Download PDF

Rwanda Commercial

Supreme Court

37HATEGEKIMANA v. IKIGO CY’IMISORO N’AMAHORO

On this page

Professional case brief

Research organized from the available case record

Source document

01

Holding and result

Sale of business property by a TVA-registered trader is subject to TVA regardless of whether it is part of regular business activities; exemption does not apply as there was no transfer of activities; absence of penalty does not exempt from TVA.

Court disposition

claim dismissed

Orders

  • Applicant to pay court fees of frw 4,450

02

Material facts

Parties

Hategekimana Martin

Applicant Counsel: Me Nsengiyumva Abel

Ikigo cy'Imisoro n'Amahoro (RRA)

Respondent Counsel: Me Gasana Raoul

Amounts and remedies

  • TVA Assessed: frw 45,762,712
  • Court Fees: frw 4,450

03

Procedural history

  1. Posture

    Commercial Tax Dispute / Final Judgment

04

Questions and positions

Legal issues

Party arguments

Applicant
Applicant argued that the sale was not part of his regular business activities and thus should not be subject to TVA; claimed exemption under Ministerial Order No. 001, Article 15 due to both parties being TVA-registered; asserted that absence of penalty indicated TVA was not due.
Respondent
Respondent argued TVA applies to all sales by registered traders regardless of whether the activity is regular or exceptional; claimed Article 15 does not apply as there was no transfer of activities; stated absence of penalty does not imply exemption from TVA.

05

Court’s reasoning

  1. 01

    Law No. 06/2001, Article 85, 16º

    TVA applies to sales of goods or services by registered traders, whether regular or exceptional business activities.

  2. 02

    Ministerial Order No. 001, Article 15

    Exemption under Article 15 of Ministerial Order No. 001 only applies in case of transfer of activities, not mere sale of property.

  3. 03

    Law No. 74/2008 amending Law No. 25/2005, Article 27

    Absence of penalty does not exempt taxpayer from TVA unless expressly provided by law.

06

Ratio, limits and disposition

Ratio decidendi

Sale of business property by a TVA-registered trader is subject to TVA regardless of whether it is part of regular business activities; exemption does not apply as there was no transfer of activities; absence of penalty does not exempt from TVA.

Court disposition

claim dismissed

  • Applicant to pay court fees of frw 4,450

Source and reliance status

Supreme Court · 18 October 2011

This page organises the available record for research. Confirm quotations, current status, and subsequent treatment against the official source before relying on the case.

Judgment reading view

Judgment text

The complete available source text.

Source document

Supreme Court

Commercial· 18 October 2011

R COM 0174/11/HCC

37HATEGEKIMANA v. IKIGO CY’IMISORO N’AMAHORO

- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2011-10-18 - Case/document no.: R COM 0174/11/HCC - Collection: Supreme Court

Text

Page 1

HATEGEKIMANA v. IKIGO CY’IMISORO N’AMAHORO [Rwanda URUKIKO RUKURU RW’UBUCURUZI– R COM 0174/11/HCC (Gatete J.) 18 Ukwakira 2011] Amategeko y’imisoro – Ubwoko bw’ibikorwa bisoreshwa – Ubwoko bw’ibikorwa bisoreshwa ntabwo ari ibikorwa byihariye usora asanzwe akora mu kazi ke ka buri munsi gusa bishobora kuba ari n’ibindi bitari mu bikorwa bisanzwe. Amategeko y’imisoro – Umusoro ku nyongera agaciro – Gusonerwa gutanga umusoro kubera ubugure – Mu gihe hatabaye guhindura ba nyir'ibintu ntabwo umusoreshwa yasonerwa kabone nubwo ugurisha n’uwaguze bombi baba bariyandikishije mu musoro ku nyongeragaciro –Niba umusoro ku nyongera agaciro watangwa mu gihe mu nyandiko ikosora nta hazabu umusoreshwa yaciwe – Umusoro ku nyongera agaciro uba ugomba gutangwa kuko ntaho biteganyijwe mw’itegeko yuko iyo hataciwe ihazabu mu gihe habayeho inyandiko ikosora utazatangwa– Itegeko nº74/2008 ryo kuwa 31/12/2008 rihindura kandi ryuzuza Itegeko nº25/2005 ryo kuwa 04/12/2005 rigena imitunganyirize y’isoresha (art. 27– loi modifiée),ingingo ya 3 – Iteka rya Minisitiri nº 001 ryo kuwa13/01/2003 rigena amabwiriza n’uburyo bw’isoresha ry’umusoro kunyongeragaciro,ingingo ya 15. Incamake y’ikibazo: HATEGEKIMANA MARTIN yagurishije izu ye Quincaillerie Better Ltd, iyi nayo ikaba yariyandikishije muri TVA,bagiye gukoresha ihindura mutungo‘mutation de propriété’, RRA yabwiye HATEGEKIMANA ko agomba kwishyura TVA

kuri icyo kiguzi ingana na frw 45.762.712. Yatakambiye Komiseri Mukuru asobanura yuko atanditse muri TVA nk’umuntu ugurisha amazu,Komiseri Mukuru yemeje yuko agomba kuyitanga hashingiwe ku biteganywa n’ingingo ya 85, 16º y’Itegeko nº 06/2001 rishyiraho umusoro ku nyongeragaciro (TVA). HATEGEKIMANA yaregeye Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi avuga yuko : (i) Igurisha ry’inzu ritakozwe mu buryo bujyanye n’akazi asanzwe akora, anasorera TVA, akaba ariyo mpamvu ku bwe abona uwo musoro utagomba gutangwa (ii) Ashingiye ku ngingo 15 y’Iteka rya Minisitiri nº 001 rigena amabwiriza n’uburyo bw’isoresha ry’umusoro kunyongeragaciro, kubera yuko habaye ‘transfert d’activites ‘ kandi uwaguze nawe akaba yiyandikishije muri TVA,itagomba gutangwa(iii) Kuba ataraciwe amahazabu ateganywa n’itegeko ari ikimenyetso simusiga cy’uko umusoreshwa atagombaga kuriha TVA. Ikigo cy’Imisoro n’Amahoro cyasobanuye ko : (i) hatangirwa umusoro “ibijyanye n’ibicuruzwa cyangwa imirimo(servisi) byakozwe cyangwa byagurishijwe n’usoreshwa wiyandikishije,haba ku buryo busanzwe cyangwa budasanzwe mu bikorwa bye byihariye bibyara inyungu, hatarebwe impamvu cyangwa umusaruro w’ibyo bikorwa”.(ii) Ingingo HATEGEKIMANA ashingiraho ntaho ihuriye n’ikiburanwa muri uru rubanza,(iii) kuba nta hazabu yaciwe, bitavuzeko asonewe gutanga TVA. Incamake y’icyemezo: 1. Mu gihe inzu yagurishijwe ari iy’ubucuruzi ikaba yari ifite uruhare mu bikorwa by’ubucuruzi by’umusoreshwa biba ari ngombwa yuko icyo gikorwa

Page 2

gisoreshwa,kuko Itegeko ridashingira umusoro ku bikorwa byihariye usora asanzwe akora mu kazi ke ka buri munsi; bishobora no kuba ari igurisha ritari muri ibyo bikorwa bisanzwe.

2. Mu gihe hatabaye “transfert d’activités” nkuko ingingo ya 15 y’Iteka rya Minisitiri nº 001 ryo kuwa13/01/2003 rigena amabwiriza n’uburyo bw’isoresha ry’umusoro kunyongeragaciro ibiteganya ntabwo umusoreshwa yasonerwa kabone nubwo ugurisha n’uwaguze bombi baba bariyandikishije muri TVA.

3. Mu gihe ntaho biteganijwe mu itegeko yuko iyo hataciwe ihazabu mu gihe habayeho inyandiko ikosora nta musoro kunyongeragaciro utangwa,uba ugomba gutangwa. Ikirego nta shingiro; Amagarama aherereye k’uwareze. Amategeko yashingiweho: Iteka rya Minisitiri nº 001 ryo kuwa13/01/2003 rigena amabwiriza n’uburyo bw’isoresha ry’umusoro kunyongeragaciro,ingingo ya 15. Itegeko nº74/2008 ryo kuwa 31/12/2008 rihindura kandi ryuzuza Itegeko nº25/2005 ryo kuwa 04/12/2005 rigena imitunganyirize y’isoresha (art. 27– loi modifiée),ingingo ya 3. Nta manza zashingiweho: Imikirize I. IMITERERE Y’URUBANZA. [1] Hategekimana Martin asanzwe ari umucuruzi wiyandikishije muri TVA,wari utunze inzu ili muri parseli nº 1453 ku Muhima muri District ya Nyarugenge – VK, nyuma ku itariki ya 11/09/2008 aza kuyigurisha Quincaillerie Better Ltd, iyi nayo ikaba yariyandikishije muri TVA. [2] Mu gihe cyo gukora ‘mutation de propriété’, RRA yabwiye Hategekimana ko agomba kwishyura TVA kuri icyo kiguzi ingana na frw 45.762.712, ahita yandikira Komiseri Mukuru asobanura ko atanditse muri TVA nk’umuntu ugurisha amazu. [3] Komiseri Mukuru yamusobanuriye ko agomba gutanga TVA hashingiwe ku biteganywa n’ingingo ya 85, 16º y’Itegeko nº 06/2001 ryo kuwa20/01/2001 rishyiraho umusoro ku nyongeragaciro (TVA). Akaba ariyo mpamvu yaregeye uru Rukiko asaba kurenganurwa. II. ISESENGURA RY’IBIBAZO BIGIZE URUBANZA. Kuba inzu isoreshwa ntaho ihuriye n’akazi Hategekimana M. asanzwe akora. [4] Me Nsengiyumva Abel ashingira ku ngingo ya 85, 16º y’Itegeko nº06/2001 ryo kuwa 20/01/2001 ryavuzwe haruguru (TVA), agasobanura ko igurisha ry’inzu ritakozwe mu buryo bujyanye n’akazi Hategekimana Martin asanzwe akora, anasorera TVA, akaba ariyo mpamvu ku bwe abona uwo musoro utagomba gutangwa.

Page 3

[5] Me Gasana Raoul uhagarariye RRA yiregura avuga ko ingingo ya 85,16º kuko hatangirwa umusoro “ibijyanye n’ibicuruzwa cyangwa imirimo(servisi) byakozwe cyangwa byagurishijwe n’usoreshwa wiyandikishije,haba ku buryo busanzwe cyangwa budasanzwe mu bikorwa bye byihariye bibyara inyungu, hatarebwe impamvu cyangwa umusaruro w’ibyo bikorwa”. [6] Urukiko rusanga ibyo Me Nsengiyumva Abel avuga nta shingiro bifite,kubera ko Itegeko ridashingira umusoro ku bikorwa byihariye usora asanzwe akora mu kazi ke ka buri munsi; bishobora no kuba ari igurisha ritari muri ibyo bikorwa bisanzwe. Ikindi kitakwirengagizwa kandi nuko inzu yagurishijwe ari iy’ubucuruzi, ifite uruhare mu bikorwa by’ubucuruzi bisanzwe bya Hategekimana. Kuba harabayeho ‘tranfert d’activités’ idasoreshwa. [7] Ashingiye na none ku ngingo 15 y’Iteka rya Minisitiri nº 001 ryo kuwa13/01/2003 rigena amabwiriza n’uburyo bw’isoresha ry’umusoro ku nyongeragaciro, Me Nsengiyumva avuga ko kubera ko uwaguze nawe yiyandikishije muri TVA, itagomba gutangwa. [8] Uhagarariye RRA asobanura ko iyo ngingo ashingiraho ntaho ihuriye n’ikiburanwa muri uru rubanza. [9] Urukiko rusanga ingingo y’urega nta shingiro ifite, kuko nubwo ugurisha n’uwaguze bombi baba bariyandikishije muri TVA, ntabwo habayeho“transfert d’activités” iteganywa n’iyo ngingo ku buryo umusoreshwa yasonerwa, kuko na Hategekimana ubwe adahakana ko yakomeje gukora imirimo ye

yose asanzwe akora. Ntabwo yayeguriye uwaguze. Kuba RRA itaraciye amahazabu ateganywa n’ingingo ya 3 y’Itegeko nº74/2008 ryo kuwa 31/12/2008 rihindura kandi ryuzuza Itegeko nº25/2005 ryo kuwa 04/12/2005 rigena imitunganyirize y’isoresha (art. 27– loi modifiée). [10] Me Nsengiyumva asobanura ko kuba RRA itaraciye amahazabu ateganywa n’ingingo ya 27 y’Itegeko rimaze kuvugwa ari ikimenyetso simusiga cy’uko umusoreshwa atagombaga kuriha TVA. [11] Uhagarariye RRA yiregura avuga ko kuba nta hazabu yaciwe, bitavuzeko asonewe gutanga TVA. [12] Kuri icyo kibazo, Urukiko rusanga ibyo uhagarariye uwareze avuga ntagaciro byahabwa, kubera ko ntaho Itegeko riteganya ko iyo hataciwe ihazabu mu gihe habayeho inyandiko ikosora nta musoro kunyongeragaciro utangwa, usibye ko version y’igifaransa y’ingingo ya 27yavuzwe haruguru yo iteganya ko hashobora kubaho icibwa ry’ihazabu. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO. Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, [13] Rwemeje ko ikirego cya Hategekimana Martin nta shingiro gifite;

Page 4

[14] Rukijije ko atsinzwe; [15] Rumutegetse gutanga amagarama y’urubanza ahwanye na frw4.450.

Source wording is retained. Consult the source document for its original formatting and pagination.

Authorities

Authorities used by the court

Cases, legislation, regulations, and constitutional provisions identified in the available record.

Law No. 06/2001 of 20/01/2001 establishing TVA, Article 85, 16º

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Ministerial Order No. 001 of 13/01/2003, Article 15

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Law No. 74/2008 of 31/12/2008 amending Law No. 25/2005, Article 27

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Case-aware research

Ask AI about this case

The judgment and available research above are public. New questions open in a separate private conversation grounded in this case.

About this LexChat collection

This page organizes the available case record for research. Verify quotations, current status, and subsequent treatment against the source document. Corrections can be reported to hello@esheria.ai.

Legal information, not legal advice. Research summaries do not replace the judgment.