Download PDF

Rwanda Judgment

Supreme Court

IMIRONGO IREBANA N’IMIBURANISHIRIZE Y’IMANZA ZISABIRWA GUSUBIRISHWAMO KU MPAMVU ZA KARENGANE- URUKIKO RW'IKIRENGA

On this page

Professional case brief

Research organized from the available case record

Source document

01

Holding and result

Revision for injustice is strictly limited to cases where manifest injustice is shown and all appeal avenues have been exhausted; only parties who properly applied for revision may benefit, and issues not previously raised or procedural defects bar access to this remedy.

Court disposition

Revision for injustice denied for parties who failed to exhaust appeal procedures or did not properly apply; limited revision granted only for manifest injustice shown by applicant.

Orders

  • Applicant's revision for injustice considered only for issues properly raised and supported by evidence.
  • Respondent's attempt to benefit from applicant's revision denied due to procedural bar.
  • Interlocutory decisions excluded from review under revision for injustice.
  • Procedural defects preclude revision for injustice.

02

Material facts

Parties

Karangwa

Applicant

Mukasharangabo n'abandi

Respondent

03

Procedural history

  1. Posture

    Civil Revision for Injustice / Supreme Court Review

04

Questions and positions

Legal issues

Party arguments

Applicant
Applicant claims the prior judgment caused injustice, citing overlooked evidence or legal provisions, and seeks revision under exceptional remedy provisions.
Respondent
Respondent argues applicant failed to exhaust ordinary and extraordinary appeal procedures within statutory deadlines, and that revision for injustice is not available for issues not previously raised or for parties who did not request revision.

05

Court’s reasoning

  1. 01

    Rwanda Civil Procedure Code, Supreme Court precedents

    Revision for injustice is an exceptional remedy available only after exhaustion of all ordinary and extraordinary appeals, and only for manifest injustice.

  2. 02

    Supreme Court jurisprudence

    Only parties who requested revision for injustice in accordance with statutory procedures may benefit from the remedy; others cannot piggyback on the application.

  3. 03

    Supreme Court precedents

    Issues not raised in the original proceedings or not presented to the judge cannot be grounds for revision for injustice.

  4. 04

    Rwanda Civil Procedure Code

    Procedural bars, such as missed appeal deadlines or failure to follow statutory procedures, preclude access to revision for injustice.

06

Ratio, limits and disposition

Ratio decidendi

Revision for injustice is strictly limited to cases where manifest injustice is shown and all appeal avenues have been exhausted; only parties who properly applied for revision may benefit, and issues not previously raised or procedural defects bar access to this remedy.

Obiter and limits

  • Interlocutory decisions cannot be reviewed under revision for injustice.
  • The President of the Supreme Court's decision to allow revision does not preclude the trial panel from examining jurisdictional or procedural issues.
  • Revision for injustice does not open new avenues for appeal or allow introduction of new claims outside the scope of the original dispute.
  • Procedural defects, such as failure to timely appeal or to follow statutory requirements, are fatal to applications for revision for injustice.

Court disposition

Revision for injustice denied for parties who failed to exhaust appeal procedures or did not properly apply; limited revision granted only for manifest injustice shown by applicant.

  • Applicant's revision for injustice considered only for issues properly raised and supported by evidence.
  • Respondent's attempt to benefit from applicant's revision denied due to procedural bar.
  • Interlocutory decisions excluded from review under revision for injustice.
  • Procedural defects preclude revision for injustice.

Source and reliance status

Supreme Court · 20 January 2022

This page organises the available record for research. Confirm quotations, current status, and subsequent treatment against the official source before relying on the case.

Judgment reading view

Judgment text

The complete available source text.

Source document

Supreme Court

Judgment· 20 January 2022

Judgment

IMIRONGO IREBANA N’IMIBURANISHIRIZE Y’IMANZA ZISABIRWA GUSUBIRISHWAMO KU MPAMVU ZA KARENGANE- URUKIKO RW'IKIRENGA

- Source: Amategeko - Section: Court Precedents - Date: 2022-01-20 - Collection: Supreme Court

Text

Page 1

Rwanda Law Report

Imirongo irebana n’imiburanishirize y’imanza zisabirwa gusubirishwamo ku mpamvu z’akarengane.

Imanza z’aciwe n’Urukiko rw’Ikirenga

Page 2

1

Page 3

2

IMANZA RC0005/15/CS;

KARANGWA v. MUKASHARANGABO N’ABANDI; Vol [2016] 2 RLR RCOMAA 00001/2019/SC, NTEGEYE v. ECOBANK RWANDA LTD N’UNDI, Vol [2021] 4 RLR RS/RV/INJUST/AD0001/16/CS;

AKARERE KA NYARUGENGE v. MUKANGEMANYI; Vol (2018) 1 RLR RS/REV/INJUST/CIV0005/14/CS;

KAPERE v. IYAMUREMYE; Vol [2017] 2 RLR RS/INJUST/RC 00024/2018/SC; NGIZWENINSHUTI v MUHIMA; Vol RLR V. [2022] 1- RLR RS/INJUST/RC 00019/2018/SC; MUKARUGWIZA v NZAMUGURA N’ABANDI RS/INJUST/RC 00002/2018/SC,

UWIMANA v

KAGITARE RS/INJUST/RP 00005/2018/SC; UBUSHINJACYAHA v NSENGUMUREMYI N’ABANDI RS/RECUS/RP 00002/2019/SC; Re. GABIRO

Page 4

3

RS/INJUST/RP 00001/2020/SC UBUSHINJACYAHA v MAGARA N’ABANDI RS/INJUST/RC 00001/2020/SC UZAMUSHAKA v

TESIRE RS/INJUST/RSOC 00001/2018/SC;

BANKI Y’ABATURAGE Y’U RWANDA v UKWIBISHAKA RS/INJUST/RC 00011/2019/SC; MUKAMUSONI v

NKUNDIMANA RS/INJUST/RC 00001/2021/SC;

UMULINGA v

NGIRINSHUTI NA MUBERUKA RS/ INJUST/ RC 00007/2018/ SC; NDITIRIBAMBE v GATERA N’UNDI RS/INJUST/RC 00015/2017/SC; BIZIMANA v UWASE RS/INJUST/RC 0001/2018/SC;

VUNINGOMA v

NARAME RS/INJUST/RC00022/2018/SC; BUSORO v. BUSORO N’ABANDI RS/INJUST/RCOM 00002/2020/SC;

ROAD SOLUTIONS PAVEMENT PRODUCT v MAILCO

LTD

Page 5

4

RS/INJUST/RC00023/2018/SC; IBYISI v KALISA RS/INJUST/RCOM00005/2018/SC;

PRIME INSURANCE LTD v KANSIIME RS/ INJUST/ RC 00004/2019/SC; HAVUGIMANA N’ABANDI v CANDALI RS/INJUST/RAD 00002/2020/SC SEMAPONDO v RWASIMPENZI N’ABANDI RS/INJUST/RC 00008/2019/SC;

GAHIRE v

MUKARUSHAKO NA BAGENZI RS/INJUST/RC 00002/2021/SC;

AKARERE KA KIREHE v SAHAM ASSURANCE RWANDA LTD (SANLAM

ASSURANCES GÉNÉRALES Plc) N’ABANDI RS/INJUST/RP 00002/2019/SC; UBUSHINJACYAHA V. HABIMANA RS/REV/INJUST/RC 00009/2017/CS; NIYIGABA v NYIRARUKUNDO N’UNDI RS/REV/INJUST/CIV0011/16/CS;

MUKAGIFUNDU N’UNDI v. UWAMARIYA N’UNDI; Vol [2020] 3 RLR RS/REV/INJUST/CIV 0023/16/CS,

RUTABAYIRO N’ABANDI v MUKAKABANO

Page 6

5

Page 7

6

AMAGAMBO MPINE

Ababuranyi mu rubanza rusubirishamo urubanza ku mpamvu z’akarengane ......................................................... 9 Guhamagarwa mu rubanza ................................................. 9 Guhamagaza ababuranyi ................................................... 10 Gusaba kurenganurwa ku bitaragaragarijwe umucamanza mu rubanza rusabirwa gusubirwamo ....... 10 Gusubirishamo urubanza ingingo nshya .......................... 11 Ibirego bitari mu byashingiweho hemezwa ko urubanza rukwiye gusubirwamo ku mpamvu z’akarengane ........... 11 Umuburanyi utarasabye ko urubanza rusubirishwamo ku mpamvu z’akarengane ....................................................... 11 Ibyemezo by’agateganyo .................................................... 12 Icyemezo cya Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga ............... 12 Kubanza kwiyambaza inzira z’ubujurire ziteganwa n’amategeko......................................................................... 13 Igihe cyo gusubirishamo urubanza ku mpamvu z’akarengane ....................................................................... 13 Urubanza rushobora gusubirishwamo ku mpamvu z’akarengane ....................................................................... 13 Icyemezo cya Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga ............... 14 Kugoboka ku bushake ........................................................ 14 Ikirego kiregera kwiregura ................................................ 14 Imbibi z’ikiburanwa ........................................................... 15

Page 8

7

Igihe cyo gushyikiriza ubusabe Urwego rw’Umuvunyi ... 15 Imbibi z’ikiburanwa ........................................................... 15 Imbibi z’ikiburanwa ........................................................... 16 Imbibi z’ikiburanwa ........................................................... 16 Kutagira icyo usaba kandi utarakurikije ibyo amategeko ateganya mu gusubirishamo urubanza ku mpamvu z'akarengane ........................................................................ 16 Guhindura icyemezo cyafatiwe abatarasabye gusubirishamo ku mpamvu z’akarengane. ....................... 17 Ihinduka ry’icyemezo cya Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga .......................................................................... 17 Imbibi z’ikiburanwa z’urubanza rwasabiwe gusubirishwamo ku mpamvu z’akarengane ..................... 18 Inzitizi yatuma urubanza rutaburanishwa mu mizi ........ 18 Inzitizi ijyanye n'iburabusha ry'urega mu manza z'akarengane ........................................................................ 19 Inzitizi .................................................................................. 19 Inzitizi yatuma urubanza rutaburanishwa mu mizi ........ 19 Inzitizi yatanzwe mu Nkiko zibanza zikanafatwaho umwanzuro .......................................................................... 20 Imbibi z’ikiburanwa ........................................................... 20 Impamvu yateye akarengane ............................................. 21 Gusuzuma ikirego mu mizi ................................................ 21 Kubanza kwiyambaza inzira z’ubujurire zisanzwe n’iz’idasanzwe ..................................................................... 22 Kugobokeshwa mu rubanza ku rwego rw'akarengane ... 22

Page 9

8

Kwihana umucamanza, Gutanga inama ku rubanza, Gufata ibyemezo by'ubuyobozi ......................................... 23 Kutitaba kwababuranyi ..................................................... 23 Urubanza rushobora gusubirishwamo ku mpamvu z’akarengane ....................................................................... 24 Kubanza kwiyambaza inzira z’ubujurire zisanzwe n’iz’idasanzwe mu gihe giteganyijwe n’amategeko ......... 24 Kutagira icyo usaba kandi utarakurikije ibyo amategeko ateganya mu gusubirishamo urubanza ku mpamvu z'akarengane ........................................................................ 24 Urubanzarwasubirishijwemo ingingo nshya .................... 25 Ubujurire ............................................................................. 25 Gusuzuma ikirego mu mizi ................................................ 26 Urubanza rutakiriwe mu bujurire bwa kabiri ................. 26

Page 10

9

IMIRONGO RC0005/15/CS;

KARANGWA v. MUKASHARANGABO N’ABANDI; Vol [2016] 2 RLR Ababuranyi mu rubanza rusubirishamo urubanza ku mpamvu z’akarengane N’ubwo Urwego rw’Umuvunyi arirwo rusaba Urukiko rw’Ikirenga gusubiramo urubanza ku mpamvu z’akarengane ariko igihe cyo kuburanisha bene ibyo birego, ababuranyi baguma ari ababuranye urubanza rusubirishwamo ku mpamvu z’akaregane ndetse ni nabo batanga imyanzuro yo kurega n’iyo kwiregura. RS/INJUST/RC 00002/2021/SC;

AKARERE KA KIREHE v SAHAM ASSURANCE RWANDA LTD (SANLAM

ASSURANCES GÉNÉRALES Plc) N’ABANDI Guhamagarwa mu rubanza Guhamagarwa mu rubanza rusubirwamo ku mpamvu z'akarengane – Ababaye ababuranyi mu rubanza rusabirwa gusubirwamo ku mpamvu z’akarengane ariko batasabye ko rusubirwamo – Uwabaye umuburanyi mu rubanza rusabirwa gusubirwamo ku mpamvu z’akarengane ariko utigeze asaba ko rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane ntabwo yakuririra ku kirego cyatanzwe n’uwasubirishijemo urubanza ngo nawe asabe Urukiko gusuzuma ibyo atishimiyemo.

Page 11

10

RS/REV/INJUST/CIV0011/16/CS;

MUKAGIFUNDU N’UNDI v. UWAMARIYA N’UNDI; Vol [2020] 3 RLR Guhamagaza ababuranyi Ababuranyi bose barebwa n’urubanza rusabirwa gusubirishwamo ku impamvu z’akarengane bagomba guhamagazwa kabone n’ubwo bataba baranditse babisaba urwego rubishinzwe. RS/INJUST/RC 00008/2019/SC;

GAHIRE v

MUKARUSHAKO NA BAGENZI Gusaba kurenganurwa ku bitaragaragarijwe umucamanza mu rubanza rusabirwa gusubirwamo Gusaba kurenganurwa ku bitaragaragarijwe umucamanza mu rubanza rusabirwa gusubirwamo ku mpamvu z’akarengane – Mu gusobanura aho akarengane kabo gashingiye, ababuranyi berekana ibimenyetso cyangwa amategeko byagaragarijwe urukiko mu rubanza basaba ko rusubirishwamo rukabyirengagiza kandi byari kubagirira akamaro – Ibyo umuburanyi atagaragarije umucamanza ngo amusabe kubisuzuma, ntashobora kuvuga ko yabimurenganyijeho. RCOMAA 00001/2019/SC, NTEGEYE v. ECOBANK RWANDA LTD N’UNDI, Vol [2021] 4 RLR

Page 12

11

Gusubirishamo urubanza ingingo nshya Gusubirishamo urubanza ku mpamvu z’akarengane ni inzira idasanzwe idashobora gufungura izindi nzira z’ubujurire kuko ziba zararangiye – Urubanza rwaciwe ku kirego cyo gusubirishamo urubanza ku mpamvu z’akarengane ruba ari urwa nyuma ndetse ntirushobora gusubirishwamo ingingo nshya. RS/INJUST/RSOC 00001/2018/SC;

BANKI Y’ABATURAGE Y’U RWANDA v UKWIBISHAKA Ibirego bitari mu byashingiweho hemezwa ko urubanza rukwiye gusubirwamo ku mpamvu z’akarengane Uwareze yemerewe kugaragaza ingingo zose yarenganyijweho, kuko nk’uko rwabisobanuye mu manza zinyuranye icya ngombwa ari uko ikiregerwa mu rubanza rw’akarengane kitarenga imbibi z’icyaregewe mu ishingwa ry’urubanza ku rwego rwa mbere n’ibyaburanyweho mu rubanza rusabirwa gusubirishwamo ku mpamvu z’akarengane. Umuburanyi utarasabye ko urubanza rusubirishwamo ku mpamvu z’akarengane Umuburanyi utarasabye ko urubanza rusubirishwamo ku mpamvu z’akarengane, akurikije uburyo n’inzira biteganywan’itegeko, ntashobora kuririra ku kirego

Page 13

12

cyatanzwe n’uwasubirishijemo urubanza ngo na we asabe ko rwasuzuma ibyo yumva yarenganyijwemo. RS/INJUST/RC 0001/2018/SC;

VUNINGOMA v

NARAME Ibyemezo by’agateganyo Ibyemezo byagateganyo ntibishobora kuburanishwa mu rwego rw’akarengane kuko ari ibyemezo Urukiko rushobora buri gihe gukuraho bisabwe n’ubifitemo inyungu mu buryo bw’ikirego gitanzwe n’umuburanyi umwe. RS/RV/INJUST/AD0001/16/CS;

AKARERE KA NYARUGENGE v. MUKANGEMANYI; Vol (2018) 1 RLR Icyemezo cya Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga Icyemezo cya Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga – Icyemezo cya Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga gitegeka ko dosiye ivuye mu rwego rw’Umuvunyi yandikwa mu gitabo cy’ibirego, ntikibuza ko, mu iburanisha ry’urubanza, haba izindi mpaka zishingiye ku bubasha bw’Urukiko ndetse no ku iyakirwa ry’ikirego, kandi inteko iburanisha ifite ububasha bwo gusuzuma niba ikirego cyaratanzwe mu rwego rw’Umuvunyi mu buryo bukurikije amategeko.

Page 14

13

Kubanza kwiyambaza inzira z’ubujurire ziteganwa n’amategeko Ingaruka zo kutiyambaza inzira z’ubujurire ziteganwa n’amategeko mbere yo gushyikiriza ikirego ku rwego rw’umuvunyi – Umuburanyi wari ufite uburenganzira bwo kwiyambaza izindi nzira z’ubujurire zisanzwe n’izidasanzwe ariko ntabikore mu gihe giteganyijwe n’amategeko ntiyemerewe gusaba ko urubanza yatsinzwe rusubirishwamo ku mpamvu z’akarengane. RS/INJUST/RC 00011/2019/SC; MUKAMUSONI v

NKUNDIMANA Igihe cyo gusubirishamo urubanza ku mpamvu z’akarengane Igihe cyo gusubirishamo urubanza ku mpamvu z’akarengane igihe urubanza rwajuririwe ariko ubwo ubujurire ntibwakirwe – Icyo gihe gitangira kubarwa uhereye igihe Urukiko rwajuririrwe rwafatiye icyemezo cy’ukutakira ubujurire, kabone n’ubwo urubanza rusabirwa gusubirwamo rwaba ari urwajuririwe. Urubanza rushobora gusubirishwamo ku mpamvu z’akarengane Urubanza rushobora gusubirishwamo ku mpamvu z’akarengane ni urubanza rwafashe icyemezo kirenganya umuburanyi – Urubanza rutakiriwe bifatwa ko

Page 15

14

rwarenganyije umuburanyi, iyo muri uko kutakirwa kwarwo ariho akarengane gashingiye. Icyemezo cya Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga Inteko iburanisha ishobora kuvuguruza icyemezo cyafashwe na Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga igihe hari impamvu zikomeye nko kwibeshya ku iyubahirizwa ry’ibihe – Izi mpamvu zikaba zigomba kuba ari impamvu zose zirebana n’imihango ndemyagihugu umucamanza uhawe guca urubanza agomba kureba iteka ko yubahirijwe. Kugoboka ku bushake Umuntu wese afite uburenganzira bwo kugoboka ku bushake mu rubanza rw’akarengane akurikije ibiteganywa n’amategeko. RS/INJUST/RCOM00005/2018/SC;

PRIME INSURANCE LTD v KANSIIME Ikirego kiregera kwiregura Kuririra ku kirego gisaba gusubirishamo urubanza ku mpamvu z’akarengane cyatanzwe n’uwo muburana ugira ibyo unenga urubanza – Umuburanyi wese ufite icyo anenga urubanza rwaciwe ku rwego rwa nyuma akabona harimo akarengane, yandikira Perezida w’Urukiko rukuriye urwaruciye, akaba ariwe usuzuma ako

Page 16

15

karengane, mu gihe ibi bitubahirijwe ikirego nticyakirwa ngo gisuzumwe kuko kiba kinyuranyije n’itegeko. RS/INJUST/RC 00001/2021/SC;

UMULINGA v

NGIRINSHUTI NA MUBERUKA Imbibi z’ikiburanwa Kutaburanisha bwa mbere mu rwego rw’akarengane ikitaraburanyweho mu rubanza rusabirwa gusubirwamo ku mpamvu z’akarengane – Umuburanyi atashobora kuvuga ko yagize akarengane ku kibazo atigeze agaragariza Umucamanza ngo amusabe kugisuzuma. Igihe cyo gushyikiriza ubusabe Urwego rw’Umuvunyi Nubwo Umushingamategeko nta bihe yateganyije, igihe cy’iminsi 30 cyo gushyikiriza Perezida w’Urukiko ubusabe bwo gusubirishamo urubanza ku mpamvu z’akarengane ni cyo cyakurikizwa habarwa ibihe byo gushyikiriza ubusabe Urwego rw’Umuvunyi, kugira ngo umuburanyi atabikorera igihe ashakiye. RS/ INJUST/ RC 00007/2018/ SC; NDITIRIBAMBE v GATERA N’UNDI Imbibi z’ikiburanwa Ibyemejwe mu rundi rubanza rwaciwe ku rwego rwa nyuma, ntibishobora kuvuguruzwa binyuze mu nzira yo

Page 17

16

gusubirishamo ku mpamvu z’akarengane urubanza rutari mu ruhererekane rumwe narwo hashingiwe gusa ku kuba zifitanye isano. Imbibi z’ikiburanwa Ibirego bishya bitari mu murongo w’ibyaburanywe urubanza rugishingwa mu rwego rwa mbere cyangwa ingingo zitasuzumwe mu rubanza rusubirishwamo ntibyakirwa mu rubanza rwasabiwe gusuburwamo ku mpamvu y’akarengane. RS/INJUST/RP 00001/2020/SC UBUSHINJACYAHA v MAGARA N’ABANDI Imbibi z’ikiburanwa Imbibi z’ikiburanwa mu rubanza rwasabiwe gusubirwamo ku mpamvu z’akarengane, zigenwa n’icyaburanywe mu rwego rwa mbere, icyaburanywe mu rubanza rusabirwa gusubirwamo ku mpamvu z’akarengane, n’imyanzuro y’abasabye ko urubanza rusubirwamo bamaze kubyemererwa na Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga. Kutagira icyo usaba kandi utarakurikije ibyo amategeko ateganya mu gusubirishamo urubanza ku mpamvu z'akarengane Inzira y’akarengane ni inzira idasanzwe yemerewe umuburanyi warenganyijwe ku buryo bugaragarira buri

Page 18

17

wese, abisabye mu buryo no mu nzira biteganywa n’amategeko, byemejwe n’inzego zibifitiye ububasha zimaze kubisuzuma, binyuranye nibikorwa muzindi nzira z’ubujurire. – Ababuranyi bataciye muri izo nzira ntibashobora guhabwa uburenganzira bwo kuririra ku isubirwamo ryasabwe n’abandi rikemerwa, ngo bagire ibyo basaba ko bihinduka ku rubanza batasabye ko rusubirwamo kuko ubwo burenganzira baba barabwibujije. Guhindura icyemezo cyafatiwe abatarasabye gusubirishamo ku mpamvu z’akarengane. Icyemezo cyafatiwe abatarasabye gusubirishamo ku mpamvu z’akarengane, bakuririra ku busabe bw’abandi, gishobora guhinduka gusa iyo urukiko rusanze hari ubusobekerane ku byerekeye imikorere y’icyaha bahuriyeho n’abasabye gusubirishamo ku mpamvu z’akarengane, ku buryo icyemezo cyafatirwa abareze cyabagiraho ingaruka mu buryo bubafitiye inyungu. Ihinduka ry’icyemezo cya Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga Kuba Perezida yemeje ko urubanza rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane, ntibibuza inteko iburanisha gusuzuma ibibazo bidasanzwe, byumvikana nk’ibibazo ndemyagihugu, ikabifataho icyemezo.

Page 19

18

RS/ INJUST/ RC 00004/2019/SC; HAVUGIMANA N’ABANDI v CANDALI Imbibi z’ikiburanwa z’urubanza rwasabiwe gusubirishwamo ku mpamvu z’akarengane Ibibazo bitasuzumwe mu rubanza rusabirwa gusubirwamo ku mpamvu z’akarengane ntibishobora gusuzumwa mu rubanza rwasabiwe gusubirishwamo ku mpamvu z’akarengane kuko umuburanyi atavuga ko yagize akarengane ku kibazo atigeze asaba Urukiko gusuzuma. RS/INJUST/RAD 00002/2020/SC SEMAPONDO v RWASIMPENZI N’ABANDI Inzitizi yatuma urubanza rutaburanishwa mu mizi Iyo Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga asuzumye raporo yashyikirijwe ku rubanza rw’akarengane, akemeza ko rwongera kuburanishwa, Urukiko ruburanisha urubanza mu mizi bundi bushya nta zindi nzitizi zitanzwe zatuma urubanza rutaburanishwa mu mizi uretse inzitizi ndemyagihugu.

Page 20

19

RS/INJUST/RC 00002/2018/SC,

UWIMANA v

KAGITARE Inzitizi ijyanye n'iburabusha ry'urega mu manza z'akarengane Inzitizi ijyanye n'ububasha bw'urega mu manza z'akarengane ntishobora kwakirwa kuko imanza z’akarengane ziba zaraciwe burundu, bene izi nzitizi zikaba zidashobora kugarukwaho, keretse akarengane gashingiye kuri iyo nzitizi. RS/INJUST/RC 00024/2018/SC; NGIZWENINSHUTI v MUHIMA; Vol RLR V. [2022] 1- RLR Inzitizi Inzitizi yabyukijwe mu rwego rwa mbere, igafatirwa umwanzuro ntigarukweho nk’impamvu y’ubujurire mu rubanza rwaciwe ku rwego rwa nyuma, ntishobora kongera kugarukwaho mu rwego rwo gusubirishamourubanza ku mpamvu z’akarengane. RS/INJUST/RC00022/2018/SC; BUSORO v. BUSORO N’ABANDI Inzitizi yatuma urubanza rutaburanishwa mu mizi Inzitizi yatuma urubanza rutaburanishwa mu mizi kubw’itegeko ntabwo yakirwa ngo isuzumwe mw’iburanisha ry’ikirego gisaba gusubirishamo urubanza

Page 21

20

ku mpamvu z’akarengane kuko mbere yo kugira ngo Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga afate icyemezo ko urubanza rusubirwamo ku mpamvu z’akarengane, ibyo byose byatuma urubanza rutasuzumwa mu mizi bibanza gusuzumwa n’inzego zibishinzwe. Cyeretse umuburanyi ashoboye kugaragaza impamvu idasanzwe nko kuba harabayeho kwibeshya ku bihe byo gutanga ikirego. RS/INJUST/RCOM 00002/2020/SC;

ROAD SOLUTIONS PAVEMENT PRODUCT v MAILCO LTD Inzitizi yatanzwe mu Nkiko zibanza zikanafatwaho umwanzuro Mu rubanza rujyanye no gusubirishamo ku mpamvu z’akarengane, inzitizi zatanzwe mu Nkiko zibanza zikanafatwaho umwanzuro, ntizongera kuzamurwa cyeretse gusa iyo arizo akarengane gashingiyeho – Mu gihe haburanishwa urubanza rwasabiwe gusubirwamo ku mpamvu z’akarengane, ibyo umuburanyi yatsinzwemo ariko akaba atarigeze asaba ko byasuzumwa mu rwego rw’akarengane abinyujije mu nzira ziteganywa n’amategeko, ntibishobora kwakirwa ngo bisuzumwe Imbibi z’ikiburanwa Imbibi z’ikiburanwa z’urubanza rwasabiwe gusubirishwamo ku mpamvu z’akarengane – Mu gihe haburanishwa urubanza rwasabiwe gusubirwamo ku

Page 22

21

mpamvu z’akarengane, ibyo umuburanyi yatsinzwemo ariko akaba atarigeze asaba ko byasuzumwa mu rwego rw’akarengane abinyujije mu nzira ziteganywa n’amategeko, ntibishobora kwakirwa ngo bisuzumwe. RS/REV/INJUST/RC 00009/2017/CS; NIYIGABA v NYIRARUKUNDO N’UNDI Impamvu yateye akarengane Urubanza rudashobora kurangizwa – Kuba hari kopi ebyiri zirimo ibyemezo bivuguruzanya mu rubanza rumwe ni impamvu y’akarengane gashingiye ku kuba urubanza rudashobora kurangizwa. Gusuzuma ikirego mu mizi Gusuzuma amakosa urukiko rwaba rwarakoze mu kutakira ubujurire bwa kabiri, niko gusuzuma ikirego mu mizi – Urukiko ntirushobora gusuzuma akaregane kavugwa mu rubanza rubanziriza urutarakiriwe mu bujurire bwa kabiri igihe nta karengane kari mu kutakira ubwo bujurire.

Page 23

22

RS/INJUST/RC 00019/2018/SC; MUKARUGWIZA v NZAMUGURA N’ABANDI Kubanza kwiyambaza inzira z’ubujurire zisanzwe n’iz’idasanzwe Umuburanyi wibujije izindi nzira z'ubujurire zisanzwe n’izidasanzwe, ntiyemerewe gusubirishamo urubanza ku mpamvu z'akarengane. RS/INJUST/RP 00005/2018/SC; UBUSHINJACYAHA v NSENGUMUREMYI N’ABANDI Kugobokeshwa mu rubanza ku rwego rw'akarengane Urukiko ruburanisha ikirego cy’akarengane rushobora kugobokesha umuntu wese rusanga ari ngombwa mu nyungu zogutanga ubutabera bwuzuye – Ukugobokeshwa mu rubanza ruburanishwa ku rwego rw’akarengane, ntaho kunyuranyije n`amategeko kuko iki kirego ari ikirego gisaba gusubirishamo ku mpamvu z’akarengane urubanza rwaciwe ku rwego rwa nyuma, akaba atari ubujurire busanzwe, kandi mu gihe Urukiko ruburanisha ikirego cy`akarengane rushobora kugobokesha umuntu wese rusanga ari ngombwa mu nyungu zo gutanga ubutabera bwuzuye

Page 24

23

RS/RECUS/RP 00002/2019/SC; Re. GABIRO Kwihana umucamanza, Gutanga inama ku rubanza, Gufata ibyemezo by'ubuyobozi Ibyemezo bifatwa mu rwego rwo gusubirishamo urubanza ku mpamvu z’akarengane mbere y’iyandikwa ry’ikirego bigomba gufatwa nk’irengayobora, bityo abafashe ibyemezo by’ubuyobozi ku karengane kavugwa n’umuburanyi ku rubanza rwabaye ndakuka, mbere y’uko ikibazo cye gishyikirizwa Urukiko kikandikwa nk’ikirego ntibibabuza kugira uruhare mu ica ry’imanza z’akarengane. RS/INJUST/RC 00015/2017/SC; BIZIMANA v UWASE Kutitaba kwababuranyi Iyo mu kirego kigamije gusubirishamo urubanza ku mpamvu z’akarengane, nta muburanyi n’umwe witabye nyuma y’imihango yose y’ihamagara iteganywa n’itegeko, nk’uko bigenda mu nzira zindi z’imiburanishirize y’imanza, Urukiko rushobora kwimurira urubanza ku wundi munsi, cyangwa gusiba urubanza mu gihe bigaragarira urukiko ko ababuranyi badafite inyungu yo gukurikirana urubanza rwabo.

Page 25

24

RS/REV/INJUST/CIV 0023/16/CS,

RUTABAYIRO N’ABANDI v MUKAKABANO Urubanza rushobora gusubirishwamo ku mpamvu z’akarengane Urubanza rwaciwe ku rwego rwa nyuma – Gusubirishamo urubanza ku mpamvu z’akarengane –Iyo nta kosa Urukiko rwakoze mu kutakira ikirego, urubanza rwajuririrwaga ruba rubaye itegeko akaba ari rwo rufatwa nk’urwaciwe ku rwego rwa nyuma, biruhesha uburenganzira bwo kuba rwasubirwamo ku mpamvu z’akarengane. Kubanza kwiyambaza inzira z’ubujurire zisanzwe n’iz’idasanzwe mu gihe giteganyijwe n’amategeko Niyo umuburanyi yaba atirengagije inzira z’ubujurire, ariko izo akoze akazikora igihe giteganyijwe n’amategeko cyarenze, ntiyemerewe kwiyambaza inzira yo gusubirishamo urubanza ku mpamvu z’akarengane. RS/INJUST/RC 00001/2020/SC UZAMUSHAKA v

TESIRE Kutagira icyo usaba kandi utarakurikije ibyo amategeko ateganya mu gusubirishamo urubanza ku mpamvu z'akarengane Umuburanyi utarasabye ko urubanza rusubirishwamo ku mpamvu z’akarengane, akurikije uburyo n’inzira

Page 26

25

biteganywan’itegeko, ntashobora kuririra ku kirego cyatanzwe n’uwasubirishijemo urubanza ngo na we asabe ko rwasuzuma ibyo atishimiye muri urwo rubanza rusubirishwamo. RS/REV/INJUST/CIV0005/14/CS;

KAPERE v. IYAMUREMYE; Vol [2017] 2 RLR Urubanzarwasubirishijwemo ingingo nshya Ikirego cyo gusubirishamo urubanza ku mpamvu z’akarengane ni inzira y’ubujurire idasanzwe yihariye igamije gukosora amakosa yakozwe mu rubanza rwaciwe ku rwego rwa nyuma, bityo n’urubanza rwaciwe burundu nyuma yo gusubirishwamo ingingo nshya rurebwa n’iyo nzira idasanzwe RS/INJUST/RC00023/2018/SC; IBYISI v KALISA Ubujurire Iyo urubanza rusubirishwamo ku mpamvu z’akarengane ari urubanza rushingiye ku kuba Urukiko rwaranze kwakira ubujurire hirengagijwe amategeko, Urukiko ruburanisha urubanza rwasabiwe gusubirishwamo rusuzuma iyo mpamvu rwasanga ifite ishingiro rugaca urubanza rubanziriza urundi rukemeza ko hirengagijwe amategeko hangwa kwakira ubujurire maze rukemeza ko iburanisha rikomeza hasuzumwa ingingo z’ubujurire yari yaratanze muri urwo Rukiko.

Page 27

26

RS/INJUST/RP 00002/2019/SC; UBUSHINJACYAHA V. HABIMANA Gusuzuma ikirego mu mizi Urubanza rutakiriwe mu bujurire bwa kabiri Gusuzuma ikirego mu mizi – Gusuzuma amakosa urukiko rwaba rwarakoze mu kutakira ubujurire bwa kabiri, niko gusuzuma ikirego mu mizi – Urukiko ntirushobora gusuzuma akaregane kavugwa mu rubanza rubanziriza urutarakiriwe mu bujurire bwa kabiri igihe nta karengane kari mu kutakira ubwo bujurire. Urubanza rushobora gusubirishwamo ku mpamvu z’akarengane ni urubanza rwafashe icyemezo kirenganya umuburanyi. Mu yandi magambo, urubanza rutakiriwe byafatwa ko rwarenganyije umuburanyi, iyo muri uko kutakirwa kwarwo ariho akarengane gashingiye. Ibyo bivuze ko iyo nta kosa urukiko rwakoze mu kutakira ikirego, urubanza rwajuririrwaga ruba rubaye itegeko bityo akaba ari narwo rufatwa nk’urwaciwe ku rwego rwa nyuma, bikanaruhesha uburenganzira bwo kuba rwasubirwamo ku mpamvu z’akarengane

Page 28

27

RLR

Source wording is retained. Consult the source document for its original formatting and pagination.

Authorities

Authorities used by the court

Cases, legislation, regulations, and constitutional provisions identified in the available record.

RC0005/15/CS Karangwa v Mukasharangabo n'abandi Vol [2016] 2 RLR

Case cited

RCOMAA 00001/2019/SC Ntegeye v Ecobank Rwanda Ltd n'undi Vol [2021] 4 RLR

Case cited

RS/RV/INJUST/AD0001/16/CS Akarere ka Nyarugenge v Mukangemanyi Vol (2018) 1 RLR

Case cited

RS/REV/INJUST/CIV0005/14/CS Kapere v Iyamuremye Vol [2017] 2 RLR

Case cited

RS/INJUST/RC 00024/2018/SC Ngizweninshuti v Muhima Vol RLR V. [2022] 1- RLR

Case cited

RS/INJUST/RC 00019/2018/SC Mukarugwiza v Nzamugura n'abandi

Case cited

RS/INJUST/RC 00002/2018/SC Uwimana v Kagitare

Case cited

RS/INJUST/RP 00005/2018/SC Ubushinjacyaha v Nsengumuremyi n'abandi

Case cited

RS/RECUS/RP 00002/2019/SC Re. Gabiro

Case cited

RS/INJUST/RP 00001/2020/SC Ubushinjacyaha v Magara n'abandi

Case cited

RS/INJUST/RC 00001/2020/SC Uzamushaka v Tesire

Case cited

RS/INJUST/RSOC 00001/2018/SC Banki y'abaturage y'u Rwanda v Ukwibishaka

Case cited

RS/INJUST/RC 00011/2019/SC Mukamusoni v Nkundimana

Case cited

RS/INJUST/RC 00001/2021/SC Umulinga v Ngirinshuti na Muberuka

Case cited

RS/INJUST/RC 00007/2018/SC Nditiribambe v Gatera n'undi

Case cited

RS/INJUST/RC 00015/2017/SC Bizimana v Uwase

Case cited

RS/INJUST/RC 0001/2018/SC Vuningoma v Narame

Case cited

RS/INJUST/RC00022/2018/SC Busoro v Busoro n'abandi

Case cited

RS/INJUST/RCOM 00002/2020/SC Road Solutions Pavement Product v Mailco Ltd

Case cited

RS/INJUST/RC00023/2018/SC Ibyisi v Kalisa

Case cited

RS/INJUST/RCOM00005/2018/SC Prime Insurance Ltd v Kansiime

Case cited

RS/INJUST/RC 00004/2019/SC Havugimana n'abandi v Candali

Case cited

RS/INJUST/RAD 00002/2020/SC Semapondo v Rwasimpenzi n'abandi

Case cited

RS/REV/INJUST/RC 00009/2017/CS Niyigaba v Nyirarukundo n'undi

Case cited

RS/REV/INJUST/CIV0011/16/CS Mukagifundu n'undi v Uwamariya n'undi Vol [2020] 3 RLR

Case cited

RS/REV/INJUST/CIV 0023/16/CS Rutabayiro n'abandi v Mukakabano

Case cited

Rwanda Civil Procedure Code

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Case-aware research

Ask AI about this case

The judgment and available research above are public. New questions open in a separate private conversation grounded in this case.

About this LexChat collection

This page organizes the available case record for research. Verify quotations, current status, and subsequent treatment against the source document. Corrections can be reported to hello@esheria.ai.

Legal information, not legal advice. Research summaries do not replace the judgment.