Re RUBASHA
- Citation
- RADA 00033/2023/HC/KIG
- Status
- Administrative
- Jurisdiction
- Rwanda
- Court
- High Court
- Decision
- 23 August 2023
- Posture
- Administrative Appeal / High Court Appellate Judgment
- Case number
- RADA 00033/2023/HC/KIG
More details
- Court
- High Court
- Decision
- 23 August 2023
- Posture
- Administrative Appeal / High Court Appellate Judgment
- Case number
- RADA 00033/2023/HC/KIG
On this page
Professional case brief
Research organized from the available case record
01
Holding and result
The High Court held that Rubasha's claim for compensation following the demolition of his property by the City of Kigali could not be brought via ex parte application because such claims inherently involve disputes and require the respondent to be heard. The ex parte procedure is reserved for urgent, undisputed matters seeking restoration of rights, not for compensation. Since Rubasha did not first challenge the administrative decision itself but instead directly sought compensation, and because compensation claims require adversarial proceedings, the lower court correctly rejected the application.
Court disposition
appeal dismissed
Orders
- The appeal by Rubasha Hebert is dismissed as unfounded.
- The judgment of the Nyarugenge Intermediate Court in RAD 00010/2023/TGI/NYGE is affirmed in all respects.
- Court fees are to be borne by Rubasha Hebert.
02
Material facts
Parties
Hebert Rubasha
Appellant Counsel: Me Uwizeyimana Jean BaptisteUmujyi wa Kigali (City of Kigali)
RespondentAmounts and remedies
- Compensation Claimed: RWF 61,547,200
03
Procedural history
Posture
Administrative Appeal / High Court Appellate Judgment
04
Questions and positions
Legal issues
- 01
Whether the lower court erred in rejecting an ex parte application for compensation following an administrative demolition order without prior challenge to the decision.
- 02
Whether compensation claims can be brought via ex parte application under Rwandan administrative procedure law.
Party arguments
- Applicant
- Rubasha argued that after not receiving a response from the relevant authorities to his administrative appeals, he was entitled under Article 178 of Law No 22/2018 to bring an ex parte application for restoration of his rights, including compensation for demolition of his property. He contended that the law does not distinguish between types of administrative appeals or limit the relief available via ex parte application, and that the lower court misapplied the law by refusing to admit his claim for compensation.
- Respondent
- The respondent (City of Kigali) maintained that the ex parte application procedure is only available for urgent, undisputed matters seeking restoration of rights, not for compensation claims which inherently require adversarial proceedings and the opportunity for the respondent to be heard. The lower court correctly found that compensation claims involve disputes and must be brought through ordinary proceedings, not ex parte application.
05
Court’s reasoning
Legal principles
- 01
Article 189, Law No 22/2018 of 29/04/2018
Ex parte applications (inyandiko nsobanura kirego itanzwe n’umuburanyi umwe) are an exceptional procedure available only for urgent, undisputed matters seeking restoration of rights, not for claims involving compensation or disputes.
- 02
Article 178, Law No 22/2018 of 29/04/2018
Before bringing an administrative claim, the aggrieved party must first appeal to the superior administrative authority; if no response is received within one month, the appeal is deemed to have merit, but the nature of the relief sought determines the appropriate procedure.
06
Ratio, limits and disposition
Ratio decidendi
The High Court held that Rubasha's claim for compensation following the demolition of his property by the City of Kigali could not be brought via ex parte application because such claims inherently involve disputes and require the respondent to be heard. The ex parte procedure is reserved for urgent, undisputed matters seeking restoration of rights, not for compensation. Since Rubasha did not first challenge the administrative decision itself but instead directly sought compensation, and because compensation claims require adversarial proceedings, the lower court correctly rejected the application.
Obiter and limits
- The court noted that if Rubasha had first challenged the administrative decision and specified the grounds for his objection, the respondent would have had the opportunity to respond, and the matter could have proceeded as an ordinary claim.
Court disposition
appeal dismissed
- The appeal by Rubasha Hebert is dismissed as unfounded.
- The judgment of the Nyarugenge Intermediate Court in RAD 00010/2023/TGI/NYGE is affirmed in all respects.
- Court fees are to be borne by Rubasha Hebert.
Source and reliance status
High Court · 23 August 2023
This page organises the available record for research. Confirm quotations, current status, and subsequent treatment against the official source before relying on the case.
Judgment reading view
Judgment text
The complete available source text.
High Court
Administrative· 23 August 2023
Re RUBASHA
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2023-08-23 - Case/document no.: RADA 00033/2023/HC/KIG - Collection: High Court
Text
Page 1
Re RUBASHA [Rwanda URUKIKO RUKURU – RADA 00033/2023/HC/KIG – (Kamanzi, J. P.) 23 Kanama 2023] Amategeko agenga imiburanishirize y’imanza z’ubutegetsi – Inyandiko nsobanura kirego itanzwe n’umuburanyi umwe – Ni uburyo budasanzwe bwo kurega uwarenganyijwe akoresha asaba umucamanza kugira ibyo aramira mu buryo bwihuse kandi ibyo asaba bikaba bitagibwaho impaka. Incamake y’ikibazo: Rubasha yasabye Umujyi wa Kigali uruhushya rwo gusana no kuvugurura inzu ye araruhabwa ariko nyuma ahabwa ibaruwa ikubiyemo icyemezo cyimusaba gusenya ibyo yubatse mu gihe kitarenze iminsi cumi n’ibiri, bidakozwe bigakorwa ku ngufu za Leta, kuko yakoze amakosa abangamira amabwiriza y’imyubakire mu Mujyi wa Kigali. Iki cyemezo yaragitakambiye kuri Minisiteri y’Ubutegetsi bw’Igihugu ariko ntiyasubizwa nyuma yo gutakambira Umujyi wagifashe ntumusubize. Ibi byatumye Rubasha aregera Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge mu buryo bw’inyandiko nsobanura kirego itanzwe n’umuburanyi umwe asaba gutegeka Umugi wa Kigali kumwishyura indishyi zikomoka kuri icyo cyemezo yafatiwe. Urukiko rwemeje ko ikirego cy’Urega kitakiriwe maze akijuririra muri uru Rukiko Rukuru avuga ko Urukiko Rwisumbuye rwavugishije ingingo y’itegeko ibyo itavuga rubishingiraho rufata icyemezo cyo kutakira ikirego mu buryo no mu nzira bidahuye n’ibyo itegeko riteganya. Akomeza avuga ko Urukiko rwabanje rwasobanuye ko ikirego cye atari kugitanga muri
ubu buryo kuko icyo aregera ari indishyi zijyanye n’ibyo yasenyewe bikaba biteje impaka zisaba ko n’Umujyi wa Kigali ugomba kuba uhari. Ikindi ni uko atigeze agaragaza icyo anenga icyo cyemezo yafatiwe bityo ngo umuyobozi yange kugira icyo abivugaho, ko iyo aza kugira icyo abivugaho n’umuyobozi atari bubure gusubiza, Incamake y’icyemezo: Inyandiko nsobanura kirego itanzwe n’umuburanyi umwe ni uburyo budasanzwe bwo kurega uwarenganyijwe akoresha asaba umucamanza kugira ibyo aramira mu buryo bwihuse kandi ibyo asaba bikaba bitagibwaho impaka. Bityo, ikirego cya Rubasha ntikigomba kwakirwa kuko yaregeye indishyi aho kubanza kunenga icyo cyemezo, izo ndishyi zikaba zigomba kubanza kugibwaho impaka, dore ko ugomba gutegekwa kuzishyura atarezwe ngo yisobanure. Ubujurire nta shingiro bufite. Amagarama aherera ku isanduku ya Leta. Amategeko yashingiweho: Itegeko No22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, ingingo ya 178, 189 n’iya 190.
Page 2
Imanza zifashishijwe: Re Raghwani Construction Company Ltdrad, 00008/2019/HC/KIG rwaciwe n’Urukiko Rukuru ku wa 03/12/2019. Re Hakizimana, RADA 00097/2019/HC/KIG rwaciwe n’Urukiko Rukuru ku wa 26/07/2019. Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Hebert Rubasha yasabye uruhushya rwo gusana no kuvugurura inzu ye ibaruye mu kibanza UPI: 1/02/01/04/4697 giherereye mu Murenge wa Bumbogo, Akagari ka Ngara, Umudugudu wa Birembo, bituma ku itariki 17/06/2022, ahabwa n’Umugi wa Kigali uruhushya rwo gusana rufite nimero: Ref. No CoK/GASABO/Bumbogo rwo gusana no kuvugurura inzu yavuzwe haruguru. [2] Ku itariki ya 20/09/2022, Umugi wa Kigali wanditse ibaruwa ikubiyemo icyemezo cyawo nimero REF 3018/07.01/14/22, igezwa kuwo igenewe ariwe Hebert Rubasha kuwa 04/10/2022 umenyesha ko yakoze amakosa abangamira amabwiriza y’imyubakire, asabwa gukuraho inyubako yavugwaga kuba yarakozweho amakosa, byaba bidakozwe mu gihe cy’iminsi 21 (21days) ngo iyo nyubako igakurwaho ku ngufu za Leta ndetse akirengera ubwe ikiguzi kizagenda ku mirimo yo kuyikuraho. [3] Amaze kwakira ibaruwa ikubiyemo icyemezo kivuzwe haruguru, ku itariki 21/10/2022, Rubasha yandikiye ibaruwa Umugi wa Kigali awumenyesha ko ntaho azi yaba yaranyuranije n’amabwiriza agendanye n’imyubakire nkuko yabimenyeshejwe, abagaragariza ko mu gihe icyo cyemezo cyaba gishyizwe mu bikorwa nkuko bivugwa cyaba kinyuranije n’amategeko hagendewe ku
mpamvu y’uko uburyo icyemezo kivugwa cyagezweho binyuranijwe n’ibitegenywa n’itegeko ubwaryo bari bashingiyeho bivugwa ko Rubasha yanyuranije naryo. [4] Ku itariki 11/11/2022, Umugi wa Kigali, wafashe icyemezo cyo gusenya inyubako ya Rubasha Hebert, ku itariki 22/11/2022, Rubasha Hebert yatakambiye (Recour Gracier) urwego rwafashe icyemezo ategereza kumenyeshwa igisubizo ku ibaruwa ye itakamba ntiyasubizwa .Ku itariki 13/01/2023, Rubasha Hebert yandikiye Minisitiri w’Ubutegetsi bw’Igihugu ibaruwa isaba kurenganurwa ku burenganzira bwe bwahungabanijwe n’icyemezo cy’Umugi wa Kigali, abonye nta gisubizo aregera Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge mu buryo bw’inyandiko nsobanura kirego itanzwe n’umuburanyi umwe asaba urukiko Gutegeka Umugi wa Kigali kumwishyura indishyi zingana na 61,547,200Frw zikomoka ku cyemezo gifite REF 3018/07.01/14/22, ikirego gihabwa RAD 00010/2023/TGI/NYGE rukizwa kuwa 3/4/2023, urukiko rwemeza ko ikirego cyatanzwe na Rubasha Hebert kitakiriwe ngo gisuzumwe. [5] Rubasha Hebert ntiyishimiye iki cyemezo akijuririra muri rusange avuga ko Urukiko rwavugishije ingingo y’itegeko ibyo itavuga rubishingiraho rufata icyemezo cyo kutakira ikirego mu buryo no mu nzira bidahuye n’ibyo itegeko riteganya.
Page 3
[6] Muri uru rubanza harasuzumwa ibirebana no kumenya niba urukiko rwisumbuye rwavugishinje ingingo ya 178 y’Itegeko No 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi icyo itavuga. II. ISESENGURA RY’IKIBAZO KIGIZE URUBANZA 1. Kubirebana no kumenya niba urukiko rwisumbuye rwavugishinje ingingo ya 178 y’Itegeko No 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi icyo itavuga [7] Rubasha Hebert na Me Uwizeyimana Jean Baptiste ku ruhande rw’ubwunganizi, mu mwanzuro no mw’iburanisha bavuga ko ubusanzwe ingingo ya 178 y’Itegeko No 22/2018 ryo kuwa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi iteganya ko mbere yo gutanga ikirego, unenga icyemezo cy’umuyobozi agomba kubanza gutakambira umuyobozi ufite ububasha bwisumbuye kuwafashe icyemezo kinengwa. Iyi ngingo ikomeza isobanura ko umuyobozi utakambiwe agomba gusubiza ubwo butakambe mu gihe cy’ukwezi kumwe kubarwa uhereye umunsi yabuboneyeho. [8] Mu ngingo imaze kuvugwa haruguru mu gika cyayo cya 5, iteganya mu buryo bwumvikana kandi butarimo urujijo ko iyo uwatakambye nta gisubizo yahawe kandi atasubijwe uburenganzira bwe, ashobora gusaba Urukiko ruburanisha imanza z’ubutegetsi gutegeka ko uburenganzira bwe bwubahirizwa”. Ibi
biza bishimangira ukugira ishingiro k’ubusabe bw’uwatakambye utasubijwe mu gihe cyavuzwe buba bwamaze kwemerwa nk’ubufite ishingiro kubwo kudasubiza k’umuyobozi watakambiwe nkuko igika cya 3 kibivuga muri aya magambo: umuyobozi utakambiwe agomba gusubiza ubwo butakambe mu gihe cy’ukwezi kumwe (1) kubarwa uhereye umunsi yabuboneyeho. Iyo adasubije, ubutakambe bufatwa nk’aho bufite ishingiro. [9] Me Uwizeyimana Jean Baptiste avuga ko muri iyi ngingo, ntabwo itegeko ryigeze nahamwe rivuga ubwoko bw’ubutakambe budafatwa nk’ubwemewe nubwo Umuyobozi yaba atasubije cyangwa ngo itegeko risobanure itandukaniro ry’ubutakambe bwemerwa cyangwa ntibwemerwe bitewe n’igisabwa, bavuga ko igitangaje ni uko uyu murongo ariwo Urukiko rwagendeyeho mu buryo butandukanye n’ibiteganywa n’itegeko rukavuga ko ikirego cya Rubasha Hebert kitagombaga kwakirwa ngo kuko kuba abayobozi batarasubije bidasobanuye ko bemeye ubusabe bwe ngo kuko ibyo yasabaga byari bigize impaka zagombaga gutuma ikirego cye gitangwa nk’ikirego gisanzwe aho kuba “Requette unilaterale” kugira ngo urwo rwego ruze rutange ibisobanuro. [10] Mu gika cya 8 cy’ urubanza, Urukiko rwagize ruti: mu ngingo zivuzwe haruguru, urukiko rusanga gutakamba bigamije ko uwafatiwe icyemezo atishimiye asaba umuyobozi ukuriye uwamufatiye icyemezo kugikuraho. Rubona kandi ingingo zavuzwe haruguru ziteganya ko iyo icyo cyemezo kidakuweho, uwagifatiwe utakishimiye akiregera mu rukiko mu mezi atandatu agahabwa ariko n’uburyo bwo gusaba gusubizwa uburenganzira bwe mu gihe umuyobozi watakambiwe atamusubije akabisaba atanze ikirego mu buryo bw’inyandiko nsobanurakirego itanzwe n’umuburanyi umwe. Ni mu gihe mu gika cya 9 cy’uru rubanza nanone, hagira hati:
Page 4
urukiko rusanga nkuko bikubiye mu ngingo yavuzwe haruguru, icyo uwarenganijwe asaba gusubizwa ari uburenganzira bwe butagibwaho impaka kuko ivuga ko mu gihe yabusabye ariko ntasubizwe, bigaragaza ko uwatakambiwe yemeye ibyo asaba. [11] Rubasha Hebert na Me Uwizeyimana Jean Baptiste bavuga ko mu gusobanura impaka, Urukiko mu gika cya 10 cy’urubanza, rwakomeje ruvuga ko rusanga ngo Hebert Rubasha asaba indishyi zikomoka ku cyemezo cyafashwe n’umugi wa Kigali cyo ku musenyera inzu, ko ariko ngo atigeze agaragaza icyo anenga icyo cyemezo bityo ngo umuyobozi yange kugira icyo abivugaho ko iyo aza kugira icyo abivugaho n’umuyobozi atari bubure gusubiza, ko rero bidakwiye kwakirwa kuko ngo izo mpaka zihagije kwemeza ko ikirego kitatangwa nk’inyandiko nsobanurakirego kuko byo byagombaga gusaba ko Umugi wa Kigali ugira icyo ubivugaho. [12] Bavuga ko Ibi basanga bidahuye n’ukuri kw’amategeko kuko impamvu hashyizweho uburyo bwo gusubizwa uburenganzira bwasabwe, ubusabwa ntasubizwe ni uko uko gusubiza ariko kuba gukwiye gutanga ubusobanuro niba ibyo uvuga, usaba ubikwiye cyangwa utabikwiye. Ntibikwiye kumvikana rero ko hari igihe kudasubiza bidafatwa nko kwemera ngo kuko ibyasabwe birimo impaka mugihe nyamara gusubiza kwe aribyo byari bukemure izo mpaka. Niba itegeko ryarateganije ko udasubijwe yemerewe gutanga ikirego asaba ibyo yasabye yemerewe, ntabwo Urukiko rukwiye kumva ko
utarasubije mu gihe yemererwa akwiye kongera guhamagarwa ngo aze asobanure ibyo yagombaga gusobanura akiyambura uburenganzira bwo kubikora mu gihe cyagenwe n’itegeko ngo hanyuma byitwe ko uwo mwanya urwego rwa Leta rukwiye kuhererwa mu rubanza. [13] Me Uwizeyimana Jean Baptiste avuga ko kubijyanye no kuba mu kirego gitanzwe n’umuburanyi umwe hashobora guhamagazwa undi muburanyi cyangwa undi muntu Urukiko rwasanga ari ngombwa guhamagazwa, ko basanga bitambura uburenganzira uwatanze ikirego mu murongo utegenywa n’ingingo ya 178 CPCCSA nkuko bivugwa mu ngingo ya 190 y’Itegeko ryavuzwe haruguru. Iyi ngingo mu gika cyayo cya 2 iteganya ko umucamanza washyikirijwe ikirego, agisuzuma yasanga ari ngomwa ko ahamagaza uwagitanze n’abandi bose abona ko bashobora kuza muri icyo kibazo akabahamagaza. [14] Me Uwizeyimana Jean Baptiste avuga ko Ibi basanga mu gihe Urukiko rwari busange ari ngombwa kugira uwo yahamagaza rwari bubikora harimo n’Umugi wa Kigali aho kwemeza ko ikirego cyatanzwe nabi ngo kuko ngo Rubasha Hebert atigeze arega Umugi wa Kigali ngo ibisabwa bigize impaka. [15] Bavuga ko uyu murongo ntabwo ari ubwambere utanzweho umurongo kuko ari ihame ryemewe n’amategeko ndetse ryafashweho ibyemezo mu manza zitandukanye z’ubutegetsi, bigatangwaho umurongo n’Urukiko Rukuru. Mu rubanza RAD 00008/2019/HC/KIG rwaciwe kuwa 03/12/2019, hemejwe ko iyo uwarenganijwe atakambiye umuyobozi
ufite ububasha busumbye ubw’uwafashe icyemezo kinengwa adasubije mugihe cy’ukwezi, uko gutakamba gufatwa nk’ukwemewe bityo icyasabwaga kigategekwa n’Urukiko ko gihabwa uwarenganijwe n’icyemezo kinengwa, ko mu gika cya 13 cy’urubanza rumaze kuvugwa haruguru, Urukiko Uukuru rwagize ruti: “…. uru rukiko rusanga uko kudasubizwa kwa Ragwan Construction iyo guhujwe n’ibiteganywa n’ingingo ya 178 yavuzwe haruguru, iteganya ko, mbere yo gutanga ikirego, unenga icyemezo cy’umuyobozi agomba kubanza gutakambira umuyobozi ufite ububasha
Page 5
bwisumbuye k’uwafashe icyemezo kinengwa. Umuyobozi utakambiwe agomba gusubiza ubwo butakambe mu gihe cy’ukwezi kumwe (1) kubarwa uhereye umunsi yabuboneyeho. Iyo adasubije, ubutakambe bufatwa nk’aho bufite ishingiro, rusanga byumvikanisha ko kudasubizwa n’ibiro bya Minisitiri w’Intebe bigomba gufatwa ko ubutakambe bwa Ragwan Construction bufite ishingiro. Ibi bikaba byumvikanisha ko icyemezo cyafashwe na MININFRA gifatira iyo modoka kigomba kuvaho. [16] Me Uwizeyimana Jean Baptiste avuga ko ibi byanavuzweho mu rundi rubanza RADA 00097/2019/HC/KIG rwasomwe kuwa 26/07/2019 nabwo hemejwe ko iyo umuyobozi yatakambiwe ntasubize mugihe cyagenwe, nta kindi kiba kigomba gusuzumwa usibye kwemeza ko ikirego cyakiriwe kandi hakemezwa ko ubusabe bwe bwemewe, aho mu gika cya 15 cy’imikirize y’urubanza RADA 00097/2019/HC/KIG, Urukiko rwemeje ko icyo umucamanza aba asabwa mugihe aregewe ikirego nk’iki ari ugusuzuma ibivugwa mu ngingo ya 178 y’Itegeko ryavuzwe haruguru bityo akemeza uburenganzira bw’usaba bwubahirizwa, basoza basaba urukiko Rukuru kwemeza ko imikirize y’urubanza RAD 00010/2023/TGI/NYGE ivanyweho hakemezwa ko ikirego cya Hebert Rubasha cyagombaga kwakirwa kikaburanishwa, hakemezwa ko Rubahsa Hebert ahabwa uburenganzira bwe yasabye bukemerwa buhwanye n’indishyi zihwanye na 61,547,200Frw.
UKO URUKIKO RUBIBONA [17] Ingingo ya 178 y’Itegeko No 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi iteganya ko ikirego gisaba gukuraho icyemezo cy’umuyobozi cyakirwa iyo cyerekeye icyemezo cy’umuyobozi cyaba cyeruye cyangwa kiteruye. Mbere yo gutanga ikirego, unenga icyemezo cy’umuyobozi agomba kubanza gutakambira umuyobozi ufite ububasha bwisumbuye k’uwafashe icyemezo kinengwa. Umuyobozi utakambiwe agomba gusubiza ubwo butakambe mu gihe cy’ukwezi kumwe (1) kubarwa uhereye umunsi yabuboneyeho. Iyo adasubije, ubutakambe bufatwa nk’aho bufite ishingiro. Mu gihe uwatakambye atishimiye igisubizo yahawe, afite igihe cy’amezi atandatu (6) cyo kuregera urukiko gitangira kubarwa kuva ku munsi yaboneyeho igisubizo. Iyo nta gisubizo yahawe kandi atasubijwe uburenganzira bwe, ashobora gusaba urukiko ruburanisha imanza z’ubutegetsi gutegeka ko uburenganzira bwe bwubahirizwa. Icyo kirego gitangwa mu gihe kitarenze ukwezi kumwe (1) mu buryo bw’inyandiko nsobanurakirego itanzwe n’umuburanyi umwe. [18] Uru rukiko rubona Rubasha Hebert amaze kwandikirwa n’Umujyi wa Kigali umumenyesha ko agomba gusenya inyubako ye ku mpamvu yasobanuriwe yandikiye Umujyi wa Kigali “email” kuwa 22/11/2022 atakamba asaba kurenganurwa abonye ntacyo bitanze yandikira Minisiteri y’ubutegetsi bw’Igihugu nanone atakamba asaba kurenganurwa
naho abonye ntacyo bitanze atanasubijwe, aregera urukiko. [19] Uru rukiko rubona Rubasha Hebert mu gutanga ikirego mu rukiko rwisumbuye yagitanze mu buryo bw’inyandiko nsobanura kirego itanzwe n’umuburanyi umwe (Ex parte application) ngingo ya 189 y’Itegeko No 22/2018 ryo kuwa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi iteganya ko inyandiko nsobanurakirego itanzwe n’umuburanyi umwe ni uburyo budasanzwe bwo kuregera umucamanza
Page 6
umusaba kugira ibyo aramira mu buryo bwihuse. Ibikubiye muri iyo nyandiko bigomba kandi kuba ari ibibazo bigaragara ko nta mpaka biteye ku buryo byaba ngombwa ko undi muburanyi ahamagarwa. Inyandiko nsobanurakirego itanzwe n’umuburanyi umwe ishobora gukoreshwa mu bibazo byose bisaba ko hafatwa icyemezo cyihuse bitari ngombwa ko habanza gutangwa ikirego cy’iremezo. [20] Uru rukiko rubona icyo Rubasha Hebert yasabaga urukiko rwisumbuye kwari Gutegeka Umugi wa Kigali kumwishyura indishyi zingana na 61,547,200Frw zikomoka ku cyemezo gifite REF 3018/07.01/14/22. [21] Ikigaragara hano n’uko icyaregewe atari icyemezo gifite REF 3018/07.01/14/22 cyatumye asenyerwa inzu, ahubwo yaregeye ingaruka zatewe n’iki cyemezo (negative effects) kuko yavuze ko yatewe igihombo no kuba yarasenyewe n’Umujyi wa Kigali, ibi rero ntabwo bijya mu nyandiko nsobanura kirego itanzwe n’umuburanyi umwe kuko yo aba ari uburyo budasanzwe bwo kuregera umucamanza umusaba kugira ibyo aramira mu buryo bwihuse kuko inzu yari yamaze gusenywa ntacyo byari kuramira, ntabwo Umujyi wa Kigali wacibwa indishyi zikomoka ku cyemezo wafashe bitagiweho impaka. [22] Mu nyandiko nsobanura kirego itanzwe n’umuburanyi umwe, icyo uwarenganyijwe asaba gusubizwa aba ari uburenganzira bwe butagibwaho impaka kuko ivuga ko mu gihe yabusabye ariko ntasubizwe bigaragaza ko uwatakambiwe yemeye ibyo asaba. [23] Nkuko umucamanza mu rubanza
rujuririrwa yabibonye, Rubasha Hebert yagombaga kuregera urukiko agaragaza inenge ziri mu cyemezo cyamusenyeye kuko umuyobozi watakambiwe kudasubiza byahise bimuha uburenganzira bwo kugana urukiko, ingingo yavuzwe haruguru iteganya ko mu kuregera urukiko, usaba indishyi zikomoka ku cyemezo cy’Ubuyobozi agaragaza icyo anenga icyo cyemezo akabishingiraho asaba indishyi. [24] Umucamanza mu rubanza rujuririrwa mu gace ka 9 kurupapuro rwa … yavuze ko Rusanga ku byerekeye iki kirego urukiko rwashyikirijwe, Herbert Rubasha icyo asaba ari indishyi zikomoka ku cyemezo cy’Umujyi wa Kigali cyo kumusenyera inyubako uvuga ko yarenze ku mabwiriza y’imyubakire. Mu kuregera urukiko, usaba indishyi zikomoka ku cyemezo cy’Ubuyobozi ingingo yavuzwe haruguru iteganya ko urega agaragaza icyo anenga icyo cyemezo akabishingiraho asaba indishyi. Rukaba rero rusanga uretse no kuba ataragaragaje icyo anenga icyemezo cyafashwe cyo kumusenyera inyubako kuko icyo avuga ari uko kitakurikije amategeko ariko ntagaragaze ikitarubahirijwe, rubona ikibazo cye kitasuzumwa binyuze mu nzira nsobanurakirego itanzwe n’umuburanyi umwe kuko iyo agaragaza icyo anenga icyemezo cyamufatiwe byasabaga ko n’uwafashe icyemezo agira icyo abivugaho, bakanagira icyo bavuga ku ndishyi asaba, bityo akaba atavuga ko yahabwa indishyi yaregeye muburyo bwo gusubizwa uburenganzira kuko izi ndishyi nawe ubwe yivugira ko zagaragajwe
n’umuhanga wageze aho inyubako ye yari iri akagena agaciro k’ibyangijwe, akaba rero atari uburenganzira yavukijwe ahubwo ari indishyi z’ibye byangijwe kandi zigomba kugibwaho impaka, kuba ugomba gutegekwa kuzishyura atararezwe ngo yisobanure iki kirego kikaba kitagomba kwakirwa ngo gisuzumwe, kuko ikirego gitangwa mu buryo bw’inyandiko nsobanurakirego itanzwe n’umuburanyi umwe ari ikitarimo impaka nkuko byasobanuwe haruguru, bityo rukaba rutakwiririwa rusuzuma n’izindi ngingo zaregewe mugihe ikirego kitakiriwe.
Page 7
[25] Uru rukiko rwajuririwe rubona nta kosa Umucamanza yakoze mu gufata iki cyemezo kuko ibisobanuro yatanze bishingiye ku ngingo ya 189 y’Itegeko No 22/2018 ryo kuwa 29/04/2018 ryavuzwe haruguru kuko nyuma yo gutakamba Rubasha Hebert yahinduye imiterere y’ikirego binahindura ibisabwa mu nyandiko nsobanuro kirego itanzwe n’umuburanyi umwe kuko mu rukiko yahise aregera indishyi atabanje ku nenga icyemezo yafatiwe, ibi bikaba bivuzeko imikirize y’urubanza RAD 00010/2023/TGI/NYGE rwaciwe kuwa 3/4/2023 n’Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge idahindutse mu ngingo zarwo zose. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [26] Rwemeje ko ubujurire bwatanzwe na Rubasha Hebert nta shingiro bufite. [27] Rwemeje ko Rubasha Hebert yatanze ikirego mu buryo bunyuranije n’amategeko arebana n’inyandiko nsobanura kirego itanzwe n’umuburanyi umwe. [28] Rwemeje ko imikirize y’urubanza RAD 00010/2023/TGI/NYGE rwaciwe kuwa 3/4/2023 n’urukiko rwisumbuye rwa Nyarugenge idahindutse idahindutse mu ngingo zarwo zose. [29] Amagarama y’urubanza Rubasha Hebert yatanzeho ingwate ajurira ahwanye n’ibyakozwe muri uru rubanza byose.
Case-aware research
Ask AI about this case
The judgment and available research above are public. New questions open in a separate private conversation grounded in this case.