Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 czerwca 2018 r. w sprawie przyjęcia "Programu działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu"

Rozporządzenie Rady Ministrówz dnia 5 czerwca 2018 r.w sprawie przyjęcia „Programu działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu” 1)Niniejsze rozporządzenie w zakresie swojej regulacji wdraża dyrektywę Rady 91/676/EWG z dnia 12 grudnia 1991 r. dotyczącą ochrony wód przed zanieczyszczeniami powodowanymi przez azotany pochodzenia rolniczego (Dz. Urz. WE L 375 z 31.12.1991, str. 1). Spis treści Treść rozporządzenia

§ 1.

§ 2. Załącznik - Program działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu 1. 1.1. 1) 2) 3) 4) a) b) 5) 6) 7) 8) 9) 10) 11) 12) 1.2. 1.2.1. 1. 2. 1.2.2. 1.2.2. 1. 2. Tabela 1. Odległości, w jakich nie stosuje się nawozów w pobliżu wód powierzchniowych 3. 4. 5. 1.2.3. 1.2.3. 1. 2. 3. 4. 1) 2) 3) 5. 1.3. 1. Tabela 2. Terminy stosowania nawozów 2. 3. 4. 5. 1.4. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 1) 2) 3) 8. 9. 10. 1) 2) 11. 1) 2) 12. 13. 14. 15. 1.5. 1.5.1. 1. 1) 2) 2. 3. 4. 1.5.2. 1.5.2. 1. 1) 2) 2. 3. 4. 5. 6. 1) 2) 3) 7. 8. 1.5.3. 1.5.3. 1. 2. 2. 1. 1) 2) 2. 1) 2) a) b) c) d) e) 3. 4. 5. 3. 4. Tabela 3. Współczynniki przeliczeniowe sztuk rzeczywistych zwierząt gospodarskich na DJP Tabela 4. Wykaz gmin, na terenie których nawozy azotowe mineralne oraz nawozy naturalne płynne można stosować na gruntach ornych w okresie od dnia 1 marca do dnia 15 października Tabela 5. Wykaz gmin, na terenie których nawozy azotowe mineralne oraz nawozy naturalne płynne można stosować na gruntach ornych w okresie od dnia 1 marca do dnia 25 października 1. 2. 1. 2. Tabela 6. Sposób obliczania pojemności płyty obornikowej lub pojemności zbiornika na gnojowicę albo gnojówkę dla gatunków zwierząt gospodarskich innych niż drób Tabela 7. Sposób obliczania pojemności płyty obornikowej i pojemności zbiornika na gnojówkę/odciek z przechowywania obornika dla drobiu 1. 2. 3. 4. 5. 6. Tabela 8. Wartości współczynników odliczenia, o których mowa w tabeli 6 i tabeli 71) Tabela 9. Średnie roczne wielkości produkcji nawozów naturalnych i koncentracja zawartego w nich azotu w zależności od gatunku zwierzęcia gospodarskiego, jego wieku i wydajności oraz systemu utrzymywania zwierząt gospodarskich1) 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) 9) 10) 11) 12) 13) 14) 15) 16) 17) 18) 19) 1) 2) 3) 1. 1) 2) 2. Tabela 10. Pobranie jednostkowe azotu Tabela 11. Równoważniki nawozowe azotu z różnych źródeł w zależności od terminu stosowania Tabela 12. Zasoby azotu mineralnego wiosną w warstwie gleby 0-60 cm (kg N/ha)1) Tabela 13. Ilość azotu działającego pozostającego po uprawie roślin bobowatych Tabela 14. Maksymalne ilości azotu działającego ze wszystkich źródeł1), dla upraw w plonie głównym (N w kg/ha) dla plonów uzyskiwanych w warunkach uregulowanego odczynu gleby, zbilansowanego nawożenia azotem, fosforem i potasem (NPK) i stosowania integrowanej ochrony roślin 1) 2) Tabela 15. Ewidencja zabiegów agrotechnicznych związanych z nawożeniem azotem Na podstawie art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. poz. 1566 i 2180 oraz z 2018 r. poz. 650 i 710) zarządza się, co następuje: Przyjmuje się „Program działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu”, który stanowi załącznik do rozporządzenia. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Działania mające na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu Stosowana terminologia Użyte na potrzeby „Programu działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu”, zwanego dalej „Programem”, określenia oznaczają: gleba odłogowana (grunt odłogowany) - grunt rolny (użytek rolny) wyłączony z produkcji rolnej, niespełniający wymogów Dobrej Kultury Rolnej, na którym przez rok lub dłużej nie prowadzono działań agrotechnicznych; miejsce do przechowywania nawozów naturalnych - zbiorniki na płynne nawozy naturalne (gnojówkę lub gnojowicę), płyta ze zbiornikiem na odciek i instalacją odprowadzającą odciek z płyty do zbiornika lub inne miejsce przechowywania obornika lub pomiotu ptasiego specjalnie przygotowane w tym celu z materiałów szczelnych i nieprzepuszczalnych, zabezpieczających przed przedostawaniem się odcieków do wód lub gruntu; nawozy azotowe mineralne - nawozy produkowane z kopalin lub wytwarzane w procesie syntezy, których jednym ze składników jest azot; nawozy naturalne - nawozy pochodzące od zwierząt gospodarskich - obornik, gnojówka, gnojowica, pomiot ptasi, przeznaczone do rolniczego wykorzystania, w tym również w formie przetworzonej: nawóz naturalny płynny: gnojowica - mieszanina kału i moczu zwierząt z domieszką wody, gnojówka - odciek z obornika (przefermentowany mocz zwierząt), nawóz naturalny stały: obornik - mieszanina kału i moczu zwierząt wraz ze ściółką, w szczególności słomą, trocinami lub korą, pomiot ptasi - odchody drobiu z bezściołowego systemu utrzymywania zwierząt gospodarskich; produkt pofermentacyjny - płynne lub stałe substancje organiczne powstające w wyniku procesu produkcji biogazu rolniczego w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. z 2018 r. poz. 1269 i 1276); równoważnik nawozowy - przelicznik pozwalający określić, w jakim stopniu jednostka azotu pochodzącego z różnych źródeł zadziała tak samo jak jednostka azotu pochodzącego z nawozów azotowych mineralnych; teren o dużym nachyleniu - jest to stok o nachyleniu większym niż 10%, co oznacza wzrost pochylenia terenu o 1 m na długości 10 m; trwałe użytki zielone - trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.); uprawy trwałe - uprawy trwałe w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. g rozporządzenia wymienionego w pkt 8; uprawy wieloletnie - rośliny uprawiane na gruntach ornych, których okres uprawy wynosi od 2 lat do 4 lat, w szczególności trawy, koniczyny z trawami, lucerny lub truskawki; współczynniki przeliczeniowe sztuk rzeczywistych zwierząt gospodarskich na DJP - współczynniki, które są określone w załączniku nr 1 do Programu, umożliwiające przeliczenie sztuk rzeczywistych zwierząt gospodarskich na duże jednostki przeliczeniowe (DJP); zwierzęta gospodarskie - zwierzęta w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich (Dz. U. z 2017 r. poz. 2132), z wyłączeniem pszczół. Ograniczenie rolniczego wykorzystania nawozów Rolnicze wykorzystanie nawozów na glebach zamarzniętych, zalanych wodą, nasyconych wodą lub przykrytych śniegiem Do stosowania nawozów na glebach zamarzniętych, zalanych wodą, nasyconych wodą lub przykrytych śniegiem stosuje się przepisy art. 20 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. z 2018 r. poz. 1259). Stawy wykorzystywane do chowu lub hodowli ryb mogą być nawożone nawozami naturalnymi lub nawozami azotowymi mineralnymi. Warunki rolniczego wykorzystania nawozów w pobliżu wód powierzchniowych Warunki rolniczego wykorzystania nawozów w pobliżu wód powierzchniowych Nie stosuje się nawozów na gruntach rolnych w pobliżu wód powierzchniowych. Warunek, o którym mowa w ust. 1, dotyczy odległości określonych w tabeli 1. Jeżeli na gruntach rolnych występuje uprawa roślin, odległości określone w tabeli 1 mogą zostać zmniejszone o połowę w przypadku stosowania nawozów za pomocą urządzeń aplikujących je bezpośrednio do gleby. Jeżeli na gruntach rolnych występuje uprawa roślin, odległości określone w tabeli 1 mogą zostać zmniejszone o połowę w przypadku podzielenia pełnej dawki nawozów co najmniej na 3 równe dawki, przy czym odstęp między zastosowaniem tych dawek nawozu nie może być krótszy niż 14 dni. Nie myje się rozsiewaczy nawozów i sprzętu do aplikacji nawozów oraz nie rozlewa się wody z ich mycia w odległości mniejszej niż 25 m od brzegu zbiorników wodnych, jezior, cieków naturalnych, rowów, kanałów, ujęć wody, jeżeli nie ustanowiono strefy ochronnej na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, oraz obszarów morskiego pasa nadbrzeżnego. Warunki rolniczego wykorzystania nawozów na terenach o dużym nachyleniu Warunki rolniczego wykorzystania nawozów na terenach o dużym nachyleniu Nawozów nie stosuje się na terenach o dużym nachyleniu w kierunku wód powierzchniowych w odległościach określonych w tabeli 1, zwiększonych o 5 m. Jeżeli na terenach o dużym nachyleniu występuje uprawa roślin, odległości określone w ust. 1 mogą zostać zmniejszone o połowę w przypadku stosowania nawozów za pomocą urządzeń aplikujących je bezpośrednio do gleby. Jeżeli na terenach o dużym nachyleniu występuje uprawa roślin, odległości określone w ust. 1 mogą zostać zmniejszone o połowę w przypadku podzielenia pełnej dawki nawozów co najmniej na 3 równe dawki, przy czym odstęp między zastosowaniem tych dawek nawozu nie może być krótszy niż 14 dni. W pozostałej części terenu o dużym nachyleniu należy: rozdzielić dawki nawozów azotowych mineralnych, tak aby poszczególne dawki nie przekraczały 100 kg N/ha; stosując nawozy na gruntach ornych, dokonać ich bezpośredniej aplikacji do gleby lub przyorywać lub wymieszać z glebą, a w okresie wegetacyjnym roślin uprawnych - stosować je przy największym zapotrzebowaniu roślin na azot; przyorania lub wymieszania z glebą dokonuje się w ciągu 4 godzin od zastosowania nawozu naturalnego, jednak nie później niż następnego dnia po jego zastosowaniu; uprawiać działkę rolną w kierunku poprzecznym do nachylenia stoku, stosując odkładanie skiby w górę stoku, o ile pozwala na to wielkość i usytuowanie tej działki rolnej lub przy zastosowaniu konserwujących systemów uprawy zapobiegających wymywaniu, takich jak uprawa uproszczona, uprawa uproszczona pasowa lub uprawa zerowa, z tym że nie dotyczy to działki rolnej mniejszej niż 1 ha, na której stosuje się uproszczony system uprawy. Nie przechowuje się nawozów na terenie o dużym nachyleniu w odległości 25 m od linii brzegu wód powierzchniowych, pasa morskiego i ujęć wód, jeżeli nie ustanowiono strefy ochronnej na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne. Okresy nawożenia Na gruntach rolnych nawozy stosuje się w terminach określonych w tabeli 2. Terminy określone w tabeli 2 dla gruntów ornych, gruntów ornych na terenie gmin objętych wykazem stanowiącym załącznik nr 2 do Programu oraz gruntów ornych na terenie gmin objętych wykazem stanowiącym załącznik nr 3 do Programu nie dotyczą podmiotów, które będą zakładać uprawy jesienią po późno zbieranych przedplonach, buraku cukrowym, kukurydzy lub późnych warzywach. Dopuszczalna dawka azotu w wieloskładnikowych nawozach dla zakładanych upraw nie może przekroczyć dawki 30 kg N/ha. Należy szczegółowo udokumentować termin zbioru, datę stosowania nawozu, zastosowane nawozy i ich dawkę oraz termin siewu jesiennej uprawy. Terminy określone w tabeli 2 dla gruntów ornych, gruntów ornych na terenie gmin objętych wykazem stanowiącym załącznik nr 2 do Programu oraz gruntów ornych na terenie gmin objętych wykazem stanowiącym załącznik nr 3 do Programu nie dotyczą podmiotów, które nie mogły dokonać zbiorów lub nawożenia z uwagi na niekorzystne warunki pogodowe, w szczególności nadmierne uwilgotnienie gleby. Dla tych podmiotów termin graniczny stosowania nawozów to dzień 30 listopada. Terminów określonych w tabeli 2 nie stosuje się do nawożenia upraw pod osłonami oraz upraw kontenerowych. Nie stosuje się nawożenia na glebach odłogowanych (gruntach odłogowanych). Przed planowanym zakończeniem odłogowania dopuszcza się zastosowanie nawozów jesienią. Warunki przechowywania nawozów naturalnych oraz postępowanie z odciekami Nawozy naturalne płynne i nawozy naturalne stałe przechowuje się w bezpieczny dla środowiska sposób, zapobiegający przedostawaniu się odcieków do wód i gruntu. Podmioty prowadzące produkcję rolną oraz podmioty prowadzące działalność, o której mowa w art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, zapewniają bezpieczne dla środowiska przechowywanie nawozów naturalnych, wytwarzanych w gospodarstwie rolnym lub przyjętych od innego gospodarstwa rolnego, przez okres, w którym nie jest możliwe ich rolnicze wykorzystanie. Wymaga to zapewnienia powierzchni nieprzepuszczalnych miejsc do przechowywania nawozów naturalnych stałych oraz pojemności przykrytych, w szczególności osłoną elastyczną lub osłoną pływającą, zbiorników na nawozy naturalne płynne, które powinny posiadać szczelne dno i ściany. W przypadku utrzymywania zwierząt gospodarskich na głębokiej ściółce obornik może być przechowywany w budynku inwentarskim o nieprzepuszczalnym podłożu. Pojemność zbiorników na nawozy naturalne płynne powinna umożliwiać ich przechowanie przez okres 6 miesięcy. Powierzchnia miejsc do przechowywania nawozów naturalnych stałych powinna umożliwiać ich przechowanie przez okres 5 miesięcy. Obliczenie wymaganej pojemności zbiorników lub powierzchni miejsc do przechowywania nawozów naturalnych poprzedza sporządzenie obrotu stada, obliczenie przelotowości zwierząt gospodarskich w grupie technologicznej, a następnie wyliczenie stanów średniorocznych. Wyliczone stany średnioroczne zwierząt gospodarskich przelicza się na DJP. Sposób sporządzania obrotu stada, obliczania sztuk przelotowych zwierząt gospodarskich i stanu średniorocznego tych zwierząt został określony w załączniku nr 4 do Programu. Sposób obliczania wymaganej pojemności zbiorników oraz wymaganej powierzchni miejsc do przechowywania nawozów naturalnych został określony w załączniku nr 5 do Programu. W przypadku gdy wytworzone w gospodarstwie rolnym nawozy naturalne podlegają procesom technologicznym przetwarzania lub przekazaniu, wymagana pojemność zbiorników oraz powierzchnia miejsc do przechowywania nawozów naturalnych może ulec stosownemu zmniejszeniu. Możliwe jest czasowe, jednak nie dłużej niż przez okres 6 miesięcy od dnia utworzenia każdej z pryzm, przechowywanie obornika bezpośrednio na gruntach rolnych, przy czym: pryzmy lokalizuje się poza zagłębieniami terenu, na możliwie płaskim terenie, o dopuszczalnym spadku do 3%, w miejscu niepiaszczystym i niepodmokłym, w odległości większej niż 25 m od linii brzegu wód powierzchniowych, pasa morskiego i ujęć wód, jeżeli nie ustanowiono strefy ochronnej na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne; lokalizację pryzmy oraz datę złożenia obornika w danym roku na danej działce zaznacza się na mapie lub szkicu działki, które przechowuje się przez okres 3 lat od dnia zakończenia przechowywania obornika; obornik na pryzmie ponownie przechowuje się w tym samym miejscu po upływie 3 lat od dnia zakończenia uprzedniego przechowywania obornika. Pomiotu ptasiego nie przechowuje się bezpośrednio na gruncie przez cały rok. Kiszonek nie przechowuje się bezpośrednio na gruncie. Kiszonki przechowuje się w szczególności w silosach, rękawach foliowych, na płytach lub na podkładzie z folii, sieczki, słomy, lub innego materiału, który pochłania odcieki, oraz pod przykryciem foliowym. Nawozów naturalnych oraz kiszonek nie przechowuje się w odległości mniejszej niż 25 m od: studni lub ujęć wód, jeżeli nie ustanowiono strefy ochronnej na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne; linii brzegu wód powierzchniowych oraz pasa morskiego. Podmioty prowadzące produkcję rolną oraz podmioty prowadzące działalność, o której mowa w art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, dostosują powierzchnię lub pojemność posiadanych miejsc do przechowywania nawozów naturalnych do wymogów określonych w Programie, w terminie do dnia: 31 grudnia 2021 r. - w przypadku podmiotów prowadzących chów lub hodowlę zwierząt gospodarskich w liczbie większej niż 210 DJP, w tym podmiotów prowadzących chów lub hodowlę drobiu powyżej 40 000 stanowisk lub chów lub hodowlę świń powyżej 2000 stanowisk dla świń o wadze ponad 30 kg lub 750 stanowisk dla macior; 31 grudnia 2024 r. - w przypadku podmiotów prowadzących chów lub hodowlę zwierząt gospodarskich w liczbie mniejszej lub równej 210 DJP. Podmioty przyjmujące nawozy naturalne na podstawie umowy powinny posiadać, w chwili przyjmowania tych nawozów naturalnych, odpowiednią powierzchnię lub pojemność posiadanych miejsc do ich przechowywania w bezpieczny dla środowiska sposób, zapobiegający przedostawaniu się odcieków do wód i gruntu. Przed upływem terminów, o których mowa w ust. 11, podmioty prowadzące produkcję rolną oraz podmioty prowadzące działalność, o której mowa w art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, zapewniają przechowywanie nawozów naturalnych płynnych w szczelnych zbiornikach o pojemności umożliwiającej gromadzenie co najmniej 4-miesięcznej produkcji tego nawozu. Utrzymywanie zwierząt futerkowych w klatkach i bateriach klatek z ażurową podłogą wymaga zabezpieczenia gruntu znajdującego się pod nimi. Zabezpieczenie to należy wykonać szczelną i litą, odporną na mechaniczne uszkodzenia powierzchnią, ukształtowaną w sposób zabezpieczający przedostawaniu się odcieku do wód lub gruntu. Poza systemem pastwiskowym z regularną zmianą zadarnionych kwater, nie umieszcza się klatek dla zwierząt futerkowych z ażurową podłogą bezpośrednio na gruncie. Odchodów zwierząt futerkowych mięsożernych nie miesza się i nie przechowuje się wspólnie z odpadami pochodzącymi z przygotowania paszy dla tych zwierząt. Dawki i sposoby nawożenia azotem Ogólne informacje Wielkość rocznej dawki nawozów naturalnych wykorzystywanych rolniczo zawierającej nie więcej niż 170 kg N w czystym składniku na 1 ha użytków rolnych ustala się w następujący sposób: ilość nawozów naturalnych wytwarzanych w gospodarstwie rolnym i ilość azotu w tych nawozach należy obliczyć na podstawie stanów średniorocznych zwierząt gospodarskich obliczonych zgodnie z załącznikiem nr 4 do Programu oraz średniej rocznej wielkości produkcji nawozów naturalnych i koncentracji azotu zawartego w tych nawozach, określonych w załączniku nr 6 do Programu; następnie należy zaplanować sposób dystrybucji nawozów naturalnych na poszczególne działki rolne w taki sposób, aby w okresie roku nie przekroczyć dopuszczalnej dawki azotu z nawozów naturalnych w czystym składniku wynoszącej 170 kg N/ha użytków rolnych, przy czym dopuszczalna dawka nawozu naturalnego = 170 kg N/ha: zawartość N kg/t lub kg/m3 (zawartość N kg/t lub kg/m3 należy przyjąć z załącznika nr 6 do Programu lub udokumentowanego badania składu nawozu naturalnego). W przypadku przekazywania nawozów naturalnych obliczenia ilości nawozów naturalnych wytwarzanych w gospodarstwie rolnym i przeznaczonych do przekazania oraz ilości azotu w tych nawozach dokonuje przekazujący. Podmiot prowadzący produkcję rolną oraz podmiot prowadzący działalność, o której mowa w art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, sporządza plan nawożenia azotem, albo stosuje maksymalne dawki azotu, o których mowa w Programie. Warunków, o których mowa w rozdziale 1.5.2. i 1.5.3., nie stosuje się do nawożenia upraw pod osłonami (szklarnie, inspekty, namioty foliowe) oraz upraw kontenerowych, wykorzystujących technologię zamkniętego obiegu nawozów i wody. Plan nawożenia azotem Plan nawożenia azotem Podmiot prowadzący produkcję rolną oraz podmiot prowadzący działalność, o której mowa w art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, który prowadzi chów lub hodowlę drobiu powyżej 40 000 stanowisk lub chów lub hodowlę świń powyżej 2000 stanowisk dla świń o wadze ponad 30 kg lub 750 stanowisk dla macior: opracowuje plan nawożenia azotem; może zbyć do 30% gnojówki i gnojowicy do bezpośredniego rolniczego wykorzystania, na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej pod rygorem nieważności, a pozostałą ilość przeznaczyć do produkcji biogazu rolniczego lub zagospodarować na użytkach rolnych, których jest posiadaczem i na których prowadzi uprawę roślin. Strony przechowują zawartą umowę co najmniej przez 3 lata od dnia jej wygaśnięcia. Podmiot prowadzący produkcję rolną oraz podmiot prowadzący działalność, o której mowa w art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, posiadający gospodarstwo rolne o powierzchni powyżej 100 ha użytków rolnych, lub uprawiający uprawy intensywne, których lista została określona w załączniku nr 7 do Programu, na gruntach ornych na powierzchni powyżej 50 ha, lub utrzymujący obsadę większą niż 60 DJP według stanu średniorocznego, opracowuje plan nawożenia azotem. Podmiot, o którym mowa w ust. 1 i 2, prowadzący produkcję rolną oraz podmiot prowadzący działalność, o której mowa w art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, który nie zagospodarowuje nawozów naturalnych lub produktów pofermentacyjnych na użytkach rolnych, których jest posiadaczem, nie opracowuje planu nawożenia azotem dla zbywanych nawozów naturalnych lub produktów pofermentacyjnych. Podmiot nabywający nawóz naturalny lub produkt pofermentacyjny do bezpośredniego rolniczego wykorzystania w celu nawożenia lub poprawy właściwości gleby od podmiotu importującego nawóz naturalny lub produkt pofermentacyjny lub od podmiotu, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany do posiadania planu nawożenia azotem. Plan nawożenia azotem opracowuje się odrębnie dla każdej działki rolnej i przechowuje się w gospodarstwie rolnym przez okres 3 lat od dnia zakończenia nawożenia wykonanego na podstawie tego planu. Podmiot, o którym mowa w ust. 1, obowiązany do posiadania planu nawożenia azotem: opracowuje ten plan zgodnie z zasadami dobrej praktyki rolniczej, na podstawie składu chemicznego nawozów oraz potrzeb pokarmowych roślin i zasobności gleb, uwzględniających stosowane odpady i nawozy; uzyskuje pozytywną opinię okręgowej stacji chemiczno-rolniczej, zwanej dalej „okręgową stacją”, o tym planie - nie później niż do dnia rozpoczęcia stosowania nawozu naturalnego lub produktu pofermentacyjnego; doręcza wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) oraz wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska, właściwemu ze względu na miejsce stosowania nawozów naturalnych lub produktów pofermentacyjnych, kopię tego planu, wraz z pozytywną opinią okręgowej stacji o tym planie, nie później niż do dnia rozpoczęcia stosowania nawozu naturalnego lub produktu pofermentacyjnego. Podmiot, o którym mowa w ust. 2, obowiązany do posiadania planu nawożenia azotem opracowuje ten plan z uwzględnieniem sposobu obliczania dawki nawozów azotowych mineralnych - uproszczonego bilansu azotu, który został określony w załączniku nr 8 do Programu, albo przy zastosowaniu programu nawozowego obejmującego wymagania dla uproszczonego bilansu azotu określonego w załączniku nr 8 do Programu. Podmiot, który jest obowiązany do opracowania planu nawożenia azotem, nie stosuje wyższych dawek nawozów niż wynikające z tego planu. Maksymalne dawki azotu Maksymalne dawki azotu Podmiot, który nie jest obowiązany do opracowania planu nawożenia azotem, stosuje nawozy w takich dawkach, aby nie przekraczać maksymalnych ilości azotu działającego ze wszystkich źródeł, które zostały określone w tabeli 14 załącznika nr 9 do Programu, dla upraw w plonie głównym, dla plonów uzyskiwanych w warunkach uregulowanego odczynu gleby, zbilansowanego nawożenia azotem, fosforem i potasem (NPK) i stosowania integrowanej ochrony roślin. Jeżeli podmiot, który nie jest obowiązany do opracowania planu nawożenia azotem, opracuje plan nawożenia azotem, stosuje dawki nawozów zgodnie z opracowanym planem. Sposób dokumentowania realizacji Programu Podmioty prowadzące produkcję rolną oraz podmioty prowadzące działalność, o której mowa w art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, przechowują: umowy, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu; dokumenty, w których zgodnie z ust. 2 rozdziału 1.3. dokumentuje się termin zbioru, datę stosowania nawozu, zastosowane nawozy i ich dawkę oraz termin siewu jesiennej uprawy. Podmioty prowadzące produkcję rolną oraz podmioty prowadzące działalność, o której mowa w art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, na powierzchni większej lub równej 10 ha użytków rolnych lub utrzymujące zwierzęta gospodarskie w liczbie większej lub równej 10 DJP według stanu średniorocznego: posiadają plan nawożenia azotem albo obliczenia maksymalnych dawek azotu; prowadzą ewidencję zabiegów agrotechnicznych związanych z nawożeniem azotem, zawierającą informacje o: dacie zastosowania nawozu, rodzaju uprawy i powierzchni uprawy, na której został zastosowany nawóz, rodzaju zastosowanego nawozu, zastosowanej dawce nawozu, terminie przyorania nawozu naturalnego, w przypadku zastosowania tego nawozu na terenie o dużym nachyleniu. Ewidencję, o której mowa w ust. 2 pkt 2, prowadzi się w postaci papierowej, w formie zapisów własnych, arkuszy, dzienników lub książki nawozowej, lub w postaci elektronicznej. Wzór ewidencji zabiegów agrotechnicznych związanych z nawożeniem azotem został określony w załączniku nr 10 do Programu. Dokumenty, o których mowa w ust. 1 i 2, przechowuje się przez okres 3 lat od dnia zakończenia nawożenia wykonanego na podstawie posiadanego planu nawożenia azotem albo obliczeń maksymalnych dawek azotu. Przepisów ust. 2-4 nie stosuje się do nawożenia upraw pod osłonami (szklarnie, inspekty, namioty foliowe) oraz upraw kontenerowych, wykorzystujących technologię zamkniętego obiegu nawozów i wody. Harmonogram rzeczowy i czasowy realizacji środków, o których mowa w art. 104 ust. 2 pkt 1 lit. a-e ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne Harmonogram rzeczowy i czasowy realizacji środków, o których mowa w art. 104 ust. 2 pkt 1 lit. a-e ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, jest określony w załączniku nr 11 do Programu. Załączniki do Programu Załącznik nr 1 do Programu Załącznik nr 2 do Programu Załącznik nr 3 do Programu Załącznik nr 4 do Programu Sposób sporządzania obrotu stada, obliczania sztuk przelotowych zwierząt gospodarskich i stanu średniorocznego tych zwierząt Sposób sporządzania obrotu stada - Obliczanie DJP Obrót stada - Liczba DJP Stan średnioroczny gatunek 1 grupa 1 x Współczynnik przeliczania sztuk rzeczywistych na DJP + Stan średnioroczny gatunek 1 grupa 2 x Współczynnik przeliczania sztuk rzeczywistych na DJP +...+ Stan średnioroczny gatunek 2 grupa 1 x Współczynnik przeliczania sztuk rzeczywistych na DJP + Stan średnioroczny gatunek 2 grupa 2 x Współczynnik przeliczania sztuk rzeczywistych na DJP +...+ Stan średnioroczny gatunek n grupa n x Współczynnik przeliczania sztuk rzeczywistych na DJP, gdzie: n - kolejne gatunki i ich grupy technologiczne lub przy pomocy wzoru: OS = Sś1a x WP1a + Sś1b x WP1b + Sś1c x WP1c + Sś2a x WP2a + Sś2b x WP2b + Sś2c x WP2c +...+ SśNz x WPNz, gdzie: OS - obrót stada (nDJP) Sś1a - stan średnioroczny dla gatunku 1 i jego grupy technologicznej a 1 do N - kolejne gatunki zwierząt gospodarskich a do z - kolejne grupy technologiczne dla pojedynczego gatunku WP - współczynnik przeliczania sztuk rzeczywistych na DJP dla gatunku 1 do N i jego grupy a do z Obliczanie sztuk przelotowych (przelotowości): Sztuki przelotowe (przelotowość) - liczba zwierząt gospodarskich, które przebywały w danej grupie technologicznej w ciągu roku. Zwierzęta gospodarskie przebywające w danej grupie technologicznej rok lub dłużej: sztuki przelotowe = (stan początkowy + stan końcowy) / 2 Zwierzęta gospodarskie przebywające w danej grupie technologicznej krócej niż rok: sztuki przelotowe = sztuki sprzedane + sztuki przeklasyfikowane + [(sztuki padłe + sztuki poddane ubojowi z konieczności) / 2] + [(stan końcowy - stan początkowy) / 2] Obliczanie stanu średniorocznego: Stan średnioroczny - średnia liczba zwierząt gospodarskich w poszczególnych grupach technologicznych. Zwierzęta gospodarskie przebywające w danej grupie technologicznej rok lub dłużej: stan średnioroczny = (stan początkowy + stan końcowy) / 2 Zwierzęta gospodarskie przebywające w danej grupie technologicznej krócej niż rok: stan średnioroczny = (przelotowość x ilość miesięcy przebywania w grupie technologicznej) / 12 gdzie: stan początkowy - liczba zwierząt gospodarskich danej grupy technologicznej gatunku na początku roku stan końcowy - liczba zwierząt gospodarskich danej grupy technologicznej gatunku na koniec roku sztuki sprzedane - liczba zwierząt gospodarskich danej grupy technologicznej gatunku sprzedana w ciągu roku (w tym ubój na własne potrzeby) sztuki przeklasyfikowane - liczba zwierząt gospodarskich danej grupy technologicznej gatunku, która z powodu wieku, etapu wzrostu lub stanu fizjologicznego została zaklasyfikowana do innej grupy technologicznej sztuki padłe - liczba zwierząt gospodarskich danej grupy technologicznej gatunku, które na skutek chorób lub innych zdarzeń losowych padły w okresie przebywania w tej grupie i nie nadają się do dalszego przetwórstwa i powinny być zutylizowane sztuki poddane ubojowi z konieczności - liczba zwierząt gospodarskich danej grupy technologicznej gatunku, które musiano uśmiercić na skutek zranień i przyczyn losowych, nierokujących na powrót do poprzedniego stanu zdrowia, a będących pełnowartościowym surowcem przetwórczym Przykład 1: Stado krów mlecznych w systemie bezściołowym Stan na początku roku: 5 krów mlecznych 3 jałówki powyżej 1 roku 2 jałówki do 1 roku 0 cieląt do 6 miesiąca 2 bydło opasowe powyżej 1 roku Stan na koniec roku: 5 krów mlecznych 2 jałówki cielne 2 jałówki powyżej 1 roku 2 cielęta do 6 miesiąca 1 cielę padłe 1 bydło opasowe powyżej 1 roku 1 bydło opasowe powyżej 1 roku sprzedane Sztuki przelotowe: zwierzęta gospodarskie przebywające w danej grupie technologicznej rok lub dłużej: (5 krów na początku roku + 5 krów na koniec roku)/2 = 5 sztuk przelotowych zwierzęta gospodarskie przebywające w danej grupie technologicznej krócej niż rok: 0 jałówek sprzedanych powyżej 1 roku + 2 jałówki przeklasyfikowane powyżej 1 roku + 0 jałówek padłych powyżej 1 roku + (2 jałówki powyżej 1 roku na koniec roku - 2 jałówki powyżej 1 roku na początku roku)/2 = 2 sztuki przelotowe 0 jałówek cielnych sprzedanych + 0 jałówek cielnych przeklasyfikowanych + 0 jałówek cielnych padłych + (2 jałówki cielne na koniec roku - 0 jałówek cielnych na początku roku)/2 = 1 sztuka przelotowa 0 jałówek do 1 roku sprzedanych + 2 jałówki do 1 roku przeklasyfikowane + 0 jałówek do 1 roku padłych + (0 jałówek do 1 roku na koniec roku - 2 jałówki do 1 roku na początku roku)/2 = 1 sztuka przelotowa 0 cieląt sprzedanych + 0 cieląt przeklasyfikowanych + 1 cielę padłe + (2 cielęta na koniec roku - 0 cieląt na początku roku)/2 = 1,5 sztuki przelotowej 1 sprzedane bydło opasowe powyżej 1 roku + 0 przeklasyfikowane + 0 padłe + (1 bydło opasowe powyżej 1 roku na koniec roku - 2 bydło opasowe powyżej 1 roku na początku roku)/2 = 1,5 sztuki przelotowej Stan średnioroczny: krowy (5 + 5)/2 = 5 jałówki powyżej 1 roku 2 x 8 miesięcy/12 = 1,33 jałówki do 1 roku 1 x 6 miesięcy/12 = 0,5 jałówki cielne 1 x 9 miesięcy/12 = 0,75 cielęta do 6 miesiąca 1,5 x 6 miesięcy = 0,75 bydło opasowe 1,5 x 12/12 = 1,5 Obrót stada - obliczenie DJP: krowy 5 x 1 DJP + jałówki powyżej 1 roku 1,33 x 0,8 DJP + jałówki cielne 0,75 x 1 DJP + jałówki do 1 roku 0,5 x 0,3 DJP + cielęta do 6 miesiąca 0,75 x 0,15 DJP + bydło opasowe 1,5 x 0,9 DJP = 8,43 DJP Przykład 2: Stado mieszane system ściołowy Stan na początku roku: 3 krowy 1 cielę do 6 miesiąca 2 lochy 20 warchlaków 10 tuczników 1 klacz 5 owiec 5 jagniąt do 3,5 miesiąca Stan na koniec roku: 3 krowy 2 cielęta do 6 miesiąca 1 jałówka od 6 miesiąca do 1 roku 2 lochy 22 prosięta do 2 miesiąca 19 tuczników 1 padły warchlak 1 klacz 1 źrebię do 6 miesiąca 5 owiec powyżej 1,5 roku 3 jarlaki maciorki 2 jagnięta do 3,5 miesiąca sprzedane 10 tuczników sprzedanych Sztuki przelotowe: zwierzęta gospodarskie przebywające w danej grupie technologicznej rok lub dłużej: (3 krowy na początku roku + 3 krowy na koniec roku)/2 = 3 sztuki przelotowe (2 lochy na początku roku + 2 lochy na koniec roku)/2 = 2 sztuki przelotowe (1 klacz na początku roku + 1 klacz na koniec roku)/2 = 1 sztuka przelotowa (2 owce na początku roku + 2 owce na koniec roku)/2 = 2 sztuki przelotowe zwierzęta gospodarskie przebywające w danej grupie technologicznej krócej niż rok: 0 cieląt do 6 miesiąca sprzedanych + 1 cielę do 6 miesiąca przeklasyfikowane + 0 cieląt do 6 miesiąca padłych + (2 cielęta do 6 miesiąca na koniec roku - 1 cielę do 6 miesiąca na początku roku)/2 = 1,5 sztuki przelotowej 0 jałówek od 6 miesiąca do 1 roku sprzedanych + 0 jałówek od 6 miesiąca do 1 roku przeklasyfikowanych + 0 jałówek od 6 miesiąca do 1 roku padłych + (1 jałówka od 6 miesiąca do 1 roku na koniec roku - 0 jałówek od 6 miesiąca do 1 roku na początku roku)/2 = 0,5 sztuki przelotowej 0 prosiąt do 2 miesiąca sprzedanych + 0 prosiąt do 2 miesiąca przeklasyfikowanych + 0 prosiąt do 2 miesiąca padłych + (20 prosiąt do 2 miesiąca na koniec roku - 0 prosiąt do 2 miesiąca na początku roku)/2 = 10 sztuk przelotowych 0 warchlaków od 2 miesiąca do 4 miesiąca sprzedanych + 19 warchlaków od 2 miesiąca do 4 miesiąca przeklasyfikowanych + 1/2 x 1 warchlak od 2 miesiąca do 4 miesiąca padły + (0 warchlaków od 2 miesiąca do 4 miesiąca na koniec roku - 20 warchlaków od 2 miesiąca do 4 miesiąca na początku roku)/2 = 9,5 sztuk przelotowych 10 tuczników sprzedanych + 0 tuczników przeklasyfikowanych + 0 tuczników padłych + (19 tuczników na koniec roku - 10 tuczników na początku roku)/2 = 14,5 sztuk przelotowych 2 jagnięta do 3,5 miesiąca sprzedane + 0 jagniąt do 3,5 miesiąca padłych + 3 jagnięta do 3, 5 miesiąca przeklasyfikowanych + (0 jagniąt do 3,5 miesiąca na koniec roku - 5 jagniąt do 3,5 miesiąca na początku roku)/2 = 2,5 sztuki przelotowej 0 jarlaków maciorek sprzedanych + 0 jarlaków maciorek padłych + 0 jarlaków maciorek przeklasyfikowanych + (3 jarlaki maciorki na koniec roku - 0 jarlaków maciorek na początku roku)/2 = 1,5 sztuki przelotowej 0 źrebiąt do 6 miesiąca sprzedanych + 0 źrebiąt do 6 miesiąca padłych + 0 źrebiąt do 6 miesiąca przeklasyfikowanych + (1 źrebię do 6 miesiąca na koniec roku - 0 źrebiąt na początku roku)/2 = 0,5 sztuki przelotowej Stan średnioroczny: zwierzęta gospodarskie przebywające w danej grupie technologicznej rok lub dłużej: (3 krowy na początku roku + 3 krowy na koniec roku)/2 = 3 (2 lochy na początku roku + 2 lochy na koniec roku)/2 = 2 (1 klacz na początku roku + 1 klacz na koniec roku)/2 = 1 (5 owiec powyżej 1,5 roku na początku roku + 5 owiec powyżej 1,5 roku na koniec roku)/2 = 5 zwierzęta gospodarskie przebywające w danej grupie technologicznej krócej niż rok: cielęta do 6 miesiąca 1,5 sztuki przelotowej x 6 miesięcy/12 = 0,75 jałówki od 6 miesiąca do 1 roku 0,5 sztuki przelotowej x 6 miesięcy/12 = 0,25 prosięta do 2 miesiąca 10 sztuk przelotowych x 2 miesiące/12 = 1,67 warchlaki od 2 miesiąca do 4 miesiąca 9,5 sztuk przelotowych x 2 miesiące/12 = 1,58 tuczniki 14,5 sztuk przelotowych x 2 miesiące/12 = 2,42 jagnięta do 3,5 miesiąca 2,5 sztuki przelotowej x 3,5 miesiąca/12 = 0,73 jarlaki maciorki 1,5 sztuki przelotowej x 8,5 miesiąca/12 = 1,06 źrebięta do 6 miesiąca 0,5 sztuki przelotowej x 6 miesięcy/12 = 0,25 Obrót stada - obliczenie DJP: 3 krowy x 1 DJP + 2 lochy x 0,35 DJP + 1 klacz x 1,2 DJP + 5 owiec powyżej 1,5 roku x 0,1DJP + 0,75 cieląt do 6 miesiąca x 0,15 DJP + 0,25 jałówki od 6 miesiąca do 1 roku x 0,3 DJP + 1,67 prosięta do 2 miesiąca x 0,02 + 1,58 warchlaka od 2 miesiąca do 4 miesiąca x 0,07 DJP + 2,42 tuczniki x 0,14 DJP + 0,73 jagnięta do 3,5 miesiąca x 0,05 DJP + 1,06 jarlaki maciorki x 0,1 DJP + 0,25 źrebięta do 6 miesiąca x 0,3 DJP = 6,29 DJP Załącznik nr 5 do Programu Sposób obliczania wymaganej pojemności zbiorników oraz wymaganej powierzchni miejsc do przechowywania nawozów naturalnych 1) W przypadku chowu krów mlecznych podane w tabeli pojemności płyty lub zbiornika dotyczą kategorii krów mlecznych 1 (z tabeli 9). Dla pozostałych kategorii krów 2 i 3 (z tabeli 9) podane wartości należy zwiększyć odpowiednio o 10% i 20%. nDJP - liczba zwierząt gospodarskich w gospodarstwie rolnym wyrażona w DJP obrotu stada. X1 do X3 - pojemność płyty obornikowej lub pojemność zbiornika na gnojówkę albo gnojowicę stanowiąca iloczyn liczby zwierząt gospodarskich w gospodarstwie rolnym wyrażonej w DJP (liczba zwierząt gospodarskich wyrażona w DJP może zostać pomniejszona o liczbę zwierząt gospodarskich utrzymywanych w systemie otwartym lub na głębokiej ściółce) i okresu pastwiskowego i pojemności płyty obornikowej lub pojemności zbiornika na gnojówkę albo gnojowicę na 1 DJP. W przypadku zbycia obornika lub gnojowicy uzyskaną wartość X należy procentowo pomniejszyć o poświadczoną dokumentem wielkość przekazanych nawozów. W przypadku stosowania obornika lub gnojowicy dla celów kogeneracji energii, w tym spalania, uzyskaną wartość X należy procentowo pomniejszyć o poświadczoną dokumentacją instalacji ilość nawozów zużytych w tym celu. A, B, C - współczynniki odliczenia okresu pastwiskowego - współczynnik ma zastosowanie, jeżeli utrzymywane w gospodarstwie rolnym zwierzęta gospodarskie korzystają z wypasu na pastwisku. Dla zwierząt gospodarskich utrzymywanych bez pastwiska wartość współczynników A, B, C przyjmuje wartość = 1. Dawka azotu nawozów naturalnych na obszarach pastwisk nie może przekroczyć 170 kg N/rok. A - dla płyt obornikowych B - dla zbiorników na gnojówkę C - dla zbiorników na gnojowicę D, E, F - współczynniki odliczenia ze względu na zastosowane rozwiązania systemów utrzymania oraz wyposażenie techniczne. D - system bezściołowy dla drobiu, system częściowo-rusztowy dla świń E - podsuszanie pomiotu w chowie drobiu, separowanie gnojowicy (tylko faza ciekła) F - zadaszenie płyty obornikowej lub przykrycie zbiornika na gnojowicę, w sposób zabezpieczający przed przedostawaniem się opadów, w szczególności osłoną elastyczną G - współczynnik doliczenia odcieku z powierzchni wybiegu. Wartość współczynnika wyrażoną w m3 oblicza się ze wzoru G = P x 0,15, gdzie P wyraża powierzchnię wybiegów w m2. Dla wybiegów zadaszonych współczynnika G nie uwzględnia się (wartość = 0). W przypadku stosowania w gospodarstwie rolnym ciągłych kompleksowych procesów technologicznych przetwarzania nawozów naturalnych, w szczególności produkcji biogazu, kompostowania aeracyjnego, pirolizy, spalania, stosuje się tylko jeden wspólny współczynnik („H”), którego wartość wynosi H = 0,5 dla wszystkich rodzajów wyposażenia. Niezbędną powierzchnię płyt obornikowych (m2) w stosunku do jej pojemności (m3) wylicza się, dzieląc wartość X1 przez deklarowaną wysokość składowania, wynikającą z posiadanych przez rolnika środków technicznych. 1) W przypadku jednoczesnego chowu kilku gatunków zwierząt gospodarskich uwzględnia się tylko jeden współczynnik, właściwy dla dominującego gatunku, którego obrót stada wyrażony w DJP jest dominujący. Przykład 1: Stado krów mlecznych w systemie bezściołowym Stan na początku roku: 5 krów mlecznych 2 jałówki powyżej 1 roku 2 jałówki od 6 miesiąca do 1 roku 0 cieląt do 6 miesiąca 2 bydło opasowe powyżej 1 roku Stan na koniec roku: 5 krów mlecznych 2 jałówki cielne 2 jałówki powyżej 1 roku 2 cielęta do 6 miesiąca 1 cielę padłe 1 bydło opasowe powyżej 1 roku 1 bydło opasowe powyżej 1 roku sprzedane Sposób obliczania pojemności zbiornika na gnojowicę: X3 = 5,8 x 0,6 x 8,43 DJP = 29,34 m3 gdzie: C = 0,6 E brak F brak G brak Przykład 2: Stado mieszane system ściołowy Stan na początku roku: 3 krowy 1 cielę do 6 miesiąca 2 lochy 20 warchlaków od 2 miesiąca do 4 miesiąca 10 tuczników 1 klacz 5 owiec powyżej 1,5 roku 5 jagniąt do 3,5 miesiąca Stan na koniec roku: 3 krowy 2 cielęta do 6 miesiąca 1 jałówka od 6 miesiąca do 1 roku 2 lochy 22 prosięta do 2 miesiąca 19 tuczników 1 padły warchlak od 2 miesiąca do 4 miesiąca 1 klacz 1 źrebię do 6 miesiąca 5 owiec powyżej 1,5 roku 3 jarlaki maciorki 2 jagnięta do 3,5 miesiąca sprzedane Sposób obliczania pojemności płyty obornikowej i zbiornika na gnojówkę: Płyta: X1 = 2,1 x A x D x nDJP X1 = 2,1 x 0,7 x 6,29 = 9,25 m2 gdzie: A = 0,7 D brak Zbiornik: X2 = 1,4 x B x F x nDJP + G X2 = 1,4 x 0,6 x 6,29 = 5,28 m3 gdzie: B = 0,6 F brak Załącznik nr 6 do Programu 1) W przypadku przekazywania nawozów naturalnych podmiot przyjmujący nawozy naturalne stosuje koncentrację zawartego azotu z tabeli 9 albo stosuje koncentrację zawartego azotu zgodnie z informacją o składzie nawozu naturalnego otrzymaną od przekazującego (jeżeli podmiot przekazujący nawóz naturalny przeprowadził badanie zawartości azotu w odchodach zwierzęcych) albo stosuje koncentrację zawartego azotu na podstawie wyników badania zawartości azotu w nawozach naturalnych wykonanych przez przyjmującego nawóz naturalny. Obliczenie koncentracji wykonuje się przez zastosowanie wzoru: k = zawartość azotu x w gdzie: k - rzeczywista koncentracja azotu w jednostce nawozu naturalnego zawartość azotu - odpowiednia wartość z tabeli 9 w - tabelaryczna wartość współczynnika odliczenia z tabeli 9 2) Podane objętości: gnojowicy i gnojówki dotyczą poziomu 7-10% suchej masy w zależności od gatunku, fazy ciekłej i stałej separatu dotyczą poziomu odpowiednio 1,5-20,0% suchej masy separatów, obornika i pomiotu dotyczą poziomu 25-35% suchej masy w zależności od gatunku. Posiadanie nawozów o innej, udokumentowanej badaniami w stacji chemiczno-rolniczej zawartości suchej masy, upoważnia do dokonania odpowiednich przeliczeń koncentracji „N” (kg/t lub m3). Próbki do badań pobiera próbkobiorca ze stacji chemiczno-rolniczej. 3) W systemie bezściołowym dla drobiu pozyskiwany jest pomiot, a dla zwierząt futerkowych mieszanina odchodów i niewielkiej ilości moczu. Wyłącznie dla tych kategorii produkcję i koncentrację wyrażono w t/rok i kg N/t. 4) Wartość współczynnika odliczenia koncentracji „w” stosuje się dla obliczenia rzeczywistej koncentracji azotu w jednostce nawozów naturalnych, wynikającej z udokumentowanych przez hodowcę i powszechnie uznanych praktyk żywieniowych, polegających na stosowaniu obniżonej koncentracji białka w dawce pokarmowej wraz z suplementacją syntetycznymi aminokwasami, środków zwiększających strawność białka (enzymy), żywienia wielofazowego (minimum 4 fazy dla drobiu i świń w obrębie jednej grupy technologicznej), żywienia PMR i TMR z rozdziałem na grupy produkcyjne, dodatków zakwaszających, biopreparatów do ściółki i gnojowicy, podsuszania pomiotu. W przypadku przeżuwaczy i/lub gatunków zwierząt monogastrycznych, dla których pastwisko stanowi powyżej 70% dawki pokarmowej i/lub dzienny czas pobytu na pastwisku wynosi co najmniej 6 godzin/dzień, wartość współczynnika odliczenia koncentracji „w”, może być użyta do wyliczania dawki azotu zdeponowanej na pastwisku z pominięciem ściołu według współczynników tabeli 8. 5) Krowy mleczne o wydajności mlecznej do 6 tys. litrów. 6) Krowy mleczne o wydajności mlecznej powyżej 6 do 8 tys. litrów. 7) Krowy mleczne o wydajności mlecznej powyżej 8 tys. litrów 8) Dla jeleniowatych i strusi określone wskaźniki odnoszą się do systemu otwartego, jako jedynego stosowanego w kraju systemu utrzymywania zwierząt gospodarskich. 9) Ze względu na dużą zmienność stosowanych w biogazowniach rolniczych receptur fermentatu, podaną wartość można zastąpić rzeczywistą koncentracją azotu, wynikającą z laboratoryjnej analizy chemicznej, wykonanej w uprawnionej do tego celu jednostce. 10) W przypadku biogazowni rolniczych, produkcję produktu pofermentacyjnego (z) oblicza się na podstawie dokumentacji technologicznej całej instalacji. Załącznik nr 7 do Programu Lista upraw intensywnych Lista upraw intensywnych w uprawie polowej: pszenica, powyżej 120 kg N/ha, pszenżyto, powyżej 100 kg N/ha, żyto mieszańcowe, powyżej 100 kg N/ha, kukurydza, powyżej 160 kg N/ha, rzepak, powyżej 150 kg N/ha, burak cukrowy, powyżej 150 kg N/ha, burak pastewny, powyżej 150 kg N/ha, ziemniak późny, powyżej 120 kg N/ha, kapusta głowiasta biała, kalafior, brokuł, kapusta brukselka, marchew, seler korzeniowy, burak ćwikłowy, ogórek, cukinia, cebula, Lista upraw intensywnych w uprawie pod osłonami: pomidor, ogórek, papryka. Załącznik nr 8 do Programu Sposób obliczania dawki nawozów azotowych mineralnych - uproszczony bilans azotu dawka Nmin. = plon osiągalny w gospodarstwie rolnym [t/ha] x pobranie jednostkowe azotu [kg N/t] (według tabeli 10) - ∑ N z innych źródeł x równoważnik nawozowy - korekta dla roślin uprawianych po przedplonach lub międzyplonach bobowatych (według tabeli 13)/0,7 (współczynnik wykorzystania N z nawozów azotowych mineralnych) Na słomę pozostawioną do zaorania można zastosować dodatkowo nie więcej niż 30 kg N/ha, o ile stanowisko przeznaczone jest pod zasiew ozimin. Przykład:obliczenie dawki nawozów azotowych mineralnych pod pszenicę jarą (plon 6 t/ha) uprawianą na glebie średniej, w drugim roku po oborniku (zastosowanym pod przedplon) bydlęcym od krów mlecznych (1) z obory głębokiej, zastosowanym w dawce 30 t/ha. Wyznaczenie potrzeb pokarmowych pszenicy: 6 t/ha x 27 kg/t = 162 kg N/ha Obliczenie ilości azotu działającego z innych źródeł: 30 t/ha obornika x 2,6 kg N/t (tabela 9) x 0,15 (tabela 11) = 11,7 kg N/ha; 62 kg Nmin. (tabela 12) x 0,6 (tabela 11) = 37 kg N/ha. Obliczenie dawki nawozów azotowych mineralnych na podstawie bilansu azotu: dawka nawozów azotowych mineralnych (N) = [potrzeby pokarmowe roślin - N działający z innych źródeł] /0,7 (współczynnik wykorzystania N z nawozów azotowych mineralnych) dawka nawozów azotowych mineralnych (N) = 162 kg N/ha - 11,7 kg N/ha - 37 kg N/ha = 113 kg N/ha/0,7 = 161 kg N/ha W przykładzie przedplonem nie była roślina bobowata, w związku z tym nie stosuje się korekty dawki N. Dawka nawozów azotowych mineralnych wynosi 161 kg N/ha. 1) Podane wartości dotyczą pobrania na jednostkę produktu głównego, na przykład ziarna, z odpowiednią ilością produktu pobocznego, na przykład słomy. 2) Dla roślin, które nie zostały wymienione w tabeli, korzysta się z danych o roślinach najbardziej zbliżonych botanicznie lub uprawowo do planowanej uprawy lub danych literaturowych zawierających informacje o wielkości pobierania azotu przez rośliny. 3) Ilość azotu na każdy pokos. 1) W uprawach roślin ozimych dla nawożenia wiosną. 2) W uprawach roślin jarych. 1) Do obliczeń podane w tabeli wartości można zastąpić wynikami badania wiosną Nmin. dla działki rolnej i zastosować sposób obliczania podany w metodyce stacji chemiczno-rolniczej. Załącznik nr 9 do Programu Przykład obliczenia sumy azotu działającego: Rolnik zamierza zastosować pod burak cukrowy wiosną 30 t obornika z obory płytkiej (od bydła opasowego powyżej 1 roku życia) i 140 kg N w nawozach azotowych mineralnych na glebie średniej. Obliczenie ilości azotu działającego (Nd) = Nd z obornika + Nd z gleby + Nd z nawozów azotowych mineralnych Nd z obornika = 30 t/ha x 2,7 kg N/t (tabela 9) x 0,4 (tabela 11) = 32 kg N/ha Nd z gleby = 62 kg N/ha (tabela 12) x 0,6 (tabela 11) = 37 kg N/ha Nd z nawozów azotowych mineralnych = 140 kg N/ha Suma azotu działającego = 32 kg N/ha + 37 kg N/ha + 140 kg N/ha = 209 kg N/ha Sumaryczna ilość azotu działającego (209 kg/ha) jest większa od maksymalnej wartości z tabeli 14, która wynosi 180 kg N/ha. Obliczenia wskazują, że rolnik powinien zmniejszyć dawkę azotu w nawozach azotowych mineralnych co najmniej o 39 kg N/ha. Przykład dla wysokich plonów: Rolnik stwierdza, że w jego gospodarstwie przeciętny plon buraka wynosi 70 ton/ha. Wtedy pobranie wyniesie 70 t/ha x 3,5 kg/t = 245 kg/ha. Rolnik może sporządzić plan nawożenia azotem na podstawie rzeczywistego pobrania przez buraka, musi jednak sporządzić plan nawożenia azotem dla pozostałych upraw w gospodarstwie (rozdział 1.5.3. ust. 2). 1) Z zastosowaniem równoważników nawozowych, o których mowa w tabeli 11. 2) Maksymalne ilości azotu działającego ze wszystkich źródeł należy pomniejszyć o: 20% - w przypadku gleb bardzo lekkich (do 10% cząstek o wymiarach poniżej 0,02 mm); 10% - w przypadku gleb lekkich (11-20% cząstek o wymiarach poniżej 0,02 mm). Załącznik nr 10 do Programu 1) W przypadku nawożenia na terenie o dużym nachyleniu podaje się również datę przyorania lub wymieszania nawozu naturalnego z glebą. Załącznik nr 11 do Programu Harmonogram rzeczowy i czasowy realizacji środków, o których mowa w art. 104 ust. 2 pkt 1 lit. a-e ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne