Download PDF

Rwanda Civil

Court of Appeal

CODENYA MULTISERVICES LTD vs MUNYAKARAMBI N’UNDI

On this page

Professional case brief

Research organized from the available case record

Source document

01

Holding and result

The court found that the 17/06/2011 sale agreement between Mukankaka and Nzeyimana was valid and recognized by the cooperative, and that the 15/01/2014 agreement between Munyakarambi (as president) and Nzeyimana was executed to facilitate expropriation compensation for land rightfully owned by Nzeyimana. The cooperative failed to prove fraud or lack of authority. Therefore, Nzeyimana was entitled to retain the compensation, and the cooperative's claims for restitution, interest, and penalties were unfounded.

Court disposition

claim dismissed

Orders

  • CODENYA MULTISERVICES LTD's claim for retrial on grounds of injustice is dismissed as unfounded.
  • CODENYA MULTISERVICES LTD is ordered to pay Munyakarambi Charles 800,000 Frw for costs and attorney fees.
  • CODENYA MULTISERVICES LTD is ordered to pay Nzeyimana Fred 800,000 Frw for costs and attorney fees.

02

Material facts

Parties

CODENYA MULTISERVICES LTD

Applicant Counsel: Nyamuhungu Natukunda Jane, Me Nyirambarushimana Veneranda

MUNYAKARAMBI Charles

Respondent Counsel: Me Ruramira Bizimana Zébédée

NZEYIMANA Fred

Respondent Counsel: Me Musore Gakunzi Valéry

Amounts and remedies

  • Expropriation Compensation in Dispute: Frw 6,539,286
  • Costs and Attorney Fees Awarded to Munyakarambi Charles: Frw 800,000
  • Costs and Attorney Fees Awarded to Nzeyimana Fred: Frw 800,000

03

Procedural history

  1. Posture

    Civil Appeal / Final Appellate Judgment

04

Questions and positions

Legal issues

Party arguments

Applicant
CODENYA MULTISERVICES LTD argued that the High Court wrongly validated the 15/01/2014 sale agreement between Munyakarambi and Nzeyimana, which was not notarized and allegedly unauthorized by the cooperative's general assembly. They claimed this deprived them of expropriation compensation, sought restitution of 6,539,286 Frw, interest at 18%, and penalties, asserting the agreements were fraudulent and not binding on the cooperative.
Respondent
Nzeyimana and Munyakarambi argued that Nzeyimana rightfully purchased part of the land from Mukankaka in 2011, and the 2014 agreement was to facilitate expropriation compensation for his portion, which was merged under the cooperative's title. They maintained that the compensation was rightfully his, the cooperative suffered no injustice, and that all actions by Munyakarambi were within his authority as president. They sought costs and attorney fees from the applicant.

05

Court’s reasoning

  1. 01

    General principles, supported by cited case law

    A party alleging a cooperative officer acted in personal interest must show the limits of their authority as president; acts done in the name of the cooperative are presumed to be by the cooperative.

  2. 02

    RS/INJUST/RC 00010/2021/SC, Supreme Court, 02/12/2022

    New claims cannot be introduced in a retrial for injustice if not previously litigated in the original case being retried.

  3. 03

    Law No. 15/2004, Articles 3 and 108

    Each party must prove the truth of their claims; judges assess evidence with discretion and accept only strong, consistent, and corroborated evidence.

06

Ratio, limits and disposition

Ratio decidendi

The court found that the 17/06/2011 sale agreement between Mukankaka and Nzeyimana was valid and recognized by the cooperative, and that the 15/01/2014 agreement between Munyakarambi (as president) and Nzeyimana was executed to facilitate expropriation compensation for land rightfully owned by Nzeyimana. The cooperative failed to prove fraud or lack of authority. Therefore, Nzeyimana was entitled to retain the compensation, and the cooperative's claims for restitution, interest, and penalties were unfounded.

Obiter and limits

  • Acts by a cooperative president in the name of the cooperative are presumed to be acts of the cooperative unless proven otherwise.
  • Retrials for injustice do not permit introduction of new claims not previously adjudicated.

Court disposition

claim dismissed

  • CODENYA MULTISERVICES LTD's claim for retrial on grounds of injustice is dismissed as unfounded.
  • CODENYA MULTISERVICES LTD is ordered to pay Munyakarambi Charles 800,000 Frw for costs and attorney fees.
  • CODENYA MULTISERVICES LTD is ordered to pay Nzeyimana Fred 800,000 Frw for costs and attorney fees.

Source and reliance status

Court of Appeal · 30 November 2023

This page organises the available record for research. Confirm quotations, current status, and subsequent treatment against the official source before relying on the case.

Judgment reading view

Judgment text

The complete available source text.

Source document

Court of Appeal

Civil· 30 November 2023

RS/INJUST/RC 00030/2022/CA

CODENYA MULTISERVICES LTD vs MUNYAKARAMBI N’UNDI

- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2023-11-30 - Case/document no.: RS/INJUST/RC 00030/2022/CA - Collection: Court of Appeal

Text

Page 1

CODENYA MULTISERVICES LTD vs MUNYAKARAMBI N’UNDI [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE – RS/INJUST/RC 00030/2022/CA (Munyangeri, P.J; Kamere na Ngagi, J.) 30 Ugushyingo 2023] Amategeko agenga imitere ya koperarive – ububasha bwa Perezida w’inama yubutegetsi ya Kopertive – Abavuga ko umuyobozi wa koperative cyangwa umuyobozi w’ikigo hari ibikorwa yakoze mu nyungu ze bwite, bagomba kugaragaza ububasha bwe aho butangirira n’aho bugarukira nka Perezida w’Inama y’Ubuyobozi w’iyo Koperative cyangwa wicyo kigo. Inshamake y’ikibazo: Uru rubanza rwatangiye Codenya Multiservices Ltd irega Munyakarambi na Nzeyimana mu Rukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge, isaba ko rutesha agaciro amasezerano Munyambibi ahagarariye Codenya Multiservices Ltd yagiranye na Mukankaka y’ubugure bw’ubutaka bufite UPI: 1/03/08/04/72. Ubwo butaka bwaje kubarirwa ingurane ikwiye ku mpamvu z’inyungu rusange, mu gihe cyo kwishyura ingurane, Munyakarambi mu izina rya Codenya Multiservices Ltd yemera ko Nzeyimana ahabwa amafaranga y’ingurane 6.539.286Frw, kuko hari ubutaka yaguze na Mukankaka bwakomatanijwe n’ubwa Codenya Multiservices Ltd abareze banasabye Urukiko gutegegeka baregwa gusubiza amafaranga 6.539.286Frw yatanzweho ingurane kuri bwo. Munyakarambi yabanje gutanga inzitizi y’iburabubasha bw’Urukiko, avuga ko ikiburanwa kiri mu bubasha bw’Urukiko rw’banze, Urukiko rwemeje ko inzitizi y’iburabubasha nta shingiro ifite. Mu

rubanza mu mizi, Munyakarambi yireguye avuga ko Mukankaka yari afite ubutaka buburanwa, Igice kimwe akigurisha Nzeyimana, ikindi akigurisha Codenya Multiservices Ltd. Avuga ko nyuma habayeho gahunda ya Leta yo kwimura abafite ubwo butaka ku mpamvu z’inyungu rusange, ariko kuko bwose bwari bwanditse kuri Codenya Multiservices Ltd, mu rwego rwo gufasha Nzeyimana kubona ingurane ye, Munyakarambi akorana nawe amasezerano agaragaza ko Codenya Multiservices Ltd ari yo yamugurishije icyo gice yaguze na Mukankaka. Nzeyimana yahamagajwe ahatazwi ntiyitaba, urubanza ruburanishwa adahari. Urukiko mu rubanza RC00864/2017/TGI/NYGE rwemeje ko: Amasezerano y’ubugure hagati ya Munyakarambi ahagarariye Codenya Multiservices Ltd na Nzeyimana ateshejwe agaciro; ko Nzeyimana yishyura Codenya Multiservices Ltd amafaranga 6. 539.286Frw yishyuwe nk’ingurane yatanzwe ku nyungu rusange; ko Nzeyimana na Munyakarambi bafatanya kwishyura Codenya Multiservces amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka; Nzeyimana yasubirishijemo urubanza RC00864/2017/TGI/NYGE, avuga ko yaraburanishijwe adahari kandi atarahamagawe mu buryo bukurikije amategeko, Codenya Multiservices Ltd na Munyakarambi bavuze ko kuba urubanza rwaraburanishijwe Nzeyimana adahari, mu nyungu z’ubutabera, yakwemererwa ko urubanza rusubirwamo. Codenya Multiservices Ltd yavuze ko bitumvikana uburyo Nzeyimana yari kuba yaraguze

igice cy’ubutaka na Mukankaka, hanyuma ntasabe gukorerwa ihererekanyamutungo cyangwa ngo atambamire iryo yakoze kandi ngo ryarakozwe Mukankaka ahibereye. Urukiko mu rubanza RC01083/2018/TGI/NYGE rwemeje ko, ikirego cya Codenya Multiservices Ltd nta shingiro gifite; ko amasezerano y’ubugure yabaye hagati ya Munyakarambi ahagarariye Codenya Multiservices Ltd na Nzeyimana Fred adateshejwe agaciro; ko Nzeyimana agomba kugumana amafaranga 6.539.286Frw yishyuwe muri expropriation; Codenya Multiservices Ltd ntiyishimiye imikirize yurwo rubanza irujuririra mu Rukiko Rukuru ivuga ko Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge rwafashe icyemezo ku masezerano atararegewe, kandi ko ari

Page 2

yo yagombaga guhabwa amafaranga ya expropriation, aho kuyaha Nzeyimana, inasaba inyungu zayo zibariwe kuri 18%. Nzeyimana yireguye avuga ko nta kosa Urukiko rubanza rwakoze, kuko ngo amasezerano ivuga ko Urukiko rwafasheho icyemezo atararegewe, Codenya Multiservices Ltd ubwayo yasabye Urukiko ko ariyo aburanwaho ababuranyi ntibabigireho ikibazo, naho ku bijyanye nugomba guhabwa amafaranga ya expropriation hagati ye na Codenya Multiservices Ltd yireguye avuga ko kuba harabayeho kwandika ubutaka bwe kuri Codenya Multiservices Ltd, atari impamvu yo kubuvutswa uburenganzira bwe, bityo ko yahawe amafaranga ya expropriation ayakwiriye. Munyakarambi avuga ko ubujurire bwa Codenya Multiservices Ltd butahabwa agaciro ku mpamvu zimwe nizo Nizeyimana yagagaragaje. Urukiko mu rubanza RCA00248/2020/HC/KIG, rwemeje ko: ubujurire bwa Codenya Multiservices Ltd nta shingiro bufite; ko ubujurire bwuririye ku bundi bwatanzwe na Munyakarambi na Nzeyimana bufite ishingiro. Codenya Multiservices Ltd ntiyishimiye imikirize yurwo rubanza isaba ko rusubirishwamo ku mpamvu z’akarengane, maze mu cyemezo N˚ 253/CJ/2022, Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga yemeza ko rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane, rukazaburanishwa n’Urukiko rw’Ubujurire. Nzeyimana yatanze inzitizi yo kutakira ikirego cya Codenya Multiservices Ltd bitewe no kuba itaragaragaje impamvu isubirishamo urubanza ku mpamvu z’akarengane mu ziteganywa

n’Itegeko Urukiko rushingiye ku mirongo yatanzwe mu manza zaciwe irebana n’ikibazo gisa n’iki, rwemeza ko iyo nzitizi nta shingiro ifite. Codenya Multiservices Ltd, ivuga ko akarengane yakorewe mu rubanza RCA00248/2020/HC/KIG gashingiye ku kuba Urukiko Rukuru rwarashingiye ku masezerano y’ubugure yo ku wa 15/01/2014 hagati ya Munyakarambi na Nzeyimana kandi atarakorewe imbere ya Noteri ndetse ko atanabayeho kuko ngo Munyakarambi atari afite ububasha bwo kugurisha umutungo wa koperative bitemejwe n’inama rusange. Bavuga kandi ko icyemezo Urukiko Rukuru rwafashe ku masezerano Codenya Multiservices Ltd yaregeraga, cyatumye idasubizwa amafaranga ya expropriation Munyakarambi na Nzeyimana bahawe mu buryo bw’uburiganya. Bavuga ko amasezerano rwashingiyeho avuguruzanya n’ayo ku wa 26/02/2013 yabaye hagati ya Mukankaka na Codenya Multiservices Ltd yari ihagarariwe na Munyakarambi. Nzeyimana avuga ko Mukankaka yamugurishije igice cy’ubutaka mu mwaka wa 2011, mu mwaka wa 2013, igice cyari cyarasigaye akigurisha Codenya Multiservices Ltd, ibyo bice byombi bishyirwa ku cyangombwa kimwe cyahawe CODENYA MULTISERVICES Ltd, kubera umushinga wo kwimurwa kuri ubwo butaka ku nyungu rusange, Munyakarambi ahagarariye Codenya Multiservices Ltd amukorera amasezerano y’ubugure yo ku wa 15/01/2014, ku wa 04/10/2014 amukorera umugereka usobanura ko ayo masezerano y’ubugure yakozwe kugira ngo Nzeyimana

yoroherezwe kubona ingurane. Avuga kandiko Codenya Multiservices Ltd itagomba guhabwa amafaranga 6.539.286 Frw yahawe nk’ingurane ku iyimurwa kubera inyungu rusange, kuko Urukiko Rukuru rwari rwagaragaje ko amasezerano iregera atagomba guteshwa agaciro. Bityo ko nta karengane iyo koperative yagiriwe mu rubanza rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane. Munyakarambi yiregura avuga ko nta karengane Codenya Multiservices Ltd yakorewe kuko yahawe ingurane y’ubutaka bwayo na Nzeyimana ahabwa iyubutaka bwe.

Page 3

Ku byerekeranye n’amafaranga ya expropriation Nzeyimana yahawe, avuga ko yari ayafiteho uburenganzira kubera ko ubutaka bwari ubwe. Asaba Urukiko gutegeka Codenya Multiservices Ltd kumwishyura amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka. Incamake y’icyemezo: 1. Abavuga ko umuyobozi wa koperative cyangwa umuyobozi w’ikigo hari ibikorwa yakoze mu nyungu ze bwite, bagomba kugaragaza ububasha bwe aho butangirira n’aho bugarukira nka Perezida w’Inama y’Ubuyobozi w’iyo Koperativecyangwa wicyo kigo. Bityo, iyo umuyobozi w’inama y’ubutegetsi w’ikigo runaka yakoze ibikorwa binyuranye mu izina ry’icyo kigo bifatwa nk’ibyakozwe mu buryo bukurikije Amategeko byakozwe nicyo kigo. 2. kuba umuburanyi yemerewe ko urubanza rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane, ntibimuha uburenganzira bwo kuruzanamo ibibazo bitigeze bisuzumwa mu rubanza rugiye gusubirwamo ku mpamvu z’akarengane. Bityo, kuba igihano gihatira kwishyura kitarigeze kiburanwaho mu rubanza rwasabiwe gusubirwamo ku mpamvu z’akarengane, gifatwa nk’ikrego gishya kitasuzumwa mu rubanza rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane. Ikirego cyo gusubirishamo urubanza ku mpamvu z’akarengane nta shingiro gifite. Amategeko yashingiweho: Itegeko N˚15/2004 ryo ku wa 12/06/2004 ryerekeye ibimenyetso mu manza n’itangwa ryabyo ingingo ya 3, 108 Imanza zifashishijwe: urubanza RS/INJUST/RC 00022/2018/SC, BUSORO Gervais vs BUSORO Mugunga

Désiré, TWAGIRAYEZU Ildephonse na MUKANKOMBE Chartine rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 28/06/2019. Urubanza RS/INJUST/RC00007/2021/CA, KARUMUHINZI Baudoux Claire na NYIRAKAZIGA Kabeja Anne Marie, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/10/2023. Urubanza RCOMAA00110/2022/CA, RWANDA TRADING COMPANY Ltd vs RUSENYI COFFEE GROWERS Ltd rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 16/10/2023. Urubanza. I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Ku wa 26/02/2013 CODENYA MULTISERVICES Ltd ihagarariwe na Munyakarambi Charles yagiranye na Mukankaka Veneranda amasezerano y’ubugure bw’ubutaka bufite UPI : 1/03/08/04/72 buherereye mu Mudugudu wa Nyange, mu Kagari ka Gitaraga, mu Murenge wa Masaka, mu Karere ka Kicukiro, mu Mujyi wa Kigali ; bahererekanya uwo mutungo ku wa 03/12/2013. [2] Mu mwaka wa 2015 ubwo butaka bwabariwe ingurane ikwiye ku mpamvu z’inyungu rusange, igihe cyo kwishyura kigeze Munyakarambi Charles mu izina rya CODENYA MULTISERVICES Ltd yemera ko Nzeyimana Fred ahabwa amafaranga y’ingurane angana na miliyono esheshatu, ibihumbi magana atanu na mirongo itatu n’icyenda na magana abiri na mirongo inani n’atandatu (6.539.286Frw), kuko hari ubutaka yaguze na Mukankaka Veneranda ku wa 17/06/2011 bwakomatanijwe n’ubwa CODENYA MULTISERVICES Ltd. [3] CODENYA MULTISERVICES Ltd yareze Munyakarambi Charles na Nzeyimana Fred mu Rukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge, isaba ko rutesha agaciro amasezerano y’ubugure yo ku wa

Page 4

17/06/2011 yakorewe kuri ubwo butaka, no kubategeka gusubiza amafaranga angana na miliyoni esheshatu, ibihumbi magana atatu na mirongo itanu n’icyenda na magana abiri na mirongo inani n’atandatu (6. 359.286Frw). Mu iburanisha yasabye ko itariki amasezerano yakoreweho ikosorwa hakandikwa ko ari ayo ku wa 17/06/2014 kubera ko ari yo yakoreweho amasezerano hagati ya Munyakarambi Charles ahagarariye CODENYA MULTISERVICES Ltd na Nzeyimana Fred. [4] Mbere yo kwiregura ku rubanza mu mizi, Munyakarambi Charles yatanze inzitizi yo kutakira ikirego cyatanzwe na CODENYA MULTISERVICES Ltd ngo kubera ko yaregeye Urukiko Rwisumbuye, nyamara hakurikijwe ibiteganywa n’Itegeko rigena ububasha bw’Inkiko, ibibazo by’ubutaka bitangirira mu Rukiko rw’Ibanze, iyo nzitizi ntiyahabwa ishingiro. [5] Mu rubanza mu mizi, Munyakarambi Charles yireguye avuga ko Mukankaka Veneranda yari afite ubutaka bubaruye kuri UPI yavuzwe haruguru koko, buherereye mu Mudugudu wa Nyange, mu Kagari ka Gitaraga, mu Murenge wa Masaka, mu Karere ka Kicukiro, igice cyabwo cyo haruguru gifite ubuso bwa m 32 x m 28, akigurisha Nzeyimana Fred ku wa 17/06/2011 ku giciro cy’amafaranga miliyoni imwe n’ibihumbi magana abiri (1.200.000Frw), nyuma igice cyari gisigaye akigurisha CODENYA MULTISERVICES Ltd ariko ku mugereka w’amasezerano y’ubugure bagiranye asobanura ko igice cyo haruguru yakigurishije Nzeyimana Fred. Yakomeje avuga ko

mu mwaka wa 2015 habayeho gahunda ya MINICOM yo kwimura abafite ubwo butaka ku mpamvu z’inyungu rusange, ariko kubera ko bwose bwari bwanditse kuri CODENYA MULTISERVICES Ltd, mu rwego rwo gufasha Nzeyimana Fred kubona ingurane ye, Munyakarambi Charles amwandikira inyandiko igaragaza ko CODENYA MULTISERVICES Ltd ari yo yamugurishije icyo gice cyo haruguru. Nzeyimana Fred yahamagawe ahatazwi ntiyitaba Urukiko, urubanza ruburanishwa adahari. [6] Mu rubanza RC00864/2017/TGI/NYGE rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge ku wa 22/11/2018, urwo Rukiko rushingiye ku ngingo ya 13, igika cya mbere, n’iya 108 z’Itegeko N˚ 15/2004 ryo ku wa 12/06/2004 ryerekeye ibimenyetso mu manza n’itangwa ryabyo, ku ngingo ya 34, igika cya mbere kugeza ku cya gatatu y’Iteka rya Minisitiri N˚ 002/2008 ryo ku wa 01/04/2008 rigena uburyo iyandikishwa ry’ubutaka rikorwa, rwemeje ko : Amasezerano y’ubugure yo ku wa 17/06/2014 yabaye hagati ya Munyakarambi Charles ahagarariye CODENYA MULTISERVICES Ltd na NZEYIMANA Fred ateshejwe agaciro ; Nzeyimana Fred yishyura CODENYA MULTISERVICES Ltd amafaranga miliyoni esheshatu, ibihumbi magana atanu na mirongo itatu n’icyenda na magana abiri na mirongo inani n’atandatu (6. 539.286Frw) yishyuwe muri expropriation ; Nzeyimana Fred na Munyakarambi Charles bafatanya kwishyura

CODENYA MULTISERVCES Ltd buri wese kimwe cya kabiri (½) cy’amafaranga miliyoni imwe akubiyemo ay’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka ; Nzeyimana Fred na Munyakarambi Charles bafatanya gusubiza

CODENYA MULTISERVICES Ltd amafaranga ibihumbi mirongo itanu (50.000Frw) yatanzeho ingwate irega. [7] Ku wa 03/12/2018, Nzeyimana Fred yasubirishijemo urubanza RC00864/2017/TGI/NYGE, avuga ko kuba yaraburanishijwe adahari kandi atarahamagawe mu buryo bukurikije amategeko, ari impamvu idasanzwe kandi ikomeye yatumye asaba ko urwo rubanza rusubirwamo. CODENYA MULTISERVICES Ltd na Munyakarambi Charles bavuze ko kuba urubanza rwaraburanishijwe Nzeyimana Fred adahari, mu nyungu z’ubutabera, yakwemererwa ko urubanza rusubirwamo. [8] Mu rubanza RC01083/2018/TGI/NYGE, Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge rwemeje ko urubanza RC00864/2017/TGI/NYGE rusubirwamo, kubera ko Nzeyimana Fred yahawe amahamagara

Page 5

amusaba kwitaba Urukiko mu rubanza RC00863/2027/TGI/NYGE aho kuba urubanza RC 00864/2017/TGI/NYGE, bituma aburanishwa adahari. [9] Mu rubanza mu mizi, Nzeyimana Fred yasobanuye ko ku wa 17/06/2011, Mukankaka Veneranda yamugurishije igice cy’ubutaka yari afite mu Mudugudu wa Nyange, mu Kagari ka Gitaraga, mu Murenge wa Masaka, mu Karere ka Kicukiro, yongera kugurisha CODENYA MULTISERVICES Ltd ihagarariwe na Munyakarambi Charles igice cyari cyasigaye mu mwaka wa 2013 kandi ko muri ayo masezerano handitswemo ko hari igice cyagurishijwe Nzeyimana Fred, ko mu gihe cy’ihererekanyamutungo, abanyamuryango ba CODENYA MULTISERVICES Ltd bari bazi neza ko hari igice cy’ubutaka kiri ku cyangombwa kitari icyayo. Yakomeje avuga ko ku wa 17/06/2011, nta masezerano y’ubugure yigeze agirana na CODENYA MULTISERVICES Ltd, ahubwo yayagiranye na Mukankaka Veneranda, ko ibyo yakoze na Munyakarambi Charles nka perezida wa CODENYA MULTISERVICES Ltd bwari uburyo bwo kugira ngo yaba we ndetse na CODENYA MULTISERVICES Ltd, buri wese abashe guhabwa ingurane kuko iyo bitagenda bityo, na CODENYA MULTISERVICES Ltd itari guhabwa ingurane yayo. [10] CODENYA MULTISERVICES Ltd yasabye ko ikiburanwa gikosorwa, hakandikwa ko isaba gutesha agaciro amasezerano yo ku wa 17/06/2011 yabaye hagati ya Nzeyimana Fred na Mukankaka Veneranda, aho kuba ayo ku wa 17/06/2011 yabaye hagati ya Nzeyimana Fred na

Munyakarambi Charles, Urukiko rusanga ruramutse ruhinduye ikiburanwa rwaba rugiye kuburanisha ibitaraburanwe mu rubanza rusubirwamo, icyifuzo cya CODENYA MULTISERVICES Ltd nticyahabwa ishingiro. [11] Mu kwiregura ku bisobanuro bya Nzeyimana Fred, CODENYA MULTISERVICES Ltd yavuze ko bitumvikana uburyo Nzeyimana Fred yari kuba yaraguze igice cy’ubutaka na Mukankaka Veneranda, hanyuma ntasabe gukorerwa ihererekanyamutungo cyangwa ngo atambamire iryakozwe na CODENYA MULTISERVICES Ltd kandi ko ryakozwe na Mukankaka Veneranda ahibereye, icyangombwa cy’ubuso bwose kikandikwa kuri CODENYA MULTISERVICES Ltd ntavuge ko hari ubutaka yamugurishije bugendeyemo. Isanga kandi iyo aza kuba yaraguze ubwo butaka na Mukankaka Veneranda, atari gushaka Munyakarambi Charles wari perezida wa CODENYA MULTISERVICES Ltd ngo amukorere amasezerano yo ku wa 15/01/2014 bazi neza ko atarimo ukuri. [12] Mu rubanza RC 01083/2018/TGI/NYGE rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge ku wa 16/07/2020, Urukiko rushingiye ku ngingo ya 12 y’Itegeko N˚ 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, no ku ngingo ya 65 y’Itegeko N˚ 15/2004 ryo ku wa 12/06/2004 ryerekeye ibimenyetso mu manza n’itangwa ryabyo, rwemeje ko: Ikirego cya CODENYA MULTISERVICES Ltd nta shingiro gifite; Imikirize y’urubanza RC00864/2017/TGI/NYGE rwaciwe n’Urukiko

Rwisumbuye rwa Nyarugenge ku wa 22/11/2018 ihindutse mu ngingo zayo zose; Amasezerano y’ubugure yo ku wa 15/01/2014 yabaye hagati ya Munyakarambi Charles ahagarariye CODENYA MULTISERVICES Ltd na NZEYIMANA Fred adateshejwe agaciro; Nzeyimana Fred agomba kugumana amafaranga angana na miliyoni esheshatu, ibihumbi magana atanu na mirongo itatu n’icyenda na magana abiri na mirongo inani n’atandatu (6.539.286Frw) yishyuwe muri expropriation ; CODENYA MULTISERVICES Ltd iha Nzeyimana Fred amafaranga ibihumbi magana atanu (500.000Frw) y’igihembo cya Avoka, ikanaha Munyakarambi Charles amafaranga ibihumbi magana atanu (500.000Frw) y’igihembo cya Avoka ;

Page 6

CODENYA MULTISERVICES LtG isubiza Nzeyimana Fed amafaranga ibihumbi makumyabiri (20.000Frw) y’ingwate y’amagarama yatanze asubirishamo urubanza RC00864/2017/TGI/ NYGE. [13] CODENYA MULTISERVICES Ltd yajuririye urwo rubanza mu Rukiko Rukuru ivuga ko Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge rwafashe icyemezo ku masezerano yo ku wa 15/01/2014 kandi atararegewe, kandi ko ari yo yagombaga guhabwa amafaranga ya expropriation, aho kuyaha Nzeyimana Fred, inasaba inyungu zayo zibariwe kuri 18%. [14] Nzeyimana Fred yireguye avuga ko nta kosa Urukiko rubanza rwakoze, kubera ko hari aho CODENYA MULTISERVICES Ltd yari yasabye ko itariki y’amasezerano iregera ikosorwa hakandikwa ko ari ayo ku wa 15/01/2014 yabaye hagati ya Munyakarambi Charles ahagarariye CODENYA MULTISERVICES Ltd na Nzeyimana Fred, ababuranyi ntibabigireho ikibazo. Ku kibazo cy’ugomba guhabwa amafaranga ya expropriation hagati ye na CODENYA MULTISERVICES Ltd yireguye avuga ko kuba harabayeho kwandika ubutaka bwe kuri CODENYA MULTISERVICES Ltd, bitari kuba impamvu yo kubuvutswaho uburenganzira, ko rero yahawe amafaranga ya expropriation ayakwiriye akaba atategekwa guha CODENYA MULTISERVICES Ltd inyungu zayo. [15] Munyakarambi Charles avuga ko ubujurire bwa CODENYA MULTISERVICES Ltd butahabwa agaciro kubera ko yatanze ikirego isaba gutesha agaciro amasezerano yo ku wa 17/06/2011 yabaye hagati ya Munyakarambi Charles ahagarariye

CODENYA MULTISERVICES Ltd na Nzeyimana Fred, nyuma iza kuvuga ko habayeho kwibeshya isaba ko handikwa ko ayo masezerano yabaye hagati ya Nzeyimana Fred na Mukankaka Veneranda, ndetse isaba ko itariki ikosorwa hakandikwa ko yabaye ku wa 15/01/2014 hagati ya Munyakarambi Charles, ahagarariye CODENYA MULTISERVICES Ltd na Nzeyimana Fred, Urukiko rusanga rutahindura ikirego kandi atari byo byaburanwe mu rubanza rwasubirwagamo. Avuga kandi ko Nzeyimana Fred ari we wari ufite uburenganzira ku mafaranga ya expropriation kuko yagaragaje inkomoko y’ubutaka yayiherewe n’uwabumugurishije akabyemeza imbere y’Urukiko, bityo ko CODENYA MULTISERVICES Ltd itahabwa amafaranga y’inyungu isaba. [16] Mu rubanza RCA00248/2020/HC/KIG rwaciwe n’Urukiko Rukuru ku wa 07/09/2021, urwo Rukiko rushingiye ku ngingo 6 y’Itegeko N˚ 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryavuzwe haruguru, rwemeje ko : Ubujurire bwa CODENYA MULTISERVICES Ltd nta shingiro bufite ; Ubujurire bwuririye ku bundi bwatanzwe na Munyakarambi Charles na Nzeyimana Fred bufite ishingiro ; Urubanza RC01083/2018/TGI/NYGE rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge ku wa 16/07/2020 rudahindutse ; CODENYA MULTISERVICES Ltd iha Munyakarambi Charles na Nzeyimana Fred buri wese amafaranga ibihumbi ijana (100.000Frw) y’ikurikiranarubanza n’amafaranga ibihumbi magana atanu (500.000Frw) y’igihembo cya Avoka mu bujurire ; Amafaranga ibihumbi mirongo ine

(40.000Frw) y’amagarama CODENYA MULTISERVICES Ltd yatanze irega ahwana n’ibyakozwe murubanza. [17] CODENYA MULTISERVICES Ltd yasabye ko urubanza RCA00248/2020/HC/KIG rwaciwe n’Urukiko Rukuru ku wa 07/09/2021 rusubirishwamo ku mpamvu z’akarengane, maze mu cyemezo N˚ 253/CJ/2022 cyo ku wa 27/10/2022, Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga yemeza ko rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane, rukazaburanishwa n’Urukiko rw’Ubujurire. Urwo rubanza rwanditswe kuri RS/INJUST/RC 00030/2022/CA, maze nyuma y’imihango ntegurarubanza yose, hemezwa ko ruzaburanishwa ku wa 08/11/2023, uwo munsi ruburanishirizwa mu ruhame, CODENYA

Page 7

MULTISERVICES Ltd ihagarariwe na Nyamuhungu Natukunda Jane yunganiwe na Me Nyirambarushimana Veneranda, Nzeyimana Fred yunganiwe na Me Musore Gakunzi Valéry, Munyakarambi Charles yunganiwe na Me Ruramira Bizimana Zébédée, iburanisha rirapfundikirwa ababuranyi bamenyeshwa ko urubanza ruzasomwa ku wa 24/11/2023, uwo munsi ntirwasomwa kuko iyandikwa ryarwo ryari ritararangira, ryimurirwa ku wa 30/11/2023. [18] Nzeyimana Fred n’umwunganira babajijwe niba bakomeje inzitizi batanze isaba kutakira ikirego cya CODENYA MULTISERVICES Ltd bitewe no kuba itaragaragaje impamvu isubirishamo urubanza ku mpamvu z’akarengane mu ziteganywa n’ingingo ya 55 y’Itegeko N˚ 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’inkiko, bavuga ko bayikomeje, Urukiko rushingiye ku mirongo yatanzwe mu manza zaciwe irebana n’ikibazo gisa n’iki1, rufatira icyemezo mu ntebe, rwemeza ko iyo nzitizi nta shingiro ifite, iburanisha rikomereza ku zindi ngingo. [19] Mu myanzuro no mu miburanire ya CODENYA MULTISERVICES Ltd, abayihagarariye bavuga ko akarengane yakorewe mu rubanza RCA00248/2020/HC/KIG gashingiye ku kuba Urukiko Rukuru rwarashingiye ku masezerano y’ubugure yo ku wa 15/01/2014 hagati ya Munyakarambi Charles na Nzeyimana Fred kandi atarakorewe imbere ya Noteri ndetse ko atanabayeho kuko Munyakarambi Charles atari afite ububasha bwo kugurisha umutungo wa koperative bitemejwe n’inama rusange ya koperative,

cyane ko ubwo baguraga ubwo butaka mu mwaka wa 2013, uwari visi perezida wayo yasinyeho, ko rero abantu babiri batasinyira ibyinjiye mu mutungo wa koperative, ngo umuntu umwe abe ari we usinyira ibiwusohowemo. [20] Bakomeza bavuga ko icyemezo Urukiko Rukuru rwafashe ku masezerano CODENYA MULTISERVICES Ltd yaregeraga, cyatumye idasubizwa amafaranga ya expropriation Munyakarambi Charles na Nzeyimana Fred bahawe mu buryo bw’uburiganya kandi ko amasezerano rwashingiyeho avuguruzanya n’ayo ku wa 26/02/2013 yabaye hagati ya Mukankaka Veneranda na CODENYA MULTISERVICES Ltd yari ihagarariwe na Munyakarambi Charles. Isaba guhabwa inyungu z’ayo mafaranga, amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka no gutegeka igihano gihatira kwishyura. [21] Nzeyimana Fred n’umwunganira bavuga ko Mukankaka yamugurishije igice cy’ubutaka mu mwaka wa 2011, mu mwaka wa 2013, igice cyari cyarasigaye akigurisha CODENYA MULTISERVICES Ltd igiye gukoresha ihererekanyamutungo ibyo bice byombi bishyirwa ku cyangombwa kimwe cyahawe CODENYA MULTISERVICES Ltd, ariko bumvikana mu magambo ko ari yo izamukorera ihererekanyamutungo, ko byabaye ngombwa ko hakorerwa umushinga wo kubimura, mu rwego rwo kugira ngo azashobore guhabwa amafaranga ya expropriation, Munyakarambi Charles ahagarariye CODENYA MULTISERVICES Ltd amukorera amasezerano y’ubugure yo ku wa 15/01/2014, ku wa 04/10/2014 amukorera umugereka

usobanura ko ayo masezerano y’ubugure yakozwe kugira ngo Nzeyimana Fred yoroherezwe kubona ingurane y’ubutaka bwe bwabaruwe ku cyangombwa cy’umutungo cyahawe CODENYA MULTISERVICES Ltd, ko rero nta karengane iyo koperative yagiriwe mu rubanza isubirishamo. [22] Bakomeza bavuga ko CODENYA MULTISERVICES Ltd itagombaga guhabwa amafaranga angana na miliyoni esheshatu, ibihumbi magana atanu na mirongo itatu n’icyenda na magana abiri na mirongo inani n’atandatu (6.539.286Frw) isaba gusubizwa, kuko Urukiko Rukuru rwari rwagaragaje ko amasezerano iregera atagomba guteshwa agaciro. Basaba Urukiko gutegeka CODENYA MULTISERVICES Ltd kumwishyura amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka.

1 Muri izo manza harimo urubanza n˚ RS/INJUST/RC 00022/2018/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 28/06/2019, haburana BUSORO Gervais C/ BUSORO Mugunga Désiré, TWAGIRAYEZU Ildephonse na MUKANKOMBE Chartine.

Page 8

[23] Munyakarambi Charles n’umwunganira biregura bavuga ko nta karengane CODENYA MULTISERVICES Ltd yakorewe kuko yahawe ingurane ihwanye n’ubuso bw’ubutaka yaguze (3.594 m2), Nzeyimana Fred na we ahabwa ihwanye n’iy’ubuso yaguze (896 m2) kandi ko n’ubwo Nzeyimana Fred yakorewe amasezerano y’ubugure bwo ku wa 15/01/2014, ubwo butaka abufite kuva ku wa 17/06/2011, kuko ari cyo gihe yabuguze na Mukankaka Veneranda, uyu akaba yarabisobanuye ku mugereka igihe hakorwaga ihererekanyamutungo hagati ye na CODENYA MULTISERVICES Ltd ku wa 26/02/2013. Ku byerekeranye n’amafaranga ya expropriation Nzeyimana Fred yahawe, bavuga ko yari ayafiteho uburenganzira kubera ko ubutaka bwari ubwe. Basaba Urukiko gutegeka CODENYA MULTISERVICES Ltd kumwishyura amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka. [24] Nyuma y’izo mpaka, Urukiko rurasanga hagomba gusuzumwa ibibazo bikurikira : Kumenya agaciro k’amasezerano yo ku wa 17/06/2011 yabaye hagati ya Mukankaka Veneranda na Nzeyimana Fred n’ayo ku wa 15/01/2014 yabaye hagati ya Munyakarambi Charles na Nzeyimana Fred ; Kumenya niba Urukiko Rukuru rwaragombaga gutegeka ko Munyakarambi Charles na Nzeyimana Fred basubiza CODENYA MULTISERVICES Ltd amafaranga miliyoni esheshatu, ibihumbi magana atanu na mirongo itatu n’icyenda na magana abiri na mirongo inani n’atandatu (6.539.286Frw) yatanzwe muri expropriation ; Kumenya niba CODENYA MULTISERVICES

Ltd yahabwa inyungu zikomoka ku mafaranga ya expropriation iregera ; Kumenya niba hatangwa igihano gihatira kwishyura ; Ibyerekeye amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka II. SESENGURA RY’IBIBAZO BIGIZE URUBANZA 1.Kumenya agaciro k’amasezerano yo ku wa 17/06/2011 yabaye hagati ya MUKANKAKA Veneranda na NZEYIMANA Fred n’ayo ku wa 15/01/2014 yabaye hagati ya MUNYAKARAMBI Charles na NZEYIMANA Fred [25] Abahagarariye CODENYA MULTISERVICES Ltd bavuga ko Urukiko Rukuru rwahaye agaciro amasezerano yo ku wa 17/06/2011 bivugwa ko yabaye hagati ya Nzeyimana Fred na Mukankaka Veneranda nyamara atarigeze abaho ndetse n’ayo ku wa 15/01/2014 hagati ya Nzeyimana Fred na Munyakarambi Charles nayo atabayeho. [26] Bavuga ko ayo masezerano yarakozwe hagamijwe gutwara amafaranga ya CODENYA MULTISERVICES Ltd ya expropriation mu buryo bw’uburiganya. Basobanura ko ayo masezerano atagombaga guhabwa agaciro kuko atakorewe imbere ya Noteri ndetse ko Munyakarambi Charles atari afite ububasha bwo kugurisha umutungo wa koperative bitemejwe n’inama rusange ya koperative, cyane ko ubwo baguraga ubwo butaka mu mwaka wa 2013, uwari Visi Perezida wayo yasinyeho, ko rero abantu babiri batasinyira ibyinjiye mu mutungo wa koperative, ngo umuntu umwe abe ari we usinyira ibisohowe mu mutungo wayo, ko kandi bitumvikana ukuntu Nzeyimana Fred yaba yaraguze ubutaka mbere ya koperative, ngo igure nyuma ye

hanyuma ibe ari yo ikorerwa ihererekanyamutungo kandi ko mu gihe koperative yaguraga, hari uwitwa Mukansanga Venantie, mu gihe ku nyandiko y’umugereka abaregwa bavuga ko yaherekeje amasezerano yo ku wa 26/02/2013 handitse Mukasano Venantie, uyu koperative ikaba itamuzi. [27] Bavuga kandi ko ikindi kigaragaza ko amasezerano yo ku wa 17/06/2011 atigeze abaho, ari uko bitigeze byandikwa mu cyitonderwa cy’amasezerano yo ku wa 26/02/2013 yabaye hagati ya Mukankaka Veneranda na CODENYA MULTISERVICES Ltd, ngo hamenyekane ko hari igice cy’ubutaka cyagurishijwe mbere ndetse ko hakurikijwe uburyo amasezerano yo ku wa 15/01/2014 akozwe,

Page 9

bigaragara ko Munyakarambi Charles yayakoze ku giti cye, adahagarariye CODENYA MULTISERVICES Ltd. [28] Nzeyimana Fred n’umwunganira bavuga ko Mukankaka Veneranda yamugurishije igice cy’ubutaka ku wa 17/06/2011, ariko ntiyahita akoresha ihererekanyamutungo, muri 2013 igice cyari cyarasigaye akigurisha CODENYA MULTISERVICES Ltd igiye gukoresha ihererekanyamutungo ibyo bice byombi bishyirwa ku cyangombwa kimwe cyahawe CODENYA MULTISERVICES Ltd gifite UPI: 1/03/08/04/72, ariko aho abimenyeye ayimenyesha ko hari ubutaka yari yaraguze na Mukankaka Veneranda koperative imubwira ko Mukankaka Veneranda yari yarabiyimenyesheje, ni ko kumvikana mu magambo ko koperative ari yo izamukorera ihererekanyamutungo, bigeze mu mwaka wa 2015 biba ngombwa ko MINICOM ikenera gukorera umushinga ahari ubwo butaka kandi usaba ko ba nyirabwo bimurwa. [29] Bakomeza basobanura ko Nzeyimana Fred yabajije uburyo yazahabwa indishyi ikwiye y’ubutaka bwe bwashyizwe ku cyangombwa cya CODENYA MULTISERVICES Ltd, MINICOM imusubiza ko yazegera CODENYA MULTISERVICES Ltd ikamukorera amasezerano y’ubugure, ari yo mpamvu ku wa 15/01/2014 yakoranye amasezerano n’uwari Perezida wayo ari we Munyakarambi Charles, ku wa 04/10/2014, yandika inyandiko y’umugereka asobanura impamvu y’ayo masezerano, ariko MINICOM ntiyaha agaciro izo nyandiko zose, niko kumusaba ko Munyakarambi Charles amuha “ A QUI DE DROIT” mu rwego rwo kugira ngo azashobore guhabwa amafaranga ya expropriation arayimukorera, MINICOM ibona kumuha indishyi ikwiye ihwanye n’ubuso yari yaraguze na Mukankaka Veneranda. Basoza bavuga ko ubutaka CODENYA MULTISERVICES Ltd yaherewe indishyi ikwiye ari bwo bwari buhwanye n’ubuso bw’ubutaka bwayo. [30] Munyakarambi Charles n’umwunganira bavuga ko nta karengane

CODENYA MULTISERVICES Ltd yakorewe kuko yahawe ingurane ihwanye n’ubuso bw’ubutaka yaguze (3.594 m2), Nzeyimana Fred na we ahabwa ihwanye n’ubuso yaguze (896 m2) kandi ko n’ubwo Nzeyimana Fred yakorewe amasezerano y’ubugure bwo ku wa 15/01/2014, ubwo butaka abufite kuva igihe yabuguze na Mukankaka Veneranda ku wa 17/06/2011, uyu akaba yarabisobanuye ku mugereka ubwo hakorwaga ihererekanyamutungo hagati ye na CODENYA MULTISERVICES Ltd ku wa 26/02/2013. Uko Urukiko rubibona [31] Ingingo ya 3 y’Itegeko N˚15/2004 ryo ku wa 12/06/2004 ryerekeye ibimenyetso mu manza n’itangwa ryabyo iteganya ko “Buri muburanyi agomba kugaragaza ukuri kw’ibyo aburana”, naho iya 108 y’iryo Tegeko ikavuga ko “Ibimenyetso bicukumbuwe no gusesengura urubanza ari ibimenyetso bitacukumbuwe n’amategeko, bicukumburwa n’ubwenge n’ubushishozi bw’abacamanza. Abacamanza bagomba kwemera gusa ibyo bimenyetso iyo bikomeye, bisobanuye kandi bihuje”. (1)Izi ngingo z’Itegeko zashingiweho no mu zindi manza zaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ndetse n’uru Rukiko zumvikanisha ko umuburanyi utanze ikirego mu Rukiko aba afite inshingano ikomeye yo kugaragaza ibimenyetso bihamya nta shiti ko ibyo aregera ari ukuri, ko iyo atabashije kubigaragaza, ikirego cye nta shingiro gihabwa2, Zikumvikanisha kandi ko buri muburanyi afite inshingano zo kugaragaza ibimenyetso bishimangira ko ibyo avuga ari ukuri kandi ko ahereye ku byavuzwe n’ababuranyi, umucamanza akoresha ubwenge n’ubushishozi bwe, agacukumbura ukuri nyako kwaba kuri mu bisobanuro byatanzwe na buri ruhande.

2 Reba urubanza Nº RS/INJUST/RC 00007/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 30/10/2023 haburana KARUMUHINZI Baudoux Claire na NYIRAKAZIGA Kabeja Anne Marie.

Page 10

[32] Dosiye y’urubanza irimo amasezerano agaragaza ko ku wa 17/06/2011 Mukankaka Veneranda yagurishije Nzeyimana Fred ikibanza gifite metero 28 x metero 32, giherereye mu Mudugudu wa Nyange, mu Kagari ka Gitaraga, mu Murenge wa Masaka, mu Karere ka Kicukiro ku giciro cy’amafaranga angana na miliyoni imwe n’ibihumbi magana abiri (1.200.000Frw). Hari kandi amasezerano y’ubugure yo ku wa 26/02/2013 yabaye hagati ya Koperative CODENYA MULTISERVICES Ltd ihagarariwe na Munyakarambi Charles na Mukankaka Veneranda, ahanditse ko Mukankaka Veneranda agurishije ubutaka bufite ikibanza n˚ 72, buherereye mu Kagari ka Gitaraga, mu Murenge wa Masaka, kandi ko uguze ahawe ibyangombwa by’umwimerere, ayo masezerano y’ubugure yakorewe inyandiko y’umugereka kuri iyo tariki yo ku wa 26/02/2013, muri iyo nyandiko y’umugereka, abagize umuryango wa Mukankaka Veneranda basobanura ko n’ubwo bahaye CODENYA MULTISERVICES icyangombwa cy’ubutaka n˚ 72, hari igice cyabwo cyo haruguru gifite metero 28 x metero 32 bagurishije Nzeyimana Fred, ko rero icyo gice kitari mu butaka bugurishijwe Koperative. [33] Muri dosiye y’urubanza harimo nanone inyandiko y’amasezerano y’ubugure yanditswe ku wa 15/01/2014, hagati ya Munyakarambi Charles nka Perezida wa CODENYA MULTISERVICES na Nzeyimana Fred, amugurisha ikibanza gifite metero 32 x metero 28 kibaruwe kuri n˚ 72 ku ifishi ya Koperative CODENYA MULTISERVICES ku

giciro cy’amafaranga miliyoni imwe n’ibihumbi magana abiri (1.200.000Frw). Iyi nyandiko iherekejwe n’indi yanditswe ku wa 04/10/2014, isobanura ko inyandiko yo ku wa 15/01/2014 yakozwe mu rwego rwo kugira ngo Koperative CODENYA MULTISERVICES yorohereze Nzeyimana Fred gukorerwa ibaruramutungo na expropriation kuko ubutaka yaguze na Mukankaka Veneranda ku wa 17/06/2011 butigeze bukorerwa ihererekanyamutungo ngo bwandikwe ku mazina ye, nyamara Koperative yo yakorewe ihererekanyamutungo ihabwa icyangombwa kibaruriweho n’ubutaka bwa Nzeyimana Fred, mu gihe abakoze igenagaciro riganisha ku gutanga ingurane ikwiye bo bapimye imitungo yombi bayitandukanyije. [34] Inyandiko yahawe umutwe “A QUI DE DROIT” yo ku wa 07/06/2015, Munyakarambi Charles, Perezida w’Inama y’Ubuyobozi ya Koperative CODENYA MULTISERVICES yemeza ko ubutaka bubaruwe kuri CODENYA ku ifishi y’ubutaka n˚ 72, harimo n’ubwa Nzeyimana Fred bufite metero 32 x metero 28 hakurikijwe amasezerano yo ku wa 17/06/2011. [35] Urukiko rurasanga rukurikije ibikubiye mu nyandiko y’amasezerano y’ubugure yo ku wa 17/06/2011 ndetse n’ibikubiye mu nyandiko y’umugereka y’amasezerano y’ubugure yo ku wa 26/02/2013 yabaye hagati ya Koperative CODENYA MULTISERVICES na Mukankaka Veneranda, nta gushidikanya ko ku buso bw’ubutaka bwanditswe ku cyangombwa cyahawe Koperative CODENYA MULTISERVICES, hariho ubuso bw’ubutaka Mukankaka Veneranda

yagurishije Nzeyimana Fred ku wa 17/06/2011, ayo masezerano akaba agomba kugumana agaciro kayo kuko abayagiranye ubwabo bayemera ndetse na Koperative CODENYA MULTISERVICES ubwayo ikaba yarayemeye binyuze ku wari Perezida w’Inama y’Ubuyobozi wayo ari we Munyakarambi Charles. [36] Ku byerekeye amasezerano yo ku wa 15/01/2014 yabaye hagati ya Koperative CODENYA MULTISERVICES na Nzeyimana Fred, Munyakarambi Charles yemera ko ayo masezerano yakozwe mu rwego rwo korohereza Nzeyimana Fred kugira ngo ashobore kubona ingurane ikwiye y’ubutaka bwe bwari bubaruwe ku cyangombwa cy’ubutaka cyahawe CODENYA MULTISERVICES kandi nk’uko byasobanuwe haruguru, iyi Koperative yazirikanaga ibikubiye mu nyandiko y’umugereka yaherekeje amasezerano y’ubugure yo ku wa 26/02/2013, ivuga ko ku butaka buri ku cyangombwa ihawe harimo ubwa Nzeyimana Fred, ayo masezerano rero uretse kuba yaranditswe atyo, akaba nta cyo yahungabanyije ku mutungo wa CODENYA MULTISERVICES kuko n’ubundi umutungo Munyakarambi Charles yavuze ko Koperative igurishije Nzeyimana Fred, wari usanzwe ari uwa Nzeyimana Fred hakurikijwe amasezerano yo ku wa 17/06/2011.

Page 11

[37] Ku byerekeye kuba abahagarariye CODENYA MULTISERVICES Ltd bavuga ko amasezerano y’ubugure hagati ya Mukankaka Veneranda na Nzeyimana Fred atigeze abaho, Urukiko rurasanga uretse kubivuga gusa, nta kimenyetso kivuguruza inyandiko y’ayo masezerano yabaye ndetse CODENYA MULTISERVICES Ltd ikaba yarayemeye ubwo yaguraga igice cyasigaye ku wa 26/02/2013, igihe uwari uyihagarariye yashyiraga umukono ku nyandiko y’umugereka w’ayo masezerano igaragaza ko ku buso bw’ubutaka buri ku cyangombwa gihawe CODENYA MULTISERVICES Ltd hariho ubwo Nzeyimana Fred yaguze na Mukankaka Veneranda. (2)Ku byerekeye kuba abahagarariye CODENYA MULTISERVICES Ltd bavuga ko Munyakarambi Charles yagurishije umutungo wa Koperative ku giti cye, Urukiko rurasanga uretse ko nta n’uwo yagurishije, ariko inyandiko zose zanditswe zirebana n’ubutaka buburanwa, bigaragara ko ibyo Munyakarambi Charles yakoraga byose yabikoraga mu izina rya Koperative CODENYA MULTISERVICES Ltd yari abereye Perezida w’Inama y’Ubuyobozi, cyane ko muri izo nyandiko yagiye ashyiraho na kashi ya Koperative CODENYA MULTISERVICES Ltd, abavuga ko ibyo yakoze yabikoze mu nyungu ze bwite, bakaba batabasha kugaragariza Urukiko aho ububasha bwe bwatangiriraga n’aho bwagarukiraga nka Perezida w’Inama y’Ubuyobozi w’iyo Koperative, bityo ibyo Munyakarambi Charles yakoze mu izina rya CODENYA MULTISERVICES Ltd bikaba bigomba gufatwa ko byakozwe na

CODENYA MULTISERVICES Ltd3. [38] Urukiko rushingiye ku bimenyetso biri muri dosiye n’ibisobanuro bitanzwe, rurasanga Nzeyimana Fred yarahawe ingurane ikwiye y’ubuso bw’ubutaka yaguze na Mukankaka Veneranda ku wa 17/06/2011, ayo masezerano akaba agomba kugumana agaciro kayo kuko na CODENYA MULTISERVICES Ltd yagiye iyemera mu nyandiko zitandukanye zanditswe mu bihe byakurikiye nk’uko zagaragajwe mu bika byabanje. 2.Kumenya niba Munyakarambi Charles na Nzeyimana Fred bagomba gusubiza CODENYA MULTISERVICES Ltd amafaranga angana na miliyoni esheshatu, ibihumbi magana atanu na mirongo itatu n’icyenda na magana abiri na mirongo inani n’atandatu (6.539.286Frw) yatanzwe muri expropriation [39] Abahagarariye CODENYA MULTISERVICES Ltd bavuga ko kuba Urukiko Rukuru rutaratesheje agaciro amasezerano yo ku wa 15/01/2014 yabaye hagati ya Munyakarambi Charles na Nzeyimana Fred, byayivukije uburenganzira ku mafaranga angana na miliyoni esheshatu, ibihumbi magana atanu na mirongo itatu n’icyenda na magana abiri na mirongo inani n’atandatu (6.539.286 Frw) yatanzwe muri expropriation, agahabwa Munyakarambi Charles na Nzeyimana Fred mu buriganya, ko rero kuba koperative itarayasubijwe ari akarengane yagiriwe mu rubanza isubirishamo ku mpamvu z’akarengane. [40] Nzeyimana Fred n’umwunganira biregura kuri iyi ngingo bavuga ko kuba Urukiko Rukuru rwaremeje ko amasezerano aregerwa yakozwe mu buryo bukurikije amategeko, byumvikanisha ko ubutaka buyavugwamo bwari ubwe, ko rero amafaranga y’ingurane ikwiye yabuherewe yari ayafiteho uburenganzira, akaba ataragombaga kuyasubiza CODENYA MULTISERVICES Ltd. [41] Munyakarambi Charles n’umwunganira biregura bavuga ko amafaranga y’ingurane Nzeyimana Fred yahawe yari ayafiteho uburenganzira kubera ko ubutaka yayaherewe bwari ubwe.

Uko Urukiko rubibona

3 Reba urubanza RCOMAA 00110/2022/CA, rwaciwe ku wa 16/10/2023 n’Urukiko rw’Ubujurire haburana RWANDA TRADING COMPANY Ltd na RUSENYI COFFEE GROWERS Ltd.

Page 12

[42] Impaka kuri iyi ngingo zishingiye ku kumenya niba CODENYA MULTISERVICES Ltd yari ikwiye gusubizwa amafaranga angana na miliyoni esheshatu, ibihumbi magana atanu na mirongo itatu n’icyenda na magana abiri na mirongo inani n’atandatu (6.539.286Frw) yahawe Nzeyimana Fred nk’ingurane ikwiye. [43] Urukiko rurasanga, kuba hagaragajwe ko ku buso buri ku cyangombwa cy’ubutaka cyahawe CODENYA MULTISERVICES Ltd hariho n’ubuso bw’ubutaka Nzeyimana Fred yaguze na Mukankaka Veneranda ku wa 17/06/2011 akabuherwa 6.539.286Frw nk’ingurane ikwiye, uru Rukiko nta ho rwahera rutegeka ko Nzeyimana Fred asubiza CODENYA MULTISERVICES Ltd ingurane ikwiye yahawe kuko yayihawe ayifiteho uburenganzira, bityo imiburanire ya CODENYA MULTISERVICES Ltd kuri iyi ngingo, ikaba nta shingiro ihawe. 3.Kumenya niba CODENYA MULTISERVICES Ltd yahabwa inyungu zikomoka ku mafaranga ya expropriation iregera [44] Abahagarariye CODENYA MULTISERVICES Ltd basaba abaregwa kuyiha amafaranga miliyoni eshatu, ibihumbi magana arindwi na mirongo icyenda na bibiri na magana arindwi na mirongo inani n’atandatu (3.792.786Frw) ahwanye n’inyungu ziba zaravuye mu mafaranga miliyoni esheshatu, ibihumbi magana atanu na mirongo itatu n’icyenda na magana abiri na mirongo inani n’atandatu (6.539.286Frw). Abaregwa nta cyo bavuga kuri izi nyungu CODENYA MULTISERVICES Ltd isaba.

Uko Urukiko rubibona [45] Urukiko rurasanga inyungu CODENYA MULTISERVICES Ltd isaba nta shingiro zifite kubera ko hagaragajwe ko itagomba gusubizwa amafaranga y’ingurane ikwiye angana na miliyoni esheshatu, ibihumbi magana atanu na mirongo itatu n’icyenda na magana abiri na mirongo inani n’atandatu (6.539.286Frw) kuko Nzeyimana Fred yayahawe ayafiteho uburenganzira. 4.Kumenya niba hatangwa igihano gihatira kwishyura [46] Abahagarariye CODENYA MULTISERVICES Ltd basaba ko abaregwa bahabwa igihano gihatira kwishyura kingana n’amafaranga ibihumbi magana ane na mirongo itatu n’icyenda (439.000Frw) kugeza igihe bazarangiriza kwishyura. Abaregwa nta cyo bavuga kuri iki gihano. Uko Urukiko rubibona [47] Urukiko rurasanga hagomba gusuzumwa niba iki kibazo cyakwakirwa kigasuzumwa kandi kitarigeze kigibwaho impaka mu rubanza rusabirwa gusubirwamo ku mpamvu z’akarengane. [48] Ibyerekeye ibirego bishya bizanwa mu rubanza rusubirishwamo ku mpamvu z’akarengane byafashweho umurongo mu rubanza RS/INJUST/RC 00010/2021/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 02/12/2022 haburana PRIME INSURANCE COMPANY Ltd na Uwimanimpaye Jean Claude. Muri urwo rubanza, Urukiko rw’Ikirenga rwasobanuye ko kuba umuburanyi yemerewe ko urubanza rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane, bitamuha uburenganzira bwo kuruzanamo ibibazo bitigeze bisuzumwa mu rubanza rugiye gusubirwamo. [49] Muri uru rubanza, ikibazo cy’igihano gihatira kwishyura nta bwo cyigeze kivugwa mu rubanza RCA00248/2020/HC/KIG rwaciwe n’Urukiko Rukuru ku wa 07/09/2021 ari na rwo rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane. Bityo, kikaba kitagomba kwakirwa ngo gisuzumwe.

Page 13

5.Ibyerekeye amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka [50] Abahagarariye CODENYA MULTISERVICES Ltd basaba Urukiko rw’Ubujurire gutegeka abaregwa kuyishyura amafaranga miliyoni ebyiri (2.000.000Frw) y’ikurikiranarubanza n’amafaranga miliyoni enye (4.000.000Frw) y’igihembo cya Avoka. [51] Nzeyimana Fred n’umwunganira na Munyakarambi Charles n’umwunganira biregura bavuga ko amafaranga isaba nta shingiro afite. Buri wese asaba ahubwo CODENYA MULTISERVICES Ltd kumwishyura amafaranga miliyoni imwe (1.000.000Frw) y’igihembo cya Avoka n’amafaranga ibihumbi magana atanu (500.000Frw) y’ikurikiranarubanza. Uko Urukiko rubibona [52] Ku byerekeye kwishyuza ibyakoreshejwe mu rubanza, Urukiko rurasanga kuba Munyakarambi Charles na Nzeyimana Fred barashatse Abavoka bo kubunganira no gukurikirana uru rubanza, Codenya Multiservices Ltd igomba kubasubiza amafaranga barutakajeho, buri wese agahabwa amafaranga angana n’ibihumbi magana inani (800.000Frw) akubiyemo ay’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka agenwe mu bushishozi bwarwo kubera ko ayo basaba ari menshi. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [53] Rwemeje ko ikirego cyatanzwe na CODENYA MULTISERVICES Ltd cyo gusubirishamo ku mpamvu z’akarengane urubanza RCA00248/2020/HC/KIG rwaciwe n’Urukiko Rukuru ku wa 07/09/2021, nta shingiro gifite. [54] Rutegetse CODENYA MULTISERVICES Ltd guha Munyakarambi Charles amafaranga ibihumbi magana inani (800.000Frw) akubiyemo ay’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka kuri uru rwego. [55] Rutegetse CODENYA MULTISERVICES Ltd guha Nzeyimana Fred amafaranga ibihumbi magana inani (800.000Frw) akubiyemo ay’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka kuri uru rwego.

Source wording is retained. Consult the source document for its original formatting and pagination.

Authorities

Authorities used by the court

Cases, legislation, regulations, and constitutional provisions identified in the available record.

RS/INJUST/RC 00022/2018/SC, BUSORO Gervais v BUSORO Mugunga Désiré et al, Supreme Court, 28/06/2019

Case cited

RS/INJUST/RC00007/2021/CA, KARUMUHINZI Baudoux Claire v NYIRAKAZIGA Kabeja Anne Marie, Court of Appeal, 30/10/2023

Case cited

RCOMAA00110/2022/CA, RWANDA TRADING COMPANY Ltd v RUSENYI COFFEE GROWERS Ltd, Court of Appeal, 16/10/2023

Case cited

RS/INJUST/RC 00010/2021/SC, PRIME INSURANCE COMPANY Ltd v Uwimanimpaye Jean Claude, Supreme Court, 02/12/2022

Case cited

Law No. 15/2004 of 12/06/2004 on evidence and its production in court, Articles 3, 108

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Law No. 22/2018 of 29/04/2018 on civil, commercial, labor, and administrative procedure, Article 12, 6

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Ministerial Order No. 002/2008 of 01/04/2008 on land registration procedures, Article 34

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Law No. 30/2018 of 02/06/2018 on jurisdiction of courts, Article 55

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Case-aware research

Ask AI about this case

The judgment and available research above are public. New questions open in a separate private conversation grounded in this case.

About this LexChat collection

This page organizes the available case record for research. Verify quotations, current status, and subsequent treatment against the source document. Corrections can be reported to hello@esheria.ai.

Legal information, not legal advice. Research summaries do not replace the judgment.