Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie doradztwa zawodowego

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowejz dnia 16 sierpnia 2018 r.w sprawie doradztwa zawodowego 1)Minister Edukacji Narodowej kieruje działem administracji rządowej - oświata i wychowanie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 grudnia 2017 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Edukacji Narodowej (Dz. U. poz. 2315). Spis treści Treść rozporządzenia

§ 1.

§ 2. 1. 2. 3. 4.

§ 3. 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7)

§ 4. 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7)

§ 5. 1. 2. 1) a) b) c) d) 2) 3. 4.

§ 6. 1. 1) 2) 3) 4) 5) 2. 3.

§ 7. 1. 2. 3.

§ 8.

§ 9.

§ 10.

§ 11.

§ 12. Załącznik nr 1 - Treści programowe z zakresu doradztwa zawodowego dla przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych i innych form wychowania przedszkolnego 1. 1. 1. 1. 1. 2. 2. 2. 2. 2. 2. 3. 3. 3. 4. 4. 4. 4. Załącznik nr 2 - Treści programowe z zakresu doradztwa zawodowego dla klas I-VI szkół podstawowych A. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 2. 2. 2. 2. 2. 2. 2. 3. 3. 3. 3. 4. 4. 4. 4. B. 1. 1. 1. 1. 1. 2. 2. 2. 2. 2. 2. 3. 3. 3. 3. 4. 4. 4. 4. Załącznik nr 3 - Treści programowe z zakresu doradztwa zawodowego dla klas VII I VIII szkół podstawowych 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 2. 2. 2. 2. 2. 2. 2. 2. 3. 3. 3. 3. 3. 4. 4. 4. 4. 4. Załącznik nr 4 - Treści programowe z zakresu doradztwa zawodowego dla branżowych szkół I stopnia 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 2. 2. 2. 2. 2. 2. 2. 2. 2. 2. 3. 3. 3. 3. 3. 4. 4. 4. 4. Załącznik nr 5 - Treści programowe z zakresu doradztwa zawodowego dla liceów ogólnokształcących 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 2. 2. 2. 2. 2. 2. 2. 2. 2. 2. 3. 3. 3. 3. 3.4. 4. 4. 4. 4. Załącznik nr 6 - Treści programowe z zakresu doradztwa zawodowego dla techników 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 2. 2. 2. 2. 2. 2. 2. 2. 2. 2. 3. 3. 3. 3. 3. 4. 4. 4. 4. Załącznik nr 7 - Treści programowe z zakresu doradztwa zawodowego dla branżowych szkół II stopnia, szkół policealnych i szkół dla dorosłych 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 2. 2. 2. 2. 2. 2. 2. 2. 2. 2. 3. 3. 3. 3. 3. 4. 4. 4. 4. Na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 996, 1000, 1290 i 1669) zarządza się, co następuje: Rozporządzenie określa treści programowe z zakresu doradztwa zawodowego, warunki i sposób realizacji i organizacji doradztwa zawodowego w szkołach i placówkach, o których mowa w art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, zwanej dalej „ustawą”, oraz wymagania w zakresie przygotowania osób realizujących doradztwo zawodowe w szkołach i placówkach, o których mowa w art. 2 pkt 4 ustawy. Publiczne przedszkola, oddziały przedszkolne w szkołach podstawowych i inne formy wychowania przedszkolnego, publiczne szkoły, z wyjątkiem artystycznych, oraz publiczne placówki, o których mowa w art. 2 pkt 4 ustawy, realizują doradztwo zawodowe przez prowadzenie zaplanowanych i systematycznych działań mających na celu wspieranie uczniów i słuchaczy w procesie podejmowania świadomych decyzji edukacyjnych i zawodowych. Działania w zakresie doradztwa zawodowego w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych i innych formach wychowania przedszkolnego obejmują preorientację zawodową, która ma na celu wstępne zapoznanie dzieci z wybranymi zawodami oraz pobudzanie i rozwijanie ich zainteresowań i uzdolnień. Działania w zakresie doradztwa zawodowego w klasach I-VI szkół podstawowych obejmują orientację zawodową, która ma na celu zapoznanie uczniów z wybranymi zawodami, kształtowanie pozytywnych postaw wobec pracy i edukacji oraz pobudzanie, rozpoznawanie i rozwijanie ich zainteresowań i uzdolnień. Działania w zakresie doradztwa zawodowego w klasach VII i VIII szkół podstawowych oraz w szkołach ponadpodstawowych mają na celu wspieranie uczniów w procesie przygotowania ich do świadomego i samodzielnego wyboru kolejnego etapu kształcenia i zawodu, z uwzględnieniem ich zainteresowań, uzdolnień i predyspozycji zawodowych oraz informacji na temat systemu edukacji i rynku pracy. Doradztwo zawodowe jest realizowane: w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych i innych formach wychowania przedszkolnego na zajęciach edukacyjnych prowadzonych zgodnie z przyjętymi programami wychowania przedszkolnego; w klasach I-VI szkół podstawowych na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych z zakresu kształcenia ogólnego, o których mowa w art. 109 ust. 1 pkt 1 ustawy; w klasach VII i VIII szkół podstawowych oraz w szkołach ponadpodstawowych na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych z zakresu kształcenia ogólnego, a w przypadku szkół prowadzących kształcenie zawodowe również na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych z zakresu kształcenia w zawodzie, o których mowa w art. 109 ust. 1 pkt 1 ustawy; w klasach VII i VIII szkół podstawowych, w branżowych szkołach I stopnia, liceach ogólnokształcących i technikach, z wyjątkiem szkół dla dorosłych, na zajęciach z zakresu doradztwa zawodowego, o których mowa w art. 109 ust. 1 pkt 7 ustawy; w szkołach i placówkach, o których mowa w art. 2 pkt 4 ustawy, na zajęciach związanych z wyborem kierunku kształcenia i zawodu prowadzonych w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 5 ustawy; w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych, z wyjątkiem szkół policealnych i szkół dla dorosłych, na zajęciach z nauczycielem wychowawcą opiekującym się oddziałem; w przedszkolach, szkołach podstawowych i ponadpodstawowych w ramach wizyt zawodoznawczych, które mają na celu poznanie przez dzieci, uczniów i słuchaczy środowiska pracy w wybranych zawodach, organizowanych u pracodawców, w szkołach prowadzących kształcenie zawodowe lub w placówkach, o których mowa w art. 2 pkt 4 ustawy. Treści programowe z zakresu doradztwa zawodowego dla: przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych i innych form wychowania przedszkolnego - określa załącznik nr 1 do rozporządzenia; klas I-VI szkół podstawowych - określa załącznik nr 2 do rozporządzenia; klas VII i VIII szkół podstawowych - określa załącznik nr 3 do rozporządzenia; branżowych szkół I stopnia - określa załącznik nr 4 do rozporządzenia; liceów ogólnokształcących - określa załącznik nr 5 do rozporządzenia; techników - określa załącznik nr 6 do rozporządzenia; branżowych szkół II stopnia, szkół policealnych i szkół dla dorosłych - określa załącznik nr 7 do rozporządzenia. Na każdy rok szkolny w szkole opracowuje się program realizacji wewnątrzszkolnego systemu doradztwa zawodowego, o którym mowa w art. 98 ust. 1 pkt 16 ustawy. Program, o którym mowa w ust. 1, określa: działania związane z realizacją doradztwa zawodowego, w tym: tematykę działań, z uwzględnieniem treści programowych, o których mowa w § 4 odpowiednio pkt 2-7, oraz oddziałów, których dotyczą te działania, metody i formy realizacji działań, z uwzględnieniem udziału rodziców w tych działaniach, w szczególności przez organizację spotkań z rodzicami, z wyjątkiem szkół policealnych i szkół dla dorosłych, terminy realizacji działań, osoby odpowiedzialne za realizację poszczególnych działań, podmioty, z którymi szkoła współpracuje przy realizacji działań, w tym podmioty o których mowa w § 9 - z uwzględnieniem odpowiednio potrzeb uczniów, słuchaczy i rodziców oraz lokalnych lub regionalnych działań związanych z doradztwem zawodowym. Program, o którym mowa w ust. 1, opracowuje doradca zawodowy albo inny nauczyciel lub nauczyciele odpowiedzialni za realizację doradztwa zawodowego w szkole, wyznaczeni przez dyrektora szkoły. Dyrektor szkoły, w terminie do dnia 30 września każdego roku szkolnego, po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej, zatwierdza program, o którym mowa w ust. 1. Do zadań doradcy zawodowego należy w szczególności: systematyczne diagnozowanie zapotrzebowania uczniów i słuchaczy na działania związane z realizacją doradztwa zawodowego; prowadzenie zajęć z zakresu doradztwa zawodowego, o których mowa w art. 109 ust. 1 pkt 7 ustawy; opracowywanie we współpracy z innymi nauczycielami, w tym nauczycielami wychowawcami opiekującymi się oddziałami, psychologami lub pedagogami, programu, o którym mowa w § 5 ust. 1, oraz koordynacja jego realizacji; wspieranie nauczycieli, w tym nauczycieli wychowawców opiekujących się oddziałami, psychologów lub pedagogów, w zakresie realizacji działań określonych w programie, o którym mowa w § 5 ust. 1; koordynowanie działalności informacyjno-doradczej realizowanej przez szkołę, w tym gromadzenie, aktualizacja i udostępnianie informacji edukacyjnych i zawodowych właściwych dla danego poziomu kształcenia. W przypadku braku doradcy zawodowego zadania, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 3-5, realizuje wskazany przez dyrektora szkoły nauczyciel, w tym nauczyciel wychowawca opiekujący się oddziałem, pedagog lub psycholog. Zadania doradcy zawodowego realizowane w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej określają przepisy wydane na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 5 ustawy. Doradztwo zawodowe na zajęciach, o których mowa w § 3 pkt 1-3, realizują nauczyciele prowadzący te zajęcia. Zajęcia z zakresu doradztwa zawodowego, o których mowa w art. 109 ust. 1 pkt 7 ustawy, prowadzą doradcy zawodowi posiadający kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela doradcy zawodowego. Doradztwo zawodowe na zajęciach, o których mowa w § 3 pkt 5, realizują doradcy zawodowi, pedagodzy, psycholodzy lub inni nauczyciele, prowadzący te zajęcia. Informacja o udziale ucznia w zajęciach z zakresu doradztwa zawodowego, o których mowa w art. 109 ust. 1 pkt 7 ustawy, nie jest umieszczana na świadectwie szkolnym promocyjnym i świadectwie ukończenia szkoły. Przy organizacji i realizacji doradztwa zawodowego jednostki organizacyjne, o których mowa w § 2, mogą współpracować w szczególności z pracodawcami, placówkami, o których mowa w art. 2 pkt 4 ustawy, szkołami prowadzącymi kształcenie zawodowe, poradniami psychologiczno-pedagogicznymi, placówkami doskonalenia nauczycieli lub instytucjami rynku pracy. W przypadku braku w szkole doradcy zawodowego, o którym mowa w § 7 ust. 2, do roku szkolnego 2021/2022 włącznie, dyrektor szkoły może powierzyć prowadzenie zajęć z zakresu doradztwa zawodowego, o których mowa w art. 109 ust. 1 pkt 7 ustawy, innemu nauczycielowi lub osobie, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy. W roku szkolnym 2018/2019 dyrektor szkoły zatwierdza program, o którym mowa w § 5 ust. 1, w terminie do dnia 31 października 2018 r. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 września 2018 r. Poznanie siebie Dziecko: 1 określa, co lubi robić; 2 podaje przykłady różnych zainteresowań; 3 określa, co robi dobrze; 4 podejmuje działania i opisuje, co z nich wyniknęło dla niego i dla innych. Świat zawodów i rynek pracy Dziecko: 1 odgrywa różne role zawodowe w zabawie; 2 podaje nazwy zawodów wykonywanych przez osoby w jego najbliższym otoczeniu i nazwy tych zawodów, które wzbudziły jego zainteresowanie, oraz identyfikuje i opisuje czynności zawodowe wykonywane przez te osoby; 3 wskazuje zawody zaangażowane w powstawanie produktów codziennego użytku oraz w zdarzenia, w których dziecko uczestniczy, takie jak wyjście na zakupy, koncert, pocztę; 4 podejmuje próby posługiwania się przyborami i narzędziami zgodnie z ich przeznaczeniem oraz w sposób twórczy i niekonwencjonalny; 5 opowiada o sobie w grupie rówieśniczej. Rynek edukacyjny i uczenie się przez całe życie Dziecko: 1 nazywa etapy edukacji (bez konieczności zachowania kolejności chronologicznej); 2 nazywa czynności, których lubi się uczyć. Planowanie własnego rozwoju i podejmowanie decyzji edukacyjno-zawodowych Dziecko: 1 opowiada, kim chciałoby zostać; 2 na miarę swoich możliwości planuje własne działania lub działania grupy rówieśniczej przez wskazanie pojedynczych czynności i zadań niezbędnych do realizacji celu; 3 podejmuje próby decydowania w ważnych dla niego sprawach, indywidualnie i w ramach działań grupy rówieśniczej. Treści programowe z zakresu doradztwa zawodowego dla klas I-III szkół podstawowych Poznanie siebie Uczeń: 1 opisuje swoje zainteresowania i określa, w jaki sposób może je rozwijać; 2 prezentuje swoje zainteresowania wobec innych osób; 3 podaje przykłady różnorodnych zainteresowań ludzi; 4 podaje przykłady swoich mocnych stron w różnych obszarach; 5 podejmuje działania w sytuacjach zadaniowych i opisuje, co z nich wyniknęło dla niego i dla innych. Świat zawodów i rynek pracy Uczeń: 1 odgrywa różne role zawodowe w zabawie; 2 podaje nazwy zawodów wykonywanych przez osoby w bliższym i dalszym otoczeniu oraz opisuje podstawową specyfikę pracy w wybranych zawodach; 3 opisuje, czym jest praca, i omawia jej znaczenie w życiu człowieka na wybranych przykładach; 4 omawia znaczenie zaangażowania różnych zawodów w kształt otoczenia, w którym funkcjonuje; 5 opisuje rolę zdolności i zainteresowań w wykonywaniu danego zawodu; 6 posługuje się przyborami i narzędziami zgodnie z ich przeznaczeniem oraz w sposób twórczy i niekonwencjonalny. Rynek edukacyjny i uczenie się przez całe życie Uczeń: 1 uzasadnia potrzebę uczenia się i zdobywania nowych umiejętności; 2 wskazuje treści, których lubi się uczyć; 3 wymienia różne źródła wiedzy i podejmuje próby korzystania z nich. Planowanie własnego rozwoju i podejmowanie decyzji edukacyjno-zawodowych Uczeń: 1 opowiada, kim chciałby zostać i co chciałby robić; 2 planuje swoje działania lub działania grupy, wskazując na podstawowe czynności i zadania niezbędne do realizacji celu; 3 próbuje samodzielnie podejmować decyzje w sprawach związanych bezpośrednio z jego osobą. Treści programowe z zakresu doradztwa zawodowego dla klas IV-VI szkół podstawowych Poznawanie własnych zasobów Uczeń: 1 określa własne zainteresowania i uzdolnienia oraz kompetencje; 2 wskazuje swoje mocne strony oraz możliwości ich wykorzystania w różnych dziedzinach życia; 3 podejmuje działania w sytuacjach zadaniowych i ocenia swoje działania, formułując wnioski na przyszłość; 4 prezentuje swoje zainteresowania i uzdolnienia wobec innych osób z zamiarem zaciekawienia odbiorców. Świat zawodów i rynek pracy Uczeń: 1 wymienia różne grupy zawodów i podaje przykłady zawodów charakterystycznych dla poszczególnych grup, opisuje różne ścieżki ich uzyskiwania oraz podstawową specyfikę pracy w zawodach; 2 opisuje, czym jest praca i jakie ma znaczenie w życiu człowieka; 3 podaje czynniki wpływające na wybory zawodowe; 4 posługuje się przyborami i narzędziami zgodnie z ich przeznaczeniem oraz w sposób twórczy i niekonwencjonalny; 5 wyjaśnia rolę pieniądza we współczesnym świecie i jego związek z pracą. Rynek edukacyjny i uczenie się przez całe życie Uczeń: 1 wskazuje różne sposoby zdobywania wiedzy, korzystając ze znanych mu przykładów, oraz omawia swój indywidualny sposób nauki; 2 wskazuje przedmioty szkolne, których lubi się uczyć; 3 samodzielnie dociera do informacji i korzysta z różnych źródeł wiedzy. Planowanie własnego rozwoju i podejmowanie decyzji edukacyjno-zawodowych Uczeń: 1 opowiada o swoich planach edukacyjno-zawodowych; 2 planuje swoje działania lub działania grupy, wskazując szczegółowe czynności i zadania niezbędne do realizacji celu; 3 próbuje samodzielnie podejmować decyzje w sprawach związanych bezpośrednio lub pośrednio z jego osobą. Poznawanie własnych zasobów Uczeń: 1 określa wpływ stanu zdrowia na wykonywanie zadań zawodowych; 2 rozpoznaje własne zasoby (zainteresowania, zdolności, uzdolnienia, kompetencje, predyspozycje zawodowe); 3 dokonuje syntezy przydatnych w planowaniu ścieżki edukacyjno-zawodowej informacji o sobie wynikających z autoanalizy, ocen innych osób oraz innych źródeł; 4 rozpoznaje własne ograniczenia jako wyzwania w odniesieniu do planów edukacyjno-zawodowych; 5 rozpoznaje swoje możliwości i ograniczenia w zakresie wykonywania zadań zawodowych i uwzględnia je w planowaniu ścieżki edukacyjno-zawodowej; 6 określa aspiracje i potrzeby w zakresie własnego rozwoju i możliwe sposoby ich realizacji; 7 określa własną hierarchię wartości i potrzeb. Świat zawodów i rynek pracy Uczeń: 1 wyszukuje i analizuje informacje na temat zawodów oraz charakteryzuje wybrane zawody, uwzględniając kwalifikacje wyodrębnione w zawodach oraz możliwości ich uzyskiwania; 2 porównuje własne zasoby i preferencje z wymaganiami rynku pracy i oczekiwaniami pracodawców; 3 wyjaśnia zjawiska i trendy zachodzące na współczesnym rynku pracy, z uwzględnieniem regionalnego i lokalnego rynku pracy; 4 uzasadnia znaczenie pracy w życiu człowieka; 5 analizuje znaczenie i możliwości doświadczania pracy; 6 wskazuje wartości związane z pracą i etyką zawodową; 7 dokonuje autoprezentacji. Rynek edukacyjny i uczenie się przez całe życie Uczeń: 1 analizuje oferty szkół ponadpodstawowych i szkół wyższych pod względem możliwości dalszego kształcenia, korzystając z dostępnych źródeł informacji; 2 analizuje kryteria rekrutacyjne do wybranych szkół w kontekście rozpoznania własnych zasobów; 3 charakteryzuje strukturę systemu edukacji formalnej oraz możliwości edukacji pozaformalnej i nieformalnej; 4 określa znaczenie uczenia się przez całe życie. Planowanie własnego rozwoju i podejmowanie decyzji edukacyjno-zawodowych Uczeń: 1 dokonuje wyboru dalszej ścieżki edukacyjno-zawodowej samodzielnie lub przy wsparciu doradczym; 2 określa cele i plany edukacyjno-zawodowe, uwzględniając własne zasoby; 3 identyfikuje osoby i instytucje wspomagające planowanie ścieżki edukacyjno-zawodowej i wyjaśnia, w jakich sytuacjach korzystać z ich pomocy; 4 planuje ścieżkę edukacyjno-zawodową, uwzględniając konsekwencje podjętych wyborów. Poznawanie własnych zasobów Uczeń: 1 sporządza bilans własnych zasobów na podstawie dokonanej autoanalizy („portfolio”); 2 określa obszary do rozwoju edukacyjno-zawodowego i osobistego; 3 określa wpływ stanu zdrowia na wykonywanie zadań zawodowych; 4 rozpoznaje swoje możliwości i ograniczenia w zakresie wykonywania zadań zawodowych i uwzględnia je w planowaniu ścieżki edukacyjno-zawodowej; 5 analizuje własne zasoby (zainteresowania, zdolności, uzdolnienia, kompetencje, predyspozycje zawodowe) w kontekście planowania ścieżki edukacyjno-zawodowej; 6 określa własny system wartości, w tym wartości związanych z pracą i etyką zawodową. Świat zawodów i rynek pracy Uczeń: 1 analizuje informacje o lokalnym, regionalnym, krajowym i europejskim rynku pracy oraz funkcjonujących na nim zasadach w kontekście wyborów edukacyjno-zawodowych; 2 określa zawody i stanowiska pracy, dla których bazę stanowią jego kwalifikacje, z uwzględnieniem zawodów przyszłości i zapotrzebowania rynku pracy; 3 porównuje formy zatrudnienia i możliwości funkcjonowania na rynku pracy jako pracownik, pracodawca lub osoba prowadząca działalność gospodarczą w obszarze, w którym się kształci, oraz analizuje podstawy prawa pracy, w tym rodzaje umów o pracę, sposoby ich rozwiązywania, prawa i obowiązki pracownika; 4 konfrontuje własne zasoby ze zidentyfikowanymi potrzebami i oczekiwaniami pracodawców oraz wymaganiami rynku pracy; 5 określa znaczenie i wskazuje możliwości odbycia stażu zawodowego lub zdobycia zatrudnienia z wykorzystaniem dostępnych form aktywizacji zawodowej; 6 sporządza i aktualizuje dokumenty aplikacyjne zgodnie z wymaganiami pracodawców; 7 przygotowuje się do zaprezentowania siebie i swoich kompetencji podczas rozmowy kwalifikacyjnej; 8 charakteryzuje przebieg procesu zakładania własnej działalności gospodarczej oraz instytucje wspomagające zakładanie własnej działalności gospodarczej; 9 charakteryzuje instytucje wspomagające planowanie ścieżki edukacyjno-zawodowej, w tym instytucje rynku pracy. Rynek edukacyjny i uczenie się przez całe życie Uczeń: 1 korzysta ze źródeł informacji dotyczących dalszego kształcenia i doskonalenia zawodowego formalnego, pozaformalnego i nieformalnego; 2 analizuje możliwości uzupełniania, poszerzania i uzyskiwania nowych kwalifikacji zawodowych w ramach krajowego i europejskiego systemu kwalifikacji; 3 określa korzyści wynikające z uczenia się przez całe życie w rozwoju osobistym i zawodowym; 4 analizuje możliwości kontynuowania nauki. Planowanie własnego rozwoju i podejmowanie decyzji edukacyjno-zawodowych Uczeń: 1 ustala swoje cele, zadania i działania w kontekście planowania ścieżki edukacyjno-zawodowej; 2 sporządza indywidualny plan działania - planuje różne warianty ścieżek edukacyjno-zawodowych na podstawie bilansu własnych zasobów i wartości oraz informacji na temat rynku edukacji i rynku pracy, przewidując skutki własnych decyzji; 3 dokonuje wyboru dalszej ścieżki edukacyjno-zawodowej zgodnie z posiadanymi zasobami i określonymi celami zawodowymi. Poznawanie własnych zasobów Uczeń: 1 sporządza bilans własnych zasobów na podstawie dokonanej autoanalizy („portfolio”); 2 określa obszary do rozwoju edukacyjno-zawodowego i osobistego; 3 określa wpływ stanu zdrowia na wykonywanie zadań zawodowych; 4 rozpoznaje swoje możliwości i ograniczenia w zakresie wykonywania zadań zawodowych i uwzględnia je w planowaniu ścieżki edukacyjno-zawodowej; 5 analizuje własne zasoby (zainteresowania, zdolności, uzdolnienia, kompetencje, predyspozycje zawodowe) w kontekście planowania ścieżki edukacyjno-zawodowej; 6 określa własny system wartości, w tym wartości związanych z pracą i etyką zawodową. Świat zawodów i rynek pracy Uczeń: 1 analizuje informacje o zawodach, kwalifikacjach i stanowiskach pracy oraz możliwościach ich uzyskiwania w kontekście wyborów edukacyjno-zawodowych; 2 analizuje informacje o lokalnym, regionalnym, krajowym i europejskim rynku pracy oraz funkcjonujących na nim zasadach w kontekście wyborów edukacyjno-zawodowych; 3 porównuje formy zatrudnienia i możliwości funkcjonowania na rynku pracy jako pracownik, pracodawca lub osoba prowadząca działalność gospodarczą oraz analizuje podstawy prawa pracy, w tym rodzaje umów o pracę, sposoby ich rozwiązywania, prawa i obowiązki pracownika; 4 konfrontuje własne zasoby ze zidentyfikowanymi potrzebami i oczekiwaniami pracodawców oraz wymaganiami rynku pracy; 5 określa znaczenie i wskazuje możliwości realizacji różnych form aktywizacji zawodowej; 6 sporządza i aktualizuje dokumenty aplikacyjne zgodnie z wymaganiami pracodawców; 7 przygotowuje się do zaprezentowania siebie i swoich kompetencji podczas rozmowy kwalifikacyjnej; 8 charakteryzuje przebieg procesu zakładania własnej działalności gospodarczej oraz instytucje wspomagające zakładanie własnej działalności gospodarczej; 9 charakteryzuje instytucje wspomagające planowanie ścieżki edukacyjno-zawodowej, w tym instytucje rynku pracy. Rynek edukacyjny i uczenie się przez całe życie Uczeń: 1 korzysta ze źródeł informacji dotyczących dalszego kształcenia formalnego, pozaformalnego i nieformalnego; 2 określa korzyści wynikające z uczenia się przez całe życie w rozwoju osobistym i zawodowym; 3 analizuje możliwości uzupełniania, poszerzania i uzyskiwania kwalifikacji zawodowych w ramach krajowego i europejskiego systemu kwalifikacji; wskazuje możliwości kontynuowania nauki. Planowanie własnego rozwoju i podejmowanie decyzji edukacyjno-zawodowych Uczeń: 1 ustala swoje cele, zadania i działania w kontekście planowania ścieżki edukacyjno-zawodowej; 2 sporządza indywidualny plan działania - planuje różne warianty ścieżek edukacyjno-zawodowych na podstawie bilansu własnych zasobów i wartości oraz informacji na temat rynku edukacji i rynku pracy, przewidując skutki własnych decyzji; 3 dokonuje wyboru dalszej ścieżki edukacyjno-zawodowej zgodnie z posiadanymi zasobami i określonymi celami zawodowymi. Poznanie własnych zasobów Uczeń: 1 sporządza bilans własnych zasobów na podstawie dokonanej autoanalizy („portfolio”); 2 ustala obszary do rozwoju edukacyjno-zawodowego i osobistego; 3 określa wpływ stanu zdrowia na wykonywanie zadań zawodowych; 4 rozpoznaje swoje możliwości i ograniczenia w zakresie wykonywania zadań zawodowych i uwzględnia je w planowaniu ścieżki edukacyjno-zawodowej; 5 analizuje własne zasoby (zainteresowania, zdolności, uzdolnienia, kompetencje, predyspozycje zawodowe) w kontekście planowania ścieżki edukacyjno-zawodowej; 6 określa własny system wartości, w tym wartości związanych z pracą i etyką zawodową. Świat zawodów i rynek pracy Uczeń: 1 analizuje informacje o lokalnym, regionalnym, krajowym i europejskim rynku pracy oraz funkcjonujących na nim zasadach w kontekście wyborów edukacyjno-zawodowych; 2 określa zawody i stanowiska pracy, dla których bazę stanowią jego kwalifikacje, z uwzględnieniem zawodów przyszłości i zapotrzebowania rynku pracy; 3 porównuje formy zatrudnienia i możliwości funkcjonowania na rynku pracy jako pracownik, pracodawca lub osoba prowadząca działalność gospodarczą w obszarze, w którym się kształci, oraz analizuje podstawy prawa pracy, w tym rodzaje umów o pracę, sposoby ich rozwiązywania, prawa i obowiązki pracownika; 4 konfrontuje własne zasoby ze zidentyfikowanymi potrzebami i oczekiwaniami pracodawców oraz wymaganiami rynku pracy; 5 określa znaczenie i wskazuje możliwości odbycia stażu zawodowego lub zdobycia zatrudnienia z wykorzystaniem dostępnych form aktywizacji zawodowej; 6 sporządza i aktualizuje dokumenty aplikacyjne zgodnie z wymaganiami pracodawców; 7 przygotowuje się do zaprezentowania siebie i swoich kompetencji podczas rozmowy kwalifikacyjnej; 8 charakteryzuje przebieg procesu zakładania własnej działalności gospodarczej oraz instytucje wspomagające zakładanie własnej działalności gospodarczej; 9 charakteryzuje instytucje wspomagające planowanie ścieżki edukacyjno-zawodowej, w tym instytucje rynku pracy. Rynek edukacyjny i uczenie się przez całe życie Uczeń: 1 korzysta ze źródeł informacji dotyczących dalszego kształcenia i doskonalenia zawodowego formalnego, pozaformalnego i nieformalnego; 2 analizuje możliwości uzupełniania, poszerzania i uzyskiwania nowych kwalifikacji zawodowych w ramach krajowego i europejskiego systemu kwalifikacji; 3 określa korzyści wynikające z uczenia się przez całe życie w rozwoju osobistym i zawodowym; 4 analizuje możliwości kontynuowania nauki. Planowanie własnego rozwoju i podejmowanie decyzji edukacyjno-zawodowych Uczeń: 1 ustala swoje cele, zadania i działania w kontekście planowania ścieżki edukacyjno-zawodowej; 2 sporządza indywidualny plan działania - planuje różne warianty ścieżek edukacyjno-zawodowych na podstawie bilansu własnych zasobów i wartości oraz informacji na temat rynku edukacji i rynku pracy, przewidując skutki własnych decyzji; 3 dokonuje wyboru dalszej ścieżki edukacyjno-zawodowej zgodnie z posiadanymi zasobami i określonymi celami zawodowymi. Poznawanie własnych zasobów Uczeń/Słuchacz: 1 weryfikuje własne zasoby (zainteresowania, zdolności, uzdolnienia, kompetencje, predyspozycje zawodowe) w kontekście planowania ścieżki edukacyjno-zawodowej; 2 sporządza bilans systemu wartości, w tym wartości związanych z pracą i etyką zawodową; 3 sporządza bilans własnych zasobów na podstawie dokonanej autoanalizy („portfolio”); 4 ustala obszary do rozwoju edukacyjno-zawodowego i osobistego; 5 określa wpływ stanu zdrowia na wykonywanie zadań zawodowych; 6 rozpoznaje swoje możliwości i ograniczenia w zakresie wykonywania zadań zawodowych i uwzględnia je w planowaniu ścieżki edukacyjno-zawodowej. Świat zawodów i rynek pracy Uczeń/Słuchacz: 1 określa zawody i stanowiska pracy, dla których bazę stanowią jego kwalifikacje, z uwzględnieniem zawodów przyszłości i zapotrzebowania rynku pracy; 2 analizuje podstawy prawa pracy, w tym rodzaje umów o pracę, sposoby ich rozwiązywania, prawa i obowiązki pracownika; 3 identyfikuje i analizuje informacje o lokalnym, regionalnym, krajowym i europejskim rynku pracy; 4 identyfikuje potrzeby i oczekiwania pracodawców, analizuje oferty pracy pod kątem własnych zasobów; 5 wskazuje metody poszukiwania pracy oraz możliwości zdobycia doświadczenia zawodowego; 6 samodzielnie sporządza i aktualizuje dokumenty aplikacyjne zgodnie z wymaganiami pracodawców; 7 samodzielnie przygotowuje się do zaprezentowania siebie i swoich kompetencji podczas rozmowy kwalifikacyjnej; 8 charakteryzuje przebieg procesu zakładania własnej działalności gospodarczej oraz instytucje wspomagające zakładanie własnej działalności gospodarczej; 9 charakteryzuje instytucje wspomagające planowanie ścieżki edukacyjno-zawodowej, w tym instytucje rynku pracy. Rynek edukacyjny i uczenie się przez całe życie Uczeń/Słuchacz: 1 korzysta ze źródeł informacji dotyczących dalszego kształcenia i doskonalenia zawodowego formalnego, pozaformalnego i nieformalnego; 2 określa własne potrzeby szkoleniowe; 3 rozpoznaje i analizuje możliwości doskonalenia zawodowego, przekwalifikowania i dokształcania; 4 określa korzyści wynikające z uczenia się przez całe życie w rozwoju osobistym i zawodowym. Planowanie własnego rozwoju i podejmowanie decyzji zawodowych Uczeń/Słuchacz: 1 ustala swoje cele, zadania i działania w kontekście planowania ścieżki edukacyjno-zawodowej; 2 sporządza indywidualny plan działania - planuje różne warianty ścieżek edukacyjno-zawodowych na podstawie bilansu własnych zasobów i wartości oraz informacji na temat rynku edukacji i rynku pracy, przewidując skutki własnych decyzji; 3 samodzielnie podejmuje decyzje dotyczące dalszej edukacji lub zatrudnienia.