieci okrętowej, wrażliwość człowieka na prąd elektryczny, prądy i napięcia bezpieczne, sieci izolowane i uziemione, zasady uziemiania, kontrola stanu upływności sieci, zasady równoległej współpracy źródeł prądu, przygotowanie, uruchomienie, włączanie do pracy równoległej, zamiana prądnic, dystrybucja energii elektrycznej na statku, okrętowe instalacje wysokiego napięcia: przeznaczenie, parametry pracy, zabezpieczenia. Podstawy elektroniki: wybrane półprzewodnikowe przyrządy małej mocy, bariera styku p-n, dioda, tranzystor bipolarny, tranzystor polowy, podstawowe elementy optoelektroniczne, dioda LED, optron, elementy na ciekłych kryształach, podstawowe półprzewodniki energoelektroniczne, dioda dużej mocy, tyrystor klasyczny (SCR), tranzystor bipolarny dużej mocy, tranzystor z bramką napięciową IGBT, tyrystor GTO, tyrystor MCT, podstawy układów cyfrowych, wybrane układy elektroniki, symbole stosowane w schematach elektronicznych, zasady konstruowania obwodów elektronicznych. Podstawy energoelektroniki: zastosowanie energoelektroniki w elektrotechnice i energetyce okrętowej, klasyfikacja przekształtników energoelektronicznych, prostownik niesterowany i sterowany, sterownik prądu przemiennego, przemiennik częstotliwości (bezpośredni i pośredni), przerywacz. Elementy i układy elektroniczne i energoelektroniczne, obsługa i wymiana: elementy półprzewodnikowe, diody, tranzystory, tyrystory, tranzystory mocy, oporniki, kondensatory, filtry, układy scalone, mikroprocesory, wzmacniacze, zasilacze, prostowniki, stabilizatory, prostowniki sterowane, falowniki, sterowniki napięcia, cyklokonwertery. Podstawy elektroenergetyki okrętowej: systemy elektroenergetyczne statku i rozdział energii elektrycznej, źródła energii, praca równoległa prądnic: układy synchronizacji prądnic, układy zabezpieczenia, układy regulacji napięcia, przygotowanie, uruchomienie, synchronizacja i załączenie na szyny R.G. i obciążenie nowego generatora, rozdzielnice energii elektrycznej i ich wyposażenie, kable i przewody elektryczne, wyłączniki, zabezpieczenia, sterowanie sekwencyjne odbiorników i związane z nim wyposażenie, instalacja oświetleniowa: zasilanie i oświetlenie awaryjne, zasilanie z lądu, instalacje, aparaty i urządzenia elektryczne w pomieszczeniach zagrożonych wybuchem. Instalacje napięcia powyżej 1 kV na statkach technologia wysokich napięć, kable, aparatura łączeniowa i zabezpieczenia w instalacjach wysokiego napięcia, elementy energoelektroniczne wysokonapięciowe, bezpieczna obsługa instalacji wysokiego napięcia, Oprogramowanie układów sterowania urządzeń siłowni. Pomiary i dokumentacja stanu izolacji: materiały izolacyjne, klasy izolacji, stopień ochrony maszyn elektrycznych. Instalacje sygnalizacyjne i alarmowe na statku. Okrętowe urządzenia łączności wewnętrznej. Eksploatacja okrętowych urządzeń elektrycznych: konserwacja i naprawy wyposażenia elektrycznego, rozdzielnic, silników elektrycznych, generatorów oraz urządzeń i instalacji prądu stałego, zgodnie z instrukcjami obsługi i dobrą praktyką. Wpływ pracy urządzeń energoelektronicznych na zakłócenia w sieci elektrycznej. Eksploatacja okrętowych urządzeń elektrycznych: nadzór pracy wyposażenia elektrycznego i elektronicznego, nadzorowanie po wystąpieniu awarii prac remontowych, przywracających do ruchu układy sterowania elektryczne i elektroniczne, zgodnie z procedurami technicznymi, prawnymi i bezpieczeństwa. Zasady bezpiecznej pracy z urządzeniami elektrycznymi na statku, procedury odłączania obwodów i demontażu elementów obwodów, zabezpieczenia dostępu osób postronnych. Charakterystyka środków chemicznych stosowanych w naprawach i konserwacji urządzeń elektrycznych, karty MSDS. Umiejętności Wykonanie podstawowych prac warsztatowych: obróbka końcówek przewodów i kabli, demontaż, naprawa i montaż elektrycznych opraw oświetleniowych, demontaż, naprawa i montaż kontenerowych gniazd stykowych jednofazowych i trójfazowych, demontaż, naprawa i montaż wyłączników i gniazd rozgałęźnych różnych typów, ułożyć kable w torach kablowych. Dokonanie pomiarów wielkości elektrycznych: napięcia, prądu, oporności, mocy prądu jednofazowego i trójfazowego, stanu izolacji silnika elektrycznego, stanu izolacji sieci. Sprawdzenie działania zabezpieczenia silników i prądnic: przekaźnika termobimetalicznego, bloku zabezpieczeń prądnicy synchronicznej, w tym zabezpieczeń nadmiarowo prądowych, zwarciowych i mocy zwrotnej, wyzwalaczy pod- i nadnapięciowych oraz nadprądowych w wyłącznikach zwarciowych. Stosowanie zasad bezpiecznej pracy z urządzeniami średniego i wysokiego napięcia. Konserwowanie i naprawa wyposażenia elektrycznego, rozdzielnic, silników elektrycznych, generatorów oraz urządzeń i instalacji prądu stałego, zgodnie z instrukcjami obsługi i dobrą praktyką. Interpretowanie schematów elektrycznych. Interpretowanie schematów elektronicznych. Interpretowanie i lokalizowanie usterek w układach elektrycznych. Interpretowanie i lokalizowanie usterek w układach elektronicznych. Pomiar stanu izolacji i prowadzenie dokumentacji. Nadzorowanie pracy wyposażenia elektrycznego i elektronicznego. Nadzorowanie - po wystąpieniu awarii - prac remontowych przywracających do ruchu układy sterowania elektryczne i elektroniczne, zgodnie z procedurami technicznymi, prawnymi i bezpieczeństwa. Obsługiwanie oprogramowania układów sterowania urządzeń siłowni. Program szkolenia Wiedza Podstawowe człony układu automatyki i ich charakterystyki. Struktura układu sterowania i regulacji. Schemat blokowy układu regulacji stałowartościowej. Funkcja przetwornika pomiarowego (transmitera). Podstawowe człony przetwornika pomiarowego. Proces kalibracji przetwornika pomiarowego. Inteligentne przetworniki pomiarowe i sposoby ich kalibracji. Przetworniki różnicy ciśnień stosowane w siłowni i sposoby ich podłączenia do pracy. Funkcje pełnione przez regulator. Sposoby wprowadzania do regulatora wartości zadanej. Rola i przeznaczenie stacyjki nastawczej. Typy regulatorów stosowanych w siłowni okrętowej. Nastawy regulatorów. Rodzaje pracy regulatora. Pozycjonery (ustawniki pozycyjne) i ich zastosowanie. Układy regulacji stałowartościowej i nadążnej; przykłady zastosowań. Diagramy układów sterowania i regulacji automatycznej. Podstawowe funkcje realizowane przez układ zdalnego sterowania SG. Funkcja wolnego obracania SG; tzw. slow turning. Stany alarmowe mogą powodować blokadę rozruch SG. Pojęcie load program. Pojęcie critical RPM limit. Przekazywanie sterowania SG w trakcie ruchu silnika. Funkcje realizowane przez układ bezpieczeństwa pracy SG; skróty SLD, SHD, Em. Run. 24a. Różnice w układach sterowania SG i SP. Różnice w sterowaniu napędem statku ze śrubą stałą i nastawną. Rzeczywisty system sterownia zespołem napędowym. Zabezpieczenie SG przed przeciążeniem ze śrubą stałą i nastawną. Zintegrowane systemy sterowania procesami wytwarzania i rozdziału energii elektrycznej na statku. Wpływ załączenia prądnicy wałowej na sterowanie zespołem napędowym statku. Układy sterowania pracą kotłów pomocniczych (ciśnienia pary, poziomu wody), sprężarek, wirówek. Stany alarmowe, jakie mogą pojawić się w układach sterowania pracą kotłów pomocniczych, sprężarek, wirówek; reakcja układu sterowania na stany alarmowe. Znaczenie symboli stosowane na schematach siłowni: PT, TI, FAL, TIAH, LIAHL. Oznaczenia na schematach punktów pomiarowych (przetworników) z odczytem lokalnym i zdalnym. Istota regulacji dwupołożeniowej i trójpołożeniowej. Pojęcie przetwornika A/C, C/A, podać przykład jego zastosowania. Funkcje układu automatycznego sterowania procesami wytwarzania i rozdziału energii elektrycznej: przygotowanie do ruchu (gorąca rezerwa), automatyczny rozruch, automatyczne wprowadzenie do pracy równoległej, automatyzacja procesu produkcji energii: rozdział obciążeń (symetryczny, asymetryczny), technologiczne zapewnienie rezerwy mocy, obsługa odbiorników ciężkich, nadzór nad pracą elektrowni: układ bezpieczeństwa (sygnały, czujniki, procedury), układ alarmowy (sygnały, czujniki, procedury), automatyczne wyłączenie ZP z pracy: wyłączenie awaryjne, wyłączenie technologiczne. Funkcje regulatora prędkości obrotowej zespołu prądotwórczego. Miejsce regulatora w układzie stabilizacji prędkości obrotowej. Dodatkowe wyposażenie umożliwiające: zdalną synchronizację, zdalny rozdział mocy (ręczny, automatyczny), zdalne zatrzymanie. Funkcje regulatora napięcia. Zasady rozdziału mocy biernej. Rola regulatora napięcia w rozdziale mocy biernej na pracujące równolegle zespoły prądotwórcze. Nadzór nad pracą elektrowni w oparciu o przykładowy system. Parametry statyczne i dynamiczne charakteryzujące jakość procesu wytwarzania energii elektrycznej. Struktura komputerowego systemu alarmów, monitoringu i sterowania. Proces wykrywania alarmów w systemie, rodzaje kanałów pomiarowych. Przechowywanie danych dotyczące kanału alarmowego w pamięci komputera. Dodatkowe opcje systemu alarmów i monitoringu oraz sposób wykorzystania. Podstawowe funkcje komputerowego systemu sterowania i funkcja operatora. Przeznaczenie lokalnych komputerów SAU, PCU, GCU. Stanowiska sterowania i wykonywane funkcje. Konfiguracja systemu nadzoru i wywoływania wachty. Systemy sterowania urządzeniami przeładunkowymi. Umiejętności Interpretowanie podstawowych schematów układów automatyki: sterowanie pracą pomp, automatyki kotła, silników głównych. Dobieranie nastawy regulatorów typu PID w systemach okrętowych. Ocena nieprawidłowego działania systemu automatyki i lokalizowanie przyczyny. Podejmowanie racjonalnych działań w kierunku naprawy systemu. Zidentyfikowanie elementów struktury układu regulacji, np.: prędkości obrotowej SG, temperatury w obiegach pomocniczych SG, lepkości paliwa itd. Obsługiwanie regulatorów elektronicznych, pneumatycznych i hydraulicznych. Sprawdzenie prawidłowego działania systemów pomiarowo-kontrolno-alarmowych oraz układów regulacji automatycznej i ich zabezpieczeń. Korzystanie z dokumentacji technicznej układów automatyki. Ocena prawidłowości działania systemu automatyki sterowania tłokowymi silnikami spalinowymi. Ocena prawidłowości działania systemu automatyki sterowania procesami wytwarzania i rozdziału energii elektrycznej na statku. Program szkolenia Wiedza Podstawowe pojęcia ekologii. Rola transportu wodnego w gospodarce w ujęciu globalnym i regionalnym, transport jako źródło emisji zanieczyszczeń środowiska naturalnego. Rodzaje i ilości eksploatacyjnych zanieczyszczeń pochodzących ze statków: spaliny, ścieki sanitarne, wody zęzowe, płyny eksploatacyjne: paliwa, środki smarowe, czyszczące, konserwacyjne itd., śmieci, wody balastowe. Skutki oddziaływania zanieczyszczeń eksploatacyjnych na środowisko. Międzynarodowe i lokalne przepisy ochrony środowiska w eksploatacji statku. Metody i środki zapobiegania zanieczyszczeniom środowiska przez statek. Warunki stosowania technicznych środków zapobiegania zanieczyszczeniom środowiska. Rodzaje dokumentacji i odpowiedzialność za nadzór nad dokumentacją. Rodzaje i zasady inspekcji w zakresie przepisów ochrony środowiska. Prawne aspekty odpowiedzialności za zanieczyszczanie środowiska w eksploatacji statku. Rola i znaczenie członków załogi statku w ograniczaniu zanieczyszczania środowiska morskiego. Umiejętności Definiowanie podstawowych pojęć ekologii. Wskazanie źródła zanieczyszczeń statkowych i określenie czynników wpływających na ich ilości. Określenie wpływu poszczególnych zanieczyszczeń statkowych na środowisko. Wskazanie źródła prawa międzynarodowego dotyczącego ochrony środowiska w eksploatacji statku, nazwy aktów prawnych i podstawowe wymagania dotyczące usuwania zanieczyszczeń ze statków. Opisanie technicznych metod zapobiegania zanieczyszczeniom ze statku. Wymienienie i opisanie dokumentów opisujących nadzór nad procedurami dotyczącymi ochrony środowiska i wskazanie członków załogi odpowiedzialnych za nadzór nad nimi. Wymienienie rodzajów i zasad inspekcji w zakresie ochrony środowiska. Określenie odpowiedzialności członków załogi za zanieczyszczanie środowiska w eksploatacji statku. Opisanie roli członków załogi w redukcji zanieczyszczeń powstających w czasie eksploatacji statku. Program szkolenia Wiedza Terminologia obejmująca budowę statku. Terminologia obejmująca: budowę, zasadę działania i obsługę urządzeń statku i siłowni. Terminologia, zwroty i skróty dotyczące prac remontowych i konserwacyjnych. Terminologia, zwroty i skróty dotyczące procedur postępowania w sytuacjach alarmowych. Terminologia, zwroty i skróty stosowane w korespondencji dotyczącej eksploatacji statku. Terminologia, zwroty i skróty stosowane w listach kontrolnych (np. bunkrowania paliwa). Umiejętności Stosowanie instrukcji w zakresie opisu budowy, działania i obsługi urządzeń statkowych. Komunikowanie się z załogą zakresie obsługi statku. Komunikowanie się w sytuacjach awaryjnych. Przygotowanie korespondencji dotyczącej: zamówień, zakresu remontów, reklamacji, opisu awarii, protokołu powypadkowego, raportu, opinii zawodowej, zezwolenia na prace specjalne. Stosowanie poleceń procedur z kodeksów ISM i ISPS. Program szkolenia Wiedza Wymagania stawiane członkom załogi przez konwencję STCW. Zasady szkolenia i egzaminowania członków załogi statku. Zasady wachtowej i bezwachtowej obsługi siłowni okrętowych: zasady pełnienia wachty maszynowej, zasady przygotowania siłowni do pracy bezwachtowej. Zasady kierowania zespołem: świadomość pozycji i asertywność, rozpoznawanie priorytetów, definiowanie celów, formułowanie komunikatów, organizacja pracy, nadzór nad wykonywaniem poleceń, motywowanie. Ustawy i konwencje dotyczące bezpiecznej eksploatacji statku: wymagania SOLAS, MARPOL i ISO w zakresie zarządzania jakością, bezpieczną eksploatacją i ochroną środowiska w gospodarce morskiej, wymagania kodeksu ISM w zakresie bezpiecznej eksploatacji statku i ochrony środowiska w żegludze morskiej, wymagania kodeksu ISPS w zakresie ochrony statku, aktualne akty prawne dotyczące bezpiecznej eksploatacji statku, rezolucje i wytyczne IMO, wytyczne MEPC. Zasady organizacji nadzoru technicznego statku: ogólne zasady PMS (system planowanych przeglądów) w technicznej eksploatacji statku, zasady nadzoru instytucji klasyfikacyjnych nad techniczną sprawnością statku i urządzeń statkowych, reguły dotyczące planowych i awaryjnych przeglądów technicznych maszyn i urządzeń okrętowych. Zasady organizacji i nadzoru bezpieczeństwa żeglugi i ratowania życia na morzu: statkowe plany awaryjne, zasady zachowania podczas alarmów i sytuacji awaryjnych, obowiązki członków załogi statku w sytuacjach awaryjnych, zasady postępowania członków załogi maszynowej w przypadkach szczególnych np. blackout, awaria sterowania napędu głównego statku, maszyny sterowej. Zasady analizy ryzyka w technicznej eksploatacji statku i podstawy analizy przyczyn wypadków występujących na statkach. Zasady weryfikacji zdolności statku i jego załogi do bezpiecznej żeglugi morskiej: certyfikaty statkowe, wymogi inspekcji Port State Control, Flag State Control, USCG, wymogi OCIMF. Statkowe plany awaryjne. Zasady zachowania podczas alarmów i sytuacji awaryjnych. Obowiązki członków załogi statku w sytuacjach awaryjnych. Umiejętności Określenie wymagań stawianych członkom załóg działu maszynowego w konwencji STCW. Kierowanie zespołem. Opisanie zasady organizacji nadzoru technicznego statku. Wymienienie najważniejszych certyfikatów statkowych. Wykonywanie obowiązków przygotowania, odstawiania i nadzoru siłowni wachtowej i bezwachtowej w różnych stanach eksploatacji statku. Korzystanie ze statkowej i lądowej księgi systemu bezpiecznego zarządzania eksploatacją - SMS (Safety Management System). Interpretowanie postanowień konwencji MARPOL. Interpretowanie postanowień konwencji SOLAS. Kierowanie zespołem. Wypełnienie przykładowych list kontrolnych (check lists) i zezwoleń na pracę (work permits) wymaganych przez kodeksy ISM i ISPS. Wykonanie analizy ryzyka - Risk Assessment. Wykonywanie czynności związanych z ograniczeniem zagrożenia w sytuacjach awaryjnych. Przygotowanie statku do inspekcji pod kątem bezpieczeństwa. Program szkolenia Wiedza Podstawowe pojęcia z zakresu prawa morskiego. Status statku morskiego: przynależność państwowa, rejestr statkowy, właściciel statku, armator, umowy o korzystanie ze statku. Kompetencje administracji morskiej państwa bandery statku. Kompetencje administracji morskiej państwa portu. Zasady odprawy statku w porcie: paszportowej, celnej, sanitarnej. Sytuacja prawna statku na wodach morskich. Struktura i najważniejsze wymagania międzynarodowych przepisów dotyczących bezpieczeństwa żeglugi: regulacje prawne dotyczące stanu załadowania statku, regulacje prawne dotyczące bezpieczeństwa życia na morzu - konwencja SOLAS, regulacje prawne dotyczące standardów szkolenia, certyfikacji i pełnienia służby na statku - konwencja STCW. Struktura i najważniejsze wymagania konwencji MARPOL. Dokumenty statkowe wymagane przepisami prawnymi z pkt 7 i 8. Najważniejsze przepisy prawa pracy stosowane na statku. Przepisy dotyczące ubezpieczeń morskich: przedmiot ubezpieczenia morskiego, ryzyko ubezpieczeniowe, wyłączenia, sporządzanie dokumentacji powypadkowej. Umiejętności Stosowanie zdobytej wiedzy w typowych sytuacjach eksploatacyjnych statku. Program szkolenia Wiedza Podstawy budowy ciał stałych: budowa krystaliczna i amorficzna, typy sieci, defekty, wpływ budowy fizycznej na właściwości materiałów. Mechanizmy niszczenia materiałów: korozja, zużycie ścierne, pękanie kruche, zmęczenie, erozja. Podstawy budowy strukturalnej stopów metali. Typy układów równowagi, składniki fazowe stopów. Techniczne stopy żelaza: stale i staliwa, żeliwa, stopy specjalne żelaza, pierwiastki stopowe i ich wpływ na właściwości stopów żelaza, znakowanie stopów żelaza, wybrane właściwości i przykłady zastosowań. Techniczne stopy metali nieżelaznych: stopy miedzi, aluminium, tytanu, niklu, magnezu, cyny, ołowiu, znakowanie stopów nieżelaznych, wybrane właściwości i przykłady zastosowań. Materiały niemetalowe: materiały naturalne: ceramika techniczna, materiały polimerowe, materiały kompozytowe: podstawy mechaniki kompozytów, kompozyty na bazie polimerów i metali, techniczne przykłady zastosowań, materiały pomocnicze: kleje, szczeliwa, izolacje, farby, lakiery, pasty ścierne, chemikalia. Materiały spawalnicze. Zastosowanie metali i ich stopów w okrętownictwie. Zastosowanie materiałów naturalnych, ceramiki i polimerów w okrętownictwie. Zastosowanie kompozytów na bazie polimerów i metali w okrętownictwie. Zastosowanie klejów, szczeliw i innych materiałów pomocniczych do regeneracji części maszyn i w eksploatacji siłowni. Zastosowanie materiałów spawalniczych w okrętownictwie. Procesy metalurgiczne i odlewnicze oraz ich wpływ na właściwości metali: podstawy metalurgii i odlewnictwa, ocena prawidłowości struktur żeliwa, stali i stopów nieżelaznych. Podstawy obróbki plastycznej i jej wpływ na właściwości metali, odkształcenie plastyczne, zgniot i rekrystalizacja. Podstawy procesów obróbki cieplnej oraz ich wpływ na właściwości materiału, obróbka cieplna stopów. Przepisy instytucji klasyfikacyjnych dotyczące materiałów okrętowych. Umiejętności Przeprowadzenie podstawowych procesów obróbki cieplnej. Program szkolenia Wiedza Cele i zadania grafiki inżynierskiej. Podstawowe normy (formaty arkuszy, podziałki rysunkowe, pismo, linie rysunkowe i ich zastosowanie). Rysunkowe odwzorowania przedmiotów za pomocą rzutów prostokątnych na trzy i sześć rzutni. Widoki, przekroje i kłady (zasady dokonywania przekrojów i kładów). Zasady wymiarowania przedmiotów ze szczególnym uwzględnieniem sposobów wymiarowania i uproszczeń. Tolerancje wymiarów i ich oznaczenia na rysunkach. Chropowatość powierzchni i jej oznaczenia na rysunkach. Uproszczenia rysunkowe połączeń. Rysunki złożeniowe - wiadomości ogólne o czytaniu rysunku. Umiejętności Wykonanie rysunku na znormalizowanym formacie, przy zastosowaniu linii rysunkowych znormalizowanych i właściwie dobranej podziałce. Wykreślenie podstawowych konstrukcji geometrycznych, takich jak: podział odcinków, rozwinięcie okręgu metodą Kochańskiego, wielokąty foremne, wykreślenie krzywych płaskich. Narysowanie dowolnego elementu maszynowego na trzy i sześć rzutni. Dokonanie przekroju elementu maszynowego.