UBUSHINJACYAHA v. HATEGEKIMANA N’ABANDI
- Citation
- RPAA 00210/2018/CA , CMB RP00001/2019/CA
- Status
- Criminal
- Jurisdiction
- Rwanda
- Court
- Court of Appeal
- Decision
- 9 September 2019
- Posture
- Criminal Appeal / Final Appellate Judgment
- Case number
- RPAA 00210/2018/CA , CMB RP00001/2019/CA
- Language
- Kinyarwanda
More details
- Court
- Court of Appeal
- Decision
- 9 September 2019
- Posture
- Criminal Appeal / Final Appellate Judgment
- Case number
- RPAA 00210/2018/CA , CMB RP00001/2019/CA
- Language
- Kinyarwanda
On this page
Professional case brief
Research organized from the available case record
01
Holding and result
The court found that Nshimiyimana and Ndayisenga's involvement extended beyond moving the corpse and included participation in the murder of Gapira Aloys, corroborated by their own admissions and Ntahorugiye's statements. Hategekimana's conviction was upheld based on consistent evidence from multiple witnesses and his own contradictory statements. Confession alone did not warrant mitigation as the facts established active participation in the crime.
Court disposition
appeal dismissed
Orders
- The life sentences for Hategekimana Celestin, Nshimiyimana Jean Claude, and Ndayisenga Jean Bosco are affirmed.
- The appellants are exempted from court fees due to their detention.
02
Material facts
Parties
Ubushinjacyaha
Prosecution Counsel: Harindintwari ComeHategekimana Celestin
Appellant Counsel: Me Amani Jean de DieuNshimiyimana Jean Claude
Appellant Counsel: Me Nyabagabo FelicienNdayisenga Jean Bosco
Appellant Counsel: Me Mukabibi FatumaAmounts and remedies
- Sentence for Hategekimana Celestin: 0
- Sentence for Nshimiyimana Jean Claude: 0
- Sentence for Ndayisenga Jean Bosco: 0
- Amount Paid to Nshimiyimana Jean Claude for Moving Corpse: RWF 3,000
- Amount Paid to Ntahorugiye for Moving Corpse: RWF 5,000
03
Procedural history
Posture
Criminal Appeal / Final Appellate Judgment
04
Questions and positions
Legal issues
- 01
Whether the confessions of Nshimiyimana and Ndayisenga warrant mitigation of sentence
- 02
Whether Hategekimana's conviction for the murder of Gapira Aloys is supported by credible evidence
- 03
Whether the evidence provided by Ntahorugiye is reliable
Party arguments
- Applicant
- Nshimiyimana and Ndayisenga argued their involvement was limited to moving the corpse and requested sentence reduction for admitting guilt. Hategekimana argued he was falsely accused by Ntahorugiye and that witness statements were inconsistent and unreliable.
- Respondent
- The prosecution maintained that Nshimiyimana and Ndayisenga's admissions matched Ntahorugiye's account and implicated Hategekimana as the principal offender. It requested sentence reduction for Nshimiyimana and Ndayisenga but retention of Hategekimana's life sentence.
05
Court’s reasoning
Legal principles
- 01
Itegeko No 15/2004, Article 104 and 108
Confession does not preclude judicial examination of evidence even if confession aligns with prosecution's account.
- 02
Itegeko No 15/2004, Article 108
Judicially examined evidence is assessed by judges' reasoning and discretion, not solely by statutory prescription.
06
Ratio, limits and disposition
Ratio decidendi
The court found that Nshimiyimana and Ndayisenga's involvement extended beyond moving the corpse and included participation in the murder of Gapira Aloys, corroborated by their own admissions and Ntahorugiye's statements. Hategekimana's conviction was upheld based on consistent evidence from multiple witnesses and his own contradictory statements. Confession alone did not warrant mitigation as the facts established active participation in the crime.
Obiter and limits
- The court noted that the reliability of Ntahorugiye's testimony was strengthened by corroboration from other witnesses and the physical evidence.
- The court observed that the procedural objections regarding the examination of the corpse and alleged manipulation by local officials were unfounded.
Court disposition
appeal dismissed
- The life sentences for Hategekimana Celestin, Nshimiyimana Jean Claude, and Ndayisenga Jean Bosco are affirmed.
- The appellants are exempted from court fees due to their detention.
Source and reliance status
Court of Appeal · 9 September 2019
This page organises the available record for research. Confirm quotations, current status, and subsequent treatment against the official source before relying on the case.
Judgment reading view
Judgment text
The complete available source text.
Court of Appeal
Criminal· 9 September 2019
UBUSHINJACYAHA v. HATEGEKIMANA N’ABANDI
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2019-09-09 - Case/document no.: RPAA 00210/2018/CA , CMB RP00001/2019/CA - Collection: Court of Appeal
Text
Page 1
1
UBUSHINJACYAHA v. HATEGEKIMANA N’ABANDI [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE – RPAA 00210/2018/CA, CMB RP00001/2019/CA (Kaliwabo, P.J.) 9 Kamena 2019] Amategeko agenga ibimenyetso – Kwemera icyaha – Kwemera icyaha ntibibuza icukumburwa ry’ibimenyetso bikozwe n’Urukiko nubwo uko kwemera icyaha bihuye n’imvugo z’Ubushinjacyaha. Incamake y’ikibazo: Urubanza rwatangiriye mu Rukiko Rwisumbuye rwa Gicumbi haregwa Hategekimana, Ntahorugiye, Nshimiyimana na Ndayisaba; baregwa icyaha cyo kwica se wa Hategekimana witwa Gapira. Urukiko rw’Isumbuye rwafashe icyemezo rubahamya icyaha rubakatira igifungo cya burundu. Abaregwa bose bajuririye Urukiko Rukuru rugabanya igihano kuri Ntahorugiye kubera ko yemeye icyaha rumuha igifungo cy’imyaka 10 naho abandi rukomeza rugumishaho igifungo cya burundu. Hategekima, Nshimiyimana na Ndayisaba bajuririrye Urukiko rw’Ikirenga, urubanza rwimurirwa mu Rukiko rw’Ubujurire rumaze kujyaho. Nshimiyimana na Ndayisaba baburanye bemera icyaha bavuga ko uruhare rwabo rugarukira kuguterura umurambo gusa ariko nta ruhare bagize mu kwica Gapira, bityo bakaba basaba ko bagabanyirizwa ibihano kuko bemera icyaha. Naho Hategekimana nawe yajuriye avuga ko icyaha ashinzwa cyukwica se ari cyo Ntahorugiye yamuhimbiye ariko nyuma aza kumushyingura. Yasabye ko imvugo za bamushinja harimo nabo baregana zateshwa agaciro kuko ziromo kwivuguruza. Ubushinjacyaha bukaba bwemeza imvugo za
Nshimiyimana na Ndayisaba zishinja Hategekimana, busaba ko bakwiye kugabanirizwa ibihano kuko bemera icyaha naho Hategekimana akagumishirizwaho igihano yari yari yahawe. Incamake y’icyemezo: 1. Kwemera icyaha ntibibuza icukumburwa ry’ibimenyetso bikozwe n’Urukiko nubwo uko kwemera icyaha bihuye n’imvugo z’Ubushinjacyaha, bityo mu icukumburwa ry’ibimenyetso urukiko rusanga uruhare rwa Nshimiyimana na Ndayisaba ntirugarukira gusa kuguterura umurambo ahubwo barafatanije icyaha na Hategikimana cy’ukwica Gapira, bityo bakaba batagomba kugabanyirizwa bihano kuko kwemera icyaha bakoze byagaragaye ko ibyo bavuze atari ukuri. Ubujurire nta shingiro bufite. Amategeko yashyingiweho: Itegeko No 15/2004 ryo ku wa 12/06/2004 ryerekeye ibimenyetso mu manza n’itangwa ryabyo, ingingo ya 104 n’iya 108 Nta manza zifashishijwe. Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA
Page 2
2
Uru rubanza rwatangiriye mu Rukiko Rwisumbuye rwa Gicumbi, Hategekimana Celestin akurikiranyweho kuba ku wa 30/3/2014 yarafatanyije na Ntahorugiye, Nshimiyimana na Ndayisenga Jean Boscokwica uwitwa Gapira Aloys, umubyeyi wa Hategekimana Celestin hanyuma bakamumanika mu giti kugira ngo bifatwe ko yiyahuye.
Abashinjwa bose bafashwe bahakana icyaha uretse Ntahorugiye wemeye kandi agashinja bagenzi be bavugwa muri iyi dosiye, asobanura ko Gapira Aloys yazize indagu z’abapfumu babwiye Hategekimana ko azabona urubyaro ari uko Gapira apfuye, Ntahorugiye akaba yaragiye ahindura imvugo uko yabazwaga mu nzego zitandukanye.
Mu rubanza RP 0102/14/TGI/GIC rwaciwe kuwa 29/10/2014, Urukiko rwahamije icyaha Ntahorugiye rushingiye ku mvugo ye yavugiye mu nama y’abaturage, naho kuri Hategekimana, Nshimiyimana na Ndayisenga rubahamya icyaha rushingiye ku mvugo ya Ntahorugiye n’iy’abatangabuhamya barimo Nyinawumuntu na Simparingoma bamwumvise ashinja abo bafatanyije kwica Gapira Aloys. Aba bose Urukiko rwabahanishije igifungo cya burundu.
Abashinjwa bose bajuririye Urukiko Rukuru, Ntahorugiye avuga ko icyo yemera ari uko yateruye ku murambo wa Gapira abitegetswe na Hategekimana wanamuhaye amafaranga ibihumbi bitanu, ko umurambo yawusanganye Hategekimana, Nshimiyimana, Ndayisenga na Rufigi, aba ngo akaba yarabashinjuye kubera ko bamubwiye ko bazamugirira nabi, asaba kugabanyirizwa ibihano kuko yemera icyaha.
Nshimiyimana na Ndayisenga bajuriye bavuga ko Ntahorugiye wari wabashinje yageze aho akabashinjura avuga ko yafatanyije na Rufigi kwica Gapira, bityo ko bagombye kugirwa abere, naho Hategekimana ajurira avuga ko Urukiko rwirengagije kubaza umugore we Uwimana Angelique na se wabo Gasinzigwa bari guhamya ko batigeze bajya mu bapfumu, ko Ntahorugiye amushinja ibinyoma abibwirijwe n’umunyamabanga nshingwabikorwa w’Umurenge batuyemo, wananze ko umurambo upimwa, naho abandi batangabuhamya ngo bakaba basubiramo ibyo bumvanye Ntahorugiye umushinja ibinyoma.
Urukiko Rukuru, mu rubanza RPA 0007/15/HC/KIG, rwemeje ko Ntahorugiye ahanishwa igihano cy’igifungo cy’imyaka cumi n’itanu kubera ko aburana yemera icyaha, naho Ndayisenga Jean Bosco, Nshimiyimana Jean Claude, na Hategekimana Celestin bagumishwa ku gifungo cya burundu, hashingiwe ku buhamya bwa Ntahorugiye na Nyinawumuntu.
Mu bihe bitandukanye, Hategekimana Celestin, Ndayisenga Jean Bosco na Nshimiyimana Jean Claude bajuririye Urukiko rw’Ikirenga, ibirego byabo bishyirwa mu bubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire kandi bihurizwa hamwe, hakurikijwe ingingo ya 52 n’iya 105 z’Itegeko No 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 ryerekeye ububasha bw’inkiko.
Nshimiyimana Jean Claude na Ndayisenga Jean Bosco bajuriye bavuga bemera icyaha cyo kuba barahamagajwe na Hategekimana Celestin ababwira ko agiye kubaha ikiraka hanyuma bagasanga ari uguterura umurambo wa Gapira Aloys basanganye Hategekimana na Rufigi ndetse na Ntahorugiye akaza kubasanga abafasha, ko basaba kugabanyirizwa igihano, naho urupfu rwa Gapira Aloys rukaba rwabazwa Hategekimana na Rufigi basanganywe umurambo.
Hategekimana Celestin we yajuriye avuga ko nta hantu ahurira n’urupfu rw’umubyeyi we, ko abamushinja bamubeshyera kuko atari kwica Gapira ngo agombere kujya gushaka abo kumuteruza umurambo, ko abemera kuba barateruye umurambo ari nabo bagombye kubazwa
Page 3
3
urupfu rwa Gapira. Ajurira avuga kandi ko Ntahorugiye yaranzwe no kwivuguruza, bityo ko ataba ikimenyetso kimushinja kuko nta kuri avugisha.
Ubushinjacyaha, nyuma yo kubyutsa inzitizi yo kutakira ubujurire bwa Nshimiyimana na Ndayisenga igateshwa agaciro, bwaburanye bwemeza imvugo ya Nshimiyimana Jean Claude na Ndayisenga Jean Bosco, imvugo ishinja Hategekimana Celestin na Rufigi kuba aribo bishe Gapira Aloys naho abandi bakaba barahawe akazi ko kujyana umurambo mu ishyamba kugira ngo bifatwe ko yiyahuye, busaba ko Hategekimana Celestin yagumishwa ku gifungo cya burundu naho Nshimiyimana Jean Claude, Ndayisenga Jean Bosco bakagabanyirizwa igihano kuko baburana bemera icyaha. Iburanisha ry’uru rubanza ryabaye ku matariki atandukanye, ubwa nyuma rikaba ryarabaye kuwa18/6/2019, Hategekimana yunganiwe na Me Amani Jean de Dieu, Ndayisenga Jean Bosco yunganiwe na Me Mukabibi Fatuma, Nshimiyimana Jean Claude yunganiwe na Me Nyabagabo Felicien naho Ubushinjacyaha buhagarariwe na Harindintwari Come, umushinjcyaha ku rwego rw’Igihugu - Muri uru rubanza harasuzumwa imvugo ya Ndayisenga Jean Bosco na Nshimiyimana Jean Claude bemera icyaha cyo guhisha umurambo no kumenya ko yashingirwaho bagabanyirizwa igihano, hasuzumwe kandi ibimenyetso Hategekimana avuga ko bimushinjura ku rupfu rwa Gapira Aloys. II. ISESENGURA RY’URUBANZA. a. Ku byerekeye icyaha cyo guhishira umurambo Nshimiyimana na Ndayisenga baburana bemera.
Nshimiyimana JClaude yasobanuye ubujurire bwe avuga ko mu ijoro ryo kuwa 29/03/2014 Hategekimana yaje kumubyutsa iwe amubwira ko amufitiye akazi ko kwikorera kanyanga, ko uyu yageze kwa Hategekimana agasanga umurambo w’umuntu mu gikoni agategekwa kuwuhambira ku giti, ko nyuma y’umwanya muto Hategekimana yagiye kubyutsa Ndayisenga nawe akaza abasanga, bagategekwa kujyana umurambo mu ishyamba. Nshimiyimana yavuze kandi ko bageze mu nzira bakananirwa, aribwo Hategekimana yagiye kuzana Ntahorugiye wabafashije umurambo bakawugeza mu ishyamba ry’uwitwa Mukahigiro mu mudugudu wa Bushara ho mu Kagari ka Bushara, ko barambitse umurambo bagahabwa buri wese igihembo cye (we ngo yahawe 3000Frw), babwirwa kugenda kandi bagaceceka, ngo Hategekimana na Rufigi basigaranye umurambo nibo bagomba kuba barawumanitse mu giti. Nshimiyimana avuga ko asaba imbabazi kuba ataratanze amakuru ku gihe, ko yagabanyirizwa igihano kuko nta ruhare yagize mu rupfu rwa Gapira Aloys, ko uruhare rwe rugarukira mu guterura umurambo bawuhisha.
Me Nyabagabo Felicien umwunganira yavuze ko Nshimiyimana ugaragaje uruhare rwe yagabanyirizwa ibihano kuko yateruye umurambo ku itegeko rya Hategekimana na Rufigi, ko aba bose baturanye ku buryo Hategekimana yabiyambarije icyarimwe ababwira ko agiye kubaha akazi.
Ndayisenga J. Bosco nawe asobanura ubujurire bwe avuga ko yamagawe na Hategekimana amuvanye iwe mu rugo (mu ijoro) amubwira ngo aze amufashe guterura kanyanga, ko yageze kwa Hategekimana Celestin akahasanga Rufigi na Nshimiyimana bakanywa inzoga, nyuma ngo Hategekimana na Rufigi bakamuhata gufatanya na Nshimiyimana guterura umurambo wa Gapira
Page 4
4
Aloys. Akomeza avuga ko bageze imbere mu gashyamba, umurambo ukabananira, aribwo Hategekimana yaje kwiyambaza Ntahorugiye, waje kubafasha guterura kugeza aho yaberetse bashyira umurambo, bakabwirwa ko uzaramuka avuze iby’iyi nkuru azicwa, ngo buri wese yahise ataha iwe, bucya bumva ko umurambo wa Gapira Aloys wabonetse umanitswe mu giti, ko atabazwa ibyurupfu rwa Gapira kuko atabizi.
Me Mukabibi Fatuma umwunganira avuga ko Ndayisenga yahanirwa icyaha yemera cyo guhisha umurambo wa Gapira, ko icyo kumwica nta ruhare yakigizemo.
Ubushinjacyaha buvuga ko, nubwo Nshimiyimana Jean Claude na Ndayisenga Jean Bosco, mu nkiko zibanza bahishe ukuri, ko kuri ubu imvugo zabo zihuza n’izo Ntahorugiye yavuze agifatwa, ko uruhare rwabo kimwe na Ntahorugiye rwabaye urwo guterura umurambo wa Gapira Aloys naho urupfu rwe rukaba rwabazwa Hategekimana na Rwibandira alias Rufigi, bo basanganywe umurambo. b. Ku byerekeye Hategekimana Celestin uvuga ko ashinjwa ibinyoma.
Hategekimana Celestin yajuriye avuga ko icyaha ashinjwa yagihimbiwe na Ntahorugiye watangiye amushinja ariko nyuma ngo akaza kumushinjura mu nyandiko no mu majwi yafatiwe muri gereza, ko abatangabuhamya barimo Nyinawumuntu bari bavuze ibyo bumvanye Ntahorugiye, bityo ko imvugo zabo zateshwa agaciro kuko uwo zikomokaho yazivuguruje. Avuga kandi ko Ntahorugiye yamushinje kukagambane k’Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’Umurenge wa Shangasha wananze ko umurambo upimwa ngo hamenyekane icyishe Gapira Aloys.
Hategekimana Celestin asobanura kandi ko Nshimiyimana na Ndayisenga bagiye umugambi wo kumubeshyera muri uru Rukiko, ko atashoboraga kwica umuntu hanyuma ngo agende abyutsa buri muntu, aho batuye hatandukanye, ashaka abikorera umurambo. Yasabye Urukiko ko rwatesha agaciro imvugo zabo kuko bivuguruza ku bijyanye n’aho basanze umurambo, aho umwe avuga ko yawusanze mu gikoni cya Hategekimana naho undi akavuga ko yawusanze ku ngarani mu gikari, ko kandi abantu bazima batari kuza gukora akazi ko kwikorera umurambo w’umuntu batazi aho yiciwe, ku mafaranga angana n’ayo bavuga (3.000Fr).
Me Amani Jean de Dieu umwunganira avuga ko, ubuhamya bwa Ntahorugiye budashobora kuba ikimenyetso gishinja Hategekimana kuko imvugo ze zaranzwe no kwivuguruza aho yabarijwe hose kugeza aho yanditse inzandiko zimushinjura ndetse akigamba mu majwi yafatiwe muri gereza ko yabeshyeye Hategakimana. Yavuze kandi ko ubuhamya bwa Mukanziga na Simparingoma bushingiye ku mvugo bumvanye Ntahorugiye wenyine kandi bigaragara ko yivuguruza.
Urukiko rwashatse kumenya ukuri ku mvugo zivuguruzanya za Ntahorugiye, uyu atumizwa mu Rukiko asobanura uburyo yategetswe na Hategekimana gutwara umurambo wa Gapira Aloys agahabwa igihembo cy’amafaranga 5000 kandi akabwirwa kutagira icyo avuga, ko yagiye yivuguruza kubera iterabwoba yashyizweho na Hategekimana wamubwiraga ko nawe azapfa, ko muri gereza Hategekimana yagambanye n’umukozi wa gereza akandika inyandiko mu izina rye (rya Ntahorugiye) imushinjura, nyamara ko nawe yayivuguruje.
Ku cyifuzo cya Hategekimana, Uwimana Angelique, umugore babana ku buryo budahuje n’amategeko, yabajijwe aho Hategekimana yari ku mugoroba wo kuwa 29/03/2014 avuga ko uyu atigeze ava mu rugo, ko kuri uwo munsi Ndayisenga na Nshimiyimana batigeze bagera aho
Page 5
5
Hategekimana acururiza, ko urupfu rwa gapira nabo barumenye mu gitondo cyo kuwa 30/03/2014 bahurujwe kimwe n’abandi.
Ubushinjacyaha bwasabye ko imvugo ya Ntahorugiye ishinja Hategekimana Celestin yahabwa agaciro kuko uyu yamushinje rugikubita (mu nama y’abaturage), ko n’ubwo Ntahorugiye yaje kwivuguruza abeshya, nyamara ko mu Rukiko Rukuru yasubiye mu mvugo ye imushinja, kuri ubu iyi mvugo akaba ayihurizaho na Ndayisenga na Nshimiyimana, bityo ko urupfu rwa Gapira rukwiye kubazwa Hategekimana Celestin.
Ubushinjacyaha buvuga kandi ko mu iperereza bwikoreye kuri uru rwego, bwabonye ko abashinjwa bose muri iyi dosiye ari abantu batuye hamwe ku buryo kubabyutsa mu ijoro bidasaba urugendo rurerure uva ku nzu imwe ujya ku yindi, ko abantu babajijwe mu iperereza basobanuye ko uburyo basanze umurambo umunitse mu giti nyamara ibirenge bikora hasi byerekana ko Gapira Aloys atiyahuye, ko ahubwo abamwishe ari nabo bamumanitse mu giti.
UKO URUKIKO RUBIBONA
Urukiko rurasanga, isesengura ry’imiburanire y’abajuriye muri uru rubanza igomba gusesengurirwa hamwe ku buryo butuma urubanza rwumvikana neza. Urukiko rurasanga, urupfu rwa Gapira Aloys rukimenyekana, mu nama yahuje akagari ka Shangasha n’aka Nyabubare, Ntahorugiye yarasobanuye ku buryo burambuye uburyo mu ijoro ryo kuwa 29/03/2014, we na Hategekimana, Rwibandira alias Rufigi, Ndayisenga Jean Bosco na Nshimiyimana J. Claude bajyanye umurambo wa Gapira Aloys mu ishyamba ndetse akanasobanura icyo Gapira yazize kijyanye n’abapfumu baraguriye Hategekimana ko azabona urubyaro aruko Gapira apfuye (cote 7,8,11).
Urukiko rurasanga, amagambo Ntahorugiye yivugiye mu nama y’abaturage, bamwe muri abo baturage, mu ibazwa rya bo nk’abatangabuhamya, barimo Simparingoma (cote 29-30) na Mukanziga (cote 25-27) barayagarutseho ku buryo buhuza n’imvugo ya Ntahorugiye.
Urukiko rurasanga, imvugo ya Ndayisenga Jean Bosco na Nshimiyimana J. Claude, muri uru Rukiko ihuza n’iya Ntahorugiye ku bijyanye no kuba Hategekimana, Rwibandira alias Fufigi, Ndayisenga Jean Bosco na Nshimiyimana J. Claude na Ntahorugiye aribo batwaye Gapira Aloys mu ishyamba, aho umurambo we wabonetse umanitswe mu giti.
Dosiye y’urubanza iragaragaza ko mu ibazwa rya Hategekimana ryo kuwa 15/05/2014 mu Bugenzacyaha, uyu yavuze ko ntacyo apfa na Ntahorugiye na Ndayisenga na Nshimiyimana kandi ko hagize umushinja urupfu rwa Gapira ntacyo yakongeraho.
Ku kibazo cyo kumenya niba Hategekimana n’umugore we bataragiye mu bapfumu, mu ibazwa rye na none, mu Bugenzacyaha, Hategekimana yasubije muri aya magambo “nagiye kuraguza urubyaro kuko maze imyaka 6 umupfumu yahaye umugore imiti yo kumuzingura” (cote 6). Naho Uwimana Angelique abajijwe kuri iki kibazo, avuga ko nta bapfumu bagiyemo, ko ahubwo bagiye mu banyamasengesho kandi ko nta miti yahawe. Kuri iyi ngingo, Hategekimana yaje guhindura imvugo mu Rukiko avuga ko atagiye mu bapfumu, ko ahubwo ari umuvuzi wa gihanga kandi ko yajyanyeyo na se wabo Gasinzigwa nawe wavuzaga umukobwa we, ndetse ngo uyu akaba
Page 6
6
yarabyaye. Iyi mvugo yo kujya mu bapfumu na Ntahorugiye akaba yarayigarutse ho mu ibazwa rye (cote 8).
Dosiye y’urubanza igaragaza kandi ko, Mukanziga Alice (cote 28) na Simparingoma Jean Batiste (cote 31), mu gihe imodoka ya polisi yari itwaye Hategekimana, biyumviye Uwimana Angelique (umugore wa Hategekimana) yiruka ku modoka avuga ngo: “mumutwaye tutabyaye kandi igihe cyari iki”. Uwimana Angelique abajijwe kuri aya magambo asubiza ko yabivuze kuko bari batwaye umugabo mu gihe bari bagishakisha urubyaro. Urukiko mu bushishozi bwarwo rukaba rwumva iyi mvugo, mu gisobanuro cy’uko ibyo bari basabwe gukora n’umupfumu byo kwica GAPIRA Aloys kugira ngo babone urubyaro, byari byagezweho.
Urukiko rurasanga, n’ubwo Ntahorugiye yagiye arangwa no kwivuguruza, ariko ko imvugo yavugiye mu nama y’abaturage ivugisha ukuri ku birebana no kuba na Hategekimana yari mu bantu bajyanye Gapira mu ishyamba kumumanika, kuko ayihurizaho n’abo bafatanyije (Ndayisenga na Nshimiyimana), kandi ko n’impamvu y’urupfu yashotse avuga (indagu z’abapfumu) ihuza no kuba Hategekimana yemera ko yagiye mu bapfumu araguza urubyaro, naho Uwimana akababazwa n’uko umugabo bamufunze kandi igihe cyari kigeze cyo kubona urubyaro, imvugo Urukiko rusanisha n’urupfu rwa Gapira rwari rwategewe n’umupfumu.
Urukiko rurasanga imvugo ya Hategekimana yuko Ntahorugiye yamushinje ibinyoma ku kagambane k’Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’Umurenge ngo wanze ko umurambo upimwa, iyi mvugo nta shingiro ifite kuko dosiye y’urubanza igaragaza ko umurambo wa Gapira wapimwe na Dr Muhairwe Fred kuwa 01/04/2014 aho ku ikubitiro haketswe ko yaba yariyahuye ariko muganga agatanga inama ko iperereza rikomeza (cote 43), bityo ko nta mpamvu yo kwikoma uyu muyobozi w’Umurenge udafite icyo apfa na Hategekimana Celestin.
Urukiko rurasanga ikimenyetso cy’amajwi Hategekimana aburanisha yuko Ntahorugiye yamushinjuye, nta gaciro cyahabwa kuko, uretse no kuba Ntahorugiye ayahakana, nyamara n’uburyo yafatiwe muri gereza nta muyobozi ubitangiye uruhushya, no kuba atarapimwe ngo byemezwe ko ari amajwi ya Ntahorugiye, bituma kitafatwaho ukuri.
Urukiko rurasanga, Ndayisenga na Nshimiyimana biyemerera ko bafatanyije na Hategekimana, Rwibandira na Ntahorugiye gutwara Gapira mu ishyamba aho yabonetse yapfuye, imvugo bahurizaho na Ntahorugiye wabyemeye rugikubita, imvugo yabo ikwiye kuba ikimenyetso kibashinja. Binyuranye n’uko Ubushinjacyaha bubivuga, Urukiko rurasanga uruhare rwabo rutaragarukiye ku gutwara umurambo, kuko mu gucukumbura iyi dosiye, rusanga Hategekimana atarashoboraga kujya kubyutsa abantu bikorera umurambo, mu bihe bitandukanye, ngo nibagera iwe babanze kunywa kanyanga (bicaranye umurambo batishe) ngo babure kugira amakenga y’inkurikizi yabyo. Uretse no kuba Hategekimana na Rwibandira batari kwica ngo bakenere ubufasha gusa mu guterura umurambo, nta nubwo bari guhabwa akazi ko kujyana umurambo ngo bave mu ishyamba badashoje igikorwa cyo kuwumanika nk’uko ari byo byari bigambiriwe.
Urukiko rurasanga, nta kosa Urukiko Rukuru rwakoze mu guhamya Hategekimana Celestin, Ndayisenga Jean Bosco na Nshimiyimana J. Claude urupfu rwa Gapira Aloys kuko ibimenyetso bigaragaza ko aribo (bafatanyije na Ntahorugiye utarajuriye) bamujyanye mu ishyamba aho yabonetse yapfuye (kandi koko uburyo yari aziritse n’umugozi ukweze nyamara ibirenge bikora hasi nk’ushaka gupfukama, bigaragaza ko ibyabaye atari ukwiyahura), icukumbura ry’ibimenyetso rikaba ryerekana ko aribo bamwishe. Ibi Urukiko rurabishingira ku ngingo ya 104 y’Itegeko No 15/2004
Page 7
7
ryo ku wa 12/06/2004 ryerekeye ibimenyetso mu manza n’itangwa ryabyo ivuga ko ibimenyetso bicukumbuye ari ingingo amategeko cyangwa Urukiko bisesengura bishingiye ku kintu kizwi kugira ngo hagaragazwe ikitazwi, ndetse n’ingingo ya 108 y’iri Tegeko igira iti: ibimenyetso bicukumbuwe no gusesengura urubanza ni ibimenyetso bitacukumbuwe n’amategeko, bicukumburwa n’ubwenge n’ubushishozi bw’abacamanza.
Urukiko rurasanga nta gikwiye guhinduka ku mikirize y’urubanza RPA 0007/15/HC/KIG rwaciwe n’Urukiko Rukuru ku wa 12/01/2017, igifungo cya burundu Hategekimana Celestin, Nshimiyimana J. Claude na Ndayisenga Jean Bosco bahanishijwe kubera kwica Gapira Aloys kikaba kigomba kugumaho. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO
Rwemeje ko ubujurire bwa Hategekimana Celestin, Nshimiyimana J. Claude na Ndayisenga Jean Bosco, nta shingiro bufite.
Rwemeje ko imikirize y’urubanza RPA 0007/15/HC/KIG rwaciwe n’Urukiko Rukuru ku wa 12/01/2017 igumyeho.
Rutegetse ko igifungo cya burundu Hategekimana Celestin, Nshimiyimana J. Claude na Ndayisenga Jean Bosco bahanishijwe kigumyeho.
Rutegetse ko abashinjwa basonerwa amagarama y’urubanza kuko baburana bafunzwe.
Case-aware research
Ask AI about this case
The judgment and available research above are public. New questions open in a separate private conversation grounded in this case.