AI-assisted research summary: Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych kieruje Naczelną Dyrekcją i wykonuje szerokie zadania nadzorcze, organizacyjne, naukowe, informacyjne, informatyczne oraz związane z restytucją materiałów archiwalnych.
§ 4. Na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2018 r. poz. 217, 357, 398 i 650) zarządza się, co następuje: Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych kieruje Naczelną Dyrekcją Archiwów Państwowych. Do zakresu działania Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych należy: koordynowanie działalności archiwalnej na terenie państwa, w tym: opracowywanie projektów zmian w organizacji sieci archiwów państwowych, w tym projektów tworzenia, łączenia lub likwidacji tych archiwów, nadawanie i zmienianie statutów archiwom państwowym, powoływanie i odwoływanie dyrektorów archiwów państwowych, opracowywanie strategii i planów działalności sieci archiwów państwowych wraz ze wskazywaniem priorytetów oraz monitorowanie realizacji tych strategii i planów, określanie priorytetów w zakresie realizacji inwestycji budowlanych i teleinformatycznych oraz remontów archiwów państwowych, a także wspieranie ich w wykonywaniu zadań z tego zakresu; nadzór nad gromadzeniem, ewidencjonowaniem, przechowywaniem, opracowywaniem, udostępnianiem i zabezpieczaniem materiałów archiwalnych oraz brakowaniem dokumentacji niearchiwalnej, w tym: w zakresie państwowego zasobu archiwalnego - określanie form i metod gromadzenia, ewidencjonowania, przechowywania, opracowywania, udostępniania i zabezpieczania materiałów archiwalnych, zarówno w postaci tradycyjnej, jak i cyfrowej, oraz nadzór nad postępowaniem z dokumentacją niearchiwalną, w zakresie niepaństwowego zasobu archiwalnego - określanie zasad współpracy i współpraca z jednostkami organizacyjnymi, z których działalnością wiąże się powstawanie tego zasobu, oraz nadzór nad nabywaniem materiałów archiwalnych przez archiwa państwowe, określanie priorytetów oraz tworzenie instrumentów zapewniających możliwie szeroki dostęp do materiałów archiwalnych zgromadzonych w archiwach państwowych; nadzór nad działalnością naukową i wydawniczą prowadzoną w archiwach państwowych, w tym: zatwierdzanie planów wydawniczych archiwów państwowych i monitorowanie ich realizacji, zatwierdzanie planów prac naukowych prowadzonych w archiwach państwowych i monitorowanie ich realizacji, monitorowanie kierunków i zakresu działalności naukowej i wydawniczej archiwów państwowych; prowadzenie współpracy międzynarodowej w zakresie spraw archiwalnych, w tym: zawieranie umów i porozumień o współpracy archiwalnej z zagranicznymi organami i instytucjami oraz międzynarodowymi organizacjami działającymi w dziedzinie archiwistyki, a także nadzór nad realizacją wynikających z nich zadań, gromadzenie informacji o materiałach archiwalnych dotyczących dziejów państwa polskiego i narodu polskiego, znajdujących się poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przygotowywanie wniosków i prowadzenie spraw związanych z odzyskaniem materiałów archiwalnych wywiezionych niezgodnie z prawem polskim z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, organizowanie współpracy z instytucjami polonijnymi prowadzącymi działalność archiwalną, organizowanie wymiany kadr naukowych i specjalistów w dziedzinach związanych z działalnością archiwalną; popularyzacja wiedzy o materiałach archiwalnych i archiwach oraz prowadzenie działalności informacyjnej i wydawniczej, w tym: organizowanie wydarzeń popularyzujących wiedzę o materiałach archiwalnych i archiwach, prowadzenie działalności informacyjnej o zasobie archiwów państwowych, działaniach archiwów oraz sposobach postępowania z materiałami archiwalnymi i dokumentacją niearchiwalną, wydawanie publikacji i periodyków związanych z działalnością archiwalną i materiałami archiwalnymi, współpraca z uczelniami, instytucjami naukowymi, stowarzyszeniami i fundacjami, w szczególności w zakresie prowadzenia badań naukowych, organizowania konferencji i kształcenia; wykonywanie zadań z zakresu informatyzacji podległych archiwów państwowych, w tym: prowadzenie badań i analiz związanych z projektowaniem potrzebnych funkcjonalności oraz rozwiązań systemowych i technicznych wspierających działalność archiwów państwowych, realizacja zadań z zakresu informatyzacji, w szczególności zadań związanych z projektowaniem, rozwojem i utrzymaniem systemów teleinformatycznych wykorzystywanych przez archiwa państwowe, podejmowanie działań służących integracji systemów teleinformatycznych obsługujących działalność archiwów państwowych z innymi takimi systemami wykorzystywanymi przez administrację publiczną, ustalanie standardów rozwiązań technicznych i informatycznych systemów teleinformatycznych wykorzystywanych przez archiwa państwowe; wykonywanie zadań dotyczących restytucji materiałów archiwalnych będących dobrami kultury w rozumieniu ustawy z dnia 25 maja 2017 r. o restytucji narodowych dóbr kultury (Dz. U. poz. 1086 oraz z 2018 r. poz. 770), w tym: wydawanie pozwoleń na stały wywóz za granicę dóbr kultury stanowiących materiały archiwalne, wykonywanie zadań powierzonych przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego. W celu realizacji zadań określonych w § 1 Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych: opracowuje plany, programy, analizy, strategie i sprawozdania w zakresie działalności archiwalnej; opracowuje katalogi dobrych praktyk i porady metodyczne; inicjuje tworzenie systemów informacyjnych w ramach państwowej sieci archiwalnej; udostępnia systemy informatyczne obsługujące działalność archiwalną oraz organizuje przechowywanie danych cyfrowych; powołuje grupy robocze, komisje, rady oraz inne kolegialne organy doradcze i opiniodawcze, w tym z udziałem ekspertów międzynarodowych, określając ich nazwę, skład osobowy, zakres i tryb działania; organizuje szkolenia, konferencje, narady, seminaria, zjazdy i konkursy; kształtuje strukturę kadrową w zakresie doboru pracowników na stanowiska dyrektorów archiwów państwowych; opracowuje projekt statutu Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych. W sprawach, o których mowa w § 1 i 2, Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych współdziała z właściwymi organami administracji publicznej, organizacjami społecznymi i innymi oraz ze związkami zawodowymi. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.2)Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki z dnia 25 lipca 1984 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych (Dz. U. poz. 218), które utraciło moc z dniem 20 grudnia 2017 r. na podstawie art. 65 ustawy z dnia 25 maja 2017 r. o restytucji narodowych dóbr kultury (Dz. U. poz. 1086 oraz z 2018 r. poz. 770).