Download PDF

Rwanda Criminal

Court of Appeal

UBUSHINJACYAHA v NDIZIHIWE

On this page

Professional case brief

Research organized from the available case record

Source document

01

Holding and result

The court found that the prosecution failed to provide evidence beyond reasonable doubt that NDIZIHIWE Fabrice and NYIRAVURIRO Lydie committed or were complicit in the murder of BAVUKIYEHE Claudine. The circumstantial evidence and witness statements did not conclusively establish their guilt, and the benefit of the doubt must be applied in their favor. Consequently, both accused are acquitted and all related civil claims are dismissed.

Court disposition

Appeal allowed; convictions and sentences overturned; appellants acquitted; immediate release ordered; civil claims dismissed.

Orders

  • NDIZIHIWE Fabrice and NYIRAVURIRO Lydie are acquitted of all charges.
  • All previous judgments and sentences against the appellants are set aside.
  • Immediate release of NDIZIHIWE Fabrice and NYIRAVURIRO Lydie is ordered upon pronouncement of this judgment.
  • All civil claims for damages against the appellants are dismissed.

02

Material facts

Parties

Ubushinjacyaha

Prosecution Counsel: PN HABIMANA Jean Cabin, PN RUKAKA Gallican

NDIZIHIWE Fabrice

Appellant Counsel: Me RWAHAMA Zacharie, Me MUHIRE Jean Marie Eugene

NYIRAVURIRO Lydie

Appellant Counsel: Me BAZIRUWIHA Iddi Abdul Aziz

NTEGEKURORA Veronique

Civil Claimant Counsel: Me MUSABWA Frederic

Amounts and remedies

  • Initial Civil Damages Awarded at First Instance: RWF 6,500,000
  • Additional Civil Damages Sought on Appeal: RWF 5,000,000
  • Legal Fees Awarded at First Instance: RWF 500,000
  • Legal Fees Sought on Appeal: RWF 500,000
  • Funeral Expenses Awarded at First Instance: RWF 1,000,000

03

Procedural history

  1. Posture

    Criminal Appeal / Final Appellate Judgment

04

Questions and positions

Legal issues

Party arguments

Applicant
NDIZIHIWE Fabrice and NYIRAVURIRO Lydie argued that there was no direct or conclusive evidence linking them to the death of BAVUKIYEHE Claudine, that the medical report was inconclusive, and that the convictions were based on speculation rather than proof beyond reasonable doubt. They requested acquittal and dismissal of civil claims.
Respondent
The prosecution and civil claimant argued that circumstantial evidence, witness statements, and the medical report established the accused's guilt, and that the benefit of the doubt did not apply. They sought affirmation of convictions and civil damages.

05

Court’s reasoning

  1. 01

    Article 111 of Law Nº 027/2019 of 19/09/2019 on criminal procedure; Supreme Court precedent RPA 0084/10/CS

    Benefit of the doubt protects the accused; if evidence does not establish guilt beyond reasonable doubt, acquittal is required.

  2. 02

    Article 4 of Law Nº68/2018 of 30/08/2018 on general offences and penalties

    Courts are prohibited from convicting based on speculation or indirect inference without supporting evidence.

06

Ratio, limits and disposition

Ratio decidendi

The court found that the prosecution failed to provide evidence beyond reasonable doubt that NDIZIHIWE Fabrice and NYIRAVURIRO Lydie committed or were complicit in the murder of BAVUKIYEHE Claudine. The circumstantial evidence and witness statements did not conclusively establish their guilt, and the benefit of the doubt must be applied in their favor. Consequently, both accused are acquitted and all related civil claims are dismissed.

Obiter and limits

  • The court reiterated that mere presence at the scene or prior relationship with the victim does not suffice for criminal liability without direct or unequivocal evidence.
  • The court emphasized that damages cannot be imposed on acquitted parties.

Court disposition

Appeal allowed; convictions and sentences overturned; appellants acquitted; immediate release ordered; civil claims dismissed.

  • NDIZIHIWE Fabrice and NYIRAVURIRO Lydie are acquitted of all charges.
  • All previous judgments and sentences against the appellants are set aside.
  • Immediate release of NDIZIHIWE Fabrice and NYIRAVURIRO Lydie is ordered upon pronouncement of this judgment.
  • All civil claims for damages against the appellants are dismissed.

Source and reliance status

Court of Appeal · 20 December 2024

This page organises the available record for research. Confirm quotations, current status, and subsequent treatment against the official source before relying on the case.

Judgment reading view

Judgment text

The complete available source text.

Source document

Court of Appeal

Criminal· 20 December 2024

RPAA 00296/2023/CA

UBUSHINJACYAHA v NDIZIHIWE

- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2024-12-20 - Case/document no.: RPAA 00296/2023/CA - Collection: Court of Appeal

Text

Page 1

UBUSHINJACYAHA v NDIZIHIWE [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE - RPAA 00296/2023/CA (Ndahayo, P.J) 20 Ukuboza 2024] Amategeko agenga imanza nshinjabyaha – Ugushidikanya kurengera ushinjwa, akagirwa umwere ku cyaha yari akurikiranyweho. Incamake y’ikibazo: Ubushinjacyaha bwakurikiranye NDIZIHIWE Fabrice na NYIRAVURIRO Lydie mu Rukiko Rwisumbuye bubarega icyaha cy’ubwicanyi, busaba ko cyabahama, bakagihanirwa, bushingiye ku kuba mu gitondo harasanzwe umurambo wa BAVUKIYEHE Claudine mu rugo kwa NYIRAVURIRO amanitse mu mushumi wakozwe mu gitambaro cyo NYIRAVURIRO yategaga mu mutwe. NDIZIHIWE Fabrice na NYIRAVURIRO Lydie baburanye bahakana icyaha baregwa, ariko ntibahakana ko umurambo w’uwo mukobwa wasanzwe mu gikoni cye kandi amanikishijwe umushumi w’igitambaro yategaga mu mutwe. Urwo rukiko rwaciye urubanza rwemeza ko NDIZIHIWE Fabrice ahamwa n’icyaha cyo kwica BAVUKIYEHE Claudine; ko NYIRAVURIRO Lidiya ahamwa no kuba icyitso mu rupfu rwa BAVUKIYEHE Claudine maze ruhanisha NDIZIHIWE Fabrice igihano cy’igifungo cya burundu; naho NYIRAVURIRO Lidiya rumuhanisha igifungo cy’imyaka makumyabiri (20). NDIZIHIWE Fabrice na NYIRAVURIRO Lydie, ntibishimiye imikirize y’urwo rubanza, bajurira mu Rukiko Rukuru, buri wese asaba kugirwa umwere ngo kuko nta cyaha bafatanyije gukora. Urwo rukiko rwaciye urubanza rwemeza ko ubujurire bwabo nta shingiro bufite, rugumishaho ibihano bakatiwe. Abaregwa

bongeye kujuririra mu Rukiko rw’Ubujurire bavuga ko nta cyaha bakoze bagasaba Urukiko kongera gucukumbura byanaba ngombwa hakongera hagapimwa umurambo wa nyakwigendera kugira ngo hagaragare ukuri aho guhanirwa icyaha batakoze, basaba ko urubanza rujuririrwa rwahinduka hakwemezwa ko ari abere. Ubushinjacyaha bwo busaba Urukiko kwemeza ko urubanza rudahindutse kuri byose. Incamake y’icyemezo: Urukiko rwasanze impaka muri uru rubanza zishingiye ku kumenya niba Urukiko Rukuru rwarahamije ibyaha abaregwa nta bimenyetso bidashidikanywaho rushingiyeho byemeza ko babikoze. Maze rushingiye ku murongo uvuga ko ugushidikanya kurengera ushinjwa, akagirwa umwere ku cyaha yari akurikiranyweho, rusanga n’ubwo Ubushinjacyaha buvuga ko NDIZIHIWE Fabrice yishe BAVUKIYEHE Claudine naho NYIRAVURIRO Lydie akaba icyitso muri icyo cyaha, nta kimenyetso kidashidikanywaho bwagaragaje cyemeza ko aribo bamwishe uretse kuba bavuga ko yamuzanye kwa nyirakuru bakamubwira ko bashaka kubana, nawe akababwira ko batabana kuko bakiri abana, umukobwa akabyanga akavuga ko adataha, akaza kugenda nyuma, bugacya amanitse mu gikoni azirikishije igitambaro cya NYIRAVURIRO mu ijosi. Hakaba nta bimenyetso bidashidikanywaho byatanzwe bigaragaza ko bakoze ibyaha baregwa, bakaba bagomba kugirwa abere ku cyaha bakurikiranweho hashingiwe ku biteganyijwe mu ngingo ya 111 y’Itegeko Nº 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha. Ubujurire bufite ishingiro.

Page 2

Amategeko yashingiweho Itegeko Nº 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha, ingingo ya 111. Imanza zifashishijwe: RPAA 00241/2021/CA, Ubushinjacyaha na Niyonzima Olivier alias Bishweka, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/06/2024; RPA 0084/10/CS, Ubushinjacyaha na Gatera Célestin, rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 9/05/2014; RPAA 00088/2022/CA – CMB RPAA 00089/2022/CA, Ubushinjacyaha na Nkuriyemunda Sebakaza n’undi, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/04/2024. Urubanza IMITERERE Y’URUBANZA [1] Ku wa 29/07/2019, NYIRAVURIRO Lydie na NDIZIHIWE Fabrice baketsweho kwica uwitwa BAVUKIYEHE Claudine ubwo, NDIZIHIWE na BAVUKIYEHE bari baje gusura NYIRAVURIRO, mu gitondo cyaho basanga umurambo w’uwo BAVUKIYEHE Claudine mu rugo kwa NYIRAVURIRO amanitse mu mushumi wakozwe mu gitambaro cya NYIRAVURIRO yategaga mu mutwe. Nyuma yo gukora iperereza, Ubushinjacyaha bwakurikiranye NDIZIHIWE Fabrice na NYIRAVURIRO Lydie mu Rukiko Rwisumbuye rwa Musanze, bubarega icyaha cy’ubwicanyi, busaba ko cyabahama, bakagihanirwa. Uwitwa NTEGEKURORA Veronique yaregeye indishyi. [2] NDIZIHIWE Fabrice na NYIRAVURIRO Lydie baburana bahakana icyaha baregwa, ariko ntibahakana ko umurambo w’uwo mukobwa wasanzwe mu gikoni cya NYIRAVURIRO Lydie kandi amanikishijwe umushumi w’igitambaro NYIRAVURIRO Lydie yategaga mu mutwe. [3] Me MUSABWA Frederic uhagarariye

NTEGEKURORA Veronique yatanze ikirego cy’indishyi, avuga ko BAVUKIYEHE Claudine yapfuye ari inkumi ababyeyi be bakimukunze cyane, yicwa na NDIZIHIWE Fabrice na nyirakuru NYIRAVURIRO Lydie, bityo bakaba basaba indishyi zihwanye na miliyoni makumyabiri n’eshanu (25.000.000 Frw). [4] Mu rubanza No RP 00481/2019/TGI/RBV rwaciwe ku wa 05/05/2020, Urukiko Rwisumbuye rwa Rubavu rwemeje ko NDIZIHIWE Fabrice ahamwa n’icyaha cyo kwica BAVUKIYEHE Claudine akaba akwiye kugihanirwa; rwemeje ko NYIRAVURIRO Lidiya ahamwa no kuba icyitso mu rupfu rwa BAVUKIYEHE Claudine, nawe akaba akwiye kubihanirwa; rwahanishije NDIZIHIWE Fabrice igihano cy’igifungo cya burundu; naho NYIRAVURIRO Lidiya rumuhanisha igifungo cy’imyaka makumyabiri (20), rutegeka NYIRAVURIRO Lidiya na NDIZIHIWE Fabrice gufatanya kwishyura NTEGEKURORA Véronique umubyeyi wa nyakwigendera indishyi z’impozamarira zingana na 5.000.000 Frw, amafaranga y’ikurikiranarubanza n’indi mihango yakozwe mu kumushyingura ahwanye na 1.000.000 Frw na 500.000 Frw y’igihembo cy’avoka wamuburaniye.

Page 3

[5] Urukiko Rwisumbuye rwa Rubavu rwashingiye icyemezo cyarwo ku mvugo za NDIZIHIWE Fabrice na NYIRAVURIRO Lydie bavugiye mu bugenzacyaha bagira ibyo bemera birimo kuba barasanze BAVUKIYEHE Claudine amanitse mu gikoni aziritse umweko w’igitambara NYIRAVURIRO yategaga mu mutwe, imvugo z’abatangabuhamya babashinja bishimangirwa na raporo ya muganga, ndetse no kuba bararanzwe no kwivuguruza no kuvuguruzanya hagati yabo, aho ibyo bavugiye mu nzego z’iperereza bitandukanye n’ibyo bavugiye mu rukiko, rusanga bahamwa n’ibyaha baregwa rubategeka no gufatanya kwishyura indishyi zaregewe. [6] NDIZIHIWE Fabrice na NYIRAVURIRO Lydie, ntibishimiye imikirize y’urwo rubanza, bajurira mu Rukiko Rukuru, Urugereko rwa Musanze, buri wese asaba kugirwa umwere ngo kuko nta cyaha bafatanyije gukora. NDIZIHIWE Fabrice avuga ko icyaha bakagombye gukurikiranwaho ari ugutuma umuntu yiyahura aho kuba icyaha cy’ubwicanyi ngo kuko icyo yishinja ari uko we na nyakwigendera bari bafitanye gahunda yo kubana nk’umugabo n’umugore, icyo gihe rero ngo bombi bagiye mu rugo kwa NYIRAVURIRO Lydie bamubwiye iyo gahunda yabo abagira inama yo kuzashakana bakuze, we ahita amwumvira ariko ngo nyakwigendera we ntiyabyemera ahitamo kwiyahura. [7] NYIRAVURIRO Lydie nawe avuga ko yagiriye abana inama yo kuba baretse gushakana batarakura asaba umukobwa gutaha nawe asaba guhabwa amafoto ye NDIZIHIWE yari afite, arayahabwa

arataha. [8] Ubushinjacyaha busaba kugumishaho imikirize y’urubanza rwajuririwe ngo kuko NDIZIHIWE Fabrice na NYIRAVURIRO Lydie bahamijwe icyaha cy’ubwicanyi no kuba icyitso mu cyaha cy’ubwicanyi hashingiwe ku bimenyesto bihagije kandi bidashidikanywaho nk’uko byasesenguwe n’Urukiko Rwisumbuye. [9] Me MUSABWA Frederic uhagarariye NTEGEKURORA Veronique uregera indishyi asaba Urukiko kugumishaho indishyi yagenewe ku rwego rwa mbere zingana na 6.500 000 Frw, asaba ko hakiyongeraho 500.000 Frw y’igihembo cy’avoka wamuburaniye ku rwego rw’ubujurire n’ikurikiranarubanza. [10] Mu rubanza No RPA 00312/2020/HC/MUS rwaciwe n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Musanze, ku wa 13/05/2022, rwemeje ko impamvu z’ubujurire za NDIZIHIWE Fabrice na NYIRARUVUGO Lidie nta shingiro zifite; rwemeje ko NDIZIHIWE Fabrice ahamwa n’icyaha cy’ubwicanyi yakoreye BAVUKIYEHE Claudine naho NYIRAVURIRO Lidie we ahamwa no kuba icyitso mu cyaha cy’ubwicanyi nk’uko Urukiko Rwisumbuye rwa Rubavu rwabyemeje; rwemeje ko NDIZIHIWE Fabrice akomeza guhanishwa igihano cy’igifungo cya burundu naho NYIRARUVUGO Lydie nawe agomba gukomeza guhanishwa igihano cy’igifungo cy’imyaka makumyabiri (20); rwemeje ko ikirego cy’indishyi cya NTEGEKURORA Veronique gifite ishingiro kuri bimwe; rwemeje kandi ko NDIZIHIWE Fabrice na NYIRARUVUGO Lydie bagomba gufatanya guha NTEGEKURORA Veronique 6.500.000 Frw y’indishyi zategetswe ku rwego rwa mbere hiyongereyeho 450.000 Frw yo ku rwego rw’ubujurire; rwemeje ko urubanza rwajuririwe No RP 00481/2019/TGI/RBV ruhindutse ku ndishyi ziyongereye. [11] Urukiko rwashingiye icyemezo cyarwo ku kuba hari ibimenyetso byerekana ko NDIZIHIWE Fabrice na NYIRAVURIRO Lydie aribo bishe BAVUKIYEHE Claudine, birimo

Page 4

imvugo z’abatangabuhamya babajijwe mu bugenzacyaha n’abavandimwe be barimo UMUBYEYI Aniziya na NDAYIZEYE Maurice, bavuze ko Nyakwigendera yageze kwa Nyirakuru ari kumwe na Ndizihiwe kandi ko nyirakuru yasabye umukobwa gutaha nawe amubwira ko atataha nijoro, ko uwo mukobwa yaraye aho kwa Nyiravuriro ndetse na Ndizihiwe Fabrice nawe ko yaharaye, akaza gutoroka mu gitondo. [12] Ikindi Urukiko rwashingiyeho ni uko bigaragara ko nyakwigendera yaraye kwa Nyiravuriro kandi akaba ariwe bararana n’ubwo abihakana ariko Ndizihiwe n’abandi bavandimwe be bakabihamya, kikaba ari ikimeyetso kidashidikanywaho cyerekana ko aribo bamwishe, kuba kandi Umugenzacyaha wageze bwa mbere aho Nyakwigendera yari amanitse mu gikoni yaremeje ko amaguru ye yakoraga ku butaka, bitandukanye n’ibivugwa n’abaregwa nacyo kikaba ari ikimenyetso cyerekana ko yishwe atiyahuye nk’uko na raporo ya Muganga mu Bitaro bya Shyira nayo yabigaragaje. [13] NDIZIHIWE Fabrice na NYIRAVURIRO Lydie, bajuririye imikirize y’urwo rubanza mu Rukiko rw’Ubujurire, ruhabwa Nº RPAA 00340/2022/CA, rwaburanishijwe bwa mbere mu ruhame ku itariki ya 06/06/2024, ariko mu isomwa ry’urubanza ku wa 28/06/2024, Urukiko rwemeza ipfundurwa ry’urubanza kugira ngo ababuranyi bagire icyo bavuga ku nyandiko yo kujurira yatanzwe ku wa 09/06/2024, rwemeza ko ruzaburanishwa ku wa 05/09/2024, nabwo urubanza rwongera gusubikwa kugirango impande zose

zikore imyanzuro igaragaza neza impamvu z’ubujurire, iburanisha ryimurirwa ku wa 08/11/2024, rwongera kuburanishwa NYIRAVURIRO Lydie yitabye yunganiwe na Me BAZIRUWIHA Iddi Abdul Aziz, NDIZIHIWE Fabrice yitabye yunganiwe na Me RWAHAMA Zacharie, Ubushinjacyaha bwitabye buhagarariwe na PN HABIMANA Jean Cabin, Umushinjacyaha ku rwego rw’Igihugu. NTEGEKURORA Véronique uregera indishyi ahagararariwe na Me MUSABWA Frederic. [14] Mu myanzuro yabo, NDIZIHIWE Fabrice na NYIRAVURIRO Lydie bajuriye bavuga ko nta cyaha bakoze bagasaba Urukiko rw’Ubujurire kongera gucukumbura byanaba ngombwa hakongera hagapimwa umurambo wa nyakwigendera kugira ngo hagaragare ukuri aho guhanirwa icyaha batakoze, basaba ko urubanza rujuririrwa rwahinduka hakwemezwa ko ari abere. [15] Uhagarariye Ubushinjacyaha we yavuze ko Ubushinjacyaha busaba Urukiko rw’ubujurire kwakira ubujurire bwa NDIZIHIWE Fabrice na NYIRAVURIRO Lydie ariko rukemeza ko budafite ishingiro no kwemeza urubanza No RPA 00312/2020/HC/MUS rwaciwe n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Musanze, ku wa 13/05/2022 rudahindutse kuri byose. [16] Ku wa 29/11/2024, Urukiko rwaciye urubanza rubanziriza urundi, rwemeza ko mbere yo guca urubanza burundu, ari ngombwa ko rwongera gutumiza abatangabuhamya ku mpande zombi (abaregwa n’abarega) bakongera kubazwa cyane cyane NDAYIZEYE Maurice na UMUBYEYI Anisia bari muri ruriya rugo ku wa 29/07/2019, ari nabwo

BAVUKIYEHE Claudine yazaga azanye na NDIZIHIWE Fabrice, rwemeza ko iburanisha ry’urubanza rizafungurwa ku wa 11/12/2024, saa tatu za mugitondo (9h00’) kugira ngo abatangabuhamya babazwe n’abandi baburanyi bagire icyo bavuga kuri ubwo buhamya. [17] Iburanisha ryasubukuwe ku wa 11/12/2024, NYIRAVURIRO Lydie yunganiwe na Me BAZIRUWIHA Iddi Abdul Aziz, NDIZIHIWE Fabrice yunganiwe na Me RWAHAMA Zacharie, NTEGEKURORA Véronique uregera indishyi ahagararariwe na Me MUSABWA Frederic,

Page 5

Ubushinjacyaha bwitabye buhagarariwe na PN RUKAKA Gallican, Umushinjacyaha ku rwego rw’Igihugu. [18] Uru rukiko ruhereye ku mpaka ziri mu bujurire bw’ababuranyi nk’uko zagaragajwe rusanga ibibazo bigomba gusuzumwa ari ukumenya niba Urukiko Rukuru Urugereko rwa Musanze rwarahamije ibyaha NDIZIHIWE Fabrice na NYIRAVURIRO Lydie nta bimenyetso bidashidikanywaho rushingiyeho byemeza ko babikoze no gusuzuma ibyerekeranye n’indishyi zasabwe. II. ISESENGURA RY’IKIBAZO KIGIZE URUBANZA  Kumenya niba Urukiko Rukuru Urugereko rwa Musanze rwarahamije ibyaha

NDIZIHIWE Fabrice na

NYIRAVURIRO Lydie nta bimenyetso bidashidikanywaho rushingiyeho byemeza ko babikoze A. Kuri NDIZIHIWE Fabrice [19] NDIZIHIWE Fabrice avuga ko yari asanzwe akundana na BAVUKIYEHE Claudine, aza kumujyana mu rugo kwa nyirakuru, amubwira ko bagiye kubana, nyirakuru ababwira ko bakiri abana batabana batarakura ndetse bataramara kwiga, we arabyemera ariko Claudine arabyanga aravuga ngo bagomba kubana byanze bikunze, NDIZIHIWE amubaza uko babana nta nzu bagira, ntiyamwumva, ndetse ko yagiye kuryama atamenye ko BAVUKIYEHE Claudine yaraye cyangwa ko yatashye, kandi yakomezaga kuvuga ngo “nitutabana njye ndiyahura kuko ukomeje kugenda ubihindura”. [20] Akomeza avuga ko bakimara kuvugana ayo magambo NDIZIHIWE Fabrice yagiye kuryama, naho BAVUKIYEHE Claudine akaba ataratashye kuko NYIRAVURIRO Lydie yamubwiye kuza akamucumbikira, ndetse bararana mu cyumba kimwe, mu gitondo bwenda gucya nyirakuru amubwira ko umukobwa yatashye, bukeye mu gitondo arebye mu gikoni, asanga umukobwa yimanitse umugozi wizunguriza, ari nabwo yahise atoroka kubera ubwoba no kugira ngo basaza be batamwica, ariko nyuma akaba yaragarutse hashize umunsi umwe. Naho raporo ya muganga asanga itashingirwaho kuko uwayikoze ari medecin généraliste udafite ububasha, kuko specialist nibo babishoboye bakorera muri RFI Kacyiru, asaba ko hakongera gusuzumwa hakamenyekana icyateye urupfu, kuko we nta cyaha yakoze. [21] Mu myanzuro

yatanzwe na Me MUHIRE Jean Marie Eugene mu mwanya wa NDIZIHIWE Fabrice avuga ko NDIZIHIWE Fabrice yahamijwe icyaha cy’ubwicanyi kandi nta bimenyetso bifatika bikimuhamya nta n’icukumbura rihagije ryakozwe, aho asobanura ko NDIZIHIWE Fabrice yaketsweho kwica BAVUKIYEHE kuko yari yaraye abasuye ngo no kuba icyemezo cya Muganga kigaragaza ko atiyahuye, nyamara ntihagaragazwe ikimenyetso nyacyo cy’uko ariwe waba yaramwishe koko, bityo kuba BAVUKIYEHE yarasuye NDIZIHIWE Fabrice, ubwabyo atari ikimenyetso cyangwa impamvu igaragaza ko ari we wamwishe, dore ko nta n’ugaragaza ko baba bari babanye nabi, ahubwo cyari ikimenyetso cy’uko babanye neza. [22] Akomeza avuga ko nta muntu wigeze agaragaza ko haba hari amakimbirane NDIZIHIWE Fabrice yaba yaragiranye na BAVUKIYEHE Claudine ngo bibe byaba impamvu ituma amwica, naho icyemezo cya Muganga kigaragaza ko BAVUKIYEHE Claudine atiyahuye, ariko kuba atariyahuye ntibivuze byanga bikunda ko yaba ari NDIZIHIWE Fabrice wamwishe kuko ashobora

Page 6

no kwicwa n’undi muntu ushaka ko byitirirwa uwo bahoranye, cyane ko NDIZIHIWE atapimwe kugira ngo barebe ko yaba yaramukozeho nibura bibe byaba ikimenyetso simusiga. [23] Me MUHIRE Jean Marie Eugene akaba asanga kuba NDIZIHIWE Fabrice yarahamijwe icyo cyaha ari ukugenekereza kandi bibujijwe n’amategeko, agasaba ko yagirwa umwere. Ashingira ku ngingo ya 2 y’Itegeko n° 15/2004 ryo ku wa 12/06/2004 ryerekeye ibimenyetso mu manza n’itangwa ryabyo igira iti: “Ikimenyetso cyo mu rubanza ni uburyo bukoreshwa kugira ngo ukuri kw’ ibyabaye kugaragare”. Ingingo ya 4 y’Itegeko Nº68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange igira iti: “Amategeko ahana agomba gufatwa uko ateye, ntashobora gukoreshwa ku buryo butandukira. Inkiko zibujijwe guca imanza ku buryo bugenekereje”. [24] Ashingira kandi ku ngingo 111 y’Itegeko Nº 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha iteganya ko “Gushidikanya birengera ushinjwa. Iyo urubanza rwakurikiranywe mu buryo bwose, ntihagire ibimenyetso nyakuri biboneka byemeza nta shiti abacamanza ko ushinjwa yakoze icyaha koko, bagomba kwemeza ko atsinze.” bityo nk’uko yakomeje kubisobanura na mbere, akaba asanga yararenganye kuko nta kimenyetso simusiga kigaragaza ko icyaha yagikoze. [25] Me RWAHAMA Zacharie nawe wunganira NDIZIHIWE Fabrice avuga ko Urukiko rwashingiye ku kuba baririwe basangira bagatahana

bageze no mu rugo umukecuru abagira inama yo kureka bakazabana bakuze bamaze no kwiga, ariko umukobwa akaba atarabyakiriye neza asaba amafoto ye babona atashye ariko mu gitondo, bakaba barasanze uwo mukobwa amanitse mu gikoni cyabo, bituma inkiko zibahamya icyaha kandi raporo ya muganga (expertise medicale) n’ubwo igaragaza ko atiyahuye ahubwo yaba yarishwe, itagaragaza uwamwishe ngo harebwe abamukozeho. Asaba ko hazakorwa indi raporo ya Rwanda Forensic Institute (RFI), kuko bo bafite ububasha bwo kugaragaza icyishe umuntu. [26] Me RWAHAMA asoza avuga ko Ubushinjacyaha nabwo buvuga ko Claudine hari abamwishe ariko ntibuvuge ko ari NDIZIHIWE, no kuba yaratorotse nibyo yaratorotse ariko yabitewe n’ubwoba kuko ngo nyuma yijyanye kuri RIB ku bushake bwe. Bityo, ko ataba yaramwishe ngo ategereze ko bucya kuko yaratabaje, ari nayo mpamvu kubahamya icyaha byaba ari ukugenekereza. B. Kuri NYIRAVURIRO Lydie [27] NYIRAVURIRO Lydie avuga ko ku wa 29/07/2019, BAVUKIYEHE Claudine yazanye na NDIHIZIWE Fabrice iwe mu rugo, bahageze bamubwira ko bashaka kubana nk’umugore n’umugabo, arababuza ariko Claudine arabyanga, kubera ko yahise ajya kwiryamira ngo yanasabye uwo Claudine kuza kuryama aranga aramubwira ngo yumvise abantu b’iwabo bari kugenda ngo aratahana nabo, arahaguruka aragenda, akaba yarasize bavugana na NDIZIHIWE akajya kwiryamira, yabyuka mu gitondo, agasanga umurambo mu gikoni yagerekeranyije amatafari ya rukarakara ayahagararaho afata n’igitambaro NYIRAVURIRO yategaga mu mutwe aragica arizirika bigaragara ko yiyahuye, ahita atabaza. Bityo, avuga ko atariwe wamwishe kuko atakwica umuntu ngo amurekere mu nzu ye, ko NDIZIHIWE Fabrice ariwe wamutabaje amubwira ko wa mukobwa yiyahuye.

Page 7

[28] Me BAZIRUWIHA Idi Abdul Azizi wunganira NYIRAVURIRO Lydie avuga ko mu rubanza No RPA 00312/2020/HC/MUS Urukiko Rukuru Urugereko rwa Musanze mu guhamya NYIRAVURIRO Lydie icyaha cyo kuba icyitso mu cyaha cy'ubwicanyi, rwirengagije ko NYIRAVURIRO Lydie atigeze afatirwa mu cyuho arimo gukora icyo cyaha, kandi Ubushinjacyaha bukaba butagaragaza ko hari umuntu wari uhari wamubonye n'amaso arimo gukora icyo cyaha. [29] Yongeraho ko kuba Urukiko rwarashingiye kukuba BAVUKIYEHE Claudine yarageze kwa NYIRAVURIRO ku wa 29/07/2019, nk’uko byasobanuwe na UMUBYEYI Aniziya na NDAYIZEYE Maurice batanze ubuhamya mu bugenzacyaha, ntabwo kuba uwo mukobwa yarageze mu rugo rwa Nyiravuriro, cyaba ikimenyetso cyatuma akekwaho icyaha, kandi no kuba Nyiravuriro yaranze ko umwuzukuru we arongora Bavukiyehe kubera ko bakiri bato, ndetse akabwira uwo mukobwa gutaha iwabo, nabyo ntabwo ari ikimenyetso cyamuhamya icyaha. Ahubwo bigaragara ko, yabaye umubyeyi mwiza watanze inama zo gukumira icyaha kuberako abo bana bari kubana bakiri bato ahubwo bakagwa mu cyaha. [30] Me BAWUZIRUWIHA avuga ku buhamya bwatanzwe na NDIZEYE Maurice na UMUBYEYI Aniziya bahuriza ku kuba NYIRAVURIRO Lydie yarababwiye ngo bareke gushakana baracyari abana ahita ajya kuryama, aza kubyuka asanga BAVUKIYEHE Claudine amanitse mu gikoni, asobanura ko izo mvugo zose zidashinja Nyiravuriro icyaha, kandi n’Ubushinjacyaha bukaba

butagaragaza ibindi bimenyetso cyangwa imvugo z'abatangabuhamya bamushinja hakaba hatagombaga gushingirwa ku bimenyetso bigenekereje, kuko kuba atarashakaga ko umwuzukuru we arongora uwo mukobwa bikaba bitamugira icyitso mu rupfu rwe. Naho raporo yo kwa muganga igaragaza ko nta bimenyetso bigaragaza ko Claudine yiyahuye ahubwo yaba yarishwe, ariko itagaragaza ko yishwe na NYIRAVURIRO Lydie ndetse na raporo y’umudugudu wa Muturagara ivuga ko uwo muntu yapfuye ariko ntivuga ko yishwe na NYIRAVURIRO, bigaragaza ko ntanimwe igaragaza ko urupfu rwa BAVUKIYEHE Claudine NYIRAVURIRO Lydie yarugizemo uruhare. [31] Me BAZIRUWIHA Idi Abdul Aziz, asoza avuga ko yemera ko BAVUKIYEHE Claudine yishwe ariko ko atari NYIRAVURIRO Lydie wamwishe, kuko n’ubwo yavuze ko aba wenyine, uriya munsi muri iriya nzu harimo abantu 4 NYIRAVURIRO, Fabrice, Anisia na Maurice, asaba Urukiko kuzabona ko ibyashingiweho n’Urukiko Rukuru Urugereko rwa Musanze mu kumuhamya iki cyaha nta shingiro bifite kuko nta bimenyetso simusiga bigaragaza ko iki cyaha yagikoze, akagirwa umwere. [32] Me MUSABWA Frederic uburanira NTEGEKURORA Veronique uregera indishyi, yavuze ko Claudine yakundanye na NDIZIHIWE Fabrice ndetse akajya aza kumufata muri weekend akamujyana kwa nyirakuru, ariko nyirakuru akaba ataramukundaga, ndetse akaba yaramugiriye inama yo kujya kumuzana akamutinza kugira ngo aze kumugeza mu rugo bwije bamwice,

Fabrice kaba yarabikoze aramuzana nijoro baramuniga bakoresheje igitambaro cya NYIRAVURIRO yategaga mu mutwe. Bityo ko, undi muntu bavuga waba yaramwiciye hariya utari abaregwa, badasobanura aho yakuye icyo gitambaro, asaba Urukiko kwemeza ko NDIZIHIWE Fabrice yakoze iki cyaha, NYIRAVURIRO akamubera icyitso. [33] Yongeraho ko kuva mu ibazwa rya mbere NYIRAVURIRO yahakanye ko Claudine yaraye aho, naho Fabrice we akavuga ko bararanye na nyirakuru yanabivugiye mu rukiko muri uru rwego,

Page 8

asaba Urukiko kuzabona ko bavuguruzanya bagamije guhunga ukuri kuko ibivuzwe na NDIZIHIWE Fabrice ko BAVUKIYEHE yamubwiye ko nibatabana aribwiyahure ntahandi yabiburanishije, asaba Urukiko kuzabisuzuma, (asomye raporo ya muganga), agaragaza ko niba BAVUKIYEHE Claudine yaraje muri urwo rugo, akahasangwa yapfuye ngo nta wundi wabibazwa. [34] Uhagarariye Ubushinjacyaha, yavuze ko impamvu z’ubujurire z’abaregwa nta shingiro zifite, kuko ibyo baburanishije mu Rukiko Rukuru, ari nabyo bagaruye muri uru Rukiko, kandi no mu kubahamya icyaha cy’ubwicamyi urukiko rwashingiye ku bimenyetso bifatika kandi bidashidikanywaho bigaragaza NDIZIHIWE Fabrice ko yakoze yaha cy’ubwicamyi na Nyiravuriro Lidie ahamwa nawe no kuba icyitso mu cyaha cy’ubwicanyi nk’uko rwabisobanuye mu gika cya 28, 29, 30 na 31, rushimangira ibyari byabonywe n’Urukiko Rwisumbuye rwanabisobanuye mu gika cya 24 cy’urubanza rwa TGI. [35] Akomeza asobanura ko, ubujurire budakwiye kwakirwa gusa kubera ko uregwa yajuriye ahubwo hakwiye no kwitabwa ku biteganywa n’ingingo ya 183 y’Itegeko No 027/2019 ryo ku wa 09/09/2019 rigenga imiburanishirize y’imanza nshinjabyaha, bakagaragaza inenge ziri mu rubanza bajuririra n’uburyo bifuza ko zakosorwa, kuko kuba ntacyo NDIZIHIWE Fabrice na NYIRAVURIRO Lydie banenze imikirize y’urubanza No RPA 00312/2020/HC/MUS rwaciwe kuwa 13/05/2022, ndetse batanagaragaje uko ayo makosa yakosorwa

hashingiwe ku mategeko n'ibimenyetso, n’impamvu z'ubujurire bwa NDIZIHIWE Fabrice na NYIRAVURIRO Lydie zidafite ishingiro kuko rwashingiye icyemezo cyarwo ku ngingo ya 107 y’Itegeko rigenga imiburanishirize y’imanza z’inshinjabya na 119 y’itegeko ry’ibimenyetso hamwe n’ibindi bimenyetso rwemeza ko abaregwa bakoze ibyaha bakurikiranweho [36] Uhagarariye Ubushinjacyaha kandi yabwiye Urukiko ko, kuba NYIRAVURIRO yagira inama umwuzukuru yo kudashakana na BAVUKIYEHE Claudine, iyo atari impamvu yari gutuma yiyahura, cyane ko nta n’icyo bagaragaje cyaba cyarateye kwiyahura, kuko umugenzacyaha ageze ahari umurambo yasanze ibirenge bikora hasi, bikaba bigaragara ko atiyahuye, ahubwo ko bamaze kumwica barajijisha bamushyiramo agatambaro babishyira aho mu gikoni, wabihuza na raporo ya muganga ko nta kimenyetso kigaragaza ko yiyahuye ahubwo yaba yarishwe, ugasanga nta kabuza ko aribo bakoze icyaha baregwa. [37] Asoza avuga ko, kuba Me BAZIRUWIHA avuga ko NYIRAVURIRO atafatiwe mu cyuho ntibivuga ko atakoze icyaha, kuko ntawe ujya kwica umuntu ngo ahamagaze abantu baze kureba. Naho kuri NDIZIHIWE, yavuze ko amaze gukora icyaha yahise atoroka, kuba avuga ko yagize ubwoba bikaba ari ukubeshya ahubwo yari azi neza icyo amaze gukora aricyo kwica. Ubushinjacyaha buvuga rero ko busanga nta bimenyetso NYIRAVURIRO na NDIZIHIWE bagaragaza uretse guhakana icyaha gusa, kandi ntawundi wabibazwa, bityo, akaba nta nenge bagaragaza iri mu rubanza bajuririye, asaba Urukiko kuzemeza ko urubanza rujuririrwa rudahindutse. [38] Impaka muri uru rubanza zishingiye ku kumenya niba Urukiko Rukuru Urugereko rwa Musanze rwarahamije ibyaha NDIZIHIWE Fabrice na NYIRAVURIRO Lydie nta bimenyetso bidashidikanywaho rushingiyeho byemeza ko babikoze.

Page 9

[39] Mu rubanza Nº RPA0084/10/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 9/05/2014 haburana Ubushinjacyaha na GATERA, Vol [2015] 4 RLR, Urukiko rwatanze umurongo uvuga ko Ugushidikanya kurengera ushinjwa, akagirwa umwere ku cyaha yari akurikiranyweho.” Uyu murongo kandi wakomeje kugenderwaho mu manza zitandukanye zirimo n’urubanza Nº RPAA 00088/2022/CA – CMB RPAA 00089/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/04/2024 Ubushinjacyaha buburana na NKURIYEMUNDA SEBAKAZA n’undi (igika cya 17). [40] Dosiye igaragaza ko ubwo NDIZIHIWE Fabrice yabazwaga mu bugenzacyaha ku wa 29/07/2019, yasobanuye ko yazanye na BAVUKIYEHE Claudine kwa nyirakuru witwa NYIRAVURIRO Lydie amubwira ko uwo mukobwa ashaka ko babana ariko nyirakuru arababuza ababwira ko bakiri bato, Claudine n go yanga kubyumva bamusaba gutaha nabyo arabyanga, nyirakuru amutiza itoroshi ngo ajye kuri toilette ajyayo aragaruka ngo arare, arabasiga ajya kuryama (NDIZIHIWE), bucyeye basanga amanitse mu gikoni yiyahuye. [41] Dosiye igaragaza ko NYIRAVURIRO Lydie abazwa mu bugenzacyaha yavuze ko abo bana (NDIZIHIWE Fabrice na BAVUKIYEHE Claudine) batageze iwe kuri uwo munsi kandi ko atanamuzi. Dosiye igaragaza kandi ko abazwa mu bushinjacyaha ku wa 05/08/2019, NYIRAVURIRO Lydie yavuze ko adashobora kumanika umuntu mu mugozi. [42] Dosiye igaragaza kandi ubuhamya bwatanzwe na UMUBYEYI Aniziya na NDAYIZEYE Maurice mu bugenzacyaha

ku wa 29/07/2019, bose bari baraye kwa NYIRAVURIRO Lydie bemeje ko NDIZIHIWE Fabrice yazanye na BAVUKIYEHE Claudine ku mugoroba, kandi Anisia yavuze ko yumvise BAVUKIYEHE Claudine abwira NDIZIHIWE Fabrice ko ashaka ko amugira umugore arabyanga, nyirakuru ababwira ko Fabrice ari umukirisitu kandi atarakura, ko bareka bakazabana bamaze gukura no kwiga. [43] Dosiye na none igaragaza ko umutangabuhamya SINZABAKWIRA akaba musaza wa BAVUKIYEHE Claudine witabye Imana na NTEGEKURORA Vronique watanze amakuru mu Rukiko ku wa 11/12/2024, akaba nyina wa BAVUKIYEHE, bose bahurije ku kuba mbere y’uko urupfu rwa BAVUKIYEHE Claudine ruba bari bazi NDIZIHIWE Fabrice nk’umusore ukundana n’umukobwa wabo kandi nta kibazo bari bazi gihari cyatuma amwica, uretse kuba barajyanye kuri uwo munsi wo ku wa 29/07/2019, bakirirwa mu kabari basangira bwakwira bakabona BAVUKIYEHE Claudine adatashye, kandi ko uko kuba uwo mukobwa ataratashye uwo munsi nta mpungenge byabateye kuko bari bazi ko ari kumwe na NDIZIHIWE kandi bari basanzwe bazi ko ari inshuti ariko ngo bigeze mu gitondo bakabwirwa ko basanze amanitse mu gitambara mu gikoni cyo kwa NYIRAVURIRO yapfuye, bakababwira ko yiyahuye. [44] Dosiye igaragaza kandi ko NDAYIZEYE Maurice watanze ubuhamya na UMUBYEYI Anisia watanze amakuru ku wa 11/12/2024, ubwo bari batumijwe n’Urukiko rw’Ubujurire, basobanuye ko ubwo NDIZIHIWE Fabrice yazanaga na BAVUKIYEHE Claudine kwa NYIRAVURIRO Lydie ku wa 29/07/2019, baganiriye bisanzwe nta mwuka mubi wari uhari, uretse kuba barabwiye NYIRAVURIRO ko bashaka kubana nk’umugabo n’umugore akababwira ko bareka bakabanza bagakura kuko bakiri abana, BAVUKIYEHE Claudine akabyanga ndetse akavuga ko adataha, ariko mu gitondo agasangwa amanitse mu gikoni cyo kwa NYIRAVURIRO yapfuye bigakekwa ko yiyahuye.

Page 10

[45] Dosiye igaragaza raporo ya muganga yo ku wa 29/07/2019, igaragaza ko BAVUKIYEHE Claudine yishwe kuko ibimenyetso byo kwiyahura bitagaragara. Dosiye igaragaza kandi raporo y’inzego z’ibanze yo ku wa 31/07/2019, igaragaza ko BAVUKIYEHE Claudine yasanzwe amanitse mu mugozi mu gikoni cyo kwa NYIRAVURIRO Lydia. Hari kandi PV de constant yakozwe n’umugenzacyaha wageze aho umurambo wasanzwe, mu gikoni cyo kwa Nyiravuriro, yagaragaje ko amaguru yageraga hasi ku buryo kwicwa n’umushumi wari mu ijosi bitari gushoboka. [46] Urukiko Rukuru Urugereko rwa Musanze rwahamije NDIZIHIWE Fabrice na NYIRAVURIRO Lydie icyaha cy’ubwicanyi rushingiye ku mvugo zabo, imvugo z’abatangabuhamya babajijwe mu bugenzacyaha UMUBYEYI Aniziya na NDAYIZEYE Maurice, bavuze ko Nyakwigendera yageze kwa Nyirakuru ari kumwe na Ndizihiwe kandi ko nyirakuru yasabye umukobwa gutaha nawe amubwira ko atataha nijoro tariki ya 29/07/2019, raporo ya muganga ndetse na pv de constant y’umupolisi wageze aho BAVUKIYEHE Claudine yari amanitse. Rwemeza ko bigaragara ko nyakwigendera yaraye kwa NYIRAVURIRO kandi akaba ariwe bararana n’ubwo abihakana ariko Ndizihiwe n’abandi bavandimwe be bakabihamya, rusanga ari ikimeyetso kidashidikanywaho cyerekana ko aribo bamwishe. [47] Ku byerekeye ibimenyetso mu manza nshinjabyaha byatanzweho umurongo mu rubanza Nº RPAA/Gén 00002/2018/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa

25/7/2023 Ubushinjacyaha buburana na TWAHIRWA François (igika cya 68), Urukiko rw’Ubujurire rwatanze umurongo uvuga ko: “Harebwe ububasha bw’Urukiko bwo gusuzuma mu bwigenge no mu bushishozi bwarwo ibimenyetso byose rwashyikirijwe, n’intego y’amategeko y’ibimenyetso (objectif du droit de la preuve) yo gushakisha ukuri, inkiko zemera ibimenyetso biziguye (preuve indirecte) cyangwa ibimenyetso bishingiye ku mabwire (preuve par ouï-dire) iyo bishyigikiwe n’ibindi bimenyetso bituma byizerwa.” [48] Ku byerekeye uru rubanza, Urukiko rw’Ubujurire rurasanga n’ubwo Ubushinjacyaha buvuga ko NDIZIHIWE Fabrice yishe BAVUKIYEHE Claudine naho NYIRAVURIRO Lydie akaba icyitso muri icyo cyaha, nta kimenyetso kidashidikanywaho bwagaragaje cyemeza ko aribo bamwishe uretse kuba bavuga ko yamuzanye kwa nyirakuru bakamubwira ko basahaka kubana, nawe akababwira ko batabana kuko bakiri abana, umukobwa akabyanga akavuga ko adataha, akaza kugenda nyuma, bugacya amanitse mu gikoni azirikishije igitambaro cya NYIRAVURIRO mu ijosi. [49] Urukiko rurasanga kandi abatangabuhamya babajijwe barimo na nyina ndetse na musaza wa BAVUKIYEHE Claudine, bose baragaragaje ko uretse kuba bari bazi ko NDIZIHIWE Fabrice akundana na BAVUKIYEHE Claudine bakaba bari bamaze igihe kirenga umwaka bakundana, banahurije ku kuba nta kibazo na kimwe bari bazi cyari gihari haba hagati yabo cyangwa hagati y’imiryango cyari gutuma

NDIZIHIWE Fabrice afatanyije na NYIRAVURIRO Lydie bafata imwanzuro wo kwica BAKUKIYEHE kugirango icyo kibazo gikemuke, kuko usibye kuba NYIRAVURIRO yarabagiriye inama yo kuba baretse kubana ntakindi bagaragaza cyari gutuma agambirira kumwica. [50] Urukiko rurasanga ibijyanye no kuba Ubushinjacyaha n’abaregeye indishyi bavuga ko NDIZIHIWE Fabrice na NYIRAVURIRO Lydie aribo bishe BAVUKIYEHE Claudine kuko NYIRAVURIRO atamukundaga, nta kimenyetso babitangira uretse kubivuga gusa cyane ko

Page 11

abagize umuryango wa BAVUKIYEHE barimo nyina umubyara na musaze babajijwe bakavuga ko nta kibazo bazi cyari hagati mu muryango wa Nyakwigendera n’uwa NDIZIHIWE cyaba kigaragaza urwo rwango. Naho kuba bavuga ko kuba Nyakwigendera yararaye muri ruriya rugo bugacya yapfuye ntawundi byabazwa, ibi nta shingiro byahabwa kuko kubishingiraho uhamya icyaha, byaba ari ukugenekereza kandi bibujijwe n’ Ingingo ya 4 y’Itegeko Nº68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange igira iti: “Amategeko ahana agomba gufatwa uko ateye, ntashobora gukoreshwa ku buryo butandukira. Inkiko zibujijwe guca imanza ku buryo bugenekereje” kuko nta kimenyetso cyagaragaye cyerekana mu buryo bwumvikana uko ubwo bwicanyi bwagenze ngo habe haragaragajwe uruhare abaregwa babugizemo, bityo rero nta kimenyetso kidashidikanywaho kigaragaza ko byanze bikunze NDIZIHIWE na NYIRAVURIRO aribo bishe uwo mukobwa kuko binashoboka ko yakwicwa n’abandi bakamuzana muri icyo gikoni cyane ko byagaragajwe ko aho uwo mukobwa yiciwe ari mu gikoni kitafungwaga. [51] Urukiko rurasanga kandi kuba raporo y’inzego z’ibanze yakozwe n’umudugudu wa Muturagara ivuga ko uwo muntu yapfuye bigahuzwa na raporo ya muganga yaragaragaje ko nta bimenyetso bigaragaza ko BAVUKIYEHE Claudine yiyahuye, ko ahubwo yishwe, ariko nta n’imwe muri izo raporo igaragaza ibyashingirwaho mu kwemeza ko yishwe na NYIRAVURIRO cyangwa NDIZIHIWE

Fabrice. [52] Mu gusesengura kandi Urukiko rwakwifashisha ibyemejwe mu rubanza No RPAA 00241/2021/CA rwaciwe ku wa 28/06/2024, haburana Ubushinjacyaha v. NIYONZIMA Olivier alias Bishweka, Urukiko rw’Ubujurire rwemeje ko NIYONZIMA Olivier agomba kugirwa mwere ku cyaha cy’ubwicanyi yari akurikiranyweho ku bwo gushidikanya ku bijyanye n’ibimenyetso byatanzwe muri uru rubanza nk’uko byatanzweho umurongo mu rubanza nº RPA 0084/10/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 9/05/2014 haburana Ubushinjacyaha na GATERA Célestin. Uko gushidikanya kukaba kwari gushingiye ku kuba ubushinjacyaha bwarashingiraga ku kuba NIYONZIMA Olivier yaranyuze aho nyakwigendera yiciwe no ku mvugo z’abatangabuhamya bavuga ko babonye NIYONZIMA aca mw’ishyamba nyakwigendera yiciwemo ariko Urukiko rusanga ibyo bitagaragaza mu buryo budashidikanywaho ko NIYONZIMA ariwe wishe nyakwigendera. [53] Urukiko rero, nyuma yo gusesengura ibimenyetso byose byatanzwe n’Ubushinjacyaha muri uru rubanza, rusanga nta bimenyetso bidashidikanywaho byatanzwe bigaragaza ko NDIZIHIWE Fabrice yishe BAVUKIYEHE Claudine naho NYIRAVURIRO Lydie akaba icyitso muri iki cyaha, bakaba bagomba kugirwa abere ku cyaha bakurikiranweho hashingiwe ku biteganyijwe mu ngingo ya 111 y’Itegeko Nº 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha iteganya ko “Gushidikanya birengera ushinjwa. Iyo urubanza rwakurikiranywe

mu buryo bwose, ntihagire ibimenyetso nyakuri biboneka byemeza nta shiti abacamanza ko ushinjwa yakoze icyaha koko, bagomba kwemeza ko atsinze.”  Kumenya niba indishyi zisabwa n’uhagarariye uregera indishyi zatangwa [54] Me MUSABWA Frederic uburanira NTEGEKURORA Veronique avuga ko hashingiwe ku bimenyetso byatanzwe n’Ubushinjacyaha asanga NYIRAVURIRO Lydie n'umwuzukuru we NDIZIHIWE Fabrice aribo bishe CLAUDINE, aho byagaragaye ko uko mu gitondo kare kare NDIZIHIWE Fabrice yabyutse atoroka, aza gufatwa nyuma y’iminsi hakibazwa impamvu yatorotse niba nta kintu yicyekaga ukayibura.

Page 12

[55] Akomeza avuga ko kuba abajurira nta nenge bagaragaza banenga urubanza rujuririrwa, ashingiye ku ngingo ya 183 y’Itegeko No 027/2019 ryo kuwa 09/09/2019 rigenga imiburanishirize y’imanza nshinjabyaha ibi babiheraho basaba Urukiko gutegeka abaregwa kwishyura indishyi z'akababaro zigahabwa nyina w'umwana witwa NTEGEKURORA Veronique zingana na Miliyonl eshanu (5.000.000 Frw) ziyongera kuzo yahawe mu Rukiko Rwisumbuye rwa RUBAVU ndetse n'Urukiko rukuru Urugereko rwa Musanze, zose hamwe zikangana na Miliyoni 11.500.000 Frw zikishyurwa na NDIZIHIWE Fabrice na NYIRAVURIRO Lydie. [56] Yongeraho ko, BAVUKIYEHE Claudine yari umwana ufitiye ababyeyi agaciro, afite n’ahazaza, ari nayo mpamvu nk’uko Ubushinjacyaha bubisaba, Urukiko rwategeka ko iki cyaha kibahama bagategekwa kwishyura NTEGEKURORA Veronique indishyi za milioni cumi n’imwe n’ibihumbi Magana atanu (11.500.000 Frw) nk’uko zagaragajwe mu mwanzuro. [57] Me BAZIRUWIHA Idi Abdul Aziz avuga ko icyaha cyo kuba icyitso mu cyaha cy'ubwicanyi Nyiravuriro yahamijwe ntacyo yakoze kuberako ko nta muntu umushinja, nta bimenyetso simusiga bimushinja nta n'imvugo z'abatangabuhamya zimushinja, kubera iyo mpamvu Nyiravuriro akaba nta ndishyi agomba guha NTEGEKURORA Veronique. [58] Me MUHIRE Jean Marie Eugene ashingiye ku ngingo ya 11 y’Itegeko Nº 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha: “Indishyi

zishobora kuregwa uwakoze icyaha, uwo bafatanyije gukora icyaha, icyitso cye kimwe n’utegetswe kuriha indishyi”, asanga kuba NDIZIHIWE Fabrice yarahamijwe icyo cyaha ari ukugenekereza kandi bibujijwe n’amategeko, agasaba ko yagirwa umwere ndetse n’indishyi zibishingiyeho rukemeza ko nta shingiro zifite. [59] Me RWAHAMA Zacharie avuga ko kuba NDIZIHIWE Fabrice nta cyaha yakoze, indishyi zatangwa n’abakoze icyaha.

UKO URUKIKO RUBIBONA [60] Uru rukiko rurasanga kuba NDIZIHIWE Fabrice na NYIRAVURIRO Lydie badahamwa n’ibyaha bari bakurikiranweho, batagomba no gucibwa indishyi zibikomokaho, bityo urubanza rujuririrwa rukaba ruhindutse ku bijyanye n’indishyi zatanzwe. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [61] Rwemeje ko ubujurire bwatanzwe na NDIZIHIWE Fabrice na NYIRAVURIRO Lydie bufite ishingiro; [62] Rwemeje ko NDIZIHIWE Fabrice na NYIRAVURIRO Lydie badahamwa n’ibyaha bari bakurikiranweho bakaba ari abere; [63] Rwemeje ko urubanza No RPA 00312/2020/HC/MUS, rwaciwe n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Musanze ku wa 13/05/2022 ruhindutse mu ngingo zarwo zose; [64] Rutegetse ko NDIZIHIWE Fabrice na NYIRAVURIRO Lydie bahita barekurwa uru rubanza rukimara gusomwa.

Source wording is retained. Consult the source document for its original formatting and pagination.

Authorities

Authorities used by the court

Cases, legislation, regulations, and constitutional provisions identified in the available record.

RPAA 00241/2021/CA

Case cited

RPA 0084/10/CS

Case cited

RPAA 00088/2022/CA – CMB RPAA 00089/2022/CA

Case cited

RPAA/Gén 00002/2018/CA

Case cited

Law Nº 027/2019 of 19/09/2019 on criminal procedure, Article 111

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Law Nº68/2018 of 30/08/2018 on general offences and penalties, Article 4

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Case-aware research

Ask AI about this case

The judgment and available research above are public. New questions open in a separate private conversation grounded in this case.

About this LexChat collection

This page organizes the available case record for research. Verify quotations, current status, and subsequent treatment against the source document. Corrections can be reported to hello@esheria.ai.

Legal information, not legal advice. Research summaries do not replace the judgment.