Rwanda Commercial

Supreme Court

JV TP-TPGL v. SONARWA

On this page

Professional case brief

Research organized from the available case record

Source document

01

Holding and result

The Supreme Court held that the High Commercial Court erred in awarding SONARWA 600,000 Frw for follow-up and attorney fees in an urgent application, as such costs are only recoverable in the main proceedings, not in urgent applications. Only court fees are payable upon withdrawal of an urgent application.

Court disposition

Appeal allowed in part; cross-appeal dismissed

Orders

  • JV Thomas & Piron et Thomas & Piron Grand Lacs to pay court fees as ordered by the High Commercial Court
  • SONARWA to pay 100,000 Frw in court fees at the Supreme Court level

02

Material facts

Parties

JV Thomas & Piron et Thomas & Piron Grand Lacs

Appellant Counsel: Me KAZUNGU Jean Bosco

SONARWA

Respondent Counsel: Me NIYIBIZI Diogène

Amounts and remedies

  • Attorney Fees Awarded at High Commercial Court (overturned): Frw 600,000
  • State Fee Awarded at High Commercial Court: Frw 24,000
  • Court Fees at Supreme Court Level (ordered Against Sonarwa): Frw 100,000

03

Procedural history

  1. Posture

    Commercial Appeal / Supreme Court Judgment

04

Questions and positions

Legal issues

Party arguments

Applicant
JV Thomas & Piron et Thomas & Piron Grand Lacs argued that the High Commercial Court wrongly changed the nature of their urgent application, lacked authority to do so, and unjustly ordered them to pay 600,000 Frw to SONARWA. They contended that the law does not provide for such costs in urgent applications and that the judge misapplied Article 132 of Law nº 21/2012.
Respondent
SONARWA argued that the application did not have the characteristics of an urgent application and that the decision on the application could have significant consequences for the ongoing arbitration. SONARWA claimed it incurred costs for legal representation and requested higher attorney fees.

05

Court’s reasoning

  1. 01

    Article 320(4) of Law nº 21/2012 of 14/06/2012

    In urgent applications, only court fees are awarded; attorney fees and other costs are to be claimed in the main proceedings.

  2. 02

    Articles 131(2) and 132(2) of Law nº 21/2012 of 14/06/2012

    Withdrawal of a suit obliges the withdrawing party to pay court fees up to the point of withdrawal, but not additional damages or attorney fees unless provided by law.

06

Ratio, limits and disposition

Ratio decidendi

The Supreme Court held that the High Commercial Court erred in awarding SONARWA 600,000 Frw for follow-up and attorney fees in an urgent application, as such costs are only recoverable in the main proceedings, not in urgent applications. Only court fees are payable upon withdrawal of an urgent application.

Obiter and limits

  • The delay in hearing the urgent application (almost two months instead of 48 hours) deprived the applicant of the benefit of urgency.
  • Attorney fee schedules (barème) were not in force at the time of the proceedings and cannot be applied retroactively.

Court disposition

Appeal allowed in part; cross-appeal dismissed

  • JV Thomas & Piron et Thomas & Piron Grand Lacs to pay court fees as ordered by the High Commercial Court
  • SONARWA to pay 100,000 Frw in court fees at the Supreme Court level

Source and reliance status

Supreme Court · 3 March 2016

This page organises the available record for research. Confirm quotations, current status, and subsequent treatment against the official source before relying on the case.

Judgment reading view

Judgment text

The complete available source text.

Source document

Supreme Court

Commercial· 3 March 2016

RCOMA 0147/12/CS

JV TP-TPGL v. SONARWA

- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2016-03-03 - Case/document no.: RCOMA 0147/12/CS - Collection: Supreme Court

Text

Page 1

JV TP-TPGL v. SONARWA [Rwanda URUKIKO RW’IKIRENGA – RCOMA 0147/12/CS (Kayitesi R., P.J., Mukandamage na Kanyange, J.) 3 Werurwe 2016] Amategeko agenga imiburanishirize y’imanza z’ubucuru – Ikirego kihutirwa – Amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cy’avoka – Nta mafaranga y’ikurikiranarubanaza n’igihembo cy’Avoka bitangwa mu kirego kihutirwa kuko zisuzumirwa mu kirego cy’iremezo; muri icyo kirego hatangwa gusa amagarama y’urubanza – Itegeko nº 21/2012 ryo kuwa 14/06/2012 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, ingingo ya 132. Incamake y’ikibazo: JV Thomas & Piron et Thomas & Piron Grand Lacs yareze SONARWA mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, ivuga ko itanze ikirego cyihutirwa (requête devant la Haute Cour de Commerce siégeant en référé). Mu itangwa ry’iki kirego yavugaga ko gishingiye ku rundi rubanza ref: 18175/VRO ruri mu bukemurampaka muri Chambre de commerce International (CCI) mu gihugu cy‘Ubufaransa bityo ikirego cyayo kihutirwa kikaba cyari gishingiye ku ngingo ya 23 y'Itegeko nº 005/2008 ryo kuwa 14/02/2008 ryerekeye ubukemurampaka n’ubwunzi mu bibazo by’ubucuruzi. Mu gihe cy’iburnisha riko JV Thomas & Piron et Thomas & Piron Grand Lacs yavuze ko iretse ikirego kuko cyagombaga ku buranishwa mu masaha 48 kuko impamvu cyari cyatangiwe yo guhagarika imirimo yo kubaka itari ikiriho kuko imirimo y’ubwubatsi yari

yarakomeje. SONARWA yasabye igihembo cy’Avoka. Ukureka urubanza kwaremewe ariko iyi itegekwa kwishyura amafaranga 600 000 y’igihembo cy’Avoka nay’ikurikirana rubanza no kwishyura umusogongero wa Leta ungana na 24 000 Frw n’amagarama y’urubanza. JV Thomas & Piron et Thomas & Piron Grand Lacs yajuririye Urukiko rw’Ikirenga ivuga ko Urukiko rubanza rwahinduye ikirego cyayo nta bubasha rubifitiye runayica 600 000 Frw nta mpamvu. SONARWA yasubuje ko nta guhindura ikirego kwabayeho kuko icyo kirego nta sura y’ikirego cyihutirwa cyari gifite. Kuko icyemezo kuri icyo kirego cyari kugira ingaruka zikomeye ku kirego cyari mu Bukemurampaka. Incamake y’icyemezo: 1. Kuba ikirego kihutirwa cyatanzwe na JV Thomas & Piron et Thomas & Piron Grand Lacs cyaraburanishijwe nk’ikirego gisanzwe hafi nyuma y’ amezi abiri nyamara cyaragombaga kuburanishwa mu gihe kitarenze amasaha 48 bigaragaza ko JV Thomas & Piron et Thomas & Piron Grands Lacs itagombaga gucibwa indishyi kuko indishyi n’ibindi bijyanye n’amafaranga umuburanyi yakoresheje mu rubanza ku kirego cyihutirwa biregerwa hamwe n’ikirego cy’iremezo doreko igingo zanashingiweho zitagaragaza ko ibindi bicibwa uwaretse ikirego uretse gutanga amagarama y;urubanza. Ubujurire bufite ishingiro; Ubujurire bwuririye ku bundi nta shingiro bufite, Uwajuriye ategetswe kwishyura amagarama y’urubanza yategetswe n’Urukiko Rukuru;

Page 2

SONARWA itegetswe kwishyura amagarama y;urubanza ku rwego rw’ubujurire. Amategeko yashingiweho Itegeko nº 21/2012 ryo kuwa 14/06/2012 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, ingingo ya 132,319 na 320. Nta manza zifasfishijwe Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Tariki ya 06/07/2012 JV Thomas & Piron et Thomas & Piron Grand Lacs yareze SONARWA mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, ivuga ko itanze ikirego cyihutirwa (requête devant la Haute Cour de Commerce siégeant en référé), isaba guhagarika imirimo y’ubwabatsi bwa Hôtel Nobilis, gutegeka SONARWA kwishyura 602.000.000 Frw ku munsi w’akazi mu gihe yaba itegetswe guhagarika imirimo y’ubwubatsi ntibikore no gushyiraho umuhanga wo gusuzuma imirimo yakozwe hakurikijwe amasezerano y’ubwubatsi impande zombi zagiranye mu kwezi k’Ugushyingo 2006. [2] Mu gutanga icyo kirego Thomas & Piron et Thomas & Piron Grand Lacs yavugaga nanone ko gishingiye ku ngingo ya 23 y'Itegeko nº 005/2008 ryo kuwa 14/02/2008 ryerekeye ubukemurampaka n’ubwunzi mu bibazo by’ubucuruzi, ko hari urubanza ref: 18175/VRO ruri mu bukemurampaka muri Chambre de commerce International (CCI) mu gihugu cy‘Ubufaransa, rwerekeye iseswa ry’amasezerano y’ubwubatsi bw’iyo Hoteli cyatanzwe tariki ya 31/08/2011 cyakirwa tariki ya 14/09/2011. [3] Igihe cy’iburanisha ry’urubanza, Thomas & Piron et Thomas & Piron Grand Lacs

yavuze ko iretse ikirego cyayo kubera ko igihe cyo kugisuzuma cyarenze kuko cyari gusuzumwa mu masaha 48, ko kuba bitarakozwe, n’imirimo y’ubwubatsi yasabiwe guhagarikwa igakomeza, nta mpamvu igihari yo gukomeza urubanza, naho SONARWA isaba ko yahabwa amafaranga y’igihembo cy‘Avoka. [4] Urukiko rwaciye urubanza RCOM 0185/12/HC tariki ya 07/09/2012, rwemeza ukureka urubanza kwa JV Thomas & Piron et Thomas &Piron Grands Lacs kuko bikurikije amategeko, ruyitegeka kwishyura SONARWA amafaranga 600.000 y’ikurikiranarubanza n’igihembo cy’Avoka, gutanga umusogongero wa Leta ungana na 24.000 Frw n‘amagarama y’urubanza. [5] JV Thomas & Piron et Piron Grands Lacs yajuririye Urukiko rw’Ikirenga ivuga ko umucamanza yahinduye ikirego cyayo kandi nta bubasha abifitiye, ko yategetswe kwishyura SONARWA amafaranga ibihumbi magana atandatu (600.000 Frw) nta mpamvu, ko kandi umucamanza yakoresheje nabi ingingo ya 132 igika cya 2 y’Itegeko ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz‘ubutegetsi.

Page 3

[6] Urubanza rwaburanishijwe mu ruhame ku wa 02/02/2016, JV Thomas & Piron et Thomas & Piron Grand Lacs ihagarariwe na Me KAZUNGU Jean Bosco, SONARWA ihagarariwe na Me NIYIBIZI Diogène. II. ISESENGURA RY’IBIBAZO BIGIZE URUBANZA 1. Kumenya niba Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwarageneye SONARWA amafaranga 600.000 y’ikurikiranarubanza n‘igihembo cy’Avoka nta mpamvu. [7] Me KAZUNGU Jean Bosco avuga ko JV Thomas & Piron et Thomas & Piron Grands Lacs yatanze ikirego cyihutirwa mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi tariki ya 06/07/2012, igihe cy’iburanisha ry’ibanze, umucamanza avuga ko urubanza ruzaburanishwa tariki ya 05/09/2012, yandikira Perezida w’Urukiko amusaba ko yamuha itariki ya hafi ijyanye n‘imiburanishirize y’ikirego cyihutirwa kuko yacyekaga ko habaye ukwibeshya, ariko ntiyabona igisubizo. [8] Akomeza avuga ko uwo munsi w’iburanisha ugeze aribwo yavuze ko aretse ikirego kuko atari kuvuga ko hari icyihutirwa nyuma y’amezi abiri, ko kandi bigaragara mu rubanza ko umucamanza ntaho yigeze avuga ko ikirego cyihutirwa, ibi bikaba bifatwa ko Urukiko Rukuru rwahinduye ikirego. [9] Me KAZUNGU avuga na none ko urukiko rwemeye ukureka ikirego kwa JV Thomas & Piron et Thomas & Piron Grands Lacs n’umuburanyi arabyemera, ariko rurangije ruyica amafaranga 600.000 rushingiye ku ngingo ya 132 igika cya 2 y’Itegeko ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo

n’z’ubutegetsi, ivuga ko uwemeye kureka urubanza aba yemeye no kuriha amagarama y’urubanza kugeza igihe rurekewe, ko uwo yunganira ari we wari wareze, areka urubanza, akaba yibaza uburyo yari gusubiza igarama kandi ari we wari waritanze. Asanga rero amafaranga 600.000 urukiko rwageneye SONARWA adateganywa n’Itegeko, ko kuvuga ko SONARWA yashatse uyiburanira byumvikana, ko ariko JV Thomas & Piron et Thomas & Piron Grands Lacs nta kosa yakoze kuko atariyo yihaye kuburana mu gihe cy‘amezi abiri. [10] Me NIYIBIZI Diogène uhagarariye SONARWA avuga ko Urukiko rutahinduye ikirego cyatanzwe na JV Thomas & Piron et Piron Grands Lacs kubera ko imiterere yacyo, igaragaza neza ko kidafite isura y’ikirego cyihutirwa, kuko nk’uko bigaragara mu gace kacyo ka 2, ibyo Urukiko rwasabwaga kuburanisha mu buryo bwihutirwa, byari kugira ingaruka zikomeye ku kirego cyari mu bukemurampaka, kuko nk’umuhanga wasabwaga ngo akore indi “expertise“ kandi hari indi yakozwe yari mu bukemurampaka, iyo “expertise“ ya kabiri yari kugira ingaruka kuyakozwe mbere yaburanishwaga. [11] Asanga ahubwo uwari uhagarariye JV Thomas & Piron et Thomas & Piron Grands Lacs mu rubanza atarigeze agira icyo avuga ku nzitizi yari imaze gutangwa na SONARWA yo kutakira ikirego cyayo kuko cyamaze kuregerwa umukemurampaka kandi ataragifataho umwanzuro, kuko yabonye imugonga, ahitamo kureka urubanza. Avuga ko kandi kuba iburanisha ryarashyizwe kuwa 05/09/2015, ntiryubahirize amasaha 48 y’ikirego cyihutirwa, SONARWA itabiryozwa, kuko Urukiko arirwo rutanga gahunda y‘iburanisha.

Page 4

[12] Akomeza avuga ko ingingo ya 132 igika cya 2 y’Itegeko ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz‘ubutegetsi, iteganya ko iyo umuntu yaretse urubanza, asabwa kureka amagarama yatanze, ko ariko n’ingingo ya 258 y’Igitabo cya gatatu cy’urwunge rw’amategeko mbonezamubano (CC LIII), ivuga ko igikorwa cyose cyangirije umuntu gitegeka nyiri ukugikora kuriha ibyangiritse, ko kuba JV Thomas & Piron et Thomas & Piron Grands Lacs yararetse urubanza ariyo yareze SONARWA, igashaka Abavoka babiri bategura imyanzuro, kuba yaraciwe 600.000 Frw nta karengane karimo, ahubwo ari make, cyane cyane ko nta n’ibimenyetso by’inyungu byagaragajwe mu kureka urubanza.

UKO URUKIKO RUBIBONA [13] Mu rubanza rwajuririwe RCOM 0185/12/HC rwaciwe n’Urukiko Rukuru rw‘Ubucuruzi tariki ya 07/09/2012, bigaragara ko mu iburanisha ry’urubanza, JV Thomas & Piron et Thomas & Piron Grands Lacs yaretse urubanza ivuga ko nta mpamvu igihari yo kurukomeza, naho SONARWA ivuga ko itunguwe n’uko kureka urubanza, isaba ko yasubizwa amafaranga 2.000.000 yakoresheje irutegura inariha abayunganira. [14] Mu gusubiza ku cyifuzo cya JV Thomas & Piron et Thomas & Piron Grands Lacs urukiko rwashingiye ku ngingo ya 131 igika cya 2 n’iya 132 igika cya 2 z’Itegeko nº 21/2012 ryo kuwa 14/06/2012 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, zerekeranye n’uburyo kureka urubanza bikorwamo n’ingaruka zabyo, maze rwemeza ukureka urubanza kwayo ruyica amafaranga 4.800 y’amagarama y’urubanza, runayitegeka kwishyura SONARWA amafaranga 600.000 Frw y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka. [15] Urukiko rurasanga, ikirego cyihutirwa Urukiko Rukuru rw‘Ubucuruzi rwashyikirijwe na JV Thomas & Piron et Thomas & Piron Grands Lacs rwarakiburanishije nk’urubanza rusanzwe, nyamara rwaragombaga kukiburanishwa mu gihe cy’amasaha 48 nk’uko biteganywa n’ingingo ya 319 igika cya 2 y’Itegeko nº 21/2012 ryo kuwa 14/06/2012 rimaze kuvugwa, ahubwo rukiburanisha nyuma y’amezi hafi abiri, bituma itakaza inyungu yari ifite ireka urubanza. [16] Urukiko

rurasanga kandi iyo icyo kirego kiburanishwa nk’ikirego cyihutirwa, JV Thomas & Piron et Thomas & Piron Grands Lacs itari gucibwa indishyi kubera ko ingingo ya 320 igika cya 4 y’iryo tegeko ryavuzwe haruguru ivuga ko “indishyi n’ibindi bijyanye n’amafaranga umuburanyi yakoresheje mu rubanza ku kirego cyihutirwa biregerwa hamwe n’ikirego cy’iremezo“. Byongeye kandi, ingingo z’iryo tegeko urukiko rwashingiyeho mu gufata icyemezo, ntiziteganya ibindi bintu byacibwa umuburanyi waretse ikirego usibye gutanga amagarama y’ibyakozwe mu rubanza. [17] Hashingiwe kuri izo ngingo z’itegeko, no ku bimaze kuvugwa, urukiko rurasanga JV Thomas & Piron et Thomas & Piron Grands Lacs itaragombaga gucibwa 600.000 Frw y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka kubera ko yari yatanze ikirego cyihutirwa isaba ko urukiko rufata ibyemezo byihuta kandi by’agateganyo mu gihe ikirego cy’iremezo mu bukemurampaka cyari kikiburanishwa, kuko zagombaga gusuzumirwa mu kirego cy’iremezo,

Page 5

hakaba hagomba kugumaho gusa amagarama y’urubanza yo ku rwego rwa mbere hashingiwe ku ngingo ya 132 y’Itegeko nº 21/2012 ryo kuwa 14/06/2012 ryavuzwe.

2. Kumenya niba SONARWA yagenerwa amafaranga y’igihembo cy’Avoka isaba. [18] Me NIYIBIZI Diogène uburanira SONARWA avuga ko 600.000 Frw yagenwe n’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi nk’igihembo cy‘Abavoka 2 bayiburaniye harimo n’ay’ikurikiranarubanza adahagije, agasaba ko Urukiko rw’Ikirenga rwahindura icyo cyemezo, rukayigenera 1.200.000 Frw na 1.000.000 Frw kuri uru rwego. [19] Me KAZUNGU Jean Bosco avuga ko nta mafaranga JV Thomas & Piron et Thomas & Piron Grands Lacs igomba gutanga kuko nta makosa yigeze ikora kuri gahunda z’urukiko, ko kandi uru rubanza rwabayeho amabwiriza ya “barême“ y’Abavoka atarabaho, akaba rero atasubira inyuma. Avuga kandi ko ingingo ya 131 n‘iya 132 CPCCSA umucamanza yahereyeho aca ayo mafaranga zivuga ku igarama gusa, zitavuga indishyi, ko nta naho yigeze akoresha ingingo ya 258 CCLIII, ngo abe yayibaraho ikosa. UKO URUKIKO Rubibona [20] Nk’uko byasobanuwe haruguru, urukiko rusanga SONARWA itaragombaga kugenerwa amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka, n’ubu rero ntayo yagenerwa kuko ubujurire bwa JV Thomas & Piron et Thomas & Piron Grands Lacs bufite ishingiro. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [21] Rwemeje ko ubujurire bwa JV Thomas & Piron et Thomas & Piron Grands Lacs bufite ishingiro; [22] Rwemeje ko ubujurire bwuririye ku bundi bwa SONARWA nta shingiro bufite; [23] Rutegetse JV Thomas & Piron et Thomas & Piron Grands Lacs gutanga amagarama y’urubanza yaciwe mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi; [24] Rutegetse SONARWA kwishyura 100.000 Frw y’amagarama y’urubanza kuri uru rwego.

Source wording is retained. Consult the source document for its original formatting and pagination.

Authorities

Authorities used by the court

Cases, legislation, regulations, and constitutional provisions identified in the available record.

Law nº 21/2012 of 14/06/2012 on civil, commercial, labor and administrative procedure, Articles 131, 132, 319, 320

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Law nº 005/2008 of 14/02/2008 on arbitration and conciliation in commercial matters, Article 23

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Civil Code Book III, Article 258

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Case-aware research

Ask AI about this case

The judgment and available research above are public. New questions open in a separate private conversation grounded in this case.

About this LexChat collection

This page organizes the available case record for research. Verify quotations, current status, and subsequent treatment against the source document. Corrections can be reported to hello@esheria.ai.

Legal information, not legal advice. Research summaries do not replace the judgment.