Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 marca 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie spisu wyborców

Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracjiz dnia 25 marca 2021 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie spisu wyborców 1)Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji kieruje działem administracji rządowej - sprawy wewnętrzne, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 listopada 2019 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (Dz. U. poz. 2264). Spis treści Treść obwieszczenia 1. 2.

§ 2. Załącznik - Tekst jednolity rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 29 grudnia 2014 r. w sprawie spisu wyborców1)Obecnie działem administracji rządowej - sprawy wewnętrzne kieruje Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 listopada 2019 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (Dz. U. poz. 2264). Rozdział 1 Przepisy ogólne

§ 1. 1) a) b) c) d) e) f) 2)

§ 2. 1) 2) 3) 4) Rozdział 2 Sposób sporządzenia spisu wyborców

§ 3. 1. 2. 3. 4. 5. 6.

§ 4. 1. 2. 3.

§ 5. 1. 2. 3. 4.

§ 6. 1. 2. 1) 2) 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.

§ 7.

§ 8.

§ 9. 1. 1) 2) 2. Rozdział 3 Aktualizowanie spisu wyborców

§ 10. 1. 2.

§ 11. 1. 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 2. 1) 2) 3) 4) 5) 3.

§ 12. 12)W brzmieniu ustalonym przez § 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 kwietnia 2019 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie spisu wyborców (Dz. U. poz. 727), które weszło w życie z dniem 3 maja 2019 r.. 2. 3.

§ 13. 1. 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) 2. 3. 4.

§ 14. 1. 2. 3. Rozdział 4 Udostępnianie spisu wyborców

§ 15. 1. 2.

§ 16. Rozdział 5 Wzór zaświadczenia o prawie do głosowania oraz sposób jego wydawania i ewidencjonowania

§ 17. 1. 2. 3. 4. 5.

§ 18. 1. 2. 3.

§ 19.

§ 20. 1. 2. 3. 4. 5. 6.

§ 21. 1) 2) 3) 4) Rozdział 6 Przepis końcowy

§ 22. Załącznik nr 1 - Część A spisu wyborców (wzór) Załącznik nr 2 - Część B spisu wyborców (wzór) Załącznik nr 3 - Wykaz wyborców przebywających w podmiocie leczniczym, domu pomocy społecznej, zakładzie karnym i areszcie śledczym, oddziale zewnętrznym takiego zakładu i aresztu, domu studenckim, zespole domów studenckich, w których utworzono obwody głosowania (wzór) Załącznik nr 4 - Wykaz wyborców, którzy opuścili podmiot leczniczy, dom pomocy społecznej, zakład karny, areszt śledczy, oddział zewnętrzny takiego zakładu albo aresztu, dom studencki, zespół domów studenckich, w których utworzono obwody głosowania (wzór) Załącznik nr 5 - Zawiadomienie o wpisaniu lub dopisaniu wyborcy do spisu wyborców w innym obwodzie głosowania (wzór) Załącznik nr 6 - Wniosek o udostępnienie spisu wyborców (wzór) Załącznik nr 7 - Zaświadczenie o prawie do głosowania (wzór) Na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1461) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 29 grudnia 2014 r. w sprawie spisu wyborców (Dz. U. z 2015 r. poz. 5), z uwzględnieniem zmiany wprowadzonej rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 kwietnia 2019 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie spisu wyborców (Dz. U. poz. 727). Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity rozporządzenia nie obejmuje § 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 kwietnia 2019 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie spisu wyborców (Dz. U. poz. 727), który stanowi: Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Na podstawie art. 33 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1319) zarządza się, co następuje: Rozporządzenie określa: sposób sporządzenia i udostępniania spisu wyborców, w tym ustalając: wzór spisu wyborców, metody aktualizacji spisu wyborców, wzór wniosku o udostępnienie spisu wyborców, wzory wykazów wyborców przebywających w podmiocie leczniczym, domu pomocy społecznej, zakładzie karnym i areszcie śledczym, oddziale zewnętrznym takiego zakładu i aresztu, domu studenckim, zespole domów studenckich, w których utworzono obwody głosowania, wzory wykazów wyborców, którzy opuścili podmiot leczniczy, dom pomocy społecznej, zakład karny, areszt śledczy, oddział zewnętrzny takiego zakładu albo aresztu, dom studencki, zespół domów studenckich, w których utworzono obwody głosowania, wzór zawiadomienia o dopisaniu lub o wpisaniu wyborcy do spisu wyborców w innym obwodzie głosowania; wzór zaświadczenia o prawie do głosowania oraz sposób wydawania i ewidencjonowania tych zaświadczeń. Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o: Kodeksie wyborczym - należy przez to rozumieć ustawę z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy; zakładzie - należy przez to rozumieć podmiot leczniczy, dom pomocy społecznej, zakład karny i areszt śledczy oraz oddział zewnętrzny takiego zakładu i aresztu, a także dom studencki oraz zespół domów studenckich, w których utworzono obwód głosowania; kierującym zakładem - należy przez to rozumieć dyrektora podmiotu leczniczego albo dyrektora lub kierownika domu pomocy społecznej, zakładu karnego, aresztu śledczego, a także domu studenckiego oraz zespołu domów studenckich, w których utworzono obwód głosowania; wójcie - należy przez to rozumieć także burmistrza lub prezydenta miasta. Spis wyborców sporządza się w urzędzie gminy na podstawie stałego rejestru wyborców w gminie. W wyborach do Parlamentu Europejskiego część A spisu obejmuje wyborców będących obywatelami polskimi, z wyjątkiem wyborców, którzy zgłosili chęć głosowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego przeprowadzanych przez inne państwo członkowskie Unii Europejskiej. W przypadkach, o których mowa w art. 29 § 2 i art. 30 § 2 Kodeksu wyborczego, przy nazwiskach osób, które nie zamieszkują stale na obszarze danej gminy, ale stale zamieszkują na obszarze powiatu lub województwa, na którego terenie położona jest ta gmina, w spisie wyborców w rubryce „Uwagi” zamieszcza się odpowiednio adnotację: „Tylko wybory do rady powiatu i sejmiku województwa” lub „Tylko wybory do sejmiku województwa”. W gminie, w której do rejestru wyborców nie wpisano obywateli Unii Europejskiej niebędących obywatelami polskimi, części B spisu nie sporządza się. Wzór części A spisu wyborców stanowi załącznik nr 1 do rozporządzenia. Wzór części B spisu wyborców stanowi załącznik nr 2 do rozporządzenia. Spis wyborców sporządza się w systemie informatycznym umożliwiającym wydruk tego spisu. Wydruku spisu wyborców dokonuje się nie później niż na dwa dni przed dniem wyborów. Zmiany dokonane w spisie po jego wydrukowaniu wprowadza się również do systemu informatycznego. Spis wyborców w gminie mającej status miasta sporządza się według ulic wymienionych w porządku alfabetycznym, w obrębie ulic - według kolejnych numerów domów, a w obrębie domów - według kolejnych numerów mieszkań. Spis wyborców w gminie innej niż określona w ust. 1 sporządza się według poszczególnych miejscowości wymienionych w porządku alfabetycznym, a w obrębie miejscowości - według kolejnych numerów domów i mieszkań; jeżeli w miejscowości są ulice - także według ulic wymienionych w porządku alfabetycznym oraz kolejnych numerów domów i mieszkań. W wyborach do rad gmin spis wyborców sporządza się z uwzględnieniem podziału gminy na okręgi wyborcze utworzone dla wyboru rady tej gminy. Przepisy ust. 1-3 stosuje się do części A i B spisu wyborców. Spis wyborców dla obwodu utworzonego w zakładzie sporządza się w kolejności alfabetycznej nazwisk wyborców, na podstawie wykazu osób, które będą przebywać w zakładzie w dniu wyborów. W wyborach do Parlamentu Europejskiego i wyborach do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego oraz wójtów wykaz osób, o którym mowa w ust. 1, sporządza się odrębnie dla obywateli polskich i obywateli Unii Europejskiej niebędących obywatelami polskimi, którzy: stale zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - w przypadku wyborów do Parlamentu Europejskiego; stale zamieszkują na obszarze danej jednostki samorządu terytorialnego, dla wyboru organu której przeprowadzane są wybory - w przypadku wyborów do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego oraz w wyborach wójtów. Wykaz osób, które będą przebywać w zakładzie w dniu wyborów, sporządza osoba kierująca zakładem, w którym utworzono obwód głosowania, i przekazuje właściwemu miejscowo ze względu na siedzibę jednostki urzędowi gminy najpóźniej w 5. dniu przed dniem wyborów. W odniesieniu do oddziału zewnętrznego zakładu karnego lub aresztu śledczego zadania kierującego zakładem wykonuje dyrektor tego zakładu lub aresztu. Kierujący zakładem, w którym utworzono obwód głosowania, powiadamia osoby objęte wykazem, że zostaną skreślone ze spisu wyborców w miejscu stałego zamieszkania i będą mogły głosować w wyborach wyłącznie w obwodzie głosowania utworzonym w zakładzie, a w innym obwodzie głosowania - po uprzednim uzyskaniu zaświadczenia o prawie do głosowania z urzędu gminy, na której terenie położony jest zakład. W przypadku konieczności dopisania do spisu wyborców, o którym mowa w ust. 1, osób przybyłych do zakładu po sporządzeniu wykazu, ale nie później niż na 2 dni przed dniem wyborów, kierujący tym zakładem niezwłocznie przekazuje właściwemu urzędowi gminy dodatkowy wykaz tych wyborców. Przepisy ust. 2 oraz 4 i 5 stosuje się odpowiednio. W przypadku konieczności skreślenia ze spisu wyborców, o którym mowa w ust. 1, wyborców stale zamieszkałych w gminie, na której obszarze znajduje się zakład, którzy po sporządzeniu wykazu wyborców opuścili ten zakład, kierujący tym zakładem niezwłocznie przekazuje właściwemu urzędowi gminy wykaz tych wyborców. Przepisy ust. 2 oraz 4 i 5 stosuje się odpowiednio. Wzór wykazu, o którym mowa w ust. 1, stanowi załącznik nr 3 do rozporządzenia. Wzór wykazu wyborców, którzy opuścili podmiot leczniczy, dom pomocy społecznej, zakład karny, areszt śledczy, oddział zewnętrzny takiego zakładu albo aresztu, dom studencki, zespół domów studenckich, o którym mowa w ust. 7, stanowi załącznik nr 4 do rozporządzenia. Spis wyborców, o którym mowa w § 6 ust. 1, sporządza się i drukuje najpóźniej w 2. dniu przed dniem wyborów. W spisie wyborców odnotowuje się fakt cofnięcia lub wygaśnięcia pełnomocnictwa do głosowania w rubryce „Uwagi” na obydwu egzemplarzach spisu wyborców. Jeżeli głosowanie w wyborach przeprowadza się w ciągu dwóch dni: sporządza się spis dodatkowy, w którym wpisuje się osoby kończące 18 lat w drugim dniu głosowania; spis opatruje się w prawym górnym rogu oznaczeniem: „Spis dodatkowy”; kierujący zakładem w sporządzanym wykazie osób, o którym mowa w § 6 ust. 1, osoby kończące 18 lat w drugim dniu głosowania wpisuje na odrębny arkusz wykazu opatrzony w prawym górnym rogu oznaczeniem: „Do spisu dodatkowego”. Do sporządzania spisu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, i wykazu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, przepisy § 3-5 i 7 stosuje się odpowiednio. Spis wyborców jest aktualizowany odpowiednio w częściach A i B do dnia przekazania go przewodniczącym właściwych obwodowych komisji wyborczych, przez dopisanie wyborcy do spisu wyborców lub skreślenie go ze spisu wyborców - stosownie do okoliczności. W przypadku dopisania wyborcy do spisu wyborców po jego wydrukowaniu, drukuje się w dwóch egzemplarzach dodatkowy formularz spisu obejmujący dopisanych wyborców. Do aktualizacji spisu wyborców przepisy § 3 i 4 stosuje się odpowiednio. Po sporządzeniu spisu wyborców w części A spisu dopisuje się osoby, które: zostały wpisane do rejestru wyborców po sporządzeniu spisu wyborców; złożyły wniosek o dopisanie do spisu wyborców na podstawie art. 28 § 1 i 4 Kodeksu wyborczego; złożyły wniosek o dopisanie do spisu wyborców na podstawie art. 30 § 1 i 3 Kodeksu wyborczego; przybyły do zakładu i zostały objęte dodatkowym wykazem, o którym mowa w § 6 ust. 6 lub § 9 ust. 1 pkt 2; opuściły zakład i na podstawie wykazu, o którym mowa w § 6 ust. 7, zostały skreślone ze spisu wyborców sporządzonego dla obwodu głosowania utworzonego w zakładzie; zostały pominięte w rejestrze wyborców lub w spisie wyborców, jeżeli reklamacja w sprawie ich wpisania została uwzględniona przez wójta lub właściwy sąd rejonowy; zostały pominięte w spisie wyborców w wyniku oczywistej omyłki. Po sporządzeniu spisu wyborców w części B spisu dopisuje się obywateli Unii Europejskiej w przypadkach, o których mowa w ust. 1: pkt 1; pkt 2 i 4, pod warunkiem wskazania przez wyborcę gminy, w której został on wpisany do rejestru wyborców - w wyborach do Parlamentu Europejskiego; pkt 2, pod warunkiem, że wyborca jest ujęty w rejestrze wyborców danej gminy - w wyborach do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego oraz w wyborach wójtów; pkt 4, pod warunkiem, że wyborca jest ujęty w rejestrze wyborców gminy na obszarze danej jednostki samorządu terytorialnego lub gminy, w której przeprowadzone będą wybory wójta - w wyborach do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego oraz w wyborach wójtów; pkt 5-7. W przypadku dopisania wyborcy do spisu wyborców po jego sporządzeniu, w spisie w rubryce „Uwagi” zamieszcza się adnotację określającą przyczynę dopisania. Stosownie do okoliczności wpisuje się „wpis do rejestru wyborców”, „art. 28 § 1 Kodeksu wyborczego”, „art. 28 § 4 Kodeksu wyborczego”, „art. 30 § 1 Kodeksu wyborczego”, „art. 30 § 3 Kodeksu wyborczego”, „przybycie do zakładu”, „opuszczenie zakładu”, „reklamacja”, „omyłka”. O wpisaniu osób, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2-4, do spisu w części A lub dopisaniu ich do spisu w części A zawiadamia się odpowiednio urząd gminy właściwy ze względu na miejsce stałego zamieszkania tych osób lub miejsce ostatniego ich zameldowania na pobyt stały, a w przypadku osób stale zamieszkałych za granicą ‒ konsula właściwego ze względu na miejsce ich stałego zamieszkania za granicą. O wpisaniu osób, o których mowa w § 11 ust. 2 w związku z § 11 ust. 1 pkt 2-4, do spisu w części B lub dopisaniu ich do spisu w części B zawiadamia się urząd gminy, w którym osoby te zostały wpisane do rejestru wyborców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wzór zawiadomienia, o którym mowa w ust. 1 i 2, stanowi załącznik nr 5 do rozporządzenia. Ze spisu wyborców skreśla się osoby: skreślone z rejestru wyborców; wobec których wójt wydał decyzję, albo właściwy sąd rejonowy - postanowienie, o skreśleniu ze spisu wyborców w wyniku reklamacji; umieszczone w spisie wyborców w wyniku oczywistej omyłki; niemające prawa wybierania w rozumieniu art. 10 § 2 Kodeksu wyborczego; w odniesieniu do których otrzymano urzędowe zawiadomienie o wpisaniu do rejestru wyborców lub o wpisaniu do spisu wyborców w innym obwodzie głosowania; wpisane do spisu wyborców w innym obwodzie głosowania na obszarze gminy; którym wydano zaświadczenie o prawie do głosowania, o którym mowa w art. 32 § 1 Kodeksu wyborczego; które zgłosiły chęć głosowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego przeprowadzanych przez inne państwo członkowskie Unii Europejskiej - w przypadku wyborów do Parlamentu Europejskiego. W przypadku skreślenia wyborcy ze spisu wyborców w rubryce „Uwagi” zamieszcza się adnotację określającą przyczynę skreślenia. Stosownie do okoliczności wpisuje się: „skreślenie z rejestru wyborców”, „reklamacja”, „omyłka”, „zawiadomienie - art. 10 § 2 Kodeksu wyborczego”, „§ 13 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia w sprawie spisu wyborców”, „zawiadomienie o wpisaniu lub dopisaniu do spisu”, „zaświadczenie”, „UE - § 3 ust. 2 rozporządzenia w sprawie spisu wyborców” lub „opuszczenie zakładu”. Skreśleń, o których mowa w ust. 1, dokonuje się na obydwu egzemplarzach spisu wyborców. Przepisy ust. 1-3 stosuje się odpowiednio do dodatkowego spisu wyborców, o którym mowa w § 9 ust. 1 pkt 1. W wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej i wyborach wójtów, w których przeprowadza się głosowanie ponowne, w okresie między dniem pierwszego głosowania a dniem ponownego głosowania, spis wyborców jest aktualizowany w sposób określony w § 10-13. Adnotacje, o których mowa w § 11 ust. 3 i § 13 ust. 2, uzupełnia się o wyrazy „ponowne głosowanie”. Najpóźniej na dwa dni przed głosowaniem ponownym drukuje się, w dwóch egzemplarzach, spis wyborców, który będzie służył do przeprowadzenia tego głosowania. Udostępnienie spisu wyborców następuje na pisemny wniosek wyborcy. Wzór wniosku, o którym mowa w ust. 1, stanowi załącznik nr 6 do rozporządzenia. Udostępnianie spisu wyborców do wglądu następuje przez udzielenie informacji, że osoba wskazana we wniosku jest ujęta w spisie wyborców lub nie figuruje w spisie, w tym również z powodu skreślenia ze spisu, albo że dane wpisane we wniosku różnią się od danych osoby wpisanej do spisu wyborców. Na żądanie wnioskodawcy udzielona informacja jest potwierdzana na piśmie. Zaświadczenie o prawie do głosowania wydaje urząd gminy, który sporządził spis wyborców. Zaświadczenie przed wydaniem opatruje się numerem, zabezpiecza poprzez naklejenie znaku holograficznego i wpisuje do ewidencji wydanych zaświadczeń o prawie do głosowania. W wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej wyborca zmieniający miejsce pobytu przed dniem wyborów otrzymuje na swoje żądanie dwa zaświadczenia o prawie do głosowania: jedno z oznaczeniem prawa do głosowania w dniu pierwszego głosowania oraz drugie z oznaczeniem prawa do głosowania w dniu ponownego głosowania. W wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej wyborca zmieniający miejsce pobytu po dniu pierwszego głosowania, a przed ponownym głosowaniem, otrzymuje na swoje żądanie zaświadczenie o prawie do głosowania z oznaczeniem prawa do głosowania w dniu ponownego głosowania. Przed sporządzeniem spisu wyborców zaświadczenia, o których mowa w ust. 1 i 2, urząd gminy wydaje na podstawie rejestru wyborców. Wyborcy, który otrzymał takie zaświadczenie, nie umieszcza się w spisie wyborców. Wzór zaświadczenia, o którym mowa w ust. 1, stanowi załącznik nr 7 do rozporządzenia. Zaświadczenie o prawie do głosowania wyborca odbiera za pokwitowaniem osobiście albo przez upoważnioną pisemnie osobę. W upoważnieniu wskazuje się imię (imiona) i nazwisko oraz numer PESEL wyborcy będącego obywatelem polskim. W przypadku gdy upoważnienie dotyczy wyborcy - obywatela Unii Europejskiej niebędącego obywatelem polskim, wskazuje się w nim jego imię (imiona) i nazwisko oraz numer paszportu albo nazwę i numer innego dokumentu tożsamości. Zaświadczenia o prawie do głosowania urząd gminy wydaje do chwili przekazania spisu wyborców przewodniczącemu właściwej obwodowej komisji wyborczej. Ewidencję wydanych zaświadczeń o prawie do głosowania prowadzi urząd gminy. Informacja o wydaniu zaświadczenia jest rejestrowana przez wskazanie numeru zaświadczenia, daty jego wydania, imienia (imion) i nazwiska oraz numeru PESEL wyborcy. W przypadku wydania zaświadczenia osobie upoważnionej, rejestracji podlegają również imię (imiona) i nazwisko oraz numer PESEL upoważnionej osoby. W przypadku obywatela Unii Europejskiej niebędącego obywatelem polskim rejestruje się dane o obywatelstwie, numer paszportu lub nazwę i numer innego dokumentu tożsamości. Ewidencję wydanych zaświadczeń urząd gminy może prowadzić w postaci papierowej lub w systemie informatycznym. Ewidencja wydanych zaświadczeń prowadzona w postaci papierowej oraz upoważnienia do odbioru zaświadczeń o prawie do głosowania stanowią dokumenty z wyborów. Znak holograficzny, o którym mowa w § 17 ust. 1, zawiera litery: PLT - w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, SNT - w wyborach uzupełniających do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, PRP - w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, PE - w wyborach do Parlamentu Europejskiego - oraz oznaczenie roku, w którym są przeprowadzane dane wybory. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia3)Rozporządzenie zostało ogłoszone w dniu 5 stycznia 2015 r..4)Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 lipca 2011 r. w sprawie spisu wyborców (Dz. U. poz. 942 oraz z 2014 r. poz. 931), które zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy - Kodeks wyborczy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1072) utraciło moc z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia. patrz oryginał patrz oryginał patrz oryginał patrz oryginał patrz oryginał patrz oryginał patrz oryginał