Download PDF

Rwanda Criminal

Court of Appeal

UBUSHINJACYAHA v SHUMBUSHO

On this page

Professional case brief

Research organized from the available case record

Source document

01

Holding and result

The appellate court found that the lower court had already adequately considered the mitigating factors, including admission of guilt and youth, in reducing the sentence from life imprisonment to 15 years. Therefore, no further reduction was warranted.

Court disposition

appeal dismissed

Orders

  • The appeal of Shumbusho Samuel alias Gice is dismissed as unfounded.
  • The judgment of the High Court, sentencing Shumbusho to 15 years imprisonment, is upheld.
  • Court costs are to be borne by the State.

02

Material facts

Parties

Ubushinjacyaha

Prosecution Counsel: Ntawangundi Béatrice

Shumbusho Samuel alias Gice

Appellant Counsel: Me Ruganza Bin SEBA

Amounts and remedies

  • Sentence: 15
  • Fine (turamyumukiza, Not Appellant): Frw 500,000

03

Procedural history

  1. Posture

    Criminal Appeal / Final Appellate Judgment

04

Questions and positions

Legal issues

Whether the appellant is entitled to a further reduction of sentence on appeal due to admission of guilt and mitigating factors

Party arguments

Applicant
Shumbusho argued he should receive a further sentence reduction because he admitted guilt, sought forgiveness, was a first-time offender, and was 19 years old at the time of the offense.
Respondent
The prosecution argued Shumbusho is not entitled to a further reduction because he admitted guilt late, only at the appellate stage, and the 15-year sentence already reflected sufficient mitigation.

05

Court’s reasoning

  1. 01

    RPA 0129/10/CS, Supreme Court, 7/03/2014

    A defendant is not entitled to a further reduction of sentence on appeal if the lower court has already sufficiently reduced the sentence considering the gravity and circumstances of the offense.

  2. 02

    Article 2, Law Nº 059/2023 amending Law Nº 68/2018

    Where mitigating circumstances are established, a life sentence may be reduced but not below 15 years imprisonment.

06

Ratio, limits and disposition

Ratio decidendi

The appellate court found that the lower court had already adequately considered the mitigating factors, including admission of guilt and youth, in reducing the sentence from life imprisonment to 15 years. Therefore, no further reduction was warranted.

Court disposition

appeal dismissed

  • The appeal of Shumbusho Samuel alias Gice is dismissed as unfounded.
  • The judgment of the High Court, sentencing Shumbusho to 15 years imprisonment, is upheld.
  • Court costs are to be borne by the State.

Source and reliance status

Court of Appeal · 20 December 2024

This page organises the available record for research. Confirm quotations, current status, and subsequent treatment against the official source before relying on the case.

Judgment reading view

Judgment text

The complete available source text.

Source document

Court of Appeal

Criminal· 20 December 2024

RPAA 00345/2024/CA

UBUSHINJACYAHA v SHUMBUSHO

- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2024-12-20 - Case/document no.: RPAA 00345/2024/CA - Collection: Court of Appeal

Text

Page 1

UBUSHINJACYAHA v SHUMBUSHO [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE - RPAA 00345/2024/CA (Rugabirwa, P.J.) 20 Ukuboza 2024] Amategeko agenga imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha – Igabanya gihano – Kutongera kugabanyirizwa ibihano - Uregwa ntabwo yongera kugabanyirizwa ibihano, iyo mu bujurire Urukiko rusanze yarabigabanyirijwe bihagije, harebwe uburemere bw’icyaha n’uburyo cyakozwemo. Incamake y’ikibazo: Ku wa 30/11/2019, Turikunkiko yugamye imvura kwa Rosine bita Vedaste ngo amutwara indorerwamo hanyuma haba amakimbirane, Turamyumukiza, Shumbusho na Rukundo bafasha Rosine gukubita Turikunkiko biza kumuviramo gupfa. Ubushinjacyaha bwabareze mu Rukiko Rwisumbuye rwa Huye icyaha cy’ubwicanyi bubasabira igihano cy’igifungo cya burundu. Shumbusho yaburanye yemera ko yakubise umutego nyakwigendera naho Rosine akamukubita itafari mu musaya no mu mpyiko hanyuma barahunga. Urukiko rwasanze Turamyumukiza ahamwa n’icyaha cyo gukubita no gukomeretsa ku bushake, rumuhanisha igifungo cy’imyaka 4 n’ihazabu ya 500.000 Frw, rwemeza kandi ko Shumbusho na Rukundo bahamwa n’ubufatanyacyaha bw’icyaha cy’ubwicanyi, rubahanisha igifungo cya burundu kuri buri wese. Shumbusho yajuririye icyo cyemezo mu Rukiko Rukuru asaba kugabanyirizwa igihano na we agahanishwa igifungo cy’imyaka ine kuko atigeze yica nyakwigendera ahubwo yamukubise umutego Rosine akamukubita itafari ryamwishe. Urukiko rushingiye ko

Shumbusho yemera uruhare rwe mu rupfu rwa Turikunkiko, rwamugabanyirije igihano rumuhanisha igifungo cy’imyaka 15. Uregwa ntiyanyuzwe, atanga ubujurire bwe mu Rukiko rw’Ubujurire hasuzumwa ikibazo cyo kumenya niba Shumbusho yakongera kugabanyirizwa ibihano kubera ko yemeye icyaha akanagisabira imbabazi. Shumbusho asobanura ko akwiye kongera kugabanyirizwa ibihano kubera ko yemera icyaha cy’ubwicanyi akanagisabira imbabazi, kuko yatanze inkunga ya ngombwa kugira ngo mugenzi we amwice, kuba ari ubwa mbere akoze icyaha, no kuba yarakoze icyaha akiri muto kuko yari afite imyaka 19 y’amavuko. Ubushinjacyaha buvuga ko uregwa atakongera kugabanyirizwa ibihano hashingiwe ku kwemera icyaha, kuko atacyemeye mbere hose, ko ahubwo acyemeye impitagihe, kuko acyemereye bwa mbere muri uru Rukiko bityo igifungo cy’imyaka 15 yahawe cyagumaho. Incamake y’icyemezo: Uregwa ntabwo yongera kugabanyirizwa ibihano, iyo mu bujurire Urukiko rusanze yarabigabanyirijwe bihagije, harebwe uburemere bw’icyaha n’uburyo cyakozwemo. Ubujurire nta shingiro bufite. Amategeko yashingiweho: Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko Nº 68/2018 ryo kuwa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, ingingo ya 2.

Page 2

Imanza zifashishijwe: RPA 0129/10/CS, Ubushinjacyaha na Mpitabakana rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 7/03/2014; RPAA 00424/2022/CA, Ubushinjacyaha na Ngiruwonsanga Ibrahim rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 25/09/2024. Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Ku wa 30/11/2019, Turamyumukiza Cassien alias Cyiza, Shumbusho Samuel alias Gice na Rukundo Jean Paul baketsweho kwica uwitwa Turikunkiko Juma kuko bugamye k’uwitwa Rosine amutwara lunette ze, batangira imirwano, abaregwa nabo bafasha Rosine gukubita Turikunkiko Juma biza kumuviramo urupfu. [2] Nyuma y’iperereza, Ubushinjacyaha bwabareze mu Rukiko Rwisumbuye rwa Huye bubakurikiranyeho icyaha cy’ubwicanyi, bubasabira igifungo cya burundu kuri buri wese. Shumbusho Samuel alias Gice yaburanye yemera ko yakubise umutego Turikunkiko Juma, naho Rosine amukubita itafari inshuro 3 mu musaya n’inshuro ya 4 mu mbyiko babonye ategutse bahita biruka barahunga. [3] Urukiko Rwisumbuye rwa Huye rwaregewe, rushingiye ku mvugo z’abaregwa bashinjanya kugira uruhare mu ikubitwa rya nyakwigendera Turikunkiko Juma kugeza apfuye, ku mvugo z’abatangabuhamya barimo Sindukubwabo Aloys wari utetse amazi mu gikoni aho intonganya n’imirwano byabanje no kuri raporo ya muganga igaragaza ko Turikunkiko Juma yishwe n’ububabare yagize ku mubiri, ndetse n’ibikomere byo mu mutwe, rwaciye urubanza nº RP 00023/2020/TGI/HYE ku wa 10/12/2020, rwemeza ko

Turamyumukiza Cassien alias Cyiza adahamwa n’icyaha cy’ubwicanyi, ahubwo ahamwa n’icyaha cyo gukubita no gukomeretsa ku bushake, rumuhanisha igifungo cy’imyaka 4 n’ihazabu ya 500.000 Frw, rwemeza kandi ko Shumbusho Samuel alias Gice na Rukundo Jean Paul bahamwa n’ubufatanyacyaha bw’icyaha cy’ubwicanyi, rubahanisha igifungo cya burundu kuri buri wese. [4] Shumbusho Samuel alias Gice yajuririye urwo rubanza mu Rukiko Rukuru, Urugereko rwa Nyanza, asaba kugabanyirizwa igihano kuko abo bafatanije gukora icyaha babigabanyirijwe bahanishwa igifungo cy’imyaka 4, kandi ko yakubise Turikunkiko Juma umutego, naho Rosine amutera ibuye ryamwishe. Naho uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko ubujurire bwe nta shingiro bufite kubera ko ibyo avuga atari ko byagenze, ko ahubwo uko byagenze ari uko imirwano yabaye mu byiciro bibiri kuko babanje gukubita nyakwigendera arabahunga bamwirukaho, muri uko kumwirukaho, Shumbusho Samuel amukubita umutego agwa hasi, maze Védaste amukubita amabuye yamuviriyemo gupfa. [5] Urukiko Rukuru rushingiye ku kuba Shumbusho Samuel yemera ko yakubise umutego nyakwigendera Turikunkiko Juma akagwa hasi bigatuma Védaste bita Rosine amukubita itafari ryamuviriyemo gupfa, ibyo byerekana ko Shumbusho Samuel yagize uruhare mu rupfu rwa Turikunkiko Juma, ko kuba yemera uruhare rwe mu ikorwa rw’icyaha, no kuba aribwo bwa mbere aguye mu cyaha, akwiriye kugabanyirizwa ibihano, ruca urubanza Nº RPA 01110/2020/HC/NYZ

Page 3

ku wa 03/05/2024, rwemeza ko imikirize y’urubanza rwajuririwe ihindutse ku bijyanye n’ibihano, ruhanisha Shumbusho Samuel alias Gice igifungo cy’imyaka 15. [6] Shumbusho Samuel yajuririye urwo rubanza mu Rukiko rw’Ubujurire, ubujurire bwe buhabwa Nº RPAA 00345/2024/CA, urubanza ruburanishwa mu ruhame ku wa 10/12/2024, Shumbusho Samuel yunganiwe na Me Ruganza Bin SEBA, naho Ubushinjacyaha buhagarariwe na Ntawangundi Béatrice, Umushinjacyaha ku rwego rw’Igihugu. [7] Mu mwanzuro w’ubujurire no mu miburanire, Shumbusho Samuel n’umwunganira bavuga ko atakoze icyaha cy’ubufatanyacyaha bw’ubwicanyi, ko ahubwo yakoze icyaha cyo gukubita no gukomeretsa kubera ko yakubise Turikunkiko Juma umutego akagwa hasi, asaba ko yakongera kugabanyirizwa igihano kuko yemera icyaha cyo gukubita no gukomeretsa akanagisabira imbabazi. [8] Ariko ku munsi w’iburanisha ry’urubanza, Shumbusho Samuel n’umwunganira bavuga ko batakiburanishije ibijyanye no guhindurirwa inyito y’icyaha, ko ahubwo akwiye kongera kugabanyirizwa ibihano kubera ko yemera icyaha cy’ubwicanyi akanagisabira imbabazi, kuko yatanze inkunga ya ngombwa kugira ngo mugenzi we amwice, kuba ari ubwa mbere akoze icyaha, no kuba yarakoze icyaha akiri muto kuko yari afite imyaka 19 y’amavuko. [9] Naho uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko Shumbusho Samuel atakongera kugabanyirizwa ibihano hashingiwe ku kwemera icyaha, kuko atacyemeye mbere hose,

ko ahubwo acyemeye impitagihe, kuko acyemereye bwa mbere muri uru Rukiko. Asaba ko igifungo cy’imyaka 15 yahawe cyagumaho, kuko gikwiranye n’uburemere bw’icyaha yakoze, kandi ko atagaragaza inenge ziri mu rubanza rujuririrwa. [10] Urukiko ruhereye kuri izo mpaka, rurasanga ikibazo gikwiye gusuzumwa muri uru rubanza ari icyo kumenya niba Shumbusho Samuel yakongera kugabanyirizwa ibihano kubera ko yemeye icyaha akanagisabira imbabazi. II. ISESENGURA RY’IKIBAZO KIGIZE URUBANZA Kumenya niba Shumbusho Samuel alias Gice yakongera kugabanyirizwa ibihano kubera ko yemeye icyaha akanagisabira imbabazi [11] Shumbusho Samuel n’umwunganira bavuga ko atakiburanishije ibijyanye no guhindurirwa inyito y’icyaha, ko ahubwo akwiye kongera kugabanyirizwa ibihano kubera ko yemera icyaha cy’ubwicanyi kuko yemera ko yatanze inkunga ya ngombwa kugira ngo mugenzi we Turikunkiko Juma yicwe, kuko yamukubise umutego agwa hasi, bituma Rosine amukubita itafari inshuro 3 mu musaya n’inshuro ya 4 mu mbyiko bimuviramo gupfa, kuba ari ubwa mbere akoze icyaha, no kuba yaragikoze akiri muto kuko yari afite imyaka 19 y’amavuko, agahanishwa igifungo kitari munsi y’imyaka 15 nk’uko biteganywa n’ingingo ya 2 y’Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko Nº 68/2018 ryo kuwa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, iteganya ko iyo hari mpamvu nyoroshyacyaha, uwari guhanishwa igifungu cya burundu, ahanishwa igifungo kitari munsi y’imyaka 15.

Page 4

[12] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko Shumbusho Samuel atakongera kugabanyirizwa ibihano hashingiwe ku mpamvu z’uko yemeye icyaha akanagisabira imbabazi, kuba ari ubwa mbere akoze icyaha, no kuba yaragikoze akiri muto afite imyaka 19 y’amavuko, kuko yemereye icyaha bwa mbere muri uru Rukiko, kubera ko yagihakanye mu manza zaciwe mbere, no kuba izo mpamvu ashingiraho zituzuza cyangwa ngo zisobanure izatanzwe mu bihe by’ubujurire byemewe n’amategeko. [13] Avuga ko ahubwo igifungo cy’imyaka 15 yahawe cyagumaho, kuko uretse no kuba gikwiranye n’uburemere bw’icyaha yakoze, atagaragaza inenge ziri mu rubanza rujuririrwa nk’uko biteganywa n’ingingo ya 181, igika cya mbere, ndetse n’ingingo ya 183, agace ka 5 n’aka 6, y’Itegeko N°027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza nshinjabyaha.

UKO URUKIKO RUBIBONA [14] Ingingo ya 2 y’Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko nº 68/2018 ryo kuwa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, iteganya ko “Iyo umucamanza yemeje impamvu nyoroshyacyaha, ashobora kugabanya igihano ku buryo bukurikira: (a) igifungo cya burundu gishobora kugabanywa ariko ntikijye munsi y’igihano cy’igifungo cy’imyaka 15”. [15] Ikibazo cy’uko uregwa atongera kugabanyirizwa ibihano, iyo mu bujurire Urukiko rusanga yarabigabanyirijwe bihagije, harebwe uburemere bw’icyaha n’uburyo icyaha cyakozwemo, cyatanzweho umurongo mu rubanza Nº RPA 0129/10/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 7/03/2014, haburana Ubushinjacyaha na MPITABAKANA, hatanzwe umurongo w’uko uregwa atongera kugabanyirizwa ibihano, iyo mu bujurire Urukiko rusanga yarabigabanyirijwe bihagije, harebwe uburemere bw’icyaha n’uburyo icyaha cyakozwemo. Uyu murongo ninawo wagiye ushingirwaho mu zindi manza zaciwe n’uru Rukiko nk’urubanza Nº RPAA 00424/2022/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 25/09/2024 haburana Ubushinjacyaha na NGIRUWONSANGA Ibrahim (igika cya 18). [16] Nk’uko bigaragarira mu bika bya 17 na 18 by’urubanza rwajuririwe muri uru Rukiko, Urukiko Rukuru rwasanze Shumbusho Samuel alias Gice yemera uruhare yagize mu rupfu rwa Turikunkiko Juma, kuko yemeye ko yakubise umutego nyakwigendera akagwa hasi bigatuma uwitwa Védatse Rosine amukubita itafari

ryamuviriyemo urupfu, bityo ko kuba uregwa yemera urwo ruhare rwe mu ikorwa ry’icyaha, no kuba aribwo bwa mbere aguye mu cyaha, rwamugabanyirije ibihano hashingiwe kuri izo mpamvu nyoroshyacyaha, rumuhanisha igifungo cy’imyaka 15 hashingiwe ku ngingo ya 2 y’Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 ryavuzwe haruguru. [17] Hashingiwe ku ngingo ya 2 y’Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 ryavuzwe haruguru, no ku murongo watanzwe mu rubanza Nº RPA 0129/10/CS rwavuzwe haruguru, Urukiko rw’Ubujurire rurasanga Shumbusho Samuel alias Gice atakongera kugabanyirizwa ibihano hashingiwe ku mpamvu z’uko yemeye icyaha, kuba ari ubwa mbere agikoze afite imyaka 19 y’amavuko nk’uko abivuga, kubera ko Urukiko Rukuru rwakimugabanyirije bihagije, rumuhanisha igifungo cy’imyaka 15, aho kuba igifungo cya burundu, hashingiwe ku mpamvu nyoroshyacyaha z’uko yemeye icyaha anagisabira imbabazi, no kuba ari ubwa mbere agikoze icyaha, bityo igifungo cy’imyaka 15 kigomba kugumaho harebwe uburemere bw’icyaha

Page 5

cy’ubufatanyacyaha bw’ubwicanyi yahamijwe, bivuze ko imikirize y’urubanza rujuririrwa itagomba guhinduka ku birebana n’igihano. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [18] Rwemeje ko ubujurire bwa Shumbusho Samuel alias Gice nta shingiro bufite. [19] Ruvuze ko imikirize y’urubanza N° RPA 01110/2020/HC/NYZ, rwaciwe n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Nyanza, ku wa 03/05/2024, idahindutse, ko igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15) Shumbusho Samuel alias Gice yahanishijwe kigumyeho. [20] Rutegetse ko amagarama y’urubanza aherera ku Isanduku ya Leta.

Source wording is retained. Consult the source document for its original formatting and pagination.

Authorities

Authorities used by the court

Cases, legislation, regulations, and constitutional provisions identified in the available record.

RPA 0129/10/CS, Ubushinjacyaha v Mpitabakana, Supreme Court, 7/03/2014

Case cited

RPAA 00424/2022/CA, Ubushinjacyaha v Ngiruwonsanga Ibrahim, Court of Appeal, 25/09/2024

Case cited

Law Nº 059/2023 of 04/12/2023 amending Law Nº 68/2018 of 30/08/2018 on offenses and penalties, Article 2

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Law Nº 027/2019 of 19/09/2019 on criminal procedure, Articles 181 and 183

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Case-aware research

Ask AI about this case

The judgment and available research above are public. New questions open in a separate private conversation grounded in this case.

About this LexChat collection

This page organizes the available case record for research. Verify quotations, current status, and subsequent treatment against the source document. Corrections can be reported to hello@esheria.ai.

Legal information, not legal advice. Research summaries do not replace the judgment.