ORDONNANCE N0 61/108 DU 2 AVRIL 1950, MODIFIANT LE REGLEMENT SUR LES INSTALLATIONS ELECTRIQUES, ANNEXE A L’ORDONNANCE N° 147BIS/A.E. DU 29 DECEMBRE 19.3, MODIFIE PAR L’ORDONNANCE N0142, A. DU 20 OCTOBRE 1938, ET ANNULANT DES, ORDONNANCES N° 61/302 DU 22 AOUT 1950 ET N0 61/374 DU 27 OCTOBRE 1950

Article 1. Besluit : Artikel 1. Les ordonnances nos 61/302 du 22 aout 1950 et 61/374 du 27 octobre 1950 sont abrogees. De ordonnantien nrs. 61/302 van 22 Augustus 1950 en 61/374 van 27 October 1950 worden ingetrokken.

Article 2. Artikel 2. L’article 5 du reglement annexe a l’ordonnance n° 147bis/A.E. du 29 decembre 1933 est remplace par le nouvel article 5 ci-apres. On designe sous le nom de mise a la terre, une connexion permanente de bonne conductibilite avec le sol, comprenant un conducteur connects de maniere efficace et durable sans interposition de surete fusible ni d’interrupteur, avec une ou plusieurs pieces metalliques offrant avec le sol une surface developpee de contact d’au moins un demi metre carre. Cette surface sera augmentee, sans toutefois devoir depasser un metre carre, lorsque la conductibilite du sol est mauvaise a l’endroit de Artikel 5 van het reglement gevoegd bij ordon­ nantie nr. 147bis/E.Z. van 29 December 1933 wordt door volgend nieuw artikel 5 vervangen : Onder aardverbinding verstaat men, een vaste goed geleidende verbinding met de aarde, be- staande uit een draad die op doelmatige en duur- zame wijze zonder tussengeplaatste smeltzekering noch schakelaar verbonden is met een of ver- scheidene metalen stukken, die met de aarde een ontwikkeld contactvlak vormen van ten minste een halve vierkante meter. Deze oppervlakte zal wor­ den vergroot, zonder nochtans een vierkante meter te mogen overtreffen, wanneer op de plaats der 750 — la prise de terre. La resistance de la prise de terre ne peut etre superieure de 10 ohms. Il est interdit de se servir comme prise de terre des canalisations de gaz ou de combustible liquide. Dans les cas prevus aux articles 51, 5Ibis et 55ter du present reglement et en basse tension seulement, le Gouverneur de Province peut autoriser, dans les lieux et dans les cas qu’il designe, le remplace- ment des pieces metalliques en contact avec le sol, dont question ci-dessus, par : soit les cana­ lisations souterraines des distributions d’eau, soit 1 arrivee du neutre mis a la terre du reseau de distribution, soit la combinaison de ces deux ele­ ments. Dans le cas ou il n’existe pas de neutre mis a la terre mais bien un pole mis a la terre, ce dernier peut remplacer le neutre dans l’application de la presente disposition. Le conducteur de terre doit etre en cuivre et avoir une section d’au moins 16 mm2. Pour les installations a basse tension, cette section peut etre reduite a 7 mm2 sauf pour la mise a la terre du neutre des transformateurs ou la section du con­ ducteur doit etre de 16 mm2 au moins, meme en basse tension. aarding de grond slecht geleidend is. De weer- stand van de aardverbinding mag niet meer dan 10 ohm bedragen. Het is verboden de gasleidingen of leidingen van vloeibare brandstoffen als verbinding te ge- bruiken. In de bij de artikelen 51, 5Ibis en 55ter van dit reglement voorziene gevallen en enkel voor laag- spanning, kan de Provinciale Gouverneur, in de plaatsen en gevallen welke hij aanwijst, toelaten voornoemde metalen stukken welke een contact- vlak vormen met de aarde, te vervangen hetzij door de ondergrondse waterleidingen, hetzij door de geaarde nulleider van het verdelingsnet, hetzij door een combinatie van deze twee elementen. Indien er geen geaarde nulleider doch wel een geaarde pool bestaat, mag deze laatste, voor de toepassing van deze bepaling, de nulleider ver­ vangen. De aardgeleider moet van koper zijn en een doorsnede hebben van ten minste 16 mm2. Voor laagspanningsinstallaties mag deze doorsnede op 7 mm2 worden gebracht, behalve voor het aarden van de nulleider van transformatoren, waar de doorsnede van de geleider, zelfs voor laagspan- ning, ten minste 16 mm2 moet zijn.

Article 3. Artikel 3. L’article 51 du reglement annexe a l’ordonnance n° 147bis/A.E. du 29 decembre 1933 est complete par les dispositions suivantes : Artikel 51 van het reglement gevoegd bij or- donnantie nr. 147bis/E.Z. van 29 December 1933 wordt met volgende bepaling aangevuld : Dans les locaux ouverts et dans les locaux ordi- naires du service electrique, les conducteurs appa- rents nus sont interdits, sauf s’il s’agit de lignes de contact alimentant des recepteurs mobiles. De telles lignes ne peuvent se trouver dans des locaux humides, mouilles ou impregnes de liquides con­ ducteurs ou contenant des explosifs, des poussieres inflammables ou des vapeurs corrosives, ou dans des locaux affectes aux batteries d’accumulateurs, ou contenant des liquides, vapeurs ou gaz inflam­ mables. Dans les locaux ou elles sont tolerees, ces lignes doivent se trouver au moins a 2 m 50 en basse tension et a 5 m en moyenne tension au dessus du sol ou des planchers de travail ou de leurs moyens d’acces dans les etablissements industriels. Chaque ligne de contact doit pouvoir etre mise hors tension individuellement sur toute son eten- due au moyen d’un interrupteur. In de open en gewone lokalen van de electrici- teitsdienst zijn de zichtbare blanke geleiders ver­ boden, behalve wanneer het contactlijnen betreft tot voeding van beweegbare ontvangtoestellen. Dergelijke lijnen mogen zich niet bevinden in vochtige, natte lokalen, in lokalen welke door- drongen zijn van geleidende vloeistoffen, die ont- ploffingsstoffen, ontvlamoare stofdeeltjes of bij- tende dampen bevatten, bestemd zijn voor batterijen van accumulatoren, of ontvlambare vloeistoffen, dampen of gassen bevatten. In de lokalen waar zij toegelaten zijn, moeten deze lijnen bij laagspanning ten minste op 2,50 m en bij gemiddelde spanning op 5 m hoogte liggen boven de grond of boven de werkvloeren of hun toegangswegen in de nijverheidsinrichtingen. Elke contactlijn moet afzonderlijk over gans haar lengte door middel van een schakelaar buiten spanning kunnen worden gesteld. Les conducteurs apparents isoles et non recon­ verts d’une protection metallique ne peuvent etre utilises dans les installations fixes des batiments que s’ils possedent un isolement au moins equi- De zichtbare ge'isoleerde en niet van een metalen bekleding voorziene lijnen, mogen in de vaste in- stallaties van gebouwen slechts worden gebruikt, indien ze een isolering bezitten welke ten minste * — 751 — valent a celui des fils CRB, et uniquement dans les locaux du service electrique. Dans les locaux ouverts, les conducteurs dont il est question a lalinea precedent peuvent etre uti­ lises si. possedant les memes caracter.st.ques d >so- lement que ci-dessus, ils sont en outre places a au moins 4 metres du parquet ou de la marc e a plus proche des escaliers s’il en existe et pour au­ tant quil s'agisse de locaux secs ne nontenant n. vapeur corrosive, ni poussieres inflammables, n. explosifs, ni liquides, vapeurs ou gaz inflamma­ bles. Il est fait exception pour les cordelieres de sus­ pension des lampes qui sont autorisees dans les locaux uniquement, ne contenant ni liquides, va­ peurs, gaz, poussieres inflammables, ni explosifs, et pour autant que la tension entre conducteurs ne depasse pas 250 volt. Les canalisations sous plomb ne sont admises en montage apparent que pour autant que leur isolement soit au moins equivalent a celui des ca­ nalisations CPRB, et qu’elles soient protegees con- tre les causes de deterioration mecaniques aux en- droits ou elles peuvent se produire. Elies ne sont tolerees que dans les locaux secs, a l’exclusion des locaux humides ou mouilles, ou contenant des va­ peurs corrosives, des liquides, vapeurs, gaz ou poussieres inflammables ou des explosifs. Elies seront obligatoirement placees sous tubes en acier pour les traversees des plafonds et des murs, ou si elles sont placees entre plafond et plancher, ou en saillie a moins d un metre au dessus du parquet. En dehors des cas ci-dessus, les conducteurs fi­ xes alimentant des appareils d une puissance infe- rieure a 3 kW seront constitues soft de cables C.Ha.B., C.P.C.B., C.P.Fa.B. ou au moins equi­ valents, soit de fils isoles loges soit dans des tubes non isolants, encastres ou non, soit dans des tubes isolants; ces derniers ne peuvent etre encastres que s ils presentent les memes caracteristiques mecani­ ques que celles definies pour les tubes non iso­ lants. Par tubes non isolants, il y a lieu d’entendre des tubes en acier d’au moins 1,0 mm d’epaisseur. Les fils souples C.So.B. et C.Su.B. ou equiva­ lents sont intcrdits dans tout tube; les fils COB ou equivalents sont interdits dans les tubes non iso­ lants, et a raison de plus d un conducteur de phase dans les tubes isolants, si la tension entre phase et neutre depasse 150 volts. Les conducteurs destines au transport dune puissance egale ou superieure a 3 kW. a l’inte- rieur des batiments et en contact avec les murs, plafonds, ou toute partie du batiment, seront obli- gelijkwaardig is met die van de CRB-draden, en dit uitsluitend in de lokalen van de electriciteits- dienst. De geleiders waarvan sprake in voorgaand lid mogen slechts in open lokalen worden gebruikt, indien zij dezelfde voornoemde isoleringskenmer- ken bezitten en zij bovendien geplaatst zijn op ten minste 4 meter afstand van de parketvloeren of van de dichtste trede indien er trappen bestaan, en voor zoverre het droge lokalen betreft welke geen bijtende damp, ontvlambare stofdeeltjes, ont- ploffingsstoffen of ontvlambare stoffen, dampen of gassen bevatten. Uitzondering word't gemaakt voor de lampkoor- den welke alleen toegelaten zijn in droge lokalen die geen ontvlambare vloeistoffen, dampen, gassen, stofdeeltjes of ontploffingsstoffen bevatten en voor zoverre de spanning tussen de geleiders niet meer dan 250 volt bedraagt. Geleidingen onder lood zijn in zichtbare mon­ tage slechts toegelaten, voor zoverre hun isole- ring ten minste gelijk is aan die van de CPRB- geleidingen, en zij tegen mechanische beschadiging beschermd zijn op de plaatsen waar zulk gevaar bestaat. Zij zijn slechts toegelaten in droge lo­ kalen, met uitzondering van vochtige of natte lo­ kalen, lokalen welke bijtende dampen, ontvlam­ bare vloeistoffen, dampen, gassen of stofdeeltjes of ontploffingsstoffen bevatten. Zij moeten in sta- len buizen worden geplaatst voor de doorvoerin- gen van plafonds en muren of indien zij tussen het plafond en de vloer of onbedekt op minder dan een meter boven de parketvloer geplaatst zijn. Buiten voornoemde gevallen moeten de vaste geleiders tot voeding van toestellen met een sterkte van minder dan 3 kW, bestaan hetzij uit kabels C.Ha.B., C.P.C.B., C.P.Fa.B. of uit kabels welke ten minste evenwaardig zijn, hetzij uit geisoleerde draden geplaatst hetzij in al dan niet ingebouwde niet-isolerende buizen, hetzij in isolerende buizen; deze laatste mogen ingebouwd zijn indien zij dezelfde mechanische kenmerken vertonen bepaald voor de niet isolerende buizen. Onder niet-isole­ rende buizen wordt verstaan, stalen buizen van ten minste 1,0 mm dik. De buigzame draden C.So.B. en C.Su.B., of even­ waardige draden, zijn in elke buis verboden; het ge- bruik van C.O.B.-draden of van evenwaardige draden is verboden in niet-isolerende buizen, en naar rata van meer dan een phascngeleider in iso­ lerende buizen, indien de spanning tussen de phase en de nulleider meer dan 150 volt bedraagt. De geleiders bestemd voor het vervoer van een sterkte van 3 kW of meer binnen de gebouwen, die muren, plafonds of elk ander deel van het gebouw raken, moeten uit kabels bestaan die ten gatoirement constitues de cables au moins equiva­ lents aux cables C.Ha.B., C.P.C.B., ou C.P.Fa.B. minste evenwaardig zijn met kabels C.Ha.B., C.P.C.B., of C.P.Fa.B. — 752 —

Article 4. Le chapitre VI du reglement sur les installations electriques annexe a l’ordonnance n° 147bis/AE. du 29 decembre 1933 est complete par les articles suivants : « Article 5Ibis. — Les tubes non isolants seront obligatoirement relies a la terre comme il est dit a l’article 5 du present reglement. » La liaison des tubes a la prise de terre se fera par un fil de cuivre nu de 7mm2 de section au moins, fixe par soudure aux tubes; les tubes ne pourront comporter en aucun point de discontinuite metallique par rapport a ce fil. Ce dernier ne pour- ra comporter ni interrupteur ni fusible. » Article 5Iter. — Par derogation aux prescrip­ tions de l’article 5Ibis, les traversees de murs, parquets, dalles, etc., pourront etre effectuees en tubes non isolants non mis a la terre, a condition que ces tubes soient rectilignes, qu’ils soient mu­ nis aux extremites, des avant le tirage des fils, de coleret'tes isolantes a bords arrondis et qu’ils ne contiennent que des canalisations sous plomb de qualite au moins equivalente au C.P.R.B. » Article 51quater. — Les tubes isolants ou non ne pourront pas comporter de parties basses sus- ceptibles d’accumuler de l’eau de condensation ou de toute autre provenance sans que des precau­ tions speciales soient prises pour l’evacuation de cette eau. » Les tubes non isolants en acier a raccords filetes doivent avoir une epaisseur de parois d’au moins 1,2 mm; si ces tubes sont fendus, ils devront etre poses de telle sorte qu’il soit impossible d’in- troduire dans la fente un clou ou tout autre objet. » Les tubes non isolants en acier a raccords lisses doivent avoir tous leurs raccords pontes par un fil de cuivre ou de fer soude aux tubes rac- cordes. » Article 55bis. — Tout tableau de distribution doit comporter un ou plusieurs interrupteurs per- mettant de couper cous les circuits partant de ce tableau. Chaque interrupteur sera du type a levier, sauf derogation accordee par le distributeur dans chaque cas particulier; il sera muni d’une protec­ tion destinee a empecher tout accident aux usa- gers. Line protection adequate previendra l’acces derriere le tableau de distribution aux usagers. Artikel 4. Hoofdstuk VI van het reglement op de elec- trische installaties, gevoegd bij ordonnantie nr. 147bis/E.Z. van 29 December 1933, wordt met volgende artikelen aangevuld : « Artikel 5Ibis. — De niet-isolerende buizen moeten verplicht met de aarde verbonden zijn zoals bepaald in artikel 5 van dit reglement. De buizen moeten met de aardverbinding verbon­ den zijn door middel van een aan de buizen gesol- deerde blanke koperdraad van ten minste 7mm2 doorsnede; de buizen mogen ten opzichte van deze draad op geen enkel punt een metalen discontinui- teit vormen. Deze draad mag geen schakelaar noch zekering bevatten. » Artikel 5Iter. — In afwijking van de bepa- lingen van artikel 5Ibis, mogen de doorvoeringen van muren, parketvloeren, vloerstenen, enz., in niet-geaarde niet-isolerende buizen worden gelegd, op voorwaarde dat deze buizen rechtlijnig zijn, dat zij reeds van voor het doortrekken der draden, aan de uiteinden voorzien zijn van isolerende kragen met afgeronde boorden, en zij enkel leidingen on- der lood bevatten van ten minste evenwaardige kwaliteit als de C.P.R.B. » Artikel 51quater. — De al dan niet-isolerende buizen mogen geen lage gedeelten bevatten waar door condensatie of door een andere oorzaak wa­ ter kan worden gevormd zonder dat bijzondere voorzorgsmaatregelen zijn getroffen om dit water af te voeren. » De niet-isolerende stalen buizen met schroef- draadverbindingen moeten een wanddikte hebben van ten minste 1,2 mm; indien deze buizen gebar- sten zijn moeten zij zodanig geplaatst zijn, dat het onmogelijk is in de barst een nagel of ander voorwerp te brengen. » Bij niet-isolerende stalen buizen met gladde verbindingen moeten al deze verbindingen door een aan de aaneengekoppelde buizen gesoldeerde ko- per- of ijzerdraad overbrugd zijn. » Artikel 55bis. — Elk schakelbord moet een of verscheidene schakelaars bevatten, waardoor al de van dit schakelbord vertrekkende stroomkringen kunnen worden afgesneden. Elke schakelaar moet van het hefboomtype zijn, behoudens door de stroomverdeler in elk afzonderlijk geval toegestane afwijking; hij moet van een beschutting voorzien zijn om de gebruikers tegen ongevallen te bescher- men. Een doelmatige beschutting moet aan de ge­ bruikers de toegang tot de achterzijde van het schakelbord beletten. » Chaque interrupteur doit permettre la coupure » Elke schakelaar moet tegelijkertijd al de pha- — 753 — simultanee de toutes les phases et eventuellement "t interdit de placer un interrupteur per- mettant de couper isolement le neutre ou P “>> DansTcas ou il exis.e plusieurs interrupteurs une inscription inalterable designera da,rente circuit que chacun de ces interrupteurs commande. » Article 55ter. - Les pieces metalliques ser­ vant comme envelope protectrice, support ou garde-corps des machines ou autres appareils elec- triques fixes ou des appareils semi-fixes, tels que chauffe-bain, frigidaire, cuisiniere, lessiveuse, etc., seront raccordees a la « terre » definie a l’article 5 du present reglement, par un conducteur en cui- vre dune section au moins egale a celle des con- ducteurs d’energie. »

Article 5. L’article 53 du reglement annexe a l’ordonnance n° 147bis/A.E. du 29 decembre 1933 est abroge. sen en eventueel ook de nulleider kunnen afsnij- den. » Het is verboden een schakelaar te plaatsen waardoor de met de aarde verbonden nulleider of pool afzonderlijk kunnen worden afgesneden. Ingeval er verscheidene schakelaars bestaan, moet een onveranderlijk opschrift duidelijk de stroomkring aanduiden welke door elk van de schakelaars wordt bediend. » Artikel 55ter. — De metalen stukken welke als beschuttende bekleding, als stutten of als leu- ning dienen van machines of van andere vaste of halfvaste electrische toestellen als geisers, koel- kasten, fornuizen, wasmachines, enz., moeten met de aarde verbonden zijn zoals bepaald in artikel 5 van dit reglement door middel van een koperen geleider welke ten minste de doorsnede heeft van de krachtgeleiders. » Artikel 5. Artikel 53 van het reglement gevoegd bij or- donnantie nr. 147bis/E.Z. van 29 December 1933 wordt ingetrokken. Leopoldville, le 2 avril 1953. Leopoldstad, 2 April 1953. PETILLON.