CYANKAZI v. MIRACLE CENTER CHURCH IN RWANDA
The court held that the settlement agreement signed by both parties in court on 24/06/2024 was valid, binding, and resolved the dispute. The applicant's subsequent objections based on unfairness or lesion were rejected as the agreement was entered into by parties with authority and no legal defect was found. The...
Source-derived case information.
- Citation
- RCAA00002/2024/CA
- Parties
- Applicant: Cyankazi Annet; Respondent: Miracle Center Church in Rwanda
- Court
- Court of Appeal
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 22 December 2024
- Case Number
- RCAA00002/2024/CA
- Procedural Posture
- Civil Appeal / Final Appellate Judgment
- Outcome
- appeal dismissed, settlement enforced
- Legal Topics
- Settlement Agreements, Specific Performance, Compensation for Expropriation, Appeal Procedure
- Source Language
- rw
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
Cyankazi Annet
Applicant
Miracle Center Church in Rwanda
Respondent
Procedural Posture
Civil Appeal / Final Appellate Judgment
Legal Issues
- 1 Whether the settlement agreement signed in court on 24/06/2024 is binding and disposes of the dispute
- 2 Whether the applicant can challenge the settlement for lesion or unfairness after signing
- 3 Whether the appellate court has jurisdiction given the value in dispute and procedural posture
Ratio Decidendi
The court held that the settlement agreement signed by both parties in court on 24/06/2024 was valid, binding, and resolved the dispute. The applicant's subsequent objections based on unfairness or lesion were rejected as the agreement was entered into by parties with authority and no legal defect was found. The court ordered the agreement to be enforced, with the respondent to pay the agreed compensation and the applicant to transfer the property.
Court Disposition
appeal dismissed, settlement enforced
Orders
- Settlement agreement of 24/06/2024 between Cyankazi Annet and Miracle Center Church in Rwanda is binding and disposes of the case.
- Miracle Center Church in Rwanda to pay Cyankazi Annet 70,000,000 Frw as compensation for the property.
Full Case Text
Judgment text and source record
17 paragraphs
# CYANKAZI v. MIRACLE CENTER CHURCH IN RWANDA
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2024-12-22 - Case/document no.: RCAA00002/2024/CA - Collection: Court of Appeal
## Text
## Page 1
CYANKAZI v. MIRACLE CENTER CHURCH IN RWANDA [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE – RCAA00002/2024/CA (Kamere, P.J.) 20 Ukuboza 2024] Amategeko agenga imiburanishirize y’imanza mbonezamubano – Amasezerano y’ubwumvikane – Agaciro n’ingaruka by’amasezerano y’ubwumvikane – Amasezerano y’ubwumvikane yashyizweho umukono n’ababuranyi bombi afatwa nk’ayamaze gukemura ikibazo bari bafitanye, akaba agomba kubahirizwa n’impande zombi zayagiranye. Incamake y’ikibazo: Cyankazi yareze mu Rukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge Miracle Center Church in Rwanda ko yanze ku muha ikibanza cye yubatsemo, giherereye mu Mudugudu wa Beninka, mu Kagari ka Rubirizi, mu Murenge wa Kanombe, akaba yaragisigiwe n’umugabo we witabyimana. Mu rubanza RC0633/14/TGI/NYGE, Urukiko rwemeje ko ubutaka ari ubwa Cyankazi, ikaba igomba kubumusubiza cyangwa ikamusubiza agaciro kabwo bumvikanyeho kugira ngo inyubako yayo idasenywa. Ubwumvikane ku gaciro kubwo butaka ntibwakunze bituma Urega yongera kuregera urwo Rukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge arusaba gutegeka Uregwa akamwishyura agaciro k’ubwo butaka kangana na 130.910.164Frw n’indishyi zitandukanye zirimo n’amafaranga y’ubukode bw’igihe gishize Uregwa amaze afite umutungo we. Uregwa yireguye avuga ko Urega ariwe wanga kumvikana kuko iyo bamaze kumvikana bagahana n’igihe cyo gushyira mu bikorwa ibyo bumvikanye, bahamagarwa n’izindi nzego Urega aba yajyanyemo ikibazo cye. Bityo, ubukode asaba bukaba nta shingiro bugomba guhabwa kuko nta masezerano y’ubukode bigeze bagirana. Urukiko Rwisumbuye rwaciye urubanza rwemeza ko Uregwa aha Urega ingurane y’ubutaka bwe ingana na 56.580.000Frw, amafaranga y’igihembo cy’avoka hamwe n’ay’ikurikiranarubanza. Iki cyemezo Uregwa yakijuririye mu Rukiko Rukuru avuga ko ubutaka yategetswe kwishyura budahuye n’ubwo afite no kuba yaraciwe amafaranga y’igihembo cya Avoka n’ay’ikurikiranarubanza kandi Urega ari we wabashoye mu manza nta mpamvu. Urubanza rwaraburanishijwe rurapfundikirwa ariko ruza gupfundurwa mu rwego rwo gushyiraho umuhanga cg abahanga bo gupima ubwo butaka buburanwa no kugena agaciro kabwo. Uregwa yaje gutanga inzitizi, nyuma y’uko urubanza rupfunduwe, avuga ko aretse ikirego. Urega na we yatanze ubujurire bwuririye kubundi asaba ko iyo nzitizi itakwakirwa ngo iburanishwe kuko yatanzwe impitagihe urubanza rwararangije kuburanishwa mu mizi runafatwaho icyemezo. Nyuma yo gusuzuma ibyerekeranye no kumenya niba uwajuriye yakwemererwa kureka ikirego n’ubujurire bwuririye ku bundi bwatanzwe n’Urega, mu rubanza RCA00237/2021/HC/KIG Urukiko Rukuru rwemeje ko uko kureka ikirego bifite ishingiro, naho ubujurire bwuririye ku bundi bufite ishingiro kuri bimwe, ndetse ko urubanza rujuririrwa rudahindutse. Ibi Urega yabijuririye muri uru Rukiko rw’Ubujurire, naho Uregwa atanga inzitizi y’iburabubasha ry’uru Rukiko, ko rudafite ububasha bwo kuburanisha ubujujire bwa kabiri bwatanzwe n’Uwajuriye, ko ikiburanwa kitagejeje ku gaciro ka 75.000.000Frw, ko kandi Uwajuriye nta nyungu afite yo kujurira kuko yaretse ikirego muri urwo rubanza yajuririye, bityo kubera izo mpamvu iki kirego cye cy’ubujurire kidakwiye kwakirwa. Muri uru rubanza Urukiko rwashishikarije Ababuranyi kurangiza ikibazo bafitanye mu bwumvikane, bahabwa umwanya, maze barumvikana bemeranya amafaranga Uregwa yishyura Urega, n’uburyo bwo kuyishyura, bakaba barangije mu bwumvikane ikibazo cy’imanza bari bafitanye muri uru Rukiko. Bemeranyijwe ko abashyize “CAVEAT” (ifatira) kuri uwo mutungo bahita bayikuraho bakimara kumvikana, icyemezo cy’umutungo kikandikwa k’Uregwa. Ubu bwumvikane ntibwase bushyirwa mu bikorwa kuko Urega yandikiye Urukiko arusaba ko urubanza rukomeza kuko we n’umuryango basanze muri ubwo bwumvikane harimo akarengane. Mu gusaba ko urubanza rukomeza kuburanishwa, Urega yasobanuye ako karengane kari muri ubwo bwumvikane ko gashingiye ku kuba Uregwa azahita yandikwaho icyemezo cy’ubutaka kandi azaba
## Page 2
atararangiza kumwishyura no ku gihe yahawe cyo kumwishyura buri kwezi ari kirekire, kingana n’amezi atandatu (6), ndetse n’amafaranga agomba kujya amwishyura akaba ari makeya cyane. Uregwa na we yohereje ibaruwa asaba ko amasezerano yabereye imbere y’Urukiko ku wa 24/06/2024 yagumana agaciro kayo nk’uko babyumvikanye, bitaba ibyo urubanza rukaburanishwa mu mizi yarwo. Izi mpaka ziri hagati y’Urega n’Uregwa kuri ubwo bwumvikane bakoreye imbere y’uru Rukiko nizo rwasuzumye kugira ngo hamenyekane niba bwahabwa agaciro ku buryo bwarangiza urubanza. Incamake y’icyemezo: Amasezerano y’ubwumvikane yashyizweho umukono n’ababuranyi bombi afatwa nk’ayamaze gukemura ikibazo bari bafitanye, akaba agomba kubahirizwa n’impande zombi zayagiranye. Ubwumvikane bushoje urubanza rwari mu Rukiko rw’Ubujurire, bugomba kubahirizwa na buri muburanyi. Amagarama aherera ku isanduku ya Leta. Amategeko yashingiweho: Itegeko Nshinga rya Repubulika y’u Rwanda ryo mu 2003 ryavuguruwe mu 2015, ingingo ya 151. Itegeko No 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, ingingo ya 9 n’iya 122. Itegeko Nº 45/2011 ryo ku wa 25/11/2011 rigenga amasezerano, ingingo ya 64. Imanza zifashishijwe: RCOMA 0033/10/CS, Mukakabanda Amerberga v. MAGERWA S.A, rwaciwe n’Urukikorw’Ikirenga tariki ya 03/06/2011. Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Cyankazi Annet avuga ko yabanaga na Pastor Karengera Steven batarashyingiranywe mu buryo bukurikije amategeko kuva mu mwaka 1988. ko Karengera Steven yaje kwitaba Imana, ariko hakaba hari ikibanza yari yaraguze babana, ko amaze kwitaba Imana Itorero Miracle Center Church ryamuhugije icyo kibanza, Cyankazi Annet yaregeye Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge, ikirego cyandikwa kuri RC0633/14/TGI/NYGE akaba yararegeye ikibanza nimero 1305 gifite m 52 kuri m 40 giherereye mu Mudugudu wa Beninka, mu Kagari ka Rubirizi, mu Murenge wa Kanombe. [2] Ku wa 12/12/2014 Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge rwaciye urwo rubanza, rwemeza ko ubutaka buburanwa ari ubwa Cyankazi Annet, rutegeka Miracle Center Church in Rwanda, gusubiza Cyankazi Annet ingurane/agaciro k’ubutaka bwe bubatseho mu buryo butemewe n’amategeko kugira ngo ibugumane no kugira ngo inyubako yayo idasenywa, kandi ko agaciro k’ubwo butaka kazagenwa ku bwumvikane bw’ababuranyi. [3] Kugena agaciro ku bwumvikane bw’ababuranyi ntibyashobotse, maze ku wa 20/01/2020 Cyankazi Annet atanga ikindi kirego mu Rukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge gihabwa RC00078/2020/TGI/NYGE, muri urwo rubanza yareze asaba Urukiko gutegeka Miracle Center Church kwishyura agaciro k’ubutaka UPI:1/03/05/04/1305 bwe gahwanye na 130.910.164Frw n’indishyi zitandukanye zirimo n’amafaranga y’ubukode bw’igihe gishize Miracle Center Church ifite umutungo we.
## Page 3
[4] Mu kwiregura uhagarariye Miracle Center Church yavuze ko Cyankazi Annet ari we ubwe wazanaga amananiza, kuko kenshi bakoranaga inama bakagira ibyo bemeranywaho ndetse bagahana n’igihe cyo kubishyira mu bikorwa bagatungurwa n’uko bahamagawe n’izindi nzego za Leta yajyanyeyo ikibazo kandi bo bari bazi ko bagikemuye, ko ari we utuma ikibazo kitarangira, bityo ko ubukode asaba nta shingiro bufite kuko nta masezerano y’ubukonde bigeze bagirana. [5] Ku wa 16/07/2021 Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge rwakijije urwo rubanza rwemeza ko ikirego cyatanzwe na Cyankazi Annet gifite ishingiro; ko Miracle Center Churh iha Cyankazi Annet ingurane ku kibanza kibaruye kuri UPI:1/03/05/04/1305, ingana n’amafaranga 56.580.000Frw. Ayo mafaranga agatangwa ku neza urubanza rukimara kuba ndakuka, bitaba ibyo agakurwa mu mutungo wa Miracle Center Church ku ngufu za Leta; ko Miracle Center Church iha Cyankazi Annet 2.120.000 Frw akubiyemo ay’igihembo cya Avoka n’ikurikiranarubanza, ko amafaranga y’igarama yatanzwe ahwanye n’ibyakozwe mu rubanza. [6] Miracle Center Church in Rwanda ntiyanyuzwe n’icyo cyemezo, maze ijuririra Urukiko Rukuru, ikirego gihabwa RCA00237/2021/HC/KIG, ivuga ko itishimiye icyemezo kuko Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge rwayitegetse kwishyura ubuso bw’ubutaka bungana na 475 sqm idafite ndetse budahari, kuba rwarageneye Cyankazi Annet amafaranga y’igihembo cya Avoka n’ay’ikurikiranarubanza kandi ari we wabashoye mu manza nta mpamvu. [7] Nyuma y’uko urubanza ruburanishijwe rugapfundikirwa, rwafashwemo ibyemezo bikurikira: icy’ipfundurwa ry’urubanza kugira ngo ababuranyi bazahitemo umuhanga/abahanga uzapima ubuso bw’ubutaka, ndetse akagaragaza agaciro k’ubutaka kajyanye n’igihe; icyemezo ku cyifuzo cya Miracle Center Church in Rwanda cyo kureka urubanza ariko urukiko rukaba rwarasanze kitagomba guhabwa ishingiro; icyemezo gishyiraho umuhanga Me Munyabugingo Bonaventure wahawe umurimo wo kugaragaza ubuso bw’ubutaka bubaruye kuri UPI:1/03/05/04/1305 nk’uko buregerwa n’agaciro kabwo kajyanye n’igihe. [8] Urubanza rwarapfunduwe mu iburanisha rya nyuma uhagarariye Miracle Center Church in Rwanda avuga ko baretse ikirego cy’ubujurire RCA00237/2021/HC/KIG, bashingiye ku ngingo ya 122 y’Itegeko No 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi no ku rubanza RCAA0078/09/CS - 0021/09/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 19/03/2010, asaba ko nta ndishyi zatangwa muri uru rubanza, hanyuma urubanza RC00078/2020/TGI/NYGE rukaguma uko rwakijijwe. [9] Nyuma yo gusoza iburanisha Me Kabuye uhagarariye Cyankazi Annet yandikiye Urukiko atanga ibisobanuro ku byavuzwe mu iburanisha avuga ko inzitizi yatanzwe na Miracle Center Church in Rwanda yo kureka ikirego itahabwa ishingiro kuko yatanzwe impitagihe urubanza rwararangije kuburanishwa mu mizi runafatwaho icyemezo, ko icyo cyemezo kidashobora kuvanwaho n’iyo nzitizi, kigomba kubahirizwa nk’uko biteganywa mu gace ka kane k’ingingo ya 151 y’Itegeko Nshinga rya Repubulika y’u Rwanda. Akomeza asobanura ko icyatumye Urukiko rwemeza ko iburanisha ryongera gupfundurwa ari ukugira ngo ababuranyi bazahitemo umuhanga/abahanga uzapima ubuso bw’ubutaka akagaragaza n’agaciro kabwo kajyanye n’igihe, ko kandi ibyo byakozwe, ko icyari gisigaye ari uko ababuranyi bagira icyo bavuga ku cyavuye mu mipimire y’ubutaka hanyuma Urukiko rugafata umwanzuro. [10] Yakomeje asobanura ko n’ubwo ababuranyi bafite uburenganzira bwo kureka ikirego kandi bikemerwa aho urubanza rwaba rugeze hose, ariko ko hari imanza zaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga harimo RCOMA0033/10/CS rwaciwe tariki ya 03/06/2011 haburana Mukakabanda Amerberga / MAGERWA S.A, zemeje ko aho iburanisha ryaba rigeze hose, ari igihe urubanza rutarapfundikirwa, ko iyo rwapfundikiwe ubwo burenganzira buba butagishobotse, bityo ko inzitizi yo kureka ikirego yatanzwe na Miracle Center Church in Rwanda itahabwa ishingiro.
## Page 4
[11] Me Kabuye Jean uhagarariye Cyankazi Annet, asaba ko Urukiko rutakwirengagiza ubujurire bwuririye ku bundi batanze, asaba ko uwo ahagarariye yazahabwa na Miracle Center Church in Rwanda indishyi zingana na 2.000.000Frw ku rwego rw’ubujurire y’igihembo cya Avoka, 4.000.000Frw y’ikurikiranarubanza, kuko ku rwego rwa mbere Urukiko rwamugeneye 100.000Frw gusa, ngo bikaba bitumvikana ukuntu uwo ahagarariye yaba yaratakaje 100.000Frw gusa mu gihe amaze imyaka umunani yose asiragizwa, bityo akaba ari yo mpamvu asaba kugenerwa 2.000.000Frw zo ku rwego rwa mbere na 2.000.000Frw zo ku rwego rw’ubujurire. Asaba kugenerwa amafaranga 200.000 Frw Cyankazi Annet yishyuye umugenagaciro atagenewe, nyamara yarayatangiye ikimenyetso ko yayatanze. [12] Urukiko rukurikije ibyabaye mu rubanza byose n’imigendekere yarwo rwasuzumye ibyerekeranye no kumenya niba uwajuriye yakwemererwa kureka ikirego cye cy’ubujurire kuri urwo rwego, agaciro k’ibisabwa n’uregwa, usaba kudaha ishingiro icyo cyifuzo cyo kureka ikirego n’ibyo asaba mu bujurire bwe bwuririye ku bundi, hanyuma rwemeza ibi bikurikira: Ko icyifuzo cya Miracle Center Church in Rwanda cyo kureka ikirego cy’ubujurire gihawe ishingiro; ko ubujurire bwuririye ku bundi bwatanzwe na Cyankazi Annet bufite ishingiro kuri bimwe; ko Miracle Center Church in Rwanda iha Cyankazi Annet indishyi zingana n’amafaranga 2.500.000Frw akubiyemo igihembo cya Avoka n’ikurikiranarubanza, ko urubanza RC00078/2020/TGI/NYGE rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge ku wa 16/07/2021 rugumye uko rwakijijwe. [13] Cyankazi Annet ntiyishimiye iyo mikirize y’urubanza, ku wa 28/09/2023, ashingiye ko ikiburanwa gifite agaciro karengeje 75.000.000Frw ziteganywa n’itegeko, harebwe igenagaciro riri muri dossier y’Urukiko Rukuru, ayijuririra mu Rukiko rw’Ubujurire, ikirego gihabwa RCAA00002/2024/CA, anenga ibi bikurikira: - Kuba umucamanza yarahaye ishingiro inzitizi yo kureka ikirego cy’ubujurire yatanzwe na Miracle Center Church kandi abona neza ko yatanzwe impitagihe. - Kuba umucamanza atarigeze agira icyo avuga ku byemezo bitandukanye Urukiko rwari rwafashe muri uru rubanza kandi byari byamaze gushyirwa mu bikorwa. - Kuba umucamanza ntacyo yavuze ku bujurire bwuririye ku bundi bwatanzwe na Cyankazi Annet kandi ibyo byemezo byafashwe ari bwo byari bishingiyeho. - Kuba kureka ikirego cy’ubujurire cya Miracle Center Church bivuga kureka inyungu zayo yari ifite mu bujurire bidakuraho inyungu z’urundi ruhande (rwa Annet Cyankazi) na we wari watanze ubwe bujurire bugasuzumwa bukemerwa. [14] Mbere yo kwiregura ku mpamvu z’ubujurire Miracle Center Church yatanze inzitizi y’iburabubasha rw’Urukiko, ivuga ko Urukiko rudafite ububasha bwo kuburanisha ubujujire bwa kabiri bwatanzwe n’umuburanyi wayo, ishingiye ko ikiburanwa kitagejeje ku gaciro ka 75.000.000 Frw, ko kandi nanone Cyankazi Annet nta nyungu afite yo kujurira kuko Miracle Center Church in Rwanda yaretse ikirego mu rubanza RCA00237/2021/HC/KIG yajuririye, bityo kubera izo mpamvu iki kirego cye cy’ubujurire kidakwiye kwakirwa. [15] Iburanisha ryabaye ku wa 24/06/2024, Cyankazi Annet ahagarariwe na Me Kabuye Ngendahayo John afatanyije na Me Rusanganwa Jean Bosco, naho Miracle Center Church In Rwanda ihagarariwe na Pastor Baguma Innocent yunganiwe na Me Mugume Stephen afatanyije na Me Mukayiranga Marianah, Urukiko rushishikariza ababuranyi kurangiza ikibazo bafitanye mu bwumvikane, maze saa 10h15 min, ababuranyi bombi Pastor Baguma Innocent na Cyankazi Annet basabye igihe cy' iminota 20 ngo baganire ku kibazo bafitanye, bagaruke babwire Urukiko icyo bemeranyijeho. Bagarutse imbere y' Urukiko saa 10h36 min. [16] Imbere y' Urukiko ababuranyi Cyankazi Annet n' Itorero Miracle Center Church in Rwanda ihagarariwe na Pastor Baguma Innocent kandi bunganiwe na ba avoka babo bavuzwe haruguru
## Page 5
bemeranyije ko iryo Torero ryishyura Cyankazi Annet 70.000.000Frw bakaba barangije mu bwumvikane ikibazo cy' imanza bari bafitanye muri uru Rukiko, ko abashyize “Caveat” (ifatira) kuri uwo mutungo bahita bayikuraho bakimara kumvikana, icyemezo cy'umutungo kikandikwa kuri Miracle Center Church in Rwanda, ko iryo Torero ryishyura Cyankazi Annet 25.000.000Frw bitarenze ku wa 15/07/2024 andi 45.000.000Frw bakajya bayishyura buri mpera z' ukwezi hishyurwa nibura 7.500.000Frw guhera mu kwezi kwa munani 2024 bitarenze amezi atandatu. Urukiko rwasabye ababuranyi ko mu gihe Urukiko ruzaba rutegura isomwa ry’icyemezo rizasoza burundu urubanza muri uru Rukiko ku wa 8/06/2024 guhera saa cyenda (15h00) kandi bitabaye ngombwa ko ababuranyi baza kongera kugira icyo baburana mu Rukiko, nabo bazanoza inyandiko igaragaza iyo myishyuranire bemeranyijweho, ayo masezerano bagiranye bakayashyikiriza Urukiko bitarenze ku wa 26/06/2024, mbere y’uko urubanza rusomwa. [17] Ku wa 26/06/2024 saa 20h33, Me Kabuye Ngendahayo John mu mwanya wa Cyankazi Annet yandikiye Urukiko asaba ko urubanza rwakomeza kuburanishwa; kugira ngo ababuranyi bagire ibyo bongera kuganiraho, avuga ko Cyankazi Annet amaze kuganira n’umuryango we yasanze mu masezerano yemereye imbere y’Urukiko harimo akarengane gakomeye/uguhendwa gukomeye (Lésion) cyane cyane ishingiye ku kuba yaremeye ko Miracle Center Church in Rwanda ihita yandikwaho ubutaka kandi itarasoza kumwishyura. Akandi karengane ngo kari ku gihe Miracle Center Church in Rwanda yahawe cyo kwishyura kingana n’amezi atandatu (6), bo basanga ari kirekire cyane, ndetse ngo n’amafaranga agomba kwishyurwa buri kwezi nyuma basanze yaba ari make cyane. [18] Ku wa 01/08/2024 Me Mukayiranga Mariane ku ruhande rwa Itorero Miracle Center Church in Rwanda nawe yohereje ibaruwa asaba ko amasezerano yabereye imbere y’Urukiko ku wa 24/06/2024 yagumana agaciro kayo uko babyumvikanye, bitaba ibyo urubanza rukaburanishwa mu mizi yarwo. [19] Kuri gahunda y’Urukiko, iburanisha ry’urubanza ryashyizwe ku wa 09/12/2024, ababuranyi bose bitaba Cyankazi Annet ahagarariwe na Me Kabuye Ngendahayo John, naho Itorero Miracle Center Church in Rwanda rihagarariwe na Me Mugume Stephen, afatanyije na Me Mukayiranga Mariane. [20] Muri iryo buranisha, hagiwe impaka ku kumenya niba ubwumvikane busoza urubanza bwakozwe n’ababuranyi mu iburanisha ryo ku wa 24/06/2024 bwashingirwaho urubanza rukarangira cyangwa niba rwaburanishwa ku cy’Urukiko rwaregewe nkaho nta bwumvikane bwigeze bukorerwa mu Rukiko n’ababuranyi bombi. Me Kabuye Ngendahayo John uhagarariye Cyankazi Annet akaba yaravugaga ko uwo aburanira yaje gusanga ayo masezerano y’ubwumvikane arimo akarengane gakomeye kajyanye no guhabwa amafaranga make, naho ku ruhande rwa Miracle Center Church in Rwanda bakavuga ko ubwo bwumvikane bwagumana agaciro kabwo. [21] Urukiko rushingiye kuri iyo miburanire, rurasanga ikibazo gikwiye gusuzumwa, ari ukumenya niba ubwumvikane ababuranyi bakoreye mu Rukiko ku wa 24/06/2024 bwahabwa agaciro, ku buryo bwarangiza urubanza. II. ISESENGURA RY’IKIBAZO KIGIZE URUBANZA 1. Kumenya niba ubwumvikane ababuranyi bakoreye mu Rukiko ku wa 24/06/2024 bwahabwa agaciro ku buryo bwarangiza urubanza [22] Me Kabuye Ngendahayo John avuga ko nyuma y’uko Pastor Mugume Innocent mu mwanya wa Miracle Center Church in Rwanda akoranye ubwumvikane na Cyankazi Annet imbere y’Urukiko, bakumvikana ko iryo torero ryishyura Cyankazi Annet 70.000.000Frw asimbura umutungo aregera, agahita ahabwa 25.000.000Frw andi akazagenda ayishyurwa mu mpera z’ukwezi, avuga ko nyuma y’uko Cyankazi Annet aganiriye n’umuryango we, baje gusanga ibyo yemeye birimo akarengane, kuko yemeye amafaranga make cyane angana na 70.000.000Frw.
## Page 6
[23] Me Mugume Stephen afatanyije na Me Mukayiranga Marianah bavuga ko ubwumvikane bwakorewe imbere y’Urukiko impande zombi zikabushyiraho umukono budakwiye guteshwa agaciro n’abantu bo mu muryango wa Cyankazi Annet batigeze baba ababuranyi mu rubanza, ko ahubwo bikwiye guhabwa agaciro urubanza rukarangira, kuko Miracle Center Church in Rwanda yafashe inguzanyo y’ayo mafaranga bumvikanyeho, kugira ngo bayishyure, kandi ubu bakaba biteguye kuyishyura yose icyarimwe kuko bayafite, bakibaza inyungu bari gucibwa uko bizagenda nibaramuka batayafashe. [24] Basoza bavuga ko Urukiko rusenguye ibivugwa mu ngingo ya 26 y’amabwiriza ya Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga No 001/2019 yo ku wa 05/12/2019, rwasanga ubwumvikane bakoze bugashyirwaho imikono n’impande zombi, butagomba guteshwa agaciro n’uwo ariwe wese. [25] Ku ruhande rwa Cyankazi Annet Me Kabuye John yabajijwe niba baramutse baherewe rimwe ayo 70.000.000Frw nk’uko bari bayemeranyijweho mu bwumvikane bwo ku wa 24/06/2026, babyemera urubanza rukarangira, avuga ko yahabwa akanya gato akabiganiraho na Cyankazi Annet, bahabwa uwo mwanya, ariko agaruka mu Rukiko avuga ko Cyankazi Annet yamubwiye ko urubanza rukomeza kuko ayo mafaranga ari make. UKO URUKIKO RUBIBONA [26] Ingingo ya 9, igika cya gatatu, y’Itegeko Nº 22/2018 yo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, iteganya ibikurikira: umucamanza ashobora gushishikariza ababuranyi gukoresha ubwunzi iyo abona ko ari bwo buryo buboneye mu kurangiza impaka. Ashobora kubunga ubwe cyangwa akabohereza mu bwunzi, agasubika urubanza mu gihe ubwunzi burimo gukorwa. [27] Ingingo ya 64 y’Itegeko Nº 45/2011 ryo ku wa 25/11/2011 rigenga amasezerano, iteganya ibikurikira: amasezerano akozwe ku buryo bukurikije amategeko aba itegeko ku bayagiranye. [28] Ingingo ya 151 y’Itegeko Nshinga rya Repubulika y’u Rwanda ryo mu 2003 ryavuguruwe mu 2015 iteganya ko ibyemezo by’ubucamanza bigomba gukurikizwa n’abo bireba bose, zaba inzego z’ubutegetsi bwa Leta cyangwa abantu ku giti cyabo, ko bidashobora kuvuguruzwa keretse binyuze mu nzira no mu buryo buteganywa n’amategeko. [29] Nk’uko byasobanuwe haruguru, mu iburanisha ryo ku wa 24/06/2024 ababuranyi bashishikarijwe n’Urukiko gukemura mu bwumvikane impaka bafitanye, barabyemera, ndetse ingingo zose z’ibyo bumvikanyeho zisoza urubanza bazishyiraho imikono yabo imbere y’Urukiko mu nyandikomvugo y’iburanisha. [30] Ku byerekeye amasezerano y’ubwumvikane yashyizweho umukono n’ababuranyi bombi ku wa 24/06/2024 mu buryo bumaze gusobanurwa haruguru, Urukiko rurasanga yarakozwe n’abari babifitiye ububasha buhagije kuko ari nabo baburanyi bonyine Urukiko ruzi bafitanye impaka muri uru rubanza, akaba rero yarakemuye ikibazo ababuranyi bari bafitanye, akaba nta nenge Urukiko ruyabonamo zatuma adasoza urubanza RCOMAA00002/2024/CA rwari mu Rukiko rw’Ubujurire hagati ya Cyankazi Annet na Miracle Center Church in Rwanda, kandi akaba agomba kubahirizwa n’impande zombi zayangiranye nk’uko biteganywa n’ingingo ya 64 y’Itegeko Nº 45/2011 ryo ku wa 25/11/2011 rigenga amasezerano kimwe n’izindi ngingo z’amategeko zibukijwe haruguru; bivuze ko Miracle Center Church in Rwanda yishyura Cyankazi Annet 70.000.000Frw y’ubutaka aburana, kandi Miracle Center Church in Rwanda igakorerwa ihererekanyabubasha kuri ubwo butaka, ibibazo birebana n’ubwo butaka impande zombi zimazemo igihe ziburana bikaba bisojwe gutyo burundu, ibyo bitakorwa ku bushake bigakorwa ku ngufu za Leta harangizwa uru rubanza mu buryo amategeko ateganya imanza zirangizwamo.
## Page 7
III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [31] Rwemeje ko ubwumvikane bwavuzwe haruguru bwakorewe mu Rukiko ku wa 24/06/2024 hagati ya Cyankazi Annet na Miracle Center Church in Rwanda busoje urubanza RCAA00002/2024/CA rwari mu Rukiko rw’Ubujurire kandi bukaba bugomba kubahirizwa na buri muburanyi ku bimureba. [32] Rwibukije ko muri ubwo bwumvikane Miracle Center Church in Rwanda igomba kwishyura Cyankazi Annet amafaranga yose hamwe miliyoni mirongo irindwi (70.000.000Frw) y’ingurane ku mutungo ubaruwe kuri UPI:1/03/05/04/1305 waregewe, Cyankazi Annet nawe agakorera Miracle Center Church in Rwanda ihererekanya kuri uwo mutungo. [33] Ruvuze ko amagarama y’uru rubanza yatanzwe n’uwajuriye ahwanye n’ibyakozwe mu rubanza.