Download PDF

Rwanda Criminal

Court of Appeal

UBUSHINJACYAHA v BAGAMBIKI N’UNDI

On this page

Professional case brief

Research organized from the available case record

Source document

01

Holding and result

Where the Supreme Court President has ordered a retrial on grounds of injustice and the original judgment is not yet fully executed, execution is suspended by law and the convicted person must be granted provisional release pending the retrial, in accordance with Article 64(2) of Law No. 30/2018 and binding precedent.

Court disposition

application granted

Orders

  • Bagambiki Robert and Nyagasaza Natacha are to be released provisionally pending the retrial of case RS/INJUST/RP/ECON 0003/2023/CA.
  • Court costs are to be borne by the State.

02

Material facts

Parties

Ubushinjacyaha

Prosecution Counsel: Niyibizi Tite

Bagambiki Robert

Applicant Counsel: Me Gashagaza Philbert

Nyagasaza Natacha

Applicant Counsel: Me Ndayambaje Gilbert, Me Umulisa Alice Kayigamba

Amounts and remedies

  • Prison Sentence (each): years 6
  • Fine (nyagasaza Natacha): RWF 3,000,000
  • Fine (bagambiki Robert): RWF 1,500,000
  • Compensation to Bank of Kigali (joint): RWF 5,720,000

03

Procedural history

  1. Posture

    Criminal / Interlocutory Application for Provisional Release Pending Retrial

04

Questions and positions

Legal issues

Whether applicants are entitled to provisional release after the Supreme Court President ordered a retrial on grounds of injustice

Party arguments

Applicant
Applicants argued that once the Supreme Court President orders a retrial on grounds of injustice, execution of the sentence is suspended by law and they are entitled to provisional release under Article 64 of Law No. 30/2018, citing prior Supreme Court and Court of Appeal decisions granting such release in similar circumstances.
Respondent
Prosecution argued that the retrial order does not suspend execution of the sentence, that the applicants must continue serving their sentences until a new decision is made, and that prior cited cases are not binding as they were not published in the official case law digest.

05

Court’s reasoning

  1. 01

    Article 64(2) of Law No. 30/2018; Supreme Court decision RP 0003/2018/SC; Court of Appeal decision RP 00002/2022/CA

    Execution of a criminal judgment is suspended when the Supreme Court President orders a retrial on grounds of injustice, entitling the convicted person to provisional release by law.

  2. 02

    Supreme Court decision RS/INCONST/SPEC 00004/2019/SC; Article 9 of Chief Justice's Instructions No. 001/2021

    Lower courts are bound by the legal principles established by higher courts (stare decisis).

06

Ratio, limits and disposition

Ratio decidendi

Where the Supreme Court President has ordered a retrial on grounds of injustice and the original judgment is not yet fully executed, execution is suspended by law and the convicted person must be granted provisional release pending the retrial, in accordance with Article 64(2) of Law No. 30/2018 and binding precedent.

Obiter and limits

  • The prosecution's argument that only published case law is binding is unfounded, as the Chief Justice's instructions do not authorize judges to disregard binding precedent from higher courts, even if not published in the official digest.
  • If the prosecution believes the Supreme Court's interpretation of Article 64 is incorrect, the proper remedy is to seek review by the competent court, not to disregard the precedent in ongoing cases.

Court disposition

application granted

  • Bagambiki Robert and Nyagasaza Natacha are to be released provisionally pending the retrial of case RS/INJUST/RP/ECON 0003/2023/CA.
  • Court costs are to be borne by the State.

Source and reliance status

Court of Appeal · 26 July 2020

This page organises the available record for research. Confirm quotations, current status, and subsequent treatment against the official source before relying on the case.

Judgment reading view

Judgment text

The complete available source text.

Source document

Court of Appeal

Criminal· 26 July 2020

RP/ECON 00001/2023/CA

UBUSHINJACYAHA v BAGAMBIKI N’UNDI

- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2020-07-26 - Case/document no.: RP/ECON 00001/2023/CA - Collection: Court of Appeal

Text

Page 1

UBUSHINJACYAHA v BAGAMBIKI N’UNDI [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE – RP/ECON 00001/2023/CA – (Kaliwabo, PJ.) 26 Nyakanga 2020] Amategeko agenga imiburanishirize y’imanzanshinjabyaha – Gufungurwa by’agateganyo – Mu gihe ugusaba ko urubanza rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane byamaze kwemerwa, ufunzwe afite uburenganzira bwo gufungurwa by’agateganyo ku bw’itegeko. Incamake y’ikibazo: Uru rubanza rukomoka ku rubanza rwaciwe ku rwego rwa mbere n’Urukiko rwa Gasabo abitwa Bagambiki na Nyagasaza bakurikiranywe ku byaha binyuranye, urwo Rukiko rwasanze bahamwa n’ubufatanyacyaha mu cyaha cyo guhimba, guhindura inyandiko cyangwa gukoresha inyandiko mpimbano, ndetse n’icyaha cyo gusaba no kwakira indonke, bahanishwa igifungo cy’imyaka itandatu (6) kuri buri wese runabategeka gutanga ihazabu mu buryo bunyuranye. Abaregwa bajuririye Urukiko Rukuru basaba kugirwa abere ngo kuko nta bimenyetso bibahamya ibyaha bihari, ko bahaniwe icyaha cyo guhabwa indonke kandi batarigeze bakimenyeshwa cyangwa ngo bakiburane, ko kandi abantu bivugwa ko babereye abafatanyacyaha mu guhimba inyandiko, bagizwe abere, bakaba bumva nta bufatanyacyaha bwakozwe. Urwo Rukiko narwo rwaciye urubanza rugumishaho imikirize y’urubanza rwajuririwe. Abaregwa basabye gusubirishamo urwo rubanza nuko barabyemererwa. Nyuma yo kwemererwa basabye gufungurwa by’agateganyo ntibasubizwa bituma batanga ikirego cyihutirwa mu

Rukiko rw’Ubujurire basaba kurekurwa by’agateganyo. Mu Rukiko bakaba baragaragazaga ko gufungurwa by’agateganyo ari uburenganzira bemererwa n’itegeko bakaba barifashishaka imanza zaciwe ku bibazo byerekeranyo no gufungurwa by’agateganyo mu gihe umuburanyi yemerewe ko urubanza rwe rubirwamo ku mpamvu z’akarengane. Ubushinjacyaha bwo bwaburanye buvugako urubanza basubirishijemo rwabaye itegeko rukaba rwarahise rurangizwa nta wundi muhango usabwe nk’uko bigenda ku manza nshinjabyaha (exécution tacite légale), ko nta muhango ujyanye n’irangizwa ry’imanza usigaye, ko ahubwo abashinjwa bari kurangiza ibihano kugeza aho hazaboneka ikindi cyemezo kivanaho icyabafunze. Incamake y’icyemezo: 1. Mu gihe ugusaba ko urubanza rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane byamaze kwemerwa, ufunzwe afite uburenganzira bwo gufungurwa by’agateganyo ku bw’itegeko. Ikirego gisaba gufungurwa by’agateganyo gifite ishingiro. Amategeko yashingiweho: Itegeko Nshinga rya Repubulika y’u Rwanda ryo mu 2003 ryavuguruwe mu 2015, Ingingo ya 15. Itegeko N° 30/2018 ryo kuwa 02/06/2018 rigena ububasha bw’inkiko, ingingo ya 64. Amabwiriza N° 001/2021 yo ku wa 15 Werurwe 2021 ya Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga agenga itangazwa ry’imanza mu cyegeranyo cy’ibyemezo by’inkiko, Ingingo ya 9.

Page 2

Imanza zifashishijwe: Re GLIHD (Great Lakes Initiative for Human Rights Development), RS/INCONST/SPEC 00004/2019/SC rwaciwe n'Urukiko rw'Ikirenga ku wa 04/12/2019. Ubushinjacyaha vs Niyitegeka, RP 0003/2018/SC rwaciwe n'Urukiko rw'Ikirenga ku wa 29/10/2018. Ubushinjacyaha vs Bado Bede, RP 00002/2022/CA rwaciwe n’Urukiko Rw’Ubujurire ku wa 07/10/2022. Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Banki ya Kigali (BK) yatangije inguzanyo yiswe “ZAMUKA MUGORE” mu mashami yayo atandukanye, inguzanyo yari igamije guteza imbere abari n’abategarugori bafite ubucuruzi buciriritse, bakaba baroroherezwaga kubona inguzanyo itarengeje amafaranga miliyoni eshanu (5,000,000 Frw) nta ngwate batanze kandi bitagombeye ko abayihawe baba ari abakiriya ba Banki ya Kigali. [2] Mu kugenzura uko inguzanyo zatanzwe n’uburyo zishyurwa, Banki ya Kigali yasanze hari abazihawe hashingiwe ku byangombwa by’ibihimbano birimo ipatanti, historiques bancaires na TIN numbers, itanga ikirego mu Bugenzacyaha, bamwe mu bakozi ba Banki barimo Bagambiki Robert na Nyagasaza Natascha, bakurikiranwa ku ruhare babigizemo. [3] Mu rubanza RP/ECON 00092/2020/TGI/GSBO rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Gasabo ku wa 24/02/2021, Bagambiki Robert na Nyagasaza Natacha bahamwe n’ubufatanyacyaha mu cyaha cyo guhimba, guhindura inyandiko cyangwa gukoresha inyandiko mpimbano, ndetse n’icyaha cyo gusaba no kwakira indonke, bahanishwa igifungo

cy’imyaka itandatu (6) kuri buri wese n’ihazabu ya 3.000.000 Frw kuri Nyagasaza Natacha na 1.500.000 Frw kuri Bagambiki Robert ndetse bategekwa gufatanya guha Banki ya Kigali (BK) indishyi zose hamwe zihwanye na 5.720.000 frw. [4] Bagambiki Robert na Nyagasaza Natacha bajuririye Urukiko Rukuru basaba kugirwa abere ngo kuko nta bimenyetso bibahamya ibyaha bihari, ko bahaniwe icyaha cyo guhabwa indonke kandi batarigeze bakimenyeshwa cyangwa ngo bakiburane, ko kandi abantu bivugwa ko babereye abafatanyacyaha mu guhimba inyandiko, bagizwe abere, bakaba bumva nta bufatanyacyaha bagombye kuba bagishinjwa. [5] Ubushinjacyaha buvuga ko impamvu z’ubujurire bwa Bagambiki Robert n’ubwa Nyagasaza Natascha nta shingiro bukwiye guhabwa kuko Urukiko Rwisumbuye rwasobanuye bihagije uruhare rwabo mu ikorwa ry’ibyaha bashinjwa, ibyo ngo rukaba rwarabivuze mu gika cya 68 n’icya 81 by’urubanza rujuririrwa, busaba ko ibihano bakatiwe bigumaho. [6] Mu rubanza RPA/ECON 00040/2021/HC/KIG rwaciwe ku wa 10/10/2022, Urukiko Rukuru rwemeje ko ubujurire bwatanzwe na Bagambiki Robert na Nyagasaza Natacha nta shingiro bufite, ruhamishaho ibihano bahawe ku rwego rwa mbere.

Page 3

[7] Bagambiki Robert na Nyagasaza Natacha basabye gusubirishamo urubanza RPA/ECON 00040/2021/HC/KIG ku mpamvu z’akarengane maze mu cyemezo cye nº 090/CJ/2023 cyo ku wa 15/06/2023, Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga yemeza ko uru rubanza rusubirwamo n’Urukiko rw’Ubujurire, ruhabwa nº RS/INJUST/RP/ECON 0003/2023/CA. [8] Bagambiki Robert na Nyagasaza Natacha, nyuma yuko bandikiye Ubuyobozi bw’Igororero rya Nyarugenge basaba gufungurwa by’agateganyo ntibasubizwe, batanze ikirego cyihutirwa mu Rukiko rw’Ubujurire basaba kurekurwa by’agateganyo mu gihe hagitegerejwe ko urubanza RS/INJUST/RP/ECON 0003/2023/CA ruburanishwa mu mizi. [9] Ikirego cyihutirwa cyahawe n° RP/ECON 00001/2023/CA, iburanisha ribera mu ruhame kuwa 24/7/2023, Bagambiki Robert yunganiwe na Me Gashagaza Philbert, Nyagasaza Natacha yunganiwe na Me Ndayambaje Gilbert na Me Umulisa Alice Kayigamba naho Ubushinjacyaha buhagarariwe na Niyibizi Tite, Umushinjacyaha ku Rwego rw’Igihugu. [10] Mu myanzuro y’ubujurire no mu miburanire yabo, Bagambiki Robert na Nyagasaza Natacha basaba gufungurwa by’agateganyo mu gihe hagitegerejwe ko urubanza RS/INJUST/RP/ECON 0003/2023/CA ruburanishwa mu mizi kuko ari uburenganzira bemererwa n’ingingo ya 64 y’Itegeko n° 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw‘inkiko, mu gika cyayo cya 2, ko kandi iki kibazo cyahawe umurongo mu rubanza RP 0003/2018/SC rwaciwe n'Urukiko rw'Ikirenga ku wa

29/10/2018, uwo murongo ukaba warakurikijwe mu rubanza RP 00002/2022/CA rwaciwe n’Urukiko bw’Ubujurire kuwa 07/10/2022, ababuranyi muri izi manza bakaba barafunguwe by’agateganyo hashingiwe ku kuba Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga yaremeje ko imanza zabo zisubirwamo ku mpamvu z’akarengane, bityo basaba ko nabo bafungurwa by’agateganyo hashingiwe kuri iyo mpamvu. [11] Uhagarariye Ubushinjacyaha yasubije asaba Urukiko kudashingira ku manza zavuzwe n’abashinjwa kubera ko zahaye ubusobanuro butaribwo ingingo ya 64 y’Itegeko n° 30/2018 ryavuzwe haruguru, ko zitiranije irangizwa ry’urubanza n’irangizwwa ry’ibihano, ko kandi izi manza zitigeze zitangazwa mu cyegeranyo cy’ibyemezo by’inkiko, bityo ko ibyemejwe muri zo bitagize umurongo inkiko zitegetswe gukurikiza. Akomeza avuga ko Urukiko rwakwemeza ko urubanza abashinjwa baciriwe rwabaye itegeko, bakaba bari mu gihe cyo kurangiza ibihano, bityo ko nta mihango yo kurangiza urubanza isigaye ku buryo yasabirwa guhagarikwa. [12] Urukiko ruhereye kuri izo mpaka rurasanga ikibazo kigomba gusuzumwa ari icyo kumenya niba Bagambiki Robert na Nyagasaza Natacha bakwiye gufungurwa by’agateganyo hashingiwe ku kuba Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga yaremeje ko urubanza rwabo rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane. II. IBIBAZO BIGIZE URUBANZA N’ISESENGURA RYABYO Kumenya niba Bagambiki Robert na Nyagasaza Natacha bakwiye gufungurwa by’agateganyo hashingiwe ku cyemezo cya Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga cyemera ko urubanza rwabo rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane [13] Bagambiki Robert na Nyagasaza Natacha kimwe n’ababunganira bavuga ko nyuma y’uko Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga yemeje ko urubanza rwabo rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane,

Page 4

bandikiye Ubuyobozi bw’igororero rya Nyarugenge babusaba ko bafungurwa by’agateganyo ariko ubusabe bwabo ntibwahabwa agaciro, nyamara ibyo basabye ari uburenganzira bahabwa n’ingingo ya 64 y’Itegeko n° 30/2018 ryo kuwa 02/06/2018 ryerekeye ububasha bw’inkiko, mu gika cyayo cya 2. Bakomeza bavuga ko, ikibazo cyo gufungura by’agateganyo ushinjwa mu gihe Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga yemeje ko urubanza rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane, cyatanzweho umurongo mu rubanza RP 0003/2018/SC rwaciwe n'Urukiko rw'Ikirenga ku wa 29/10/2018 hagati ya Niyitegeka Emmanuel n’Ubushinjacyaha, aho mu isesengura ryakozwe n’urukiko cyane cyane mu gika cya 11,12, 16 na 17, rwasanze uwari wararegeye urukiko yari afite uburenganzira bwo kurekurwa ku bw’itegeko, kuko imihango y’irangizwa ry’urubanza ihagarikwa no kuba hemejwe ko urubanza rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane nk’uko biteganywa mu ngingo ya 64 y’Itegeko n° 30/2018 ryavuzwe. Bavuga kandi ko uyu murongo ariwo wakurikijwe n’Urukiko rw’Ubujurire mu rubanza RP00002/2022/CA rwaciwe n’Urukiko bw’Ubujurire kuwa 07/10/2022, aho Bado Bede yafunguwe by’agateganyo kubera impamvu imwe n’ivugwa muri iki gika. [14] Bakomeza bavuga ko nta cyabuza uru Rukiko gukurikiza umurongo rusanzwe rugenderaho kandi watanzwe n’Urukiko rw’Ikirenga, ko kutabikora byaba binyuranije n’ibyemejwe n’Urukiko rw’Ikirenga mu rubanza n˚ RS/INCONST/SPEC 00004/2019/SC rwaciwe ku

wa 04/12/2019, haburana GLIHD (Great Lakes Initiative for Human Rights Development) na Leta y’u Rwanda, aho mu gika cya 33 rwemeje ko buri Rukiko rugomba gukurikiza umurongo rwafashe ku cyemezo runaka ndetse n’uwafashwe n’Urukiko rwisumbuyeho; ko kandi ibyo basaba bishingiye ku ngingo ya 15 y’Itegeko Nshinga rya Repubulika y’u Rwanda ivuga ko abantu bose bareshya imbere y’amategeko. [15] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko impamvu z’ubujurire bwa Bagambiki Robert na Nyagasaza Natacha nta shingiro zifite, kuko ibyo basaba bidahura n’ibiteganywa n’ingingo ya 64 y’Itegeko N°30/2018 ryo kuwa 02/06/2018 rigena ububasha bw’inkiko1, ko urubanza RPA/ECON 00040/2021/HC/KIG rwaciwe ku wa 10/10/2022 rwabaye itegeko rukaba rwarahise rurangizwa nta wundi muhango usabwe nk’uko bigenda ku manza nshinjabyaha (exécution tacite légale), ko nta muhango ujyanye n’irangizwa ry’imanza usigaye, ko ahubwo abashinjwa bari kurangiza ibihano kugeza aho hazaboneka ikindi cyemezo kivanaho icyabafunze. [16] Uhagarariye Ubushinjacyaha yasabye Urukiko rw’Ubujuirire kwitandukanya n’icyemezo cy’Urukiko rw’Ikirenga mu rubanza n° RP 00003/2018/SC kuko Urukiko rwahaye ubusobanuro butaribwo ingingo ya 64 y’Itegeko n° 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 ryerekeye ububasha bw’inkiko bituma rwitiranya irangizwa ry’urubanza n’irangizwa ry’ibihano. Akomeza avuga ko imanza zaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ndetse n’Urukiko rw’Ubujurire bitakozwe mu rwego rwo gutanga umurongo kuko izi manza zitigeze zitangazwa mu cyegeranyo cy’ibyemezo by’inkiko, bityo ko muri uru rubanza hatangwa umurongo uha ubusobanuro bukwiye ingingo ya 64 y’Itegeko n° 30/2018 yavuzwe haruguru.

UKO URUKIKO RUBIBONA 1 Gusaba ko urubanza rwaciwe ku rwego rwa nyuma rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane ntibihagarika irangiza ry’urubanza. Icyakora, iyo Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga yemeje ko urubanza rwongera kuburanishwa ku mpamvu z’akarengane ariko rutararangizwa, irangizwa ryarwo rihita rihagarara kabone n’iyo imihango yo kururangiza yaba yaratangiye.

Page 5

[17] Muri uru rubanza impaka zishingiye ku kumenya niba Bagambiki Robert na Nyagasaza Natacha bakwiye gufungurwa hashingiwe ku cyemezo cya erezida w’Urukiko rw’Ikirenga cyemeza ko urubanza rwabo rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane. [18] Ikibazo cyo gusaba ifungurwa ry’agateganyo rishingiye ku kuba Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga yaremeje ko urubanza rw’ushinjwa rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane, cyatanzweho umurongo mu rubanza RP 0003/2018/SC rwaciwe n'Urukiko rw'Ikirenga ku wa 29/10/2018, aho rwasanze uburenganzira bwo gufungurwa by’agateganyo Niyitegeka Emmanuel asaba, abufite kubw’Itegeko, hashingiwe ku ngingo ya 64 y’Itegeko n° 30/2018 ryo kuwa 02/06/2018 ryerekeye ububasha bw’Inkiko, mu gika cyayo cya 2 ivuga ko imihango yo kurangiza urubanza ihagarara mu gihe Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga yemeje ko urubanza rusubirishwamo ku mpamvu z’akarengane; abashinzwe kurangiza imanza nshinjabyaha bakaba baragombaga gushyira mu bikorwa ubwo burenganzira (igika cya 11,12, 16 na 17 by’urubanza). [19] Uyu murongo ninawo Urukiko rw’Ubujurire rwakurikije mu rubanza RP 00002/2022/CA rwaciwe ku wa 07/10/2022, aho rwategetse ko BADO BEDE afungurwa by’agateganyo, hashingiwe ku kuba Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga yaremeje ko urubanza yaciriwe rusubirishwamo ku mpamvu z’akarengane. [20] Urukiko rurasanga, ikibazo cyo kumenya agaciro k’umurongo watanzwe n’inkiko, cyarasubijwe mu rubanza n˚

RS/INCONST/SPEC 00004/2019/SC rwaciwe ku wa 04/12/2019, haburana GLIHD (Great Lakes Initiative for Human Rights Development) na Leta y’u Rwanda, aho mu gika cya 33, Urukiko rw’Ikirenga rwagaragaje ko mu mikorere y’inkiko zishingira ku mahame yo kubahiriza umurongo wafashwe (stare decisis), buri rukiko rukaba rugomba kubahiriza umurongo rwafashe ku kibazo runaka, n’uwafashwe n’Urukiko rurukuriye hakurikijwe uko zisumbana (the higher up a court is in the hierarchy, the more authoritative its decisions: decisions of the higher courts will bind lower courts to apply the same decided principle)2. [21] Urukiko rurasanga, ubusabe bw’Ubushinjacyaha bwo kudakurikiza umurongo wemejwe n’Urukiko rw’Ikirenga bushingira ku mabwiriza n° 001/2021 yo ku wa 15 Werurwe 2021 ya Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga agenga itangazwa ry’imanza mu cyegeranyo cy’ibyemezo by’inkiko, nyamara kandi aya mabwiriza nayo akaba ari mu murongo umwe n’imanza zavuzwe haruguru, aho mu ngingo yayo ya 9, igika cya 2 n’icya 3, agira ati: “Buri mucamanza ategetswe kubahiriza umurongo usanzweho waba uwo ku rwego rw’Urukiko arimo cyangwa urwisumbuyeho uko inkiko zigenda zisumbana. Icyakora umucamanza ashobora kudakurikiza umurongo usanzweho iyo ashoboye kugaragaza ko ibibazo biri mu rubanza aca bidasa n’ibyaburanwe mu murongo usanzweho (distinguishing) cyangwa iyo abashije kugaragaza ko uwo murongo ubangamiye inyungu

z’ubutabera (overruling).”3 [22] Urukiko rurasanga imiburanire y’Ubushinjacyaha yuko umurongo ukurikizwa ari uwafashwe mu rubanza rwatangajwe mu cyegeranyo cy’ibyemezo by’inkiko, nta shingiro ifite kuko Amabwiriza 2 Reba igika cya 33 cy’urubanza n˚ RS/INCONST/SPEC 00004/2019/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 04/12/2019, haburana GLIHD na Leta y’u Rwanda. 3 Aya mabwiriza wayasanga: https://www.judiciary.gov.rw/fileadmin/Publications/Laws/3_-_Amabwiriza_CJ_- _Ibyegeranyo.pdf, Reba ingingo ya 9 igika cya 2 n’icya 3.

Page 6

ya Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga bushingiraho, avuga uburyo imanza zitoranywa mbere yo kujya mu cyegeranyo cy’ibyemezo by’inkiko n’agaciro k’imirongo izivugwamo, ariko aya mabwiriza akaba adaha ububasha abacamanza kunyuranya n’imirongo yatanzwe mu manza zaciwe n’Urukiko ruri ku rwego rumwe cyangwa rwisumbuyeho, kabone n’iyo zaba zitaratangajwe mu cyegeranyo cy’ibyemezo by’inkiko. [23] Urukiko rurasanga, mu gihe Ubushinjacyaha bwaba busanga umurongo watanzwe n’urukiko rw’Ikirenga mu rubanza RP 0003/2018/SC unyuranyije n’ibivugwa mu ngingo ya 64 y’Itegeko n° 30/2018 ryerekeye ububasha bw’inkiko, bwawuregera mu Rukiko rubifitiye ububasha, hakurikijwe inzira yateganyijwe mu gika cya 1 n’icya 2 by’ingingo ya 654 y’Itegeko rivuzwe muri iki gika mu mwanya wo kubigira ingingo yo kwiregura mu rubanza ruburanwa. [24] Urukiko rurasanga, mu cyemezo cye nº 090/CJ/2023 cyo ku wa 15/06/2023, Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga yaremeje ko urubanza nº RPA/ECON 00040/2021/HC/KIG rwaciwe n’Urukiko Rukuru ku wa 10/10/2022 rusubirwamo n’Urukiko rw’Ubujurire, ikirego gihabwa nº RS/INJUST/RP/ECON 0003/2023/CA, iki kirego kikaba gihuje kamere n’ikirego cya Niyitegeka Emmanuel aho Urukiko rw’Ikirenga rwemeje ko afungurwa by’agateganyo hashingiwe ku kuba Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga yaremeje ko urubanza rwe rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane, Urukiko rw’Ikirenga rukaba rwarafashe uyu murongo, rusobanura

igika cya 2 cy’ingingo ya 645 y’Itegeko n° 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’inkiko, iyi ngingo ikaba idashobora gusobanurwa ukundi, ahubwo umurongo watanzwe akaba ariwo ugomba gukurikizwa muri uru rubanza nk’uko Urukiko bw’Ubujurire rwabikoze no mu rubanza RP 00002/2022/CA rwaciwe kuwa 07/10/2022, aho Bado Bede yafunguwe by’agateganyo ku mpamvu imwe n’iy’ababurana muri uru rubanza. [25] Urukiko rurasanga, icyemezo cyo gufungura by’agateganyo Bagambiki Robert na Nyagasaza Natacha hashingiwe ku murongo wafashwe n’Urukiko rw’Ikirenga ndetse ugakurikizwa n’Urukiko rw’Ubujurire mu manza zavuzwe haruguru, ari no kubahiriza ihame rivugwa mu ngingo ya 15 y’Itegeko Nshinga rya Repubulika y’u Rwanda ryo mu 2003 ryavuguruwe mu 2015, ihame rivuga ko abantu bose bareshya imbere y’amategeko kandi amategeko akaba abarengera ku buryo bumwe. [26] Urukiko rushingiye ku gika cya 2 cy’ingingo ya 64 y’Itegeko n° 30/2018 ryo kuwa 02/06/2018 rigena ububasha bw’inkiko no ku bisobanuro byavuzwe harugu, rurasanga Bagambiki Robert na Nyagasaza Natacha bagomba gufungurwa by’agateganyo mu gihe urubanza rwabo nº RS/INJUST/RP/ECON 0003/2023/CA rugisuzumwa n’uru Rukiko. III ICYEMEZO CY’URUKIKO 4 Urukiko rw’Ikirenga rufite ububasha bwo gusubiramo umurongo wafashwe n’inkiko ku manza zarangije inzira z’ubujurire hagamijwe kurengera itegeko no gutanga umurongo ngenderwaho rubisabwe n’Urugaga

rw’Abavoka cyangwa Ubushinjacyaha Bukuru. Mu mwanzuro utanga ikirego, uhagarariye Urugaga rw’Abavoka mu Rwanda cyangwa Ubushinjacyaha Bukuru agaragaza umurongo anenga wafashwe n’urukiko n’impamvu ashingiraho asaba ko wahinduka. 5 Icyakora, iyo Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga yemeje ko urubanza rwongera kuburanishwa ku mpamvu z’akarengane ariko rutararangizwa, irangizwa ryarwo rihita rihagarara kabone n’iyo imihango yo kururangiza yaba yaratangiye.

Page 7

[27] Rwemeje ko ikirego cya Bagambiki Robert na Nyagasaza Natacha, gisaba gufungurwa by’agateganyo mu gihe bategereje icibwa ry’urubanza RS/INJUST/RP/ECON 0003/2023/CA, gifite ishingiro; [28] Rutegetse ko Bagambiki Robert na Nyagasaza Natacha bafungurwa by’agateganyo; [29] Rutegetse ko amagarama y’uru rubanza aherera ku Isanduku ya Leta.

Source wording is retained. Consult the source document for its original formatting and pagination.

Authorities

Authorities used by the court

Cases, legislation, regulations, and constitutional provisions identified in the available record.

Supreme Court RS/INCONST/SPEC 00004/2019/SC (GLIHD v State)

Case cited

Supreme Court RP 0003/2018/SC (Niyitegeka Emmanuel)

Case cited

Court of Appeal RP 00002/2022/CA (Bado Bede)

Case cited

Constitution of Rwanda (2003, revised 2015), Article 15

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Law No. 30/2018 of 02/06/2018, Article 64

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Chief Justice's Instructions No. 001/2021, Article 9

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Case-aware research

Ask AI about this case

The judgment and available research above are public. New questions open in a separate private conversation grounded in this case.

About this LexChat collection

This page organizes the available case record for research. Verify quotations, current status, and subsequent treatment against the source document. Corrections can be reported to hello@esheria.ai.

Legal information, not legal advice. Research summaries do not replace the judgment.