Download PDF

Rwanda Commercial

Court of Appeal

SINDAYIGAYA v. UMURYANGO APE RUGUNGA

On this page

Professional case brief

Research organized from the available case record

Source document

01

Holding and result

The documents submitted post-hearing by APE Rugunga (Rwanda School Feeding Policy, operational guidelines, Cabinet decisions) are public documents, not new evidence, and did not introduce new contentious issues requiring reopening of proceedings. Therefore, the second appeal is inadmissible as it does not fall within the jurisdictional grounds set by Article 52(2)(4) of Law N°30/2018.

Court disposition

Second appeal dismissed for lack of jurisdiction.

Orders

  • Objection to jurisdiction raised by APE Rugunga upheld.
  • Second appeal by Sindayigaya Moïse declared inadmissible.
  • Sindayigaya Moïse ordered to pay APE Rugunga 500,000 Frw as attorney fees and 200,000 Frw as costs for this level of proceedings.
  • Court fees assessed as incurred.

02

Material facts

Parties

Sindayigaya Moïse

Appellant Counsel: Me Nsengumuremyi Fréderic, Me Gahamanyi Justin

Umuryango APE RUGUNGA

Respondent Counsel: Me Nizeyimana Boniface

Amounts and remedies

  • Attorney Fees Awarded to Respondent at Appeal Level: Frw 500,000
  • Costs Awarded to Respondent at Appeal Level: Frw 200,000

03

Procedural history

  1. Posture

    Commercial Contract Dispute / Second Appeal (court of Appeal)

04

Questions and positions

Legal issues

Party arguments

Applicant
Sindayigaya argued that new evidence (Rwanda School Feeding Policy, operational guidelines, Cabinet decisions) was submitted by APE Rugunga after closure of hearings and relied upon by the High Commercial Court without giving both parties an opportunity to address them, thus justifying a second appeal under Article 52(2)(4) of Law N°30/2018.
Respondent
APE Rugunga, through Me Nizeyimana Boniface, argued that the documents in question were public documents, not new evidence, and had been discussed in substance during the hearings. The respondent contended that their submission post-hearing did not require reopening the proceedings and that the Court of Appeal lacked jurisdiction to entertain the second appeal on this ground.

05

Court’s reasoning

  1. 01

    Article 52(2)(4) of Law N°30/2018 of 02/06/2018 on the Jurisdiction of Courts

    A second appeal is only admissible if the lower court's decision was based on evidence, documents, or submissions introduced after closure of hearings without reopening the proceedings for adversarial debate.

  2. 02

    RCOMAA 00064/2022/CA, AFRICABET CO. Ltd vs EXCELLENT INVESTMENT COMPANY Ltd (EIC Ltd), Court of Appeal, 21/10/2022

    Public documents (documents publics) are not considered new evidence and may be referenced by the court at any time without infringing the parties' rights, provided they are accessible to all.

06

Ratio, limits and disposition

Ratio decidendi

The documents submitted post-hearing by APE Rugunga (Rwanda School Feeding Policy, operational guidelines, Cabinet decisions) are public documents, not new evidence, and did not introduce new contentious issues requiring reopening of proceedings. Therefore, the second appeal is inadmissible as it does not fall within the jurisdictional grounds set by Article 52(2)(4) of Law N°30/2018.

Obiter and limits

  • Public documents may be referenced by the court at any time and do not require adversarial debate if they do not introduce new contentious issues.
  • Costs and legal fees may be awarded even if the main claim is dismissed, as per Article 111 of Law N°22/2018.

Court disposition

Second appeal dismissed for lack of jurisdiction.

  • Objection to jurisdiction raised by APE Rugunga upheld.
  • Second appeal by Sindayigaya Moïse declared inadmissible.
  • Sindayigaya Moïse ordered to pay APE Rugunga 500,000 Frw as attorney fees and 200,000 Frw as costs for this level of proceedings.
  • Court fees assessed as incurred.

Source and reliance status

Court of Appeal · 27 February 2025

This page organises the available record for research. Confirm quotations, current status, and subsequent treatment against the official source before relying on the case.

Judgment reading view

Judgment text

The complete available source text.

Source document

Court of Appeal

Commercial· 27 February 2025

RCOMAA 00090/2024/CA

SINDAYIGAYA v. UMURYANGO APE RUGUNGA

- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2025-02-27 - Case/document no.: RCOMAA 00090/2024/CA - Collection: Court of Appeal

Text

Page 1

SINDAYIGAYA v. UMURYANGO APE RUGUNGA [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURURE – RCOMAA 00090/2024/CA (Kamere, P.J.) 27 Gashyantare 2025] Amategeko agenga ububasha bw’Inkiko – Ububasha bw’Urukiko rw’Ubujurire – Ubujurire bwa kabiri – Iyakirwa ry’ubujurire bwa kabiri ku mpamvu y’Ikimenyetso, inyandiko cyangwa imyanzuro byatanzwe nyuma yo gupfundikira urubanza kandi hatabayeho gusubukura iburanisha – Urukiko ntirugarukira gusa ku kureba ko hari ikintu cyashyizwe muri dosiye nyuma y’iburanisha kandi icyo kintu kikagaragara mu ncarubanza nk’icyashingiweho n’Urukiko mu gufata icyemezo, ahubwo hagomba no kurebwa niba icyo kintu (ikimenyetso, imyanzuro, indi nyandiko…) cyari gifite icyo cyahindura ku miburanire yakozwe mbere y’ipfundikirwa ry’iburanisha ku buryo cyagombaga kubanza kuburanwaho mu ruhame mbere y’uko umucamanza agishyira mu byo yashingiyeho icyemezo. Amategeko agenga ibimenyetso – Ikimenyetso gishya – Inyandiko rusange Leta idakumira uwo ari we wese uzikeneye kuzigeraho (documents publics) – Ntizigomba gufatwa nk’ibimenyetso bishya byatanzwe n’umuburanyi ahubwo zikwiye gufatwa nk’inyandiko rusange z’amategeko cyangwa se imanza zaciwe umuburanyi ashobora gushyira muri dosiye igihe icyo ari cyo cyose bitabangamiye uburenganzira bw’uwo baburana, umucamanza akaba yazibona hafi akaba ari we wemeza kuzishingiraho cyangwa se kutazishingiraho nka reference z’icyemezo cye, kuko

n’ubundi hatagize umuburanyi uzimwegereza hafi muri dosiye nta cyamubuza kuzishakira aho ziri buri wese ashobora kugera. Incamake y’ikibazo: Umuryango APE RUGUNGA wagiranye amasezerano na Sindayigaya Moise yagomba kumara igihe cy’umwaka 1, nyuma y’aho Sindayigaya atsindiye isoko ryo gutekera abanyeshuri b’Ikigo cya Groupe Scolaire APE RUGUNGA biga mu mwaka wa 6 w’amashuri abanza, umwaka wa 3 n’umwaka wa 6 w’amashuri yisumbuye, no guha icyayi / ikawa biherekejwe n’umugati abakozi ba APE RUGUNGA. Ayo masezerano umuryango APE RUGUNGA waje kuyasesa wandikira Sindayigaya ubimumenyesha ndetse umumenyesha n’impamvu z’iseswa ryayo zirimo kuba Inama y’Abaminisitiri yemeje impinduka zijyanye n’ihinduka ry’ingengabihe y’amasomo, hakiyongeraho ko ibigo by’amashuri byose bisabwa gukurikiza gahunda yashyizweho yo kugaburira abana ku ishuri (school feeding). Sindayigaya yatanze ikirego mu Rukiko rw’Ubucuruzi irega umuryango APE RUGUNGA isaba kwishyurwa inyungu zitandukanye zikomoka kukuba amasezerano yaraseshwe impande zombie zitabyumvikanyeho. Urukiko rw’Ubucuruzi rwaciye urubanza rwemeza ko ikirego gifite ishingiro kuri bimwe, rwemeza ko masezerano yaseshwe ku buryo budakurikije amategeko, ko APE RUGUNGA igomba guha Sindayigaya indishyi zingana na 2 500 000 Frw zikomoka ku gusesa amasezerano ku buryo budakurikije amategeko. APE RUGUNGA yajuririye icyo cyemezo mu Rukiko Rukuru isaba Urukiko gusuzuma impamvu zashingiweho isesa amasezerano, rukabona ko amasezerano yaseshwe mu buryo bukurikije amategeko, ko nta ndishyi Sindayigaya yagombaga guhabwa.

Page 2

Urukiko Rukuru rwaciye urubanza rwemeza ko APE RUGUNGA yaseshe amasezerano yagiranye na Sindayigaya mu buryo bukirikije amategeko, ko imikirize y’urubanza rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ihindutse kuri byose. Sindayigaya yajuririye mu Rukiko rw’Ubujurire, Umuryango APE RUGUNGA itanga inzitizi y’iburabubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire ishingiye ku biteganyijwe mu ngingo ya 52, igika cya 2, agace ka 40 y’Itegeko N°30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena Ububasha bw’Inkiko. Ikavuga ko ibimenyetso byatanzwe nyuma y’ipfundikirwa ry’urubanza atari ibimenyetso bishya byari gutuma hongera gufungurwa iburanisha kugirango ababuranyi babivugeho. Kuri iyi nzitizi, Sindayigaya yireguye avuga ko ibimenyetso bikubiyemo Rwanda School Feeding Policy, Rwanda school feeding operational guidelines ari ibishya byashingiweho mu ica ry’ urubanza kandi nyamara haba mu Rukiko rw’ubucuruzi ndetse no ku rwego rw’ubujurire bwa mbere bitarigeze biburanwaho ngo impande zombi zihabwe umwanya wo kubivugaho, akavuga ko nta cyabuza Urukiko rw’Ubujurire kwakira ikirego. Incamake y’icyemezo: 1. Mu gusuzuma iyakirwa ry’ubujurire bwa kabiri ku mpamvu y’Ikimenyetso, inyandiko cyangwa imyanzuro byatanzwe nyuma yo gupfundikira urubanza kandi hatabayeho gusubukura iburanisha , Urukiko ntirugarukira gusa ku kureba ko hari ikintu cyashyizwe muri dosiye nyuma y’iburanisha kandi icyo kintu kikagaragara mu ncarubanza nk’icyashingiweho n’Urukiko mu gufata icyemezo, ahubwo hagomba no kurebwa niba icyo kintu (ikimenyetso, imyanzuro, indi nyandiko…) cyari gifite icyo cyahindura ku miburanire yakozwe mbere y’ipfundikirwa ry’iburanisha ku buryo cyagombaga kubanza kuburanwaho mu ruhame mbere y’uko umucamanza agishyira mu byo yashingiyeho icyemezo.

2. Inyandiko rusange Leta idakumira uwo ari we wese uzikeneye kuzigeraho (documents publics), ntizigomba gufatwa nk’ibimenyetso bishya byatanzwe n’umuburanyi ahubwo zikwiye gufatwa nk’inyandiko rusange z’amategeko cyangwa se imanza zaciwe umuburanyi ashobora gushyira muri dosiye igihe icyo ari cyo cyose bitabangamiye uburenganzira bw’uwo baburana, umucamanza akaba yazibona hafi akaba ari we wemeza kuzishingiraho cyangwa se kutazishingiraho nka reference z’icyemezo cye, kuko n’ubundi hatagize umuburanyi uzimwegereza hafi muri dosiye nta cyamubuza kuzishakira aho ziri buri wese ashobora kugera. Inzitizi y’iburabubasha ifite ishingiro. Amagarama ahwanye n’ibyakozwe mu rubanza. Amategeko yashingiweho: Itegeko N°30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’Inkiko, Ingingo ya 52, igika cya 2, agace ka 4. Imanza zifashishijwe: RCOMAA 00064/2022/CA, AFRICABET CO. Ltd vs EXCELLENT INVESTMENT COMPANY Ltd (EIC Ltd) rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 21/10/2022 Urubanza

Page 3

I. IMITERERE Y′URUBANZA [1] Ku wa 29/09/2022, Umuryango APE RUGUNGA watanze isoko ryo gutekera abanyeshuri b’Ikigo cya Groupe Scolaire APE RUGUNGA biga mu mwaka wa 6 w’amashuri abanza, umwaka wa 3 n’umwaka wa 6 w’amashuri yisumbuye, no guha icyayi / ikawa biherekejwe n’umugati abakozi ba APE RUGUNGA. Sindayigaya Moïse yapiganiye iryo soko araritsindira, ndetse ku wa 31/10/2022, impande zombi zishyira umukono ku masezerano yagombaga kumara igihe cy’umwaka umwe (1 an). [2] Ku wa 26/01/2023, Umuryango APE RUGUNGA wandikiye Sindayigaya Moïse ibaruwa umumenyesha ko amasezerano bagiranye azahagarara ku wa 25/03/2023. Muri iyo baruwa Umuryango APE RUGUNGA wagaragaje ko impamvu yo gusesa amasezerano ari uko Inama y’Abaminisitiri yemeje impinduka zijyanye n’ihinduka ry’ingengabihe y’amasomo, hakiyongeraho ko ibigo by’amashuri byose bisabwa gukurikiza gahunda yashyizweho yo kugaburira abana ku ishuri (school feeding). [3] Ku wa 11/08/2023, Sindayigaya Moïse yareze Umuryango APE RUGUNGA mu Rukiko rw’Ubucuruzi asaba ko wategekwa kwishyura indishyi zikomoka ku gusesa amasezerano yavuzwe haruguru abayagiranye batabyumvikanyeho. Asaba kwishyurwa indishyi zikomoka k’ukwica amasezerano, inyungu zingana na 22.387.820 Frw zikomoka ku gutekera ibiryo abanyeshuri bagera ku 1.500 no gutekera icyayi abakozi b’ikigo bagera kuri 80, zikaba zikubiyemo inyungu yagombaga kwinjiza mu bucuruzi bwa cantine,

inyungu ya restaurant n’inyungu yagombaga gukomoka ku cyayi cyahabwaga abakozi, bityo ko Umuryango APE RUGUNGA wategekwa kumuha izo nyungu yahombye, ukanamwishyura amafaranga yashoye mu kugura ibikoresho angana na 6.891.700 Frw ndetse n’indishyi z’igihombo cy’amezi atatu (3) ya mbere Umuryango APE RUGUNGA itubahirije ku birebana n’umubare w’abagomba kugaburirwa. Asaba no gusubizwa amafaranga y’igihembo cya Avoka n’ay’ikurikiranarubanza ndetse n’ingwate y’amagarama. [4] Umuryango APE RUGUNGA wireguye uvuga ko ikirego cyatanzwe na Sindayigaya Moïse nta shingiro gikwiye guhabwa kuko amasezerano yasheshwe mu buryo bukurikije amategeko, usaba kwishyurwa amafaranga y’igihembo cya Avoka n’ay’ikurikiranarubanza. [5] Mu rubanza RCOM 01323/2023/TC rwaciwe ku wa 07/03/2024, Urukiko rw’Ubucuruzi rwemeje ko ikirego cyatanzwe na Sindayigaya Moïse gifite ishingiro kuri bimwe, ko Umuryango APE RUGUNGA waseshe mu buryo bunyuranyije n’amategeko amasezerano wagiranye na Sindayigaya Moïse ku wa 31/10/2022. Urukiko rwategetse Umuryango APE RUGUNGA kwishyura Sindayigaya Moïse indishyi zikomoka ku gusesa amasezerano mu buryo bunyuranyije n’amategeko zingana na 2.500.000 Frw, runategeka Umuryango APE RUGUNGA kwishyura Sindayigaya Moïse 500.000 Frw y’igihembo cya Avoka, 200.000 Frw y’ikurikiranarubanza na 20.000 Frw y’ingwate y’amagarama. [6] Umuryango APE RUGUNGA ntiwishimiye imikirize y’urubanza, ujuririra Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, Sindayigaya Moïse na we ntiyishimiye imikirize y’urubanza, ajuririra Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, ubujurire bwabo burahuzwa.

Page 4

[7] Me Nizeyimana Boniface, uhagarariye Umuryango APE RUGUNGA, avuga ko Urukiko rw’Ubucuruzi rwari guhera ku kuba gahunda ya school feeding ndetse n’ingengabihe y’amashuri atari Umuryango APE RUGUNGA wayishyizeho, ahubwo ari gahunda yashyizweho na Guverinoma bikemezwa n’Inama y’Abaminisitiri, bityo rukaba ntaho rwari guhera ruvuga ko bitari mu masezerano kubera ko izo ari impamvu zitunguranye kandi zitaturutse kuri APE RUGUNGA. Asaba Urukiko rwajuririwe kongera gusuzuma impamvu zashingiweho APE RUGUNGA isesa amasezerano, rukabona ko amasezerano yaseshwe mu buryo bukurikije amategeko, ko nta ndishyi Sindayigaya Moïse yagombaga guhabwa. [8] Sindayigaya Moïse n’umwunganira bireguye bavuga ko ubujurire bw’Umuryango APE RUGUNGA nta shingiro bufite kuko wirengagiza ko ari wo nyirabayazana kuko ari wo waseshe amasezerano ushingiye ku mpamvu idateganyijwe mu masezerano. [9] Ku wa 17/10/2024, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwaciye urubanza rwemeza kwakira ubujurire bwatanzwe n’Umuryango APE RUGUNGA rubusuzumye rusanga bufite ishingiro, rwemera kwakira ubujurire bwatanzwe na Sindayigaya Moïse rubusuzumye rusanga nta shingiro bufite; rwemeza ko Umuryango APE RUGUNGA waseshe mu buryo bukurikije amategeko amasezerano yo ku wa 31/10/2022 wagiranye na Sindayigaya Moïse; rwemeza ko imikirize y’urubanza RCOM 01323/2023/TC rwaciwe n’Urukiko rw’Ubucuruzi ku wa 07/03/2024 ihindutse kuri byose.

Rutegeka Sindayigaya Moïse guha Umuryango APE RUGUNGA amafaranga y’ikurukiranarubanza 100.000 Frw yo ku rwego rwa mbere no ku rwego rw’ubujurire n’amafaranga y’igihembo cya Avoka angana na 1.000.000 Frw yo ku rwego rwa mbere no ku rwego rw’ubujurire. [10] Sindayigaya Moïse ntiyishimiye imikirize y’urubanza, arujuririra mu Rukiko rw’Ubujurire, agaragaza ibyo anenga kuba bitaritaweho n’Urukiko Rukuru bigatuma atsindwa urubanza. Uhagarariye umuryango APE Rugunga mbere yo kwiregura avuga ko ubujurire bwa Sindayigaya Moïse nta shingiro bufite, yatanze inzitizi y’iburabubasha avuga ko Urukiko rw’Ubujurire nta bubasha rufite bwo kwakira no gusuzuma ubujurire bwa kabiri bwatanzwe na Sindayigaya Moïse wabutanze ashingiye ku biteganyijwe mu ngingo ya 52, igika cya 2, agace ka 40 y’Itegeko N°30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena Ububasha bw’Inkiko. Asobanura ko ibyo Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwashingiyeho ruca urubanza rujuririrwa atari ibimenyetso bishya umuburanyi yashyize mu rubanza nyuma y’ipfundikirwa ryarwo, asaba ko ubu bujurire bwa kabiri butakirwa. [11] Iburanisha ry’urubanza ryashyizwe ku wa 10/02/2025, rirasubikwa kugira ngo uburanira umuryango APE Rugunga abanze agaragaze inyandiko zerekana impinduka yavugaga ko zabaye mu miyoborere y’uwo muryango, kandi n’ababuranyi bagire undi mwanya wo kuba bagerageza kwikiranura ku kibazo bafitanye ; iburanisha rishyirwa ku wa 17/02/2025.

Uwo munsi urubanza rwaburanishijwe ababuranyi bombi bahari, Sindayigaya Moïse yunganiwe na Me Nsengumuremyi Fréderic afatanyije na Me Gahamanyi Justin, naho Me Nizeyimana Boniface ahagarariye Umuryango APE RUGUNGA, Urukiko ruburanisha gusa ku kibazo cy’inzitizi y’iburabubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire n’amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka asabwa n’Umuryango APE Rugunga, isomwa ry’icyemezo rishyirwa ku wa 27/02/2025.

Page 5

II. IBIBAZO BIGIZE URU RUBANZA N’ISESENGURA

RYABYO Gusuzuma niba ubujurire bwa kabiri bwatanzwe na Sindayigaya Moïse buri mu bubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire [12] Sindayigaya Moise ajurira mu Rukiko rw’Ubujurire, ashingiye ku biteganyijwe mu ngingo ya 52, igika cya 2, agace ka 4 y’itegeko N°30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’inkiko, avuga ko ikirego cy’ubujurire bwa kabiri gitanzwe hashingiwe ku kuba hari ibimenyetso byatanzwe iburanisha ryarapfundikiwe maze umucamanza mu guca urubanza akabishingiraho kandi urubanza rutarigeze rupfundurwa nk’uko amategeko abiteganya, bityo Urukiko Rw’Ubujurire rukaba rufite ububasha bwo kwakira ubujurire bwa kabiri. [13] Asobanura ko kuwa 19/09/2024 saa 14:50’ nyuma y’umunsi umwe urubanza RCOMA 00200/2024/HCC-CMB RCOMA 00201/2024/HCC rwo kuwa 17/10/2024 rupfundikiwe, Umuryango APE Rugunga washyize ibimenyetso bishya mu rubanza bitigeze bigaragazwa mu rubanza

RCOM 01323/2023/TC

no mu iburanisha ry’urubanza

RCOMA 00200/2024/HCCCMBRCOMA00201/2024/HCC rwo kuwa 17/09/2024 , Umuryango APE Rugunga washyize ibimenyetso byiswe “ RWANDA SCHOOL FEEDING policy” (cfr attachmenet 005), “RWANDA SCHOOOL FEEDING OPERATIONAL GUIDILINES” (cfr attachement 006) na “Ibyemezo by’inama y’abaminisitiri yo kuwa 11/11/2022 kubijyanye n’ihinduka ry’ingengabihe y’amasomo” (cfr attachement 007). Avuga ko kuba ibi bimenyetso bishya byarashingiweho mu ica ry’ urubanza kandi nyamara haba mu Rukiko rw’ubucuruzi ndetse no ku rwego rw’ubujurire bwa mbere bitarigeze biburanwaho ngo impande zombi zihabwe umwanya wo kubivugaho asanga nta cyabuza Urukiko rw’Ubujurire kwakira iki kirego. [14] Me Nizeyimana Boniface uhagarariye Umuryango APE RUGUNGA avuga ko impamvu Sindayigaya Moise ashingiraho ububasha bw’Urukiko rw’Ubujyrire nta shingiro ifite kuko ibyo uwajuriye yita ibimenyetso byatanzwe nyuma y’iburanisha byari byaravuzweho mu iburanisha ku rwego rubanza no ku rwego rw’ubujurire bwa mbere, hasobanurwa ibirebana na gahunda y’igihugu yo kugaburirira abana ku ishuri, kandi na Sindayigaya Moïse akaba yaraburanye yivugira ko nta kibazo afite ku bijyanye n’iyo gahunda yo kugaburira abana ku ishuri, ko ikibazo gusa ari ukuba bitari byarateganyijwe mu masezerano yari yaragiranye na APE RUGUNGA nk’impamvu yari gutuma aseswa. Avuga ko kuba nyuma y’iburanisha APE RUGUNGA yarashyize muri system ibigaragaza imikorere ya

gahunda y’igihugu yo kugaburira abana ku ishuri bitafatwa nk’ibimenyetso bishya byagombaga gutuma iburanisha ripfundurwa, kuko inyandiko yashyizemo ziri mu rwego rumwe n’amategeko n’Urukiko rwari kwibwiriza gushingiraho mu gufata icyemezo kandi ziboneka ahantu ha rusange nko kuri Google bitabaye ngombwa ko ruzihabwa n’ababuranyi. Me Nizeyimana Boniface avuga ko by’umwihariko nko ku bireba inyandiko y’ibyemezo by’Inama y’Abaminisitiri (attachement ya 007) yari isanzwe no muri dossier y’urubanza rukiri ku rwego rubanza, ikaba ivugwa no mu ibaruwa Sindayigaya Moïse yandikiwe amenyeshwa iseswa ry’amasezerano, gusa iyo nyandiko ikaba yaragaruwe hafi muri dosiye y’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi kugira ngo umucamanza ayibonere hafi hamwe n’izindi nyandiko bijyanye ziri kuri attachment 005 na 006. Ibi birebana n’inyandiko yo kuri attachment 007 uburanira umuryango APE RUGUNGA yabyemeranyijweho n’uruhande rwa Sindayigaya Moise mu gihe cy’iburanisha, bituma ikibazo gisigara gusa ku birebana n’inyandiko zo kuri attachment ya 005 n’iya 006.

Page 6

UKO URUKIKO RUBIBONA [15] Ababuranyi bombi bemeranwa ko hari inyandiko ziri kuri attachment 005 na 006 muri dosiye y’Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, uburanira umuryango APE RUGUNGA yashyize muri dosiye y’urubanza nyuma y’uko iburanisha ryarwo ripfundikiwe, kandi mu ica ry’urubanza rutigeze rupfundurwa zigaragara mu gika cyarwo cya 26 n’icya 27 nka bimwe mu byo Urukiko rwashingiyeho imikirize y’urubanza. Impaka hagati y’ababuranyi bombi kuri iki kibazo zikaba zisigaye gusa ku kumenya niba izo nyandiko zigize ibimenyetso bitanzwe n’umuburanyi umwe ku buryo urubanza rutagombaga gucibwa Urukiko rutabanje gupfundura iburanisha kugira ngo undi muburanyi ahabwe uburenganzira bwo kubyireguraho. [16] Ingingo ya 52, igika cya 2 agace ka 4º y’Itegeko N°30/2018 ryo ku wa 02/06/2018 rigena ububasha bw’Inkiko iteganya ibi bikurikira : "Urukiko rw’Ubujurire rufite kandi ububasha bwo kuburanisha mu rwego rw’ubujurire bwa kabiri imanza zaciwe n’Urukiko Rukuru, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi n’Urukiko Rukuru rwa Gisirikare, iyo izo manza : (…) 4° zaciwe hashingiwe ku kimenyetso, inyandiko cyangwa imyanzuro byatanzwe nyuma yo gupfundikira urubanza kandi hatabayeho gusubukura iburanishaʺ. [17] Ibikubiye mu gace k’iyi ngingo kamaze kwibutswa haruguru byasesenguwe mu rubanza RCOMAA 00064/2022/CA, rwaciwe n’uru Rukiko ku wa 21/10/2022, haburana AFRICABET CO. Ltd na EXCELLENT INVESTMENT COMPANY Ltd (EIC

Ltd). Urukiko rw’Ubujurire rwasanze iyi ngingo yumvikanisha ko mu gihe Urukiko Rukuru, cyangwa Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi cyangwa se Urukiko Rukuru rwa Gisirikare rwaciye urubanza rushingiye ku kimenyetso, ku nyandiko cyangwa ku myanzuro byatanzwe nyuma yo gupfundikira urubanza kandi rutabanje gusubukura iburanisha kugira ngo ababuranyi babanze kujya impaka kuri ibyo bintu bishya ari impamvu ituma urwo rubanza rwemererwa kujuririrwa bwa kabiri mu Rukiko rw’Ubujurire. Mu yandi magambo uru Rukiko rukaba rusanga kugira ngo ubujurire bwa kabiri bwakirwe bushingiye kuri iyi mpamvu hagomba kuba hari ikimenyetso, inyandiko cyangwa se imyanzuro byatanzwe n’umuburanyi nyuma yo gupfundikira urubanza, icyo kimenyetso, inyandiko cyangwa se imyanzuro bikaba ari ibintu bishya bishobora guteza impaka nshya hagati y’ababuranyi ku buryo bakenera undi mwanya n’urubuga byo kubiburanaho, ariko nyamara Urukiko rukaba rwarabirenzeho maze rukabishingiraho rutabanje gupfundura iburanisha kugira ngo ababuranyi bahabwe uwo mwanya n’urwo rubuga byo kubiburanaho mu ruhame. [18] Urukiko rurumva ibimaze kuvugwa haruguru byumvikanisha ko mu gusuzuma iyakirwa ry’ubujurire bwa kabiri ku mpamvu yavuzwe haruguru, Urukiko rutagarukira gusa ku kureba ko hari ikintu cyashyizwe muri dosiye nyuma y’iburanisha kandi icyo kintu kikagaragara mu ncarubanza nk’icyashingiweho n’Urukiko mu gufata icyemezo, ahubwo hagomba

no kurebwa niba icyo kintu (ikimenyetso, imyanzuro, indi nyandiko…) cyari gifite icyo cyahindura ku miburanire yakozwe mbere y’ipfundikirwa ry’iburanisha ku buryo cyagombaga kubanza kuburanwaho mu ruhame mbere y’uko umucamanza agishyira mu byo yashingiyeho icyemezo. [19] Dosiye y’urubanza igaragaza ko iburanisha mu ruhame ry’urubanza rujuririrwa RCOMA 00200/2024/HCC-CMB RCOMA 00201/2024/HCC ryabaye ku wa 18/09/2024, uwo munsi rurapfundikirwa isomwa ryarwo rishyirwa ku wa 30/09/2024. Bukeye, ku wa 19/09/2024, Me Nizeyimana Boniface uburanira Umuryango APE Rugunga ashyira muri dosiye inyandiko 3 zigizwe na “Rwanda School Feeding policy”, “Rwanda School feeding operational guidelines”,

Page 7

na “ibyemezo by'inama y'Abaminisitiri yo kuwa 11/11/2022 ku bijyanye n'ihinduka ry'ingengabihe y'amasomo”. [20] Kopi y’urubanza rujuririrwa igaragaza ko Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwasuzumye ikibazo cyo “Kumenya niba gahunda yo guhinduka kw’ingengabihe y’amasomo n’iyo kugaburira abanyeshuri ku ishuri (school feeding), ari impamvu zari gutuma amasezerano Umuryango APE Rugunga yagiranye na Sindayigaya Moise aseswa” kuva ku gace ka 12 kugeza ku ka 32 tw’urubanza, aho kuva ku gace ka 12 kugeza ku ka 20 hagaragazwa imiburanire ya buri ruhande kuri iki kibazo naho kuva ku gace ka 21 kugeza ku ka 30 hakagaragara uko Urukiko rubibona. [21] Ku birebana n’ikoreshwa ry’inyandiko zigibwaho impaka zashyizwe mu rubanza nyuma y’ipfundikirwa ryarwo, kopi y’urubanza rujuririrwa mu gika cya 26 igaragaza ko Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwagize ruti: “dosiye y’uru rubanza igaragaza itangazo ry’ibyemezo by’Inama y’Abaminisitiri yo ku wa 11 Ugushyingo 2022. Umwe mu myanzuro yafatiwe muri iyo nama werekeranye n’amasaha y’amasomo mu mashuri n’amasaha y’akazi ku bakozi mu Rwanda, aho mu mashuri amasomo azajya atangira saa mbiri n’igice za mu gitondo (8:30 am), akarangira saa kumi n’imwe z’umugoroba (5:00 pm)”. Naho mu gika cya 27 Urukiko ruvuga ibikurikira: “Dosiye y’uru rubanza kandi igaragaza igitabo gisobanura gahunda yo kugaburira abanyeshuri mu mashuri (NATIONAL COMPREHENSIVE SCHOOL FEEDING

POLICY). Ku rupapuro rwa 11 rw’icyo gitabo, hasobanurwa ko gahunda yo kugaburira abanyeshuri ari gahunda ya Leta ishyigikiwe na Minisiteri y’Uburezi mu mashuri yisumbuye ya Leta n’afashwa na Leta. Iyo gahunda ikaba ari gahunda yo gufashanya kandi ababyeyi bakaba ari bo ba mbere barebwa no guha abana babo ibiryo, haba mu mafaranga cyangwa mu biribwa. Leta izajya itanga 56 buri munsi kuri buri munyeshuri yiyongera ku yatanzwe n’ababyeyi mu rwego rwo gutera inkunga. ...”. [22] Urukiko rw’Ubujurire rushingiye ku murongo watanzwe mu rubanza rwavuzwe haruguru nk’uko uru Rukiko rwagaragaje ukwiye kumvikana ku bireba ubwoko bw’inyandiko zashyizwe mu rubanza nyuma y’iburanisha, kandi zigashingirwaho mu guca urubanza, rurasanga inyandiko za “RWANDA SCHOOL FEEDING policy” na “RWANDA SCHOOOL FEEDING OPERATIONAL GUIDILINES” ndetse n’ibyemezo by’inama y’abaminisitiri kuri gahunda y’igihugu yo kugaburirira abana ku ishuri, ari inyandiko rusange Leta idakumira uwo ari we wese uzikeneye kuzigeraho (documents publics), zikaba zitagomba gufatwa nk’ibimenyetso bishya byatanzwe n’umuburanyi mu gihe bigaragara ko zagenewe gusobanura impamvu ndetse n’imikorere ya gahunda rusange y’igihugu ku bijyanye n’igaburirwa ry’abanyeshuri ku mashuri, kandi iyi ngingo ikaba ari yo yagiweho impaka hagati y’ababuranyi kuva urubanza rugitangira ku rwego rubanza aho Umuryango APE Rugunga wavugaga ko iyo gahunda ari

yo yabaye inkomyi nsesamasezerano, naho Sindayigaya Moise we akavuga ko iyo gahunda itari gushingirwaho haseswa amasezerano mu gihe ntaho igaragara yari yarayateganyijwemo. [23] Urukiko rurasanga uretse gusa gushimangira imiburanire ya APE Rugunga ku mikorere y’iyi gahunda n’uburyo yagize ingaruka ku masezerano, nta zindi mpaka nshya izi nyandiko zari kuzana mu miburanire y’urubanza rwari rwamaze gupfundikirwa ku buryo Urukiko rwari gusabwa kubanza gupfundura iburanisha. Inyandiko nk’izi zikaba zikwiye gufatwa nk’inyandiko rusange z’amategeko cyangwa se imanza zaciwe umuburanyi ashobora gushyira muri dosiye igihe icyo ari cyo cyose bitabangamiye uburenganzira bw’uwo baburana, umucamanza akaba yazibona hafi akaba ari we wemeza kuzishingiraho cyangwa se kutazishingiraho nka reference z’icyemezo cye,

Page 8

kuko n’ubundi hatagize umuburanyi uzimwegereza hafi muri dosiye nta cyamubuza kuzishakira aho ziri buri wese ashobora kugera. [24] Hashingiwe ku bimaze gusobanurwa haruguru, uru Rukiko rurasanga inyandiko zavuzwe haruguru atari ibimenyetso byatanzwe nyuma y’iburanisha ku buryo zitagombaga gushingirwaho n’urukiko rutabanje gupfundura iburanisha. Inzitizi y’iburabubasha yatanzwe n’umuryango APE Rugunga ikaba ifite ishingiro, ubujuririre bwa kabiri bwa Sindayigaya Moise bukaba butagomba kwakirwa kuko butari mu bubasha bw’uru Rukiko. Ibirebana n’amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka asabwa n’Umuryango APE Rugunga [25] APE RUGUNGA isaba Urukiko gutegeka Sindayigaya Moïse kuyishyura amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avocat bingana na 3.000.000 Frw guhera ku rwego rwa mbere kugera ku rwego rwa nyuma mu Rukiko rw’Ubujurire. [26] Sindayigaya Moïse avuga ko uregwa ari we nyirabayaza w’uru rubanza agomba no kwirengera ingaruka zabyo zirimo gusubiza urega igarama ringana na 50.000 Frw yatanze aregera urukiko.

UKO URUKIKO RUBIBONA [27] Ingingo ya 111 y’Itegeko N° 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, iteganya ibikurikira: ʺIkirego cy’amafaranga y’ikurikiranarubanza ni ikirego gishamikira ku kirego cy’iremezo kigamije kwishyuza ibyakoreshejwe mu rubanza. Ikirego cy’amafaranga y’ikurikiranarubanza kiburanishirizwa rimwe n’ikirego cy’iremezo. Gishobora kandi kwakirwa kikanaburanishwa n’iyo ikirego cy’iremezo cyaba kitakiriwe”. [28] Hashingiwe ku biteganywa n’ingingo y’Itegeko imaze kuvugwa hejuru, Urukiko rw’Ubujurire rurasanga amafaranga y’ibyagenze ku rubanza kuri uru rwego asabwa n’Umuryango APE RUGUNGA afite ishingiro, kuko byumvikana ko yashatse Avoka wo kuyiburanira mu Rukiko no gukurikirana urubanza ; bityo mu bushishozi bwarwo rukaba ruwugeneye amafaranga ibihumbi magana atanu (500.000 Frw) y’igihembo cya Avoka n’ibihumbi magana abiri (200.000 Frw) y’ikurikiranarubanza, kuri uru rwego. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [29] Rwemeje ko inzitizi y’iburabubasha yatanzwe n’umuryango APE RUGUNGA ifite ishingiro ; [30] Rwemeje ko ubujurire bwa kabiri bwatanzwe na Sindayigaya Moise butakiriwe kuko butari mu bubasha bw’Urukiko rw’Ubujurire ; [31] Rutegetse Sindayigaya Moise kwishyura umuryango APE Rugunga amafaranga ibihumbi magana atanu (500.000 Frw) y’igihembo cya Avoka n’ibihumbi magana abiri (200.000 FRW) y’ikurikiranarubanza kuri uru rwego

Page 9

[32] Ruvuze ko amagarama y’urubanza kuri ubu bujurire ahwanye n’ibyarukozwemo.

Source wording is retained. Consult the source document for its original formatting and pagination.

Authorities

Authorities used by the court

Cases, legislation, regulations, and constitutional provisions identified in the available record.

RCOMAA 00064/2022/CA, AFRICABET CO. Ltd vs EXCELLENT INVESTMENT COMPANY Ltd (EIC Ltd), Court of Appeal, 21/10/2022

Case cited

Law N°30/2018 of 02/06/2018 on the Jurisdiction of Courts, Article 52(2)(4)

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Law N°22/2018 of 29/04/2018 on Civil, Commercial, Labour and Administrative Procedure, Article 111

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Case-aware research

Ask AI about this case

The judgment and available research above are public. New questions open in a separate private conversation grounded in this case.

About this LexChat collection

This page organizes the available case record for research. Verify quotations, current status, and subsequent treatment against the source document. Corrections can be reported to hello@esheria.ai.

Legal information, not legal advice. Research summaries do not replace the judgment.