Download PDF

Rwanda Commercial

Court of Appeal

METSE CONSTRUCTION Ltd v. ENIGMA Ltd

On this page

Professional case brief

Research organized from the available case record

Source document

01

Holding and result

Both METSE Construction Ltd and ENIGMA Ltd were defeated in both lower courts on the same grounds: lack of evidence for claimed amounts and failure to substantiate contractual claims. Therefore, under Article 52(3) of Law No. 30/2018, the Court of Appeal lacks jurisdiction to admit the second appeals.

Court disposition

Both appeals dismissed as inadmissible for lack of jurisdiction.

Orders

  • Appeals by METSE Construction Ltd and ENIGMA Ltd not admitted.
  • Court fees paid by both parties correspond to their respective actions; no party awarded costs or damages.

02

Material facts

Parties

METSE Construction Ltd

Applicant Counsel: Me Bunane Bonaventure, Me Itete Mugaga Emmanuel

ENIGMA Ltd

Respondent Counsel: Me Sematungo Clément

Amounts and remedies

  • Contract Value: USD 9,812,236
  • Advance Payment: USD 210,000
  • Claimed Unpaid Works: USD 810,354
  • Claimed Refund for Materials: USD 200,000
  • Claimed Lost Profits: USD 490,611.8
  • Applicant Claimed Legal Fees: RWF 7,610,000
  • Applicant Claimed Court Fees: RWF 110,000
  • Applicant Claimed Litigation Costs: RWF 1,500,000
  • Respondent Claimed Legal Fees: RWF 6,000,000
  • Respondent Claimed Litigation Costs: RWF 2,000,000

03

Procedural history

  1. Posture

    Commercial Appeal / Court of Appeal Ruling on Admissibility of Second Appeal

04

Questions and positions

Legal issues

Party arguments

Applicant
METSE Construction Ltd argued that it was not defeated in both lower courts on the same grounds, claiming the reasons for rejection differed and that it performed works worth $810,354 USD, seeking payment and interest at 18% per annum.
Respondent
ENIGMA Ltd argued both appeals were inadmissible as both parties were defeated in lower courts on the same grounds, specifically lack of evidence for claimed amounts, and sought refund of $210,000 USD advance, $200,000 USD for materials, and $490,611.8 USD in lost profits.

05

Court’s reasoning

  1. 01

    Article 52(3) of Law No. 30/2018 of 02/06/2018 governing court jurisdiction

    Second appeals are inadmissible where the appellant was defeated in both lower courts on the same grounds.

  2. 02

    Law on civil procedure, Article 12

    Burden of proof lies with the party claiming payment or refund.

  3. 03

    Relevant contract provisions and civil procedure law

    Contractual claims must be substantiated by evidence and compliance with contract terms.

06

Ratio, limits and disposition

Ratio decidendi

Both METSE Construction Ltd and ENIGMA Ltd were defeated in both lower courts on the same grounds: lack of evidence for claimed amounts and failure to substantiate contractual claims. Therefore, under Article 52(3) of Law No. 30/2018, the Court of Appeal lacks jurisdiction to admit the second appeals.

Obiter and limits

  • Each court decision must be reasoned and explain the grounds for judgment to allow parties to assess whether their arguments were considered.
  • Advance payments cannot be refunded unless evidence shows they were not used for contracted works.

Court disposition

Both appeals dismissed as inadmissible for lack of jurisdiction.

  • Appeals by METSE Construction Ltd and ENIGMA Ltd not admitted.
  • Court fees paid by both parties correspond to their respective actions; no party awarded costs or damages.

Source and reliance status

Court of Appeal · 19 May 2023

This page organises the available record for research. Confirm quotations, current status, and subsequent treatment against the official source before relying on the case.

Judgment reading view

Judgment text

The complete available source text.

Source document

Court of Appeal

Commercial· 19 May 2023

RCOMAA 00104/2022/CA - CMB RCOMAA 00106/2022/CA

METSE CONSTRUCTION Ltd v. ENIGMA Ltd

- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2023-05-19 - Case/document no.: RCOMAA 00104/2022/CA - CMB RCOMAA 00106/2022/CA - Collection: Court of Appeal

Text

Page 1

METSE CONSTRUCTION Ltd v. ENIGMA Ltd [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE – RCOMAA 00104/2022/CA - CMB RCOMAA 00106/2022/CA (Munyangeri, P.J., Kamere na Ngagi, J.) 19 Gicurasi 2023] Amategeko agenga imiburanishirize y’imanza – Kwakira ubujurire bwa Kabiri – Gutsindwa ku mpamvu zimwe – Ibisobanuro by’impamvu zimwe, zumvikana nk’ibisobanuro buri Rukiko rwashingiyeho mu gufata icyemezo cyarwo rugendeye ku byabaye no ku byo amategeko ateganya – Izo mpamvu kandi ni zo zishingirwaho mu kugaragariza no gusobanurira ababuranyi icyatumye Urukiko rufata icyemezo, akaba ari na zo ziherwaho ababuranyi basuzuma niba imiburanire yabo yarasesenguwe n’Urukiko, bitewe n’uko buri cyemezo cy’Urukiko kigomba kuba cyasobanuriwe impamvu – Itegeko Nº 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’Inkiko, ingingo ya 52 Incamake y’ ikibazo : Sosiyete ENIGMA Ltd yagiranye na Sosiyete METSE Construction Ltd amasezerano yo kubaka inyubako ya Kaminuza ku gaciro ka 9.812.236USD hatabariwemo imisoro. Mu rwego rwo gushyira mu bikorwa ayo masezerano, ENIGMA Ltd yahaye METSE Construction Ltd avance ingana na 210.000 USD. Urubanza rwatangiriye mu Rukiko rw’Ubucuruzi, aho METSE Construction Ltd yaregaga ENIGMA Ltd isaba kuyitegeka kuyishyura umwenda ungana na 810.345 USD ukomoka ku masezerano y’ubwubatsi impande zombi zagiranye itishyuwe, hamwe n’inyungu n’indishyi zibikomokaho. ENIGMA Ltd nayo irega METSE Construction

Ltd mu Rukiko rw’ Ubucuruzi iyisaba gusubizwa amafaranga yishyuwe ku masezerano atarigeze ashyirwa mu bikorwa hamwe n’indishyi ziyakomokaho, maze Urukiko rw’Ubucuruzi rwahuje izi manza zombi. Urukiko rw’Ubucuruzi rwemeje ko nta mwenda ENIGMA Ltd ibereyemo METSE Construction Ltd. ENIGMA Ltd yajuririye imikirize y’urwo rubanza mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi isaba ko METSE Construction Ltd yategekwa kuyisubiza amafaranga ya avance yahawe itakoresheje. METSE Construction Ltd na yo yajuririye imikirize y’urwo rubanza mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, isaba ko ENIGMA Ltd ikwiye kuyishyura agaciro k’imirimo yakozwe yasigaye itishyuwe, hamwe n’inyungu z’ubukererwe zibariwe kuri 18% ku mwaka. Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwakijije urwo rubanza, maze rwemeza ko ubujurire bwa ENIGMA Ltd n’ubwa METSE Construction Ltd Ltd Construction Ltd nta shingiro bufite, bityo imikirize y’urubanza rwaciwe n’Urukiko rw’Ubucuruzi idahindutse. METSE Construction Ltd yajuririye mu Rukiko rw’Ubujurire, irusaba gusuzuma niba inyandiko METSE Construction Ltd yandikiye ENIGMA Ltd iyishyikiriza facture ifite agaciro kangana na 810.354 USD itarayigezeho ndetse niba itanashingirwaho, no gusuzuma niba Urukiko

Page 2

rwaragombaga gutegeka ENIGMA ltd kwishyura METSE Construction ltd inyungu z’ubukererwe zibariwe kuri 18% ku mwaka. METSE Construction Ltd mbere yo kwiregura kuri izi ngingo z’ubujurire za ENIGMA Ltd, yatanze inzitizi yo kutakira ubujurire bwayo ngo kuko yatsinzwe mu nkiko zombi zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe. ENIGMA Ltd na yo yatanze inzitizi yo kutakira ubujurire bwatanzwe na METSE Construction Ltd nayo ivuga ko yatsinzwe mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe. METSE Construction Ltd mu kwiregura kuri iyi nzitizi ivuga ko itatsinzwe mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe, ngo kuko ibyo izo nkiko zashingiyeho mu gufata icyemezo bitandukanye. Incamake y’icyemezo: Ibisobanuro by’impamvu zimwe, zumvikana nk’ibisobanuro buri Rukiko rwashingiyeho mu gufata icyemezo cyarwo rugendeye ku byabaye no ku byo amategeko ateganya, kandi ni zo zishingirwaho mu kugaragariza no gusobanurira ababuranyi icyatumye Urukiko rufata icyemezo, akaba ari na zo ziherwaho ababuranyi basuzuma niba imiburanire yabo yarasesenguwe n’Urukiko, bitewe n’uko buri cyemezo cy’Urukiko kigomba kuba cyasobanuriwe impamvu. Ubujurire bwatanzwe na METSE CONSTRUCTION Ltd n’ubwatanzwe na ENIGMA Ltd bwombi ntibwakiriwe kuko butari mu bubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire; Amagarama y’ urubanza ahwanye n’ ibyarukozwemo. Amategeko yashingiweho: Itegeko Nº 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’Inkiko, ingingo ya

52. Imanza zifashishijwe: Urubanza RCOMAA 0051/14/CS rwa RRA vs SECAM Ltd rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 04/12/2015; Urubanza RCOMAA 00038/16/CS - RCOMAA 00033/2016/SC rwa Bank of Kigali Plc vs Mulisa Kana Martin, rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 21/04/2017; Urubanza RCOMAA 00043/2021/CA ; HIGH END DEVELOPERS Ltd n’abandi et, ODUOR EDGAR DICKSON OMALA OTIENO vs RIGHT Ltd, rwaciwe n’ Urukiko rw’ Ubujurire ku wa 29/12/2021. Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Ku itariki ya 13/07/2017, ENIGMA Ltd yagiranye na METSE Construction Ltd amasezerano yo kubaka inyubako ya Kaminuza ya Kigali (University of Kigali) mu kibanza UPI: 1/01/06/07/47 giherereye mu Mudugudu w’Isangano, Akagari k’Ubumwe, Umurenge wa Muhima, Akarere ka Nyarugenge, Umujyi wa Kigali, ku gaciro ka 9.812.236 USD

Page 3

hatabariwemo imisoro. Mu rwego rwo gushyira mu bikorwa ayo masezerano, ENIGMA Ltd yahaye METSE Construction Ltd avance ingana na 210.000 USD. [2] Amasezerano yavuzwe haruguru ntiyashyizwe mu bikorwa impande zombi zigeza ikibazo cyazo mu nkiko. Urubanza rwatangiriye mu Rukiko rw’Ubucuruzi, aho METSE Construction Ltd yaregaga ENIGMA Ltd urubanza rufata nimero RCOM 01884/2020/TC, ikiregerwa cyari gutegeka ENIGMA Ltd kwishyura METSE Construction Ltd umwenda ungana na 810.345 USD ukomoka ku masezerano y’ubwubatsi impande zombi zagiranye ku wa 13/07/2017, inyungu n’indishyi zibikomokaho. [3] ENIGMA Ltd na yo irega METSE Construction Ltd urubanza rufata RCOM 01921/2020/TC, ikiregerwa cyari ugusubizwa amafaranga yishyuwe ku masezerano atarigeze ashyirwa mu bikorwa n’indishyi ziyakomokaho ; Urukiko rw’Ubucuruzi rwahuje izi manza zombi rubisabwe na METSE Construction Ltd kubera ubusobekerane bwari hagati yazo ruhabwa nimero CMB RCOM 01921/2020/TC na RCOM 01884/2020/TC. [4] Mu rubanza CMB RCOM 01921/2020/TC na RCOM 01884/2020/TC, hagaragajwe ko ku wa 13/07/2017, ENIGMA Ltd yagiranye na METSE Construction Ltd amasezerano yo kwubaka inyubako ya Kaminuza ya Kigali (University of Kigali) mu kibanza UPI: 1/01/06/07/47 ku gaciro ka 9.812.236 USD hatabariwemo imisoro, ko mu rwego rwo gushyira mu bikorwa ayo masezerano, ENIGMA Ltd yahaye METSE Construction Ltd avance ingana na 210.000 USD. METSE

Construction Ltd ikaba yaratanze ikirego isaba Urukiko gutegeka ENIGMA Ltd kuyishyura umwenda ungana na 810.345 USD ukomoka ku masezerano yavuzwe haruguru, n’inyungu n’indishyi biyakomokaho. ENIGMA Ltd na yo ikaba yaratanze ikirego isaba gusubizwa amafaranga yishyuwe ku masezerano atarigeze ashyirwa mu bikorwa n’indishyi ziyakomokaho. [5] METSE Construction Ltd ivuga ko yishyuwe na ENIGMA Ltd avance ingana na 210.000 USD yo kugira ngo hagurwe ibikoresho na chantier itegurwe imirimo itangire, ariko ngo abagenzuzi b’imirimo y’ubwubatsi (GMK ARCHITECTURE Ltd), bamenyesheje METSE Construction Ltd ko ahacukurwa foundation hongerwamo ubutaka n’andi mabuye bityo ubutaka bugakomera kuko igihe cy’imvura kigeze kandi bikaba byateza ikibazo aho hantu ndetse no ku muhanda, METSE Construction Ltd na yo ibimenyesha ENIGMA Ltd inayimenyesha amafaranga bizatwara, ariko ENIGMA Ltd ntiyasubiza, ntiyagira n’icyo ikora; akomeza avuga ko nyuma yo kubona ENIGMA Ltd ntacyo ikoze, yabimenyesheje GMK Architecture Ltd (Project consultant), ENIGMA Ltd na University of Kigali ko imirimo yahagaze bikaba biri gutuma umuhanda ukomeza kwangirika, asoza avuga ko METSE Construction Ltd yubahirije inshingano zayo kuko yakoze imirimo ihwanye na 1.020.346,28 USD agomba kuvanwamo avance ya 210.000 USD hagasigara 810.354 USD ari na yo aregerwa, asaba Urukiko gutegeka ENIGMA Ltd kwishyura uwo mwenda kandi igatanga

inyungu zayo n’indishyi zinyuranye. [6] ENIGMA Ltd yo yiregura ivuga ko nyuma y’uko ENIGMA Ltd na METSE Construction Ltd bagiranye amasezerano, ngo ENIGMA Ltd yahise iha METSE Construction Ltd avance ingana na 210.000 USD na 200.000 USD yo kugura ibikoresho, ariko ngo METSE Construction Ltd ntiyagira ikintu na kimwe ikora ahubwo ishakisha uburyo yakwirukanisha ENIGMA Ltd, iyica inyuma iba ari yo igirana amasezerano na University of Kigali bituma ENIGMA Ltd igira igihombo; akomeza avuga ko METSE Construction Ltd imaze kwishyurwa na ENIGMA Ltd

Page 4

amafaranga ya mbere, ngo yatangiye gucukura kugira ngo ikore fondation, ariko ibikora izi neza ko aho iri gucukura ari munsi y’umuhanda kandi bikaba bitari gukunda gucukura fondation mbere y’uko yubaka igikuta kizafata umuhanda, ngo byatumye umuhanda wa kaburimbo ujya mu Kiyovu uhita usenyuka, METSE Construction Ltd yihutira kwandikira nyir’inyubako (University of Kigali) kugira ngo ihite iyiha iryo soko kandi ibikora itiriwe imenyesha ENIGMA Ltd yayihaye akazi, METSE Construction Ltd na University of Kigali bagirana amasezerano, akomeza avuga ko mu gukora uwo muhanda, yahise isiba aho yari yatangiye gucukura fondation hose, isoza ivuga ko kubera igihombo METSE Construction Ltd yateye ENIGMA Ltd igomba kuyisubiza 410.000 USD yayihaye ndetse ikayiha inyungu n’indishyi. [7] Ku wa 14/06/2021, nyuma y’uko Urukiko rw’Ubucuruzi rusesenguye ikibazo kiri hagati ya ENIGMA Ltd na METSE Construction Ltd, rwemeje ko nta mwenda wa 810.354 USD, ENIGMA Ltd ibereyemo METSE Construction Ltd; rwemeza kandi ko 410.000 USD, ENIGMA Ltd isaba gusubizwa na METSE Construction Ltd itayasubizwa kuko nta kigaragaza ko muri ayo madorari yose itakoresheje 210.000 USD yari yahawe nka avance, naho ku birebana 200.000 USD yo kugura ibikoresho hakaba nta kigaragaza ko METSE Construction Ltd yayahawe. [8] ENIGMA Ltd yajuririye imikirize y’urwo rubanza mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi isaba ko METSE Construction

Ltd yategekwa kuyisubiza amafaranga ya avance yahawe itakoresheje angana na 210.000 USD, na 200.000 USD yahawe yo kugura ibikoresho itagaragaje ; ndetse na 490.611,8 USD y’inyungu ENIGMA Ltd yagombaga gukura mu masezerano; ikirego cyayo cyandikwa kuri N° RCOMA 00478/2021/HCC. METSE Construction Ltd na yo yajuririye imikirize y’urwo rubanza muri urwo Rukiko, isaba ko ENIGMA Ltd ikwiye kwishyura METSE Construction Ltd, agaciro k’imirimo yakozwe yasigaye itishyuwe, kangana na 810.354 USD, n’inyungu z’ubukererwe zibariwe kuri 18% ku mwaka, kuva igihe yagombaga kwishyura, ndetse ikishyura indishyi z’igihombo yatejwe no kutarangiza amasezerano, ikirego cyayo cyandikwa kuri RCOMA 00504/2021/HCC. Izo manza zikaba zarahujwe zihabwa RCOMA 00478/2021/HCC - RCOMA 00504/2021/HCC. [9] Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwasuzumye ibibazo bijyanye no kumenya niba METSE Construction Ltd yategekwa gusubiza 210.000 USD yahawe itakoresheje yari yahawe nka avance, kumenya niba METSE Construction Ltd, yategekwa gusubiza ENIGMA Ltd 200.000 USD yahawe yo kugura ibikoresho itagaragaje, kumenya niba METSE Construction Ltd yategekwa kwishyura ENIGMA Ltd 490.611.8USD y’inyungu yagombaga gukura mu masezerano, kumenya niba ENIGMA Ltd ikwiye kwishyura METSE Construction Ltd, agaciro k’imirimo yakozwe yasigaye itishyuwe, kangana na 810.354 USD, kumenya niba ENIGMA Ltd ikwiye kwishyura METSE Construction Ltd inyungu

z’ubukererwe zibariwe kuri 18% ku mwaka, kuva igihe yagombaga kwishyura, kumenya niba ENIGMA Ltd ikwiye kwishyura METSE CONSTRUCTION Ltd indishyi z’igihombo yatejwe no kutarangiza amasezerano no kumenya niba ababuranyi muri uru rubanza bakwiye guhabwa indishyi basabye. [10] Ku wa 30/09/2022, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwakijije urwo rubanza, maze rwemeza ko ubujurire bwa ENIGMA Ltd n’ubwa METSE Construction Ltd nta shingiro bufite; ko imikirize y’urubanza RCOM 01884/2020/TC- RCOM 01921/2020/TC rwaciwe ku wa 14/06/2021 n’Urukiko rw’Ubucuruzi, idahindutse yarayihangitse amatiyo na yo ikayaha umukiriya wayo.

Page 5

[11] Ku wa 27/10/2022, METSE Construction Ltd yajuririye urubanza RCOMA 00478/2021/HCC na N° RCOMA 00504/2021/HCC mu Rukiko rw’Ubujurire, ubujurire bwayo buhabwa RCOMAA 00104/2022/CA, irusaba gusuzuma niba inyandiko yo ku wa 14/01/2020, METSE Construction Ltd yandikiye ENIGMA Ltd iyishyikiriza facture ifite agaciro kangana na 810.354 USD itarayigezeho ndetse niba itanashingirwaho, gusuzuma niba Urukiko rwaragombaga gutegeka ENIGMA ltd kwishyura METSE Construction ltd inyungu z’ubukererwe zibariwe kuri 18% ku mwaka, zibarwa uhereye igihe yagombaga kwishyurira, gusuzuma niba rwaragombaga gutegeka ENIGMA Ltd kuyiha indishyi zo kuvutswa amahirwe yo kurangiza amasezerano yose, isoza isaba indishyi zitandukanye. [12] ENIGMA Ltd na yo yarajuriye, ubujurire bwayo buhabwa RCOMAA 00106/2022/CA, isaba Urukiko gusuzuma niba METSE Construction Ltd igomba gutegekwa kuyisubiza 210.000 USD yahawe ntikore akazi yahawe, kuyisubiza 200.000 USD yayihaye yo kugura ibikoresho, niba yategekwa kuyishyura 490.611,8 USD y’inyungu zishingiye ku masezerano zagiranye. [13] METSE Construction Ltd mbere yo kwiregura kuri izi ngingo z’ubujurire za ENIGMA Ltd, yatanze inzitizi yo kutakira ubujurire bwayo ngo kuko yatsinzwe mu nkiko zombi zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe, aho zose mu kwemeza ko ENIGMA Ltd idasubizwa 210.000 USD ya avance yayihaye zashingiye ku kuba itarashoboye kugaragaza ko iyo avance

yatanzwe itakoreshejwe yose, naho ku kwemeza ko itasubizwa 200.000 USD ivuga ko yayihaye ngo igure ibikoresho zigashingira ku kuba itarashoye kubigaragariza ibimenyetso; [14] Naho ku birebana n’ingingo z’ubujurire za ENIGMA Ltd, METSE Construction Ltd ivuga ko nta shingiro zifite, kuko ari yo yakoze amakosa yo kutubahiriza amasezerano, yanga kubahiriza inshingano zayirebaga, no kuba itarashoboye kugaragaza ibimenyetso by’ibyo iregera, ko nta n’inyungu ikwiye guhabwa, ishingira ku ngingo ya 12 y’Itegeko rigena imiburanishirize y’imanza z’Ubucuruzi. [15] Ku birebana n’ingingo z’ubujurire za METSE Construction Ltd, ENIGMA izireguraho ivuga ko nta shingiro zifite, kuko inyandiko yishyuza yo ku wa 14/01/2020 (facture) itari gushyikirizwa Project manager nk’uko ibivuga, ko ahubwo yari gushyikirizwa ENIGMA Ltd kuko ari yo yagiranye na yo amasezerano, ari na yo mpamvu Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rutategetse iyishyura inyungu z’ubukererwe zibariwe kuri 18% ku mwaka, kuva igihe yagombaga kwishyurira. Ko nta n’indishyi yagombaga kugenerwa kuko ari yo yabaye nyirabayazana mu gusesa amasezerano. [16] ENIGMA Ltd na yo yatanze inzitizi yo kutakira ubujurire bwatanzwe na METSE Construction Ltd kubera ko yatsinzwe mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe. [17] METSE Construction Ltd mu kwiregura kuri iyi nzitizi uyihagarariye avuga ko itatsinzwe mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe, ngo kuko ibyo izo nkiko zashingiyeho mu gufata icyemezo bitandukanye. [18] Iburanisha ry’urubanza RCOMAA 00104/2022/CA – CMB RCOMAA 00106/2022/CA ryashyizwe ku wa 03/05/2023, ntirwaburanishwa ku mpamvu yumvikana yatanzwe n’Urukiko, ruburanishwa ku wa 12/05/2023 ENIGMA Ltd ihagarariwe na Me Sematungo Clément naho METSE Construction Ltd ihagarariwe na Me Bunane Bonaventure na Me Itete Mugaga

Page 6

Emmanuel, hasuzumwa inzitizi y’iburabubasha bw’Urukiko, yatanzwe na buri ruhande rwarezwe, ishingiye ku ugutsindwa ku mpamvu zimwe mu Nkiko zombi zabanje ku cyari cyaregewe, ari yo igiye gusesengura n’ikibazo cy’ibyagiye ku rubanza mu gihe urubanza ruhagarariye aha. Urukiko ruvuga ko urubanza ruzasomwa ku wa 19/05/2023 guhera saa tanu z’amanywa (11h00), ari na wo munsi rusomeweho. II.ISESENGURA RY’IBIBAZO BIGIZE URUBANZA

Gusuzuma niba ubujurire bwatanzwe na METSE Construction Ltd butari mu  bubasha bw’uru Rukiko rw’Ubujurire kubera gutsindwa ku mpamvu zimwe mu Nkiko zombi zabanje [19] Me Sematungo Clément, uhagarariye ENIGMA Ltd atanga inzitizi yo kutakira ubujurire bwatanzwe na METSE Construction Ltd kubera ko yatsinzwe mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe hashingiwe ku ngingo ya 52, igika cya 3, y’Itegeko Nº 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’inkiko1. [20] Asobanura ko ku rwego rwa mbere mu rubanza RCOM 01921/2020/TC na RCOM 01884/2020/TC, METSE Construction Ltd yatanze ikirego isaba Urukiko gutegeka ENIGMA Ltd kwishyura umwenda ungana na 810.345 USD ukomoka ku masezerano yo ku wa 13/07/2017 impande zombi zagiranye, n’inyungu ziyakomokaho, METSE Construction Ltd ikaburana ivuga ko yakoze imirimo yo kubaka inyubako ya University of Kigali ariko ko ENIGMA Ltd yo itubahirije ibyo impande zombi zumvikanye, bityo igasaba Urukiko kuyitegeka kwishyura uwo mwenda. Akomeza avuga ko nyuma y’uko Urukiko rw’Ubucuruzi rwasesenguye ibimenyetso by’ababuranyi ndetse n’imvugo zabo, rwasanze uwo mwenda METSE Construction Ltd iregera nta shingiro ryawo, kuko imirimo ivuga yakoze yo kubaka igikuta itari mu masezerano kabone n’ubwo ivuga ko yandikiye ENIGMA Ltd iyimenyesha icyemezo cyafashwe cyo kubaka icyo gikuta, nk’uko bigaragara mu gika cya 31,32,33 ndetse n’icya 34, kandi ko

binanyuranye n’ingingo ya 13.3 y’amasezerano impande zombi zagiranye, aho igira iti: "igikorwa cyose gishobora gukorwa na METSE Construction Ltd cyatuma ingengo y’imari yiyongera cyangwa igihe cyo kurangiza gukoramo imirimo kikiyongera, ukwo kwiyongera kugomba gusuzumwa n’impande zombi zibyumvikanyeho". [21] Uhagarariye ENIGMA Ltd akomeza avuga ko ibyo byashingiweho mu rukiko rubanza METSE Construction Ltd itsindirwa umwenda yaregeye ari nabyo mu bujurire byagarutsweho mu rubanza RCOMA 00478/2021/HCC na RCOMA 00504/2021/HCC, aho mu bika bya 28,29,30 na 34 by’urwo rubanza Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi nyuma yo gusuzuma imiburanire ya METSE Construction Ltd, na rwo rwasanze umwenda METSE Construction Ltd iregera itagomba kuwishyurwa kuko nta kigaragaza ko ari yo yakoze iyo mirimo, kuko ibijyanye n’imirimo yakozwe bidashingirwa kuri fagitire cyangwa ku nyandiko runaka, ko ahubwo hagombaga gukurikizwa ibikubiye mu masezerano impande zombi zagiranye, cyane cyane mu 1 Iyo ngingo iteganya ibikurikira: "Icyakora kandi ubujurire bwa kabiri ntibushobora kwakirwa ku manza z’ababuranye bemera ibyo baregwa, cyangwa ku muburanyi watsinzwe mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe".

Page 7

ngingo yayo ya 13.3, kuko ibyo yasabaga ntaho byari bihuriye n’amasezerano yagiranye na ENIGMA Ltd. [22] Me Bunane Bonaventure, uhagarariye METSE Construction Ltd, mu kwiregura kuri iyi nzitizi avuga ko METSE Construction Ltd itatsinzwe mu nkiko zombi zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe, ngo kuko ibyo izo nkiko zashingiyeho mu gufata icyemezo bitandukanye. [23] Asobanura ko ku rwego rwa mbere mu bika bya 30-32 by’urubanza CMB RCOM 01921/2020/TC na RCOM 01884/2020/TC, Urukiko rw’Ubucuruzi rwasuzumye ibirebana n’umwenda remezo waregerwaga ungana na 810.354 USD, maze rusanga METSE Construction Ltd idakwiye guhabwa 810.354 USD iregera kuko ashingiye ku makosa yayo yo gusiza no kubaka fondasiyo, itabanje gukora inyigo y’ahagombaga kubakwa mbere y’ikorwa ry’amasezerano bigatuma umuhanda usenyuka. Ko kandi kugira ngo METSE Construction Ltd ifate inshingano zo gukora ibyo yasabwaga na GMK na University of Kigali, byo gukora slope stabilization and pilling foundation yagombaga kubanza kubyumvikanaho na ENIGMA Ltd. Avuga ko mu kwemeza ko METSE Construction Ltd itsinzwe, Urukiko rw’Ubucuruzi rwashingiye ku mpamvu yo kuba METSE yarakoze akazi ko kubaka icyo gikuta cyari cyasenye urwo rukuta mu Kiyovu itabanje kumvikana na ENIGMA kandi ko yagomba gukora ibisabwa n’Umugenerwabikorwa ari we University of Kigali ndetse na GMK yari Umugenzuzi w’uko imirimo ikorwa. Ko kandi mu gika cya 33 cy’urwo

rubanza, Urukiko rw’Ubucuruzi rwavuze ko kuba ENIGMA Ltd itaremeye ikorwa ry’imirimo METSE Construction Ltd yakoze, METSE Construction Ltd ikaba yari kugana Urukiko nk’uko biteganyijwe mu ngingo ya 35.b. [24] Avuga kandi ko ibyo METSE Construction yabijuririye mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, igatsindwa n’uko itashyikirije inyandiko yishyuza ENIGMA Ltd nk’uko bigaragara mu bika bya 24 & 28 by’urubanza kandi ko ibyavuzwe mu Rukiko rw’Ubucuruzi bitongeye kugarukwaho.

UKO URUKIKO RUBIBONA [25] Ikibazo cyo kumenya niba impamvu zashingiweho METSE Construction Ltd itsindwa ku rwego rwa mbere n’urwa kabiri ari zimwe, kigomba gusuzumwa hasesengurwa imikirize y’urubanza kuri izo nzego zombi, ingingo z’ingenzi zasuzumwe, impamvu buri Rukiko rwashingiyeho kugira ngo rugere ku cyemezo, byaramuka bigaragaye ko ari zimwe, ubujurire bwayo ntibube buri mu bubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire, naho byaramuka bigaragaye ko ari zimwe bukaba buri mu bubasha bwarwo. [26] Ingingo ya 52, igika cya 3, y’Itegeko Nº 30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’Inkiko iteganya ibikurikira: “Icyakora kandi ubujurire bwa kabiri ntibushora kwakirwa ku manza z’ababuranye bemera ibyo baregwa, cyangwa ku muburanyi watsinzwe mu Nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe”. [27] Ku bijyanye n’ibisobanuro by’impamvu zimwe, zumvikana nk’ibisobanuro buri Rukiko rwashingiyeho mu gufata icyemezo cyarwo rugendeye ku byabaye no ku byo amategeko ateganya, kandi ni zo zishingirwaho mu kugaragariza no gusobanurira ababuranyi icyatumye Urukiko rufata icyemezo, akaba ari na zo ziherwaho ababuranyi basuzuma niba imiburanire yabo

Page 8

yarasesenguwe n’Urukiko, bitewe n’uko buri cyemezo cy’Urukiko kigomba kuba cyasobanuriwe impamvu2. [28] Urukiko rw’Ubujurire, rubona ko icyo kibazo cyasuzumwe n’inkiko zombi cyerekeranye n’umwenda ungana na 810.345 USD ukomoka ku masezerano y’ubwubatsi impande zombi zagiranye ku wa 13/07/2017, ari cyo kigomba guhuzwa n’ibiteganywa n’ingingo ya 52, igika cya gatatu, hagereranywa imitekerereze y’umucamanza mu guhuza n’icyaburanwe, yagejeje METSE Construction Ltd ku ugutsindwa kuri izo nzego zombi, n’ubwo yo ivuga ko itatsinzwe ku mpamvu zimwe mu nkiko zombi. [29] Imikirize y’urubanza RCOM 01884/2020/TC - CMB RCOM 01921/2020/TC rwaciwe n’Urukiko rw’Ubucuruzi ku wa 14/06/2021 mu bika bya 27-34 by’urubanza, igaragaza ko urwo Rukiko rwasesenguye ingingo imwe nyamukuru ijyanye no “Kumenya niba hari imirimo METSE Construction Ltd yakoze hashingiwe ku masezerano yagiranye na ENIGMA Ltd ifite agaciro ka 810.354 USD ntiyihemberwe, bityo ENIGMA Ltd ikaba yategekwa kuyishyura”. [30] Urwo Rukiko rwasanze mu gushyira mu bikorwa amasezerano ababuranyi bagiranye, mu gucukura foundation ubutaka bwatengutse bikangiza umuhanda, biba ngombwa ko METSE Construcion Ltd igirana na University of Kigali amasezerano yo kubaka urukuta mu rwego rwo gufata ubutaka kugira ngo umuhanda udakomeza kwangirika, METSE Construction Ltd ihabwa na NPD COTRACO akazi ko gusana uwo muhanda, hiyongeraho kuba mu gukora iyi

mirimo irebana n’amasezerano yagiranye na ENIGMA Ltd ijyanye no gucukura foundation yarasibwe, rubona ko ntaho rwahera rwemeza ko imirimo ifite agaciro ka 810.354 USD isaba guhemberwa yakozwe koko. Ikindi kandi ko mu gihe yari isabye ENIGMA Ltd mafaranga kugira ngo ikore imirimo, ikayihorera ntacyo yagombaga gukora batabyumvikanyeho, nk’uko bikubiye mu ngingo ya 13.b, kandi mu iburanisha, Urukiko rukaba rwarashatse gushyiraho umuhanga wajya guha agaciro imirimo yakozwe na METSE Construction Ltd ariko ababuranyi bombi barabyanga, bityo rero ikirego cya METSE Construction Ltd kikaba nta shingiro gifite ku mpamvu yo kubura ibimenyetso byemeza imirimo yakoze no kunyuranya n’ingingo ya 13.b y’amasezerano bagiranye. [31] Naho imikirize y’urubanza RCOMA 00478/2021/HCC - RCOMA 00504/2021/HCC rwaciwe ku wa 30/09/2022, mu bika byarwo bya 28-31 igaragaza ko Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwongeye gusesesengura ikibazo kijyanye no “Kumenya niba ENIGMA Ltd ikwiye kwishyura METSE Construction Ltd, agaciro k’imirimo yakozwe yasigaye itishyuwe, kangana na 81.354 USD”. Urwo Rukiko rusanga nyamara bigaragara ko ENIGMA Ltd itashyikirijwe inyandiko yandikiwe na METSE Construction Ltd ku wa 14/01/2020, nanone ENIGMA Ltd itemera ko imirimo ivugwa ko yakozwe na METSE Construction Ltd ari yo yakozwe koko, rubona ko nta shingiro bifite kuko uretse gushingira gusa kuri fagitire yakoze, METSE 2 Reba igika

cya 22 cy’urubanza RCOMAA 0051/14/CS hagati ya RRA na SECAM Ltd rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 04/12/2015 n’igika cya 21 cy’urubanza, RCOMAA 0038/16/CS - RCOMAA 0033/2016/SC rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 21/04/2017 hagati ya Bank of Kigali Plc na Mulisa Kana Martin. Reba kandi igika cya 21 mu rubanza RCOMAA 00043/2021/CA rwaciwe ku wa 29/12/2021 haburana HIGH END DEVELOPERS Ltd / Murerwa Annet, ODUOR EDGAR DICKSON OMALA OTIENO na RIGHT Ltd.

Page 9

Construction Ltd ntiyashoboye rero kurugaragariza ibimenyetso byemeza ko imirimo ivugwa muri iyo fagitire yerekanye, ku buryo byasuzumwa, hakanarebwa n’agaciro kayo, cyane ko ENIGMA Ltd igaragaza ko itemera agaciro k’imirimo yakozwe, kavugwa na METSE. [32] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga izo nkiko zombi zarasobanuye kimwe impamvu z’ugutsindwa kwa METSE Construction Ltd kuri icyo kibazo cyasuzumwe mu mizi cyerekeranye no kumenya agaciro k’imirimo yakozwe yasigaye itishyuwe, kangana na 810.354 USD yaburiye ibimenyetso bibyemeza urukiko; bityo ubu bujurire yatanze bukaba butagomba kwakirwa ngo busuzumwe hakurikijwe ibiteganywa n’ingingo ya 52 igika cya 3 y’Itegeko rigena ububasha bw’inkiko yibukijwe haruguru.

 Gusuzuma niba ubujurire bwatanzwe na ENIGMA Ltd butari mu bubasha bw’uru Rukiko rw’Ubujurire kubera gutsindwa ku mpamvu zimwe mu nkiko zombi zabanje [33] Me Bunane Bonaventure, uhagarariye METSE Construction Ltd, na we yatanze inzitizi yo kutakira ubujurire bwatanzwe na ENIGMA Ltd, ngo kuko ingingo yajuririye yazitsinzweho mu nkiko zombi hashingiwe ku mpamvu zimwe, aho inkiko zombi mu kwemeza ko ENIGMA Ltd idasubizwa 210.000 USD ya avance ndetse na 200.000 USD yavugaga ko yahaye METSE Construction Ltd ngo igure ibikoresho, zashingiye ku kuba itarashoboye kugaragaza ko avance yatanzwe itakoreshejwe yose, no ku kuba ENIGMA Ltd itaragaragaje ibimenyetso by’uko yahaye METSE Construction Ltd 200.000 USD. [34] Asobanura ko ku ngingo ijyanye no kumenya niba METSE Construction Ltd yategekwa gusubiza ENIGMA Ltd avance yahawe ingana na 210.000 USD ntikore akazi yahawe, Urukiko rw’Ubucuruzi rwayisesenguye mu gika cya 45 cy’urubanza CMB RCOM 01921/2020/TC na RCOM 01884/2020/TC, rwabonye ko nta mirimo yakozwe ku buryo yasubizwa ayo mafaranga, maze rwemeza ko 210.000 USD, ENIGMA Ltd isaba itayasubizwa mu gihe bigaragaye ko hari imirimo yari yaratangiye gukora kandi hakiyongeraho ko itagaragaza ibimenyetso by’uko avance yatanze itakoreshejwe yose. [35] Avuga ko ibyo byagarutsweho mu gika cya 14 no mu cya 15 by’urubanza RCOMA 00478/2021/HCC–RCOMA 00504/2021/HCC, aho Urukiko Rukuru

rw’Ubucuruzi rushingiye ku kuba ENIGMA Ltd itarashoboye kugaragaza ibimenyetso by’uko avance ya 210.000 USD atakoreshejwe, mu gihe yemeraga ko hari ibikorwa METSE Construction Ltd yari yaratangiye gukora, rwemeje ko ENIGMA Ltd itasubizwa iyo avance. [36] Avuga kandi ko ku ngingo ijyanye no kumenya niba METSE Construction Ltd yasubiza ENIGMA Ltd 200.000 USD yayihaye yo kugura ibikoresho, mu gika cya 46 cy’urubanza CMB RCOM 01921/2020/TC na RCOM 01884/2020/TC, Urukiko rwashingiye ku kuba ENIGMA Ltd nta bimenyetso yarushyikirije bigaragaza ko yahaye METSE Construction Ltd 200.000 USD ngo igure ibikoresho, maze rwemeza ko METSE Construction Ltd itagomba kwishyura ENIGMA Ltd ayo madolari, kandi ko ibyo ari nabyo byagarutsweho mu gika cya 20 cy’urubanza RCOMA 00478/2021/HCC – RCOMA 00504/2021/HCC rujuririrwa, aho Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi na rwo rwavuze ko nta bimenyetso ENIGMA Ltd yagaragaje byerekana ko ayo madolari yayahaye METSE Construction Ltd ndetse ko n’ibyo yavugaga ko yayahaye umuhungu wa nyiri METSE Construction Ltd nta kimenyetso kibigaragaza, maze na rwo

Page 10

rutegeka ko nta madolari 200.000 USD METSE Construction Ltd igomba guyasubiza ENIGMA Ltd, kuko nta bimenyetso yagaragaje by’uko yayayihaye. [37] Asoza asaba ko ubujurire bwa ENIGMA Ltd butakirwa kubera ko yatsinzwe mu nkiko zombi zabanje hashingiwe ku mpamvu zimwe, aho inkiko zombi zabanje mu kwemeza ko idasubizwa 210.000 USD ya avance ndetse na 200.000 USD ivuga ko yahaye METSE CONSTRUCTION Ltd ngo igure ibikoresho zashingiye ku kuba itarashoboye kugaragaza ko avance yatanzwe itakoreshejwe yose, no ku kuba ENIGMA Ltd itaragaragaje ibimenyetso by’uko yahaye METSE Construction Ltd 200.000 USD yo kugura ibikoresho. [38] Me Sematungo Clément, uhagarariye ENIGMA Ltd, yiregura kuri iyi nzitizi avuga ko nta shingiro ifite, kuko mu rubanza CMB RCOM 01921/2020/TC na RCOM 01884/2020/TC ku kibazo cya avance ya 210.000 USD ku mirimo yari gukorwa, Urukiko rw’Ubucuruzi rwemeje ko ENIGMA Ltd itashoboye kugaragaza ikimenyetso cy’uko hari amadolari yasigaye nk’uko bigaragara mu gika cyarwo cya 45 ku rupapuro rwa 11 n’urwa 12. Ko ariko mu rubanza rujuririrwa ku birebana na avance ya 210.000 USD, ENIGMA Ltd yatsinzwe hashingiwe ku kuba nta contre-expertise yakozwe igaragaza imirimo itarakozwe irebana n’iyo avance. Ko ibyo bigaragara mu gika cya 20 cy’urubanza rujuririrwa. [39] Ku bijyanye no gusubizwa 200.000 USD y’ibikoresho ENIGMA Ltd yavugaga ko yahaye METSE Construction Ltd, uburanira ENIGMA

Ltd avuga ko itayatsinzweho hashingiwe ku mpamvu zimwe, kubera ko mu rubanza CMB RCOM 01921/2020/TC na RCOM 01884/2020/TC yatsinzwe hashingiwe ku kuba yarabuze ibimenyetso, ariko ko mu rubanza RCOMA 00478/2021/HCC –RCOMA 00504/2021/HCC rujuririrwa Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwemeje ko ayo 200.000 USD yahawe umuhungu wa METSE ariko ko nta kimenyetso kigaragaza ko umuyobozi wa METSE Construction Ltd ari we watanze uburenganzira. [40] Akomeza avuga ko ENIGMA Ltd itasinzwe kuri 210.000USD hashingiwe ku kuba hatarakozwe contre expertise, ko ahubwo yatsinzwe hashingiwe ku kuba hari imirimo yemeraga ko yari yarakozwe, ariko ko itashoboye kugaragaza ko ayo madolari yose atakoreshejwe kuri iyo mirimo, kandi ko ibya contre expertise nta kuntu byari kubaho mu gihe na expertise ibanza ntayakozwe.

UKO URUKIKO RUBIBONA [41] Amategeko n’amahame agenga ibyo gusuzuma niba ubujurire bwa kabiri budakwiye kwakirwa kuko uwajuriye yatsinzwe ku mpamvu zimwe yibukijwe haruguru mu gusuzuma ibijyanye n’ubujurire bwa METSE Construction Ltd ni nayo akomeza kugenderwaho ku bijyanye n’ubwa ENIGMA Ltd, bitabaye ngombwa kongera kuyasubiramo hano. [42] Urukiko rw’Ubujurire, rusanga ku bijyanye n’ikirego cya ENIGMA Ltd mu Rukiko rw’Ubucuruzi ku rwego rwa mbere, no mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi ku rwego rw’ubujurire bwa mbere, ikibazo nyamukuru cyasuzumwe n’izo nkiko zombi ari icyerekeranye no kumenya niba METSE Construction Ltd yategekwa gusubiza ENIGMA Ltd 210.000 USD ya avance ku mirimo y’ubwubatsi yasezeranywe ndetse na 200.000 USD ngo yahawe METSE Construction Ltd kugira ngo igure ibikoresho, mu rwego rwo gushyira mu bikorwa amasezerano y’ubwubatsi

Page 11

impande zombi zagiranye ku wa 13/07/2017. Impamvu inkiko zombi zashingiyeho zemeza kudaha ishingiro ibyasbwe na ENIGMA Ltd bikaba ari byo bigomba guhuzwa n’ibiteganywa n’ingingo ya 52, igika cya 3, y’Itegeko rigena ububasha bw’inkiko, hagereranywa imitekerereze y’abacamanza kuri izo nzego zombi yagejeje ENIGMA Ltd ku gutsindwa kuri izo nzego zombi, hakarebwa niba iyo mitekerereze isa cyangwa se niba idasa. [43] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga mu bika bya 44-46 by’urubanza RCOM 01884/2020/TC - CMB RCOM 01921/2020/TC rwaciwe n’Urukiko rw’Ubucuruzi ku wa 14/06/2021 ari ho Urukiko ku rwego rwa mbere rwagaragarije ibisobanuro by’impamvu rwashingiyeho icyemezo cyarwo ku bimaze kuvugwa haruguru byakubiwe mu isuzuma ry’ikibazo cyagiraga kiti: “Kumenya niba METSE Construction Ltd yarahawe na ENIGMA Ltd 410.000 USD yo gushyira mu bikorwa amasezerano METSE Construction Ltd ntigire icyo ikora, bityo ENIGMA Ltd ikaba yayasubizwa”. [44] Urukiko rurasanga muri ibyo bika by’urubanza, Urukiko rw’Ubucuruzi rwarasobanuye ko ENIGMA Ltd itsindwa no kuba METSE Construction Ltd yemera ko yahawe na ENIGMA Ltd 210.000 USD ya avance mu rwego rwo gushyira mu bikorwa amasezerano bagiranye, ariko mu miburanire y’impande zombi, zikagaragaza ko amasezerano yaseshwe hari imirimo METSE Construction Ltd yari yaratangiye gukora harimo nko kuba yari yatangiye gucukura foundation, ku buryo kuba nyuma isoko ryaraje

guhagarara bitatuma METSE Construction Ltd isabwa gusubizwa avance yakiriye kandi nyine hari imirimo yari yararikozeho. Bityo Urukiko rwanzura ko kuba ENIGMA Ltd itagaragaza ibimenyetso by’uko avance ingana na 210.000 USD yari yaratanze itarakoreshejwe yose bituma itagomba kuyisubizwa. Naho ku birebana na 200.000 USD ngo METSE Construction Ltd yaba yarahawe na ENIGMA Ltd kugira ngo iyakoreshe mu kugura ibikoresho, Urukiko rw’Ubucuruzi rukaba mu gika cya 46 cy’urubanza rwarasobanuye ko ENIGMA Ltd itsindwa no kuba nta kimenyetso yagaraaje cy’uko yayayihaye kandi ko ibyo rubishingira ku biteganywa n’ingingo ya 12 y’Itegeko ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi. [45] Uru Rukiko rurasanga imikirize y’urubanza RCOMA 00478/2021/HCC - RCOMA 00504/2021/HCC rwaciwe ku rwego rw’ubujurire bwa mbere n’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi ku wa 30/09/2022, igaragaza ko mu bika byarwo bya 12-15 ari ho Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwagaragaje ibisobanuro byarwo byatumye ENIGMA Ltd yongera gutsindwa ku kibazo rwongeye gusuzuma kijyanye no “Kumenya niba METSE Construction Ltd yategekwa gusubiza amafaranga yahawe itakoresheje, angana n’amadorari 210.000 USD yari yahawe nka avance na ENIGMA Ltd”, maze Urukiko rushingiye ku ngingo ya 3 y’Itegeko ryerekeye ibimenyetso mu manza n’itangwa ryabyo rubona ko ENIGMA itashoboye kurushyikiriza ibimenyetso

bigaragaza ko METSE Construction Ltd itakoresheje avance yahawe kandi byavuguruza iby’uko ku rwego rubanza mu Rukiko rw’Ubucuruzi ENIGMA Ltd ubwayo yemeye ko hari ibikorwa by’ubwubatsi byari byaratangiye gukorwa na METSE Cosntruction Ltd hashyirwa mu bikorwa amasezerano impande zombie zagiranye. [46] Uru Rukiko rurasanga kandi imikirize y’urubanza RCOMA 00478/2021/HCC - RCOMA 00504/2021/HCC rwaciwe ku rwego rw’ubujurire bwa mbere n’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi ku wa 30/09/2022, igaragaza ko mu bika byarwo bya 19 n’icya 20 ari ho Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwagaragaje ibisobanuro byarwo byatumye ENIGMA Ltd yongera gutsindwa ku kibazo rwongeye gusuzuma kijyanye no “Kumenya niba METSE Construction Ltd yategekwa

Page 12

gusubiza ENIGMA Ltd 200,000 USD yahawe yo kugura ibikoresho itagaragaje”, maze Urukiko rusanga ENIGMA Ltd ikomeza gutsindwa no kuba itarashoboye kurugaragariza ibimenyetso byemeza ko 200.000 USD ivuga yo kugura ibikoresho yahawe koko METSE Construction Ltd kuko ari yo bagiranye amasezerano. Urukiko ariko rukaba rwaranongeyeho ko rusanga ibyavuzwe na Me Rugaza David wari uhagarariye ENIGMA Ltd ko ayo madolari yahawe umuhungu wa nyiri METSE Construction Ltd ngo ajye kuzana ibikoresho muri Turkey nta kimenyetso kigaragaza ko ibyo byaba byarakozwe bisabwe na METSE Construction Ltd yagiranye amasezerano na ENIGMA Ltd. [47] Urukiko rw’Ubujurire rushingiye ku bisobanuro bimaze kugaragazwa haruguru rurasanga inkiko zombi zarasobanuye kimwe impamvu z’ugutsindwa kwa ENIGMA Ltd ku kibazo nyamukuru kigize ibyo iregera cyerekeranye no gusaba gusubizwa 210.000 USD ya avance ku mirimo y’ubwubatsi ndetse na 200.000 USD yo kugura ibikoresho, bityo rukaba rusanga inzitizi yatanzwe na METSE Construction Ltd igomba guhabwa ishingiro, Urukiko rukemeza ko ubujurire bwatanzwe na ENIGMA Ltd butagomba kwakirwa ngo busuzumwe mu mizi kuko nta bubasha uru Rukiko rubifitiye hakurikijwe ibiteganywa n’ingingo ya 52, igika cya 3, y’Itegeko rigena ububasha bw’inkiko.  Ibijyanye n’amafaranga y’ikurikiranarubanza n’ay’igihembo cya Avoka asabwa n’ababuranyi [48] Me Bunane Bonaventure, uhagarariye METSE

Construction Ltd, asaba Urukiko rw’Ubujurire gutegeka ENIGMA Ltd guha METSE Construction indishyi zingana na 7.610.000 Frw, zikubiyemo 6.000.000 Frw y’igihembo cya Avoka yo mu Rukiko rw’Ubucuruzi, mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, ndetse no kuri uru rwego rw’ubujurire, hamwe n’iz’ikurikiranarubanza zingana na 1.500.000 Frw yo ku nzego zose harimo n’uru, ndetse n’amagarama y’urubanza angana na 110.000 Frw yo ku nzego zose. [49] Me Sematungo Clément, uhagarariye ENIGMA Ltd, yiregura kuri izi ndishyi METSE Construction Ltd isaba avuga ko ntazo yahabwa kuko ENIGMA Lta atari yo yayishoye mu manza, ari na yo ikwiye kwirengera ingaruka zabyo, ko ahubwo ari yo igomba kuyiha indishyi kuko ari yo itarubahirije amasezerano. [50] Akomeza asaba Urukiko rw’Ubujurire gutegeka METSE Construction Ltd kwishyura ENIGMA Ltd 2.000.000 Frw y’igihembo cya Avoka kuri buri rwego, ku nzego zose akaba 6.000.000 Frw, na 2.000.000 Frw y’ikurikiranarubanza, no kuyishyura amafaranga y’ingwate y’igarama yatanze.

UKO URUKIKO RUBIBONA [51] Nyuma yo kubona ko ikirego cy’ubujurire bwa kabiri kikaba kitakiriwe kuri buri ruhande rwatanze inzitizi y’iburabusha bw’Urukiko kubera ugutsindwa ku mpamvu zimwe ku nzego zombi zabanje kandi iyo nzitizi ikaba yahawe ishingiro nk’uko byasobanuwe haruguru, Urukiko rurasanga nta ruhande na rumwe rwagenerwa amafaranga rusaba y’ibyo rwatanze ku rubanza kuri uru rwego. III.ICYEMEZO CY’URUKIKO

Page 13

[52] Rwemeje ko ubujurire bwatanzwe na METSE Construction Ltd n’ubwatanzwe na ENIGMA Ltd bwombi butakiriwe kuko butari mu bubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire; [53] Ruvuze ko amafaranga y’amagarama y’urubanza yatanzwe na METSE Construction Ltd n’ayatanzwe na ENIGMA Ltd ahwanye n’ibyarukozwemo;

Source wording is retained. Consult the source document for its original formatting and pagination.

Authorities

Authorities used by the court

Cases, legislation, regulations, and constitutional provisions identified in the available record.

RCOMAA 0051/14/CS RRA vs SECAM Ltd, Supreme Court, 04/12/2015

Case cited

RCOMAA 00038/16/CS - RCOMAA 00033/2016/SC Bank of Kigali Plc vs Mulisa Kana Martin, Supreme Court, 21/04/2017

Case cited

RCOMAA 00043/2021/CA HIGH END DEVELOPERS Ltd et al vs RIGHT Ltd, Court of Appeal, 29/12/2021

Case cited

Law No. 30/2018 of 02/06/2018 governing court jurisdiction, Article 52

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Law on civil procedure, Article 12

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Case-aware research

Ask AI about this case

The judgment and available research above are public. New questions open in a separate private conversation grounded in this case.

About this LexChat collection

This page organizes the available case record for research. Verify quotations, current status, and subsequent treatment against the source document. Corrections can be reported to hello@esheria.ai.

Legal information, not legal advice. Research summaries do not replace the judgment.