ECOBANK RWANDA S.A v. KAJUGA

ECOBANK RWANDA S.A v. KAJUGA

- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2014-01-14 - Case/document no.: RCOMA 0017/11/CS - Collection: Supreme Court

Text

Page 1

ECOBANK RWANDA S.A v. KAJUGA [Rwanda URUKIKO RW’IKIRENGA – RCOMA 0017/11/CS (Mutashya, P.J., Kanyange na Hitiyaremye, J.) Kuwa 14/01/2014] Amategeko agenga imiburanishirize y’imanza z’ ubucuruzi – Ibarwa ry’inyungu ku nguzanyo – Ubusaze – Uwahawe umwenda yagombaga guhita yishyurwa – Inyungu ku nguzanyo zifatwa ko zashaje iyo igihe cy’imyaka itanu giteganywa n’amategeko gishize zitarishyuzwa – Ubusaze ntibwabarwa guhera ku itariki ya nyuma amasezerano y’inguzanyo yagombaga kurangiriraho, ahubwo bubarwa guhera igihe uwahawe umwenda yagombaga guhita yishyurira – Inyungu ku nguzanyo zishyurwa mu gihe kitageze ku myaka itanu – Inyungu ku nguzanyo zifatwa ko zashaje iyo ziregewe nyuma y’icyo gihe cy’imyaka itanu gishize zitishyujwe, Itegeko nº 21/2012 ryo ku wa 14/06/2012 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, ingingo ya 6, agace ka 3. Amategeko agenga imiburanishirize y’imanza z’ubucuruzi – Gusaba Indishyi – Umuburanyi ntiyasaba guhabwa indishyi mu gihe atagaragarije urukiko impamvu azisaba. Incamake y’ikibazo: Kajuga yahawe inguzanyo zitandukanye na ECOBANK RWANDA Ltd yishingiwe na Sonarwa. Inguzanyo ya mbere yanganaga na 7.685.000 Frws, iyakabiri ingana na 119.000.000 Frws. Hari hasigaye ko yishyura 46.905.545 frws impande zombi zunvikana ko azishyurwa mu gihe cy’amazi 60, inyungu zikabarirwa kuli 18% ku mwaka. Kajuga

ntiyubahirije amasezerano yo kwishyura izo nguzanyo, bituma ECOBANK imurega mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi. Urukiko rumutegeka guha Ecobank amafaranga angana na 44.393.765 Frws y’umwenda ayibereyemo hamwe n’indishyi zingana na 2.000.000 frws, ariko ku birebana n’inyungu, urukiko rwavuze ko ECOBANK itazihabwa kuko igihe cy’imyaka itanu giteganywa n’amategeko cyo kwishyuza inyungu ku nguzanyo cyararenze. ECOBANK yajuririye mu Rukiko rw’Ikirenga ivuga ko Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwirengagije nkana amategeko, rwanga gutanga inyungu rwitwaje ko imyaka itanu yashize kandi ataribyo. Kajuga nawe avuga ko nta nyungu zigomba gutangwa kuko zitunvikanyweho, kandi igihe cyo kuzishyuza kikaba cyararenze, akaba anasaba indishyi zo gushorwa mu manza na ECOBANK bitari ngombwa. ECOBANK ivuga ko urukiko rubanza rwanze gutanga inyungu ruvuka ko imyaka itanu yashize zitishyuwe, asaba ko iyo myaka itahabwa agaciro kuko nta busaze bwari bwakabayeho. Yongera kuvuga ko urukiko rubanza rwanze gutanga inyungu ruvuga ko imyaka itanu yashize zitishyujwe, asaba ko iyo myaka itanu itahabwa agaciro kuko nta busaze bwari bwakabayeho, avuga kandi ko ingingo ya 657 ya CCL III itari gukurikizwa kuko itarebana n’amasezerano yerekeranye n’ubucuruzi ko hubwo irebana n’ay’imbonezamubano. ECOBANK ikomeza ivuga ko inyungu zigomba gukomeza kubarwa kugeza igihe kajugwa azishyurira umwenda wose. Kajuga we akavuga ko umwenda uvugwa uturuka ku mafaranga Ecobank yagiye ishyira kuri ye nta masezerano bagiranye, bityo ko nta nyungu ECOBANK yayasabira . Akomeza avuga ko inyungu zitaba zikishyujwe kuko igihe cy’imyaka itanu giteganywa n’amategeko cyarenze batishyuza ayo mafaranga, bityo akaba asaba ko yahabwa indishyi zo gushorwa mu manza bitari ngombwa.

Page 2

Incamake y’icyemezo: 1. Hashingiwe kubyo abahanga mu mategeko bavuga, ubusaze bw’imyaka itanu bubarwa guhera igihe inyungu zagombaga kwishyurirwa n’ubwo ugomba kwishyura uwo umwenda uzibyara atararangiza kuwishyura, bityo inyungu ECOBANK RWANDA SA isaba zarashaje kuko hari hashize imyaka isaga itandatu itazishyuje, kandi ikaba itaramubwiraga umubare w‘amafaranga ayibereyemo.

2. Kajuga ntiyahabwa indishyi avuga ko zikomoka kuba ECOBANK yajuririye yirengagije ko urubanza rwari ruciye mu buryo bukurikije amategeko mu gihe atagaragarije urukiko impamvu ubujurire butagombaga kubaho. Ubujurire nta shingiro bufite. Ubujurire bwuririye kubundi bufite ishingiro kuri bimwe. Amagarama y’urubanza aherereye kuwareze. Amategeko yashingiweho: Itegeko nº 21/2012 ryo ku wa 14/06/2012 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, ingingo ya 6, agace ka 3. Nta manza zifashishijwe: Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Kajuga Wycliff yakoranye amasezerano y’inguzanyo anyuranye na BCDI yaje guhinduka ECOBANK RWANDA SA, kugira ngo izo nguzanyo azibone yishingirwa na SONARWA. Inguzanyo ya mbere yiswe «Crédit Escompte sur facture» yanganaga na 7.685.000 rwf n’indi ingana na 119 000 000 rwf yagombaga gufasha Kajuga kugurisha amavuta muri CIMERWA. [2] Kuwa 28/08/2001 imyenda yose Kajuga yari abereyemo ECOBANK RWANDA S.A yari igeze kuri 52.085.805 Frw yaje guhurizwa hamwe ku bwumvikane bw’impande zombi, bemeranya ko Kajuga agabanyaho amafaranga angana na 5 180 805 rwf kuri uwo mwenda mu gihe cy’amezi ane, asigaye 46 905 545 rwf impande zombi zongera kumvikana ko azishyurwa mu gihe cy’amezi mirongo itandatu (60) inyungu zikabarirwa kuri 18% ku mwaka. ECOBANK RWANDA S.A ivuga ko ayo masezerano atigeze yubahirizwa bituma itanga

ikirego mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi. [3] Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwaciye urubanza RCOM 0124/09/HCC kuwa 23/02/2011, rutegeka Kajuga guha ECOBANK RWANDA S.A amafaranga angana na 44 393 765 rwf y’umwenda ayibereyemo no kuyiha n’indishyi zingana na 2 000 000 rwf agenwe mu bushishozi bw’Urukiko akanayatangira umusogongero wa Leta uhwanye na 80 000 rwf, no gutanga amagarama y’urubanza angana na 19 050 rwf. [4] Mu gufata iki cyemezo, Urukiko rwashingiye ku kuba umwenda ECOBANK RWANDA S.A yishyuza Kajuga atawuhakana, ukaba kandi ugaragazwa n’ibimenyetso byatanzwe. Ku birebana n’inyungu, Urukiko rwavuze ko ECOBANK RWANDA S.A itazihabwa kuko igihe cy’imyaka itanu (5) giteganywa n’amategeko cyo kwishyuza inyungu ku nguzanyo cyarenze, no

Page 3

mu masezarano impande zombi zagiye zigirana ibyo gukomeza kubara inyungu kugeza umwenda wose urangiye bikaba ntaho bigaragara. [5] Ku birebana na SONARWA, urukiko rwasanze ntacyo ikurikiranwaho mu rubanza kuko yagobokeshejwe hatagamijwe kugira icyo yasabwa. Rwasanze kandi ECOBANK RWANDA SA yarashowe mu manza bitari ngombwa. [6] ECOBANK RWANDA SA ntiyishimiye imikirize y’urubanza maze irujuririra mu Rukiko rw’Ikirenga ivuga ko Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwirengagije nkana amategeko maze rwanga gutanga inyungu rwitwaje ko imyaka itanu (5) yashize kandi yari itarashira. [7] Kajuga Wycliff mu myanzuro ye yiregura avuga ko nta nyungu zigomba gutangwa kuko nta zumvikanweho, ikindi kandi ngo igihe cyo kuzishyuza cyararenze, ahubwo na we atanga ubujurire bwuririye ku bwa ECOBANK RWANDA SA, avuga ko ECOBANK RWANDA SA yajuriye yirengagije ko urubanza yajuririye ruciye mu buryo bukurikije amategeko igamije gukomeza kumushora mu manza zitari ngombwa, bityo akaba asaba indishyi n’amafaranga y’ikurikiranarubanza. [8] Iburanisha ry’urubanza ryabaye ku itariki ya 24/12/2013 ECOBANK RWANDA SA yitabye iburanirwa na Me Rusanganwa Jean Bosco, Kajuga Jean Wycliff aburanirwa na Me Nzirabatinyi Fidèle, naho SONARWA ihagarariwe na Me Nsengiyumva Jean Marie Vianney, ariko urubanza rugitangira ababuranyi bose bemeranya ko bitari ngombwa ko SONARWA iba muri uru rubanza kuko yaruvanwemo. II. IKIBAZO

KIGIZE URUBANZA N’ISESENGURA RYACYO Kumenya niba inyungu ECOBANK RWANDA SA isaba igomba kuzihabwa no kureba niba indishyi KAJUGA Wycliff asaba azikwiye. [9] Me Rusanganwa Jean Bosco uburanira ECOBANK RWANDA SA avuga ko Urukiko rubanza rwanze gutanga inyungu ruvuga ko imyaka itanu (5) yashize zitishyujwe rwirengagije ko nyuma y’itariki ya 30/5/2002 hari amabaruwa atandukanye yanditswe na ECOBANK RWANDA SA harimo n’iyo ku itariki ya 5/4/2004 yirengagijwe n’umucamanza wa mbere, bityo iyo myaka itanu (5) urukiko ruvuga ikaba itahabwa agaciro kuko hashingiwe kuri iyo baruwa ya nyuma nta busaze bwari bwakabayeho. [10] Uburanira ECOBANK RWANDA SA avuga kandi ko ingingo ya 657 y’igitabo cya gatatu cy’urwunge rw’amategeko y’imbonezamubano (CCL III) itari gukurikizwa kuko ireba amasezerano mbonezamubano (affaires civiles) itareba amasezerano yerekeranye n’ubucuruzi (affaires commerciales), ko kandi n’iyo ubwo busaze bwajyaga kubaho, bwari kubarwa haherewe ku itariki ya nyuma umwenda wagombaga kurangiriraho nk’uko bigaragazwa n’urupapuro nsezeranyabwishyu (billet à ordre) rwasinywe na Kajuga Wycliff. [11] Uburanira ECOBANK akomeza avuga ko ahubwo inyungu zigomba gukomeza kubarwa kugeza igihe Kajuga Wycliff azishyurira, kuko umwenda ugihari nk’uko amasezerano abigaragaza. Arangiza avuga ko asanga urukiko rwarirengagije nkana ingingo za 2, 3, 14 na 15

Page 4

z’Itegeko nº 15/2004 ryo ku wa 12/06/2004 ryerekeye ibimenyetso mu manza n’itangwa ryabyo ndetse n’ingingo ya 33 CCL III, rwanga gutanga inyungu rwitwaje ko imyaka itanu (5) yashize zitishyujwe kandi atari ko bimeze. [12] Me Nzirabatinyi Fidèle uburanira Kajuga Wicliff we avuga ko umwenda uvugwa uturuka ku mafaranga ECOBANK yagiye ishyira kuri konti ya Kajuga nta masezerano bagiranye akayakoresha, akaba yarasabye koroherezwa uburyo bwo kuyagarura. Akomeza avuga ko kuba nta masezerano yabayeho, nta nyungu ECOBANK yayasabira kuko ntazumvikanyweho, umwenda bemera akaba ari umwenda remezo (le principal) ugaragara mu ibaruwa yo ku wa 28/8/2001 yabamenyeshaga ibyumvikanyweho. Arangiza avuga ko kandi n’umucamanza yabonye ko impande zombi zemeranyijwe ku mwenda remezo. [13] Me Nzirabatinyi yongeraho ko mu gihe urukiko rwabibona ukundi (à titre subsidiaire), ko inyungu zitaba zikishyujwe kuko igihe cy’imyaka itanu (5) giteganywa n’amategeko cyarenze nta kwishyuza ayo mafaranga bibayeho, ko ibaruwa ya nyuma ibamenyesha ibyerekeranye n’inyungu bayibonye mu mwaka wa 2002, indi bakongera kuyibona mu 2008, ko iyo mu 2004 ivugwa na ECOBANK ntayo bakiriye, ko uwayisinyeho ko ayakiriye atari umukozi wabo. Ikindi kandi ngo n’ayo mabaruwa ntiyafatwa nk’integuza (mise en demeure) kuko yabaga ari ukumutumira (convocation). Akomeza avuga ko n’andi mabaruwa (correspondances) avugwa n’uhagarariye

ECOBANK atigeze avuga ku nyungu ngo bifatweho icyemezo cyangwa se ngo biregerwe. [14] Mu bujurire bwuririye ku bwa ECOBANK, Me Nzirabatinyi Fidèle uburanira Kajuga Jean Wycliff avuga ko ECOBANK yajuriye yirengagije ko urubanza ruciye mu buryo bukurikije amategeko, ibyo ngo akaba ari ukumushora mu manza zitari ngombwa, akaba asaba ko yahabwa indishyi zingana na miliyoni eshanu (5000 000 rwf) na miliyoni imwe (1000 000) y’ikurikiranarubanza. UKO URUKIKO RUBIBONA. [15] Inyandiko ziri muri dosiye zigaragaza ko ku itariki ya 28/8/2001 BCDI SA yaje guhinduka ECOBANK RWANDA SA yandikiye Kajuga Wycliff ibaruwa n° DAF/JUR/BB/213/08-2001 imumenyesha ibikubiye mu masezerano (lettre de notification des termes de l’Accord). Muri iyo baruwa BCDI ikaba yaramumenyeshaga ko hashingiwe ku biganiro bari bagiranye, ayibereyemo umwenda ungana na 52.085.805 Rwf, ko agomba kwishyuraho 5 180 260 rwf mu gihe cy’amezi ane, ni ukuvuga 1 295 065 rwf buri kwezi, asigaye 46 905 545 rwf akazishyurwa mu gihe cy’amezi mirongo itandatu (60) ku nyungu ya 18 % ku mwaka, akazatangira kwishyura ku itariki ya 30/1/2002 akarangiza ku ya 30/12/2006. Ni ukuvuga ko buri kwezi yagombaga kujya yishyura 1 191 080 Rwf. Iyo baruwa yashyikirijwe KAJUGA arayisinya, avuga ko yemeye ibiyikubiyemo. [16] Izo nyandiko kandi zigaragaza ko ku itariki ya 30/5/2002 BCDI (ECOBANK) yandikiye Kajuga Jean Wycliff ibaruwa n°AF/MN/mn/02/05-02 imuha integuza ya nyuma imumenyesha ko kuri iyo tariki yagombaga Banki 44 393 765 Rwf y’umwenda w’iremezo, ko nadakemura ikibazo cye, hazitabazwa inzira zo kumwishyuza ku ngufu. Ku itariki ya 5/8/2002 BCDI (ECOBANK RWANDA SA) yandikiye Kajuga Jean Wycliff ibaruwa n° SR/MA/ma/09/08-02 imwibutsa umwenda afite, icyo gihe ukaba wari 43 335 514 Rwf y’iremezo na 5 955 465 Rwf

Page 5

y’ibirarane. Ku itariki ya 5/11/2002 yandikiye Kajuga Jean Wycliff indi baruwa n° SR/MP/DG/05/11-2002 imubwira ko hashize iminsi mirongo cyenda (90) hari amafaranga atishyura, muri iyo baruwa ariko ntiyamubwira umubare wayo. [17] Ku itariki ya 4/8/2008 ECOBANK RWANDA SA yasimbuye BCDI yongeye kwandikira Kajuga Jean Wycliff ibaruwa n° JUR/ME/lm/286/08-2008 imumenyesha ko ihagaritse imikoranire na we (dénonciation de vos engagements) ku birebana n’amasezerano bafitanye, inamumenyesha ko agomba gukora ibishoboka byose akishyura 171 041 140 rwf mu gihe cy’iminsi irindwi (7), kandi inyungu zikazakomeza kubarwa kugeza igihe umwenda uzarangirira. [18] Ku byerekeye inyungu ku nguzanyo, ingingo ya 657 y’igitabo cya gatatu cy’urwunge rw’amategeko y’imbonezamubano (CCL III) ivuga ko inyungu z’amafaranga yagurijwe, muri rusange n’andi mafaranga yose yishyurwa buri mwaka, cyangwa mu kindi gihe kitageze ku mwaka zizima hashize imyaka itanu (5).1 [19] N’ubwo uhagarariye ECOBANK RWANDA SA avuga ko ingingo ya 657 y‘itegeko rimaze kuvugwa itagomba gukurikizwa ku birebana n’amasezerano y‘ubucuruzi, ntiyerekana ikiyibuza gukoreshwa cyangwa ngo yerekane irindi tegeko ryakoreshwa mu gihe iri tegeko rivuga ku nyungu z’amafaranga yose yagurijwe nta kuvangura ubwoko bw’amasezerano, cyane cyane ko amabanki ari yo ya mbere aguriza amafaranga. [20] Urukiko rurasanga kandi ibaruwa yo ku itariki ya 5/4/2004

uhagarariye ECOBANK RWANDA SA avuga ko bandikiye Kajuga Jean Wycliff ari na yo yagombaga gushingirwaho habarwa ubusaze, itahabwa agaciro kuko uvugwa ko yayandikiwe ayihakana, akavuga ko uwayakiriye atazwi mu bakozi be, ECOBANK na yo ikaba nta kindi kimenyetso yahaye urukiko cyemeza ko yageze aho igomba kujya koko nk’uko bisabwa n’ingingo ya 3 y’itegeko n° 15/2004 ryerekeye ibimenyetso mu manza n’itangwa ryabyo ivuga ko buri muburanyi agomba kugaragaza ukuri kw’ibyo aburana. [21] Urukiko rurasanga ku bijyanye n’igihe giherwaho mu kubara ubusaze ku nyungu z’amafaranga yagurijwe, muri rusange n’andi mafaranga yose yishyurwa buri mwaka cyangwa ikindi gihe kitageze ku mwaka, amategeko y’u Rwanda ntacyo avuga aho imyaka itanu iteganyijwe ihera ibarwa, nyamara ibi bikaba bitabuza Urukiko guca urubanza nk‘uko biteganyijwe mu ngingo ya 6, agace kayo ka 3 y’itegeko nº 21/2012 ryo ku wa 14/06/2012 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi 2. [22] Urukiko rurasanga kuri iki kibazo Inkiko z’ahandi zaragifasheho icyemezo nko mu Bufaransa aho Urukiko rwaho rusesa imanza rwemeje ko igihe cy’ubusaze kibarwa kuva igihe uberewemo umwenda afite uburenganzira bwo kwishyurwa «le point de départ du délai à l’expiration duquel une action ne peut plus être exercée se situe à la date d’exigibilité de 1 Ingingo ya 657 : Amafaranga yishyurwa uko igihe

gitashye yerekeye gutunga umuntu ; amafaranga y’ubukode bw’inzu cyangwa icyatamurima ; inyungu z’amafaranga yagurijwe muri rusange n’andi mafaranga yose yishyurwa buri mwaka, cyangwa mu kindi gihe kitageze ku mwaka ; bizima hashize imyaka itanu (5). 2 Abacamanza ntibashobora kandi kwanga guca urubanza bitwaje impamvu iyo ari yo yose, n’iyo ntacyo itegeko ryaba riteganya, ridasobanutse mu buryo bwumvikana cyangwa ridahagije.

Page 6

l’obligation qui lui a donné naissance»3. Iki cyemezo cy’uru rukiko kikaba cyarakurikiwe n’ivugurura ry’igitabo cy’amategeko mbonezamubano muri iki gihugu ku bijyanye n’ubusaze bw’imyaka itanu, aho mu ngingo yaryo ya 2224 hateganyijwe ko igihe cy’ubusaze gitangira kubarwa kuva aho ugomba kwishyurwa yashoboraga kubaza ibijyanye n’uburenganzira bwe 4. [23] Ku byerekeranye n’ubusaze bw’inyungu bw‘imyaka itanu, abahanga mu mategeko na bo bavuga ko ubusaze bw’imyaka itanu bubarwa guhera igihe inyungu zagombaga kwishyurirwa n‘ubwo ugomba kwishyura uwo umwenda uzibyara atararangiza kuwishyura5. [24] Hashingiwe ku bimaze kuvugwa, Urukiko rw’Ikirenga rurasanga ibyo uhagarariye ECOBANK RWANDA SA avuga ko ubusaze bwagombye guhera ku itariki ya nyuma amasezerano y’inguzanyo yagombaga kurangiriraho, ni ukuvuga ku itariki ya 31/12/2006, nta shingiro bifite, igihe cyo kubara ubusaze akaba ari uguhera igihe Kajuga Wicliff yagombaga guhita yishyurira Banki, icyo gihe rero akaba ari ukwezi kumwe nyuma y‘itariki basinyiyeho amasezerano y’inguzanyo ari yo ya 28/8/2001, kuko kuva icyo gihe Banki yari ifite uburenganzira bwo guhita yishyurwa. Ibi bikanagaragazwa kandi n’amabaruwa Banki yagiye yandikira Kajuga Jean Wycliff imwibutsa kwishyura kandi itariki ya nyuma y’amasezerano yari itaragera, iya nyuma muri ayo mabaruwa ikaba yaranditswe ku itariki ya 5/11/2002 ari na yo igomba gufatirwaho mu

kubara ubusaze. Iki kandi ni na cyo gitekerezo kiri mu mabwiriza rusange n° 02/2011 ya Banki Nkuru y’Igihugu ku ishyirwa mu byiciro by’imyenda no guteganya ingoboka. Ingingo ya 4 y’ayo mabwiriza ivuga ko umwenda washyizweho hamwe na gahunda yo kwishyura yateguwe mbere ufatwa ko utishyurwa neza iyo umwenda w’ibanze cyangwa inyungu igomba kwishyurwa kandi ntiyishyurwe mu gihe cy’iminsi mirongo icyenda (90), ibi kandi bikaba bishobora gukurikirwa n’ibihano. [25] Urukiko rero rukaba rusanga inyungu ECOBANK RWANDA SA yahoze yitwa BCDI isaba zarashaje, kuko kuva ku itariki ya 5/8/2002 ari bwo yandikiye Kajuga Jean Wycliff ibaruwa n° SR/MA/ma/09/08-02 imwibutsa umwenda afite, icyo gihe ukaba wari 43 335 514 rwf y’iremezo na 5 955 465 rwf y’ibirarane, kugeza ku itariki ya 5/8/2008 itanga ikirego mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, hari hashize imyaka isaga itandatu (6) itazishyuje n’ubwo hari indi baruwa yo ku itariki ya 5/11/2002 ariko yo ikaba itaramubwiraga umubare w‘amafaranga ayibereyemo. Bityo rero Kajuga Jean Wycliff akaba agomba kwishyura ECOBANK RWANDA SA 43 335 514 Rwf y’umwenda w’iremezo , 5 955 465 Rwf y’ibirarane na 2 000 000 Rwf y’indishyi yategetswe n’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, yose hamwe akaba 43 335 514 Rwf + 5 955 465 Rwf + 2 000 000 Rwf = 51.290.979 Rwf. 3 Cass. 3e Chambre Civile, 14 juin 2006, Arrêt Nº05-14.181 publié au bulletin Nº151.P125 4 Article 2224 du Loi du 17

juin 2008 portant réforme de la prescription en matière civile prévoit que le point de départ du délai est le « jour où le titulaire d’un droit a connu ou aurait du connaître les faits lui permettant de l’exercer » 5 Mais la prescription de cinq ans court à partir du jour où ces intérêts sont exigibles, quoique le capital qui les produit ne soit pas encore liquidé, s’il dépend des créanciers de faire procéder à cette liquidation. Encyclopédie Dalloz ; Répertoire de Droit Civil 2e édition, mise à jour 1991. &502.

Page 7

[26] Ku birebana n‘indishyi zingana na miliyoni eshanu (5 000 000 Rwf) uburanira Kajuga Jean Wycliff asaba mu bujurire bwuririye ku bwa ECOBANK avuga ko zikomoka ku kuba ECOBANK yarajuriye yirengagije ko urubanza rwari ruciye mu buryo bukurikije amategeko, Urukiko rurasanga izo ndishyi atagomba kuzihabwa kuko ECOBANK yajuririye urubanza yatsinzwemo yisunze uburenganzira ihabwa n’amategeko, uburanira Kajuga akaba ataragaragarije Urukiko impamvu nta bujurire bwagombaga kubaho. [27] Ku birebana n’amafaranga y’ikurikiranarubanza, Urukiko rurasanga Kajuga Jean Wycliff agomba guhabwa ibihumbi magana atanu (500 000 Rwf) habariwemo n’igihembo cya avoka, agenwe mu bushishozi bw’urukiko kuko miliyoni (1 000 000 Rwf) isabwa ari menshi. [28] Hakoreshejwe uburyo bw’ihwanya ry’imyenda buteganywa n’ingino ya 181 y’igitabo cya gatatu cy’urwunge rw’amategeko y’imbonezamubano (CC LIII) 6, Urukiko rurasanga Kajuga Wicliff agomba guha ECOBANK RWANDA SA 51.290.979 rwf nk’uko yasobanuwe mu gika cya 22, ECOBANK RWANDA na yo igaha Kajuga Jean Wycliff ibihumbi magana atanu (500 000 rwf) y’ikurikiranarubanza mu Rukiko rw’Ikirenga, bivuze ko Kajuga Wycliff agomba guha ECOBANK RWANDA 51.290.979 rwf – 500 000 Rwf = 50.790.979 rwf. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [29] Rwemeje ko ubujurire bwa ECOBANK RWANDA SA nta shingiro bufite ; [30] Rwemeje ko ubujurire bwa Kajuga Jean Wycliff bwuririye ku bwa ECOBANK RWANDA

SA bufite ishingiro kuri bimwe ; [31] Rutegetse ko Kajuga Jean Wycliff agomba guha ECOBANK RWANDA SA 50.790.979 rwf ; [32] Rwemeje ko urubanza RCOM 0124/09/HCC rwaciwe ku wa 23/2/2011 ruhindutse ku birebana n’amafaranga Kajuga Jean Wycliff agomba kwishyura ECOBANK RWANDA SA; [33] Rutegetse ECOBANK RWANDA SA kwishyura amagarama y’urubanza ahwanye na 35 150 rwf mu gihe cy’iminsi umunani (8), itayatanga agakurwa mu byayo ku ngufu za Leta.

6 Ingingo ya 181 : Ihwanya ry’imyenda riba nta rubanza kubera gusa ko amategeko abiteganya atyo, yewe n’iyo abagomba kwishyura batabizi; imyenda yombi irazimangana ku mpande zombi kuva igihe ibereyeho, kugeza ku gaciro kayo kangana.