Download PDF

Rwanda Criminal

Court of Appeal

UBUSHINJACYAHA v MUNYEMANA

On this page

Professional case brief

Research organized from the available case record

Source document

01

Holding and result

The Court found that MUNYEMANA Dionise was 18 years old at the time of the offence based on multiple official documents. His confession during investigation, corroborated by witness statements and the medical report, constituted sufficient evidence of defilement. The appellant failed to provide credible evidence of coercion or to rebut the prosecution's case. The conviction and 15-year sentence were upheld as proportionate to the offence.

Court disposition

Appeal dismissed; conviction and sentence affirmed

Orders

  • The appeal by MUNYEMANA Dionise is dismissed as unfounded.
  • The High Court judgment (RPA 00290/2020/HC/RSZ) is affirmed in all respects.
  • The sentence of 15 years' imprisonment remains in force.
  • MUNYEMANA Dionise is exempted from paying court costs due to incarceration.

02

Material facts

Parties

Ubushinjacyaha

Prosecution Counsel: RUKAKA Gallican

MUNYEMANA Dionise

Accused/appellant Counsel: Me UMUGWANEZA Diane

Amounts and remedies

  • Imprisonment Term: 15

03

Procedural history

  1. Posture

    Criminal Appeal / Final Appellate Judgment (court of Appeal)

04

Questions and positions

Legal issues

Party arguments

Applicant
MUNYEMANA Dionise, through counsel, argued that the conviction was not supported by direct evidence of defilement, that the medical report did not confirm the presence of semen, that no eyewitness saw him commit the act, that the prosecution failed to prove the date and time of the offence, and that he was prosecuted as an adult while he was still a minor. He further claimed his confession was obtained under duress and should be disregarded.
Respondent
The prosecution argued that MUNYEMANA Dionise confessed voluntarily during investigation, corroborated by witness statements and the medical report indicating suspicion of sexual offence. The prosecution maintained that evidence established his age as 18 at the time of the offence, and that the conviction was supported by sufficient evidence. They requested the appeal be dismissed and the sentence upheld.

05

Court’s reasoning

  1. 01

    Rwandan criminal procedure law; cited case law: RPA 0010/06/CS et al., RPAA 00144/2022/CA, RPAA 00478/2022/CA

    In criminal cases, all evidence, including confessions and witness statements, may be relied upon if they establish the truth of the facts (principe de la liberté de la preuve en matière pénale). The trial judge assesses the probative value of confessions made during investigation, even if retracted in court.

  2. 02

    Law nº 68/2018 and Law nº 71/2018; case analysis

    A child is any person under 18 years of age; age is determined by official documents and corroborated evidence.

  3. 03

    Case law: RPAA 00299/2023/CA, RPA 0010/06/CS et al.

    A confession made during investigation is not invalidated solely because it is later retracted, unless credible evidence of coercion is provided.

06

Ratio, limits and disposition

Ratio decidendi

The Court found that MUNYEMANA Dionise was 18 years old at the time of the offence based on multiple official documents. His confession during investigation, corroborated by witness statements and the medical report, constituted sufficient evidence of defilement. The appellant failed to provide credible evidence of coercion or to rebut the prosecution's case. The conviction and 15-year sentence were upheld as proportionate to the offence.

Obiter and limits

  • The absence of semen in the medical report does not preclude a finding of defilement, as the offence includes any sexual act for gratification, not only penetration with emission.
  • Offences of this nature are often committed in secrecy; lack of eyewitnesses does not negate the offence if other evidence is credible.

Court disposition

Appeal dismissed; conviction and sentence affirmed

  • The appeal by MUNYEMANA Dionise is dismissed as unfounded.
  • The High Court judgment (RPA 00290/2020/HC/RSZ) is affirmed in all respects.
  • The sentence of 15 years' imprisonment remains in force.
  • MUNYEMANA Dionise is exempted from paying court costs due to incarceration.

Source and reliance status

Court of Appeal · 20 December 2024

This page organises the available record for research. Confirm quotations, current status, and subsequent treatment against the official source before relying on the case.

Judgment reading view

Judgment text

The complete available source text.

Source document

Court of Appeal

Criminal· 20 December 2024

RPAA 00296/2023/CA

UBUSHINJACYAHA v MUNYEMANA

- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2024-12-20 - Case/document no.: RPAA 00296/2023/CA - Collection: Court of Appeal

Text

Page 1

UBUSHINJACYAHA v MUNYEMANA [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE - RPAA 00296/2023/CA (Ndahayo, P.J) 20 Ukuboza 2024] Amategeko agenga imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha – Ibimenyetso mu manza nshinjabyaha – Mu manza nshinjabyaha, ibimenyetso byose, iyo byagiweho impaka bishobora gushingirwaho mu kwemeza ko uregwa yakoze icyaha (principe de la liberté de la preuve en matière pénale) kandi ibyo ibimenyetso bishobora no kuba imvugo z’abatangabuhamya, urukiko rukaba arirwo rusuzuma niba ibyo bavuga byakwemerwa cyangwa ntibyemerwe. Amategeko agenga imiburanishirize y’imanza nshinjabyaha – ukwemera icyaha – ukwemera icyaha kwakorewe mu nzego z’iperereza uregwa yagera imbere y’Urukiko akagihakana – Umucamanza uburanisha urubanza mu mizi niwe ureba agaciro imvugo y’uwiyemerera icyaha mu rwego rw’iperereza ifite, kabone n’iyo nyirayo yageze imbere y’Urukiko akayihindura. Incamake y’ikibazo: Ubushinjacyaha bwakurikiranyeho MUNYEMANA Dionise icyaha cyo gusambanya umwana mu Rukiko Rwisumbuye rwa Karongi, busaba ko cyamuhama, agahanishwa igifungo cya burundu. Akaba yaramusambanije ubwo yari asanzwe ari umukozi wo mu rugo wahirira amatungo, umwana aza amusanga amujyana mu cyumba aramusambanya. MUNYEMANA Dionise yabanje kwemera icyaha mu bugenzacyaha ariko mu bushinjacyaha no mu rukiko akaba yaraburanye ahakana icyaha, asaba kurenganurwa. Urukiko rushingiye ku kwemera icyaha kwa MUNYEMANA

Dionise mu bugenzacyaha, imvugo za nyina w’umwana wasambanyijwe umushinja ndetse n’imvugo z’abandi batangabuhamya bamushinja, rwemeje ko nta shiti yasambanyije uwo mwana w’igitambambuga, rumuhanisha igihano cyo gufungwa burundu. MUNYEMANA Dionise yajuririye mu Rukiko Rukuru, avuga ko Urukiko rwamuhamije icyaha atakoze, asaba ko byakorerwa iperereza akarenganurwa. Ubushinjacyaha buvuga ko impamvu ze z’ubujurire zidafite ishingiro kuko yemeye icyaha mu bugenzacyaha nta gahato kandi asobanura uko yagikoze. Urukiko rwaciye urubanza rwemeza ko impamvu z’ubujurire bwe zidafite ishingiro, gusa agabanyirizwa igihano ahanishwa igifungo cy’imyaka 15. MUNYEMANA Dionise yongeye kujurira mu Rukiko rw’Ubujurire avuga ko Urukiko rwamuhamije icyaha cyo gusambanya umwana rwirengagije ko nta gikorwa cyo gusambanya umwana cyabayeho, ko kandi na raporo ya muganga itagaragaza ko hari amasohoro yarari mu gitsina cy’umwana, kuba nta mutangabuhamya wemeza ko yamubonye yinjiza igitsina cye mu cy’umwana no kuba nta gihe cyangwa itariki izwi icyaha cyabereye yagaragajwe n’Ubushinjacyaha uretse kuvuga igihe bwamenye ko icyaha cyakozwe, akavuga kandi ko yakurikiranwe nk’umuntu mukuru kandi akiri umwana, asaba Urukiko kuzabisuzuma. Incamake y’icyemezo: Mu manza nshinjabyaha ibimenyetso byose bishobora gushingirwaho mu gihe bigaragaza ukuri kw’ibyabaye (principe de la liberté de la preuve en matière pénale) ababuranyi bakaba barahawe uburyo bwo kuhaba ngo banyomozanye, Urukiko rukaba ari rwo rwemeza ko ibyo bimenyetso bishobora kwemerwa. Bityo, ibivugwa na MUNYEMANA Dionise n’umwunganizi we ko Urukiko Rukuru rwashingiye icyemezo cyarwo ku bimenyetso

Page 2

bishidikanywaho kandi ko bene ibyo bimenyetso birengera uregwa nta shingiro bifite kuko ibyo bavuga bitabasha kuvuguruza ibyashingiweho n’Urukiko Rukuru mu kumuhamya icyaha cyo gusambanya umwana harimo no kuba yaracyemeye mu bugenzacyaha. Umucamanza uburanisha urubanza mu mizi niwe ureba agaciro imvugo y’uwiyemerera icyaha mu rwego rw’iperereza ifite, kabone n’iyo nyirayo yageze imbere y’Urukiko akayihindura. Bityo, kuba MUNYEMANA Dionise n’umwunganira bavuga ko nta cyaha yakoze bashingiye ku kuba Ubushinjacyaha butagaragaza itariki icyaha bamurega cyakorewe, nta shingiro bifite kuko ubwe ubwo yabazwaga mu bugenzacyaha yivugiye ko yakoze icyo cyaja ku wa 08/06/2019 ahagana saa kumi, naho kuba avuga ko ibyo yavuze yabyemejwe n’inkoni agasaba ko byateshwa agaciro, nabyo nta shingiro byahabwa kubera ko nta kimenyetso cy’uko yakubiswe atanga uretse kubivuga gusa, kandi na mbere yo kugezwa mu bugenzacyaha yabyemereye imbere y’ubuyobozi bw’umudugudu nk’uko byanahamijwe n’abatangabuhamya bose babajijwe. Ubujurire nta shingiro bufite. Nta mategeko yashingiweho Imanza zifashishijwe: RPA 0010/ 06/CS - RPA 0011/06/CS - RPA 0012/06/CS, Ubushinjacyaha na Sgt Ntaganira na bagenzi be, rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 18/07/2008; RPAA 00144/2022/CA, Ubushinjacyaha na NSENGIYUMVA Alphonse, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/06/2024; RPAA 00478/2022/CA, Ubushinjacyaha na NDAYAMBAJE,

rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/09/2024. Urubanza IMITERERE Y’URUBANZA [1] MUNYEMANA Dionise yaketsweho kuba yarasambanyije umwana w’imyaka itatu n’igice ubwo yarasanzwe ari umukozi wo mu rugo wahirira amatungo, umwana aza amusanga amujyana mu cyumba aramusambanya. Nyuma yo gukora iperereza, Ubushinjacyaha bwamukurikiranyeho icyaha cyo gusambanya umwana mu Rukiko Rwisumbuye rwa Karongi, busaba ko cyamuhama, agahanishwa igifungo cya burundu. [2] MUNYEMANA Dionise yabanje kwemera mu bugenzacyaha ariko mu bushinjacyaha no mu rukiko akaba yaraburanye ahakana icyaha, asaba kurenganurwa. [3] Mu rubanza No RP 00335/2019/TGI/KNG rwaciwe ku wa 26/05/2020, Urukiko rushingiye ku kwemera icyaha kwa MUNYEMANA Dionise mu bugenzacyaha, imvugo za nyina w’umwana wasambanyijwe umushinja ndetse n’imvugo z’abandi batangabuhamya bamushinja, rwemeza ko ibimenyetso byatanzwe n’ubushinjacyaha birimo n’ibyo MUNYEMANA Dionise yiyemereye mu bugenzacyaha bigaragaza nta shiti ko yasambanyije uriya mwana w’igitambambuga, rumuhanisha igihano cyo gufungwa burundu.

Page 3

[4] MUNYEMANA Dionise yajuririye imikirize y’urwo rubanza mu Rukiko Rukuru, Urugereko rwa Rusizi, avuga ko Urukiko rwamuhamije icyaha atakoze, asaba ko byakorerwa iperereza akarenganurwa. [5] Ubushinjacyaha buvuga ko impamvu ze z’ubujurire zidafite ishingiro kuko yemeye icyaha mu bugenzacyaha nta gahato kandi asobanura uko yagikoze. [6] Mu rubanza No RPA 00290/2020/HC/RSZ rwaciwe n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rusizi, ku wa 15/05/2023, nyuma yo gusesengura impamvu z’ubujurire za MUNYEMANA Dionise, rwasanze zidafite ishingiro, icyakora rushingiye ku kuba ari ubwa mbere akurikiranywe n’inkiko bizwi ndetse no kuba nta ngaruka zikomeye icyaha yakoze cyateje uwo mwana, rusanga akwiriye kugabanyirizwa ibihano, rwemeza ko urubanza No RP 00335/2019/TGI/KNG rwaciwe ku wa 26/05/2020 n’Urukiko Rwisumbuye rwa Karongi ruhindutse ku bihano rwatanze, rwemeza ko MUNYEMANA Dionise ahanishijwe igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15 ans). [7] MUNYEMANA Dionise yajuririye imikirize y’urwo rubanza mu Rukiko rw’Ubujurire, urubanza ruhabwa NºRPAA 00296/2023/CA, rugenda rusubikwa kubera icyemezo cy’amavuko cyemeza imyaka y’ukuri ya MUNYEMANA Dionise nyuma y’impaka kitabonekeye igihe, ruza kuburanishwa ku wa 11/12/2024, MUNYEMANA Dionise yunganiwe na Me UMUGWANEZA Diane naho Ubushinjacyaha buhagarariwe na RUKAKA Gallican, Umushinjacyaha ku rwego rw’Igihugu. [8] Mu mwanzuro we w’ubujurire ndetse no mu

miburanire ye, MUNYEMANA Dionise yunganiwe na Me UMUGWANEZA Diane, bavuga ko hari imyanzuro 2 yose yatanzwe mu bihe by’ubujurire umwe ushyirwa muri system undi ntiwashyirwamo, akaba yifuza ko hasuzumwa uwo yiyandikiye wo ku wa 30/05/2024 kuko ariwo urimo impamvu z’ubujuire kandi ari nawo yasubije ahakana icyaha kuko ntacyo yakoze, n’Urukiko rurabyemera. [9] Muri uyu mwanzuro, MUNYEMANA Dionise n’umwunganizi we bavuga ko Urukiko rwamuhamije icyaha cyo gusambanya umwana rwirengagije ko nta gikorwa cyo gusambanya umwana cyabayeho; ko kandi na raporo ya muganga itagaragaza ko hari amasohoro yarari mu gitsina cy’umwa; kuba nta mutangabuhamya wemeza ko yamubonye yinjiza igitsina cye mu cy’umwana; no kuba nta gihe cyangwa itariki izwi icyaha cyabereye yagaragajwe n’Ubushinjacyaha uretse kuvuga igihe bwamenye ko icyaha cyakozwe, bityo ko ibi birimo gushidikanya. MUNYEMANA kandi avuga ko yakurikiranwe nk’umuntu mukuru kandi akiri umwana, asaba Urukiko kuzabisuzuma. [10] Uburanira Ubushinjacyaha avuga ko impamvu z’ubujurire za MUNYEMANA Dionise nta shingiro zifite, kuko atabasha kuvuguruza ibimenyetso byashingiweho n’Urukiko Rukuru rumuhamya icyaha aregwa kuko byasobanuwe mu buryo byumvikana, bityo ko nta nenge cyangwa amakosa ahari agomba gukosorwa agaragaza, naho ku bijyanye no kuba avuga ko yakurikiranwe nk’umuntu mukuru kandi akiri umwana, bukavuga ko atari ukuri kuko hari ibimenyetso byemeza ko yakoze icyaha ari mukuru kuko yavutse mu mwaka wa 2000. Asaba Urukiko kwemeza ko ubujurire bwa MUNYEMANA Dionise nta shingiro bufite, kandi ko imikirize y’urubanza RPA 00290/2020/HC/RSZ rwaciwe ku wa 15/05/2023 n’Urukiko Rukuru rwa RUSIZI idahindutse mu ngingo zarwo zose.

Page 4

[11] Urukiko ruhereye kuri izo mpaka, rurasanga ibibazo bigomba gusuzumwa muri uru rubanza ari ibijyanye no: Kumenya niba MUNYEMANA Dionise yarakoze icyaha ari umwana no kumenya inkurikizi zabyo mu rwego rw’amategeko kubyerekeye uru rubanza. Kumenya niba Urukiko Rukuru Urugereko rwa Rusizi rwarahamije MUNYEMANA Dionise icyaha cyo gusambanya umwana nta bimenyetso bishidikanywaho byemeza ko yagikoze bishingiweho, akaba yagirwa umwere. II. ISESENGURA RY’IBIBAZO BIGIZE URUBANZA  Kumenya niba MUNYEMANA Dionise yarakoze icyaha ari umwana no kumenya inkurikizi zabyo mu rwego rw’amategeko. [12] MUNYEMANA Dionise avuga ko yavutse mu mwaka wa 2003, akaba ari nabyo yemera kuko yabibwiwe n’ababyeyi be, bityo kuba icyemezo cy’amavuko cya mbere cyatanzwe n’Ubushinjacyaha kigaragaza ko yavutse ku wa 24/06/2003, ariko icyemezo cyaje nyuma kikagaragaza ko we yavutse ku wa 21/01/2000, uku gutandukana guteje ikibazo, agasaba Urukiko kuzemeza ko yavutse mu mwaka wa 2003 kuko ataranafata indangamuntu kuko akiri umwana. [13] Ubushinjacyaha bwo buvuga ko MUNYEMANA Dionise yavutse mu mwaka wa 2000, bushingiye ku bimenyetso birimo; ifishi y’ubuzima yo kwa muganga ikurikiranirwaho umwana kuva akivuka ikaba igaragaza ko MUNYEMANA Dionise yavutse ku wa 24/06/2003, icyemezo cy’amavuko kigaragaza ko yavutse ku wa 21/01/2000, ndetse n’ifishi y’ibarura y’umubyeyi we igaragaza amazina y’abana be n’igihe bavukiye, aho yerekana ko MUNYEMANA yavutse mu mwaka wa 2000, busaba Urukiko kuzabisuzuma rukemeza ko MUNYEMANA Dinonise yakoze icyaha ari mukuru kuko abazwa mu bugenzacyaha yiyemereye ko yagikoze ku wa 08/06/2019, atangira gukurikiranwa ku wa 11/06/2019.

UKO URUKIKO RUBIBONA [14] Impaka muri uru rubanza zishingiye ku kumenya niba, MUNYEMANA Dionise yarakoze icyaha akiri umwana cyangwa se yari mukuru no kumenya inkurikizi mu rwego rw’amategeko kubyerekeye uru rubanza akurikiranweho. [15] Itegeko ya 2 igika cya mbere agace ka 8º y’Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange rihindura Itegeko nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange iteganya ko umwana ari umuntu utarageza ku myaka cumi n’umunani (18) y’amavuko; naho ingingo ya 3 agace ka 6º y’Itegeko y’Itegeko N°71/2018 ryo ku wa 31/08/2018 ryerekeye kurengera umwana yo igateganya ko umwana ari umuntu wese utarageza ku myaka cumi n’umunani (18) y’amavuko. [16] Izi ngingo zisomewe hamwe zumvikanisha ko umuntu uri hasi y’imayaka cumi n’umunani y’amavuko aba ari umwana naho uyigejejeho cyangwa uri hejuru yayo akaba ari umuntu mukuru mu rwego rw’amategeko.

Page 5

[17] Dosiye igaragaza ko ifishi y’ibarura ry’umubyeyi wa MUNYEMANA Dionise igaragaza abana yabyaye n’igihe bavukiye, bigaragara ko MUNYEMANA yavutse mu mwaka wa 2000. Dosiye igaragaza kandi ifishi y’ubuzima bw’umwana yo ku kigo nderabuzima cya Kayove (Centre de Sante Kayove) igaragaza ko MUNYEMANA Dionise yavutse ku itariki ya 24/06/2000, hakaba kandi inyandiko y’ivuka ya MUNYEMANA Dionise yatanzwe n’urubuga rw’ikoranabuhanga IREMBO yatanzwe ku wa 10/12/2024, igaragaza ko MUNYEMANA Dionise yavutse ku wa 21/01/2000. [18] Dosiye igaragaza kandi ko inyandikomvugo ya MUNYEMANA Dionise abazwa mu bugenzacyaha ku wa 12/06/2019 igaragaza ko yavutse mu mwaka wa 2000. Hakaba kandi n’imanza zaciwe n’inkiko zibanza zose zanditseho ko MUNYEMANA Dionise yavutse mu mwaka wa 2000. [19] Urukiko rurasanga ikibazo kijyanye n’imyaka ya MUNYEMANA Dionise yarakigaragaje ageze muri uru Rukiko ubwo yari amaze gusomerwa imyirondoro ye mu iburanisha ryo ku wa 04/06/2024, akavuga ko atari ukuri kuko we yavutse muri 2003, ariko uko ibimenyetso byatanzwe n’Ubushinjacyaha bibigaragaza, n’ubwo amatariki agiye abusanye, bigaragaza ko haba harabayeho kuyibeshyaho ariko umwaka wa 2000 niwo mwaka uhuriweho n’izo nyandiko zose, byumvikanisha ko MUNYEMANA Dionise yavutse mu mwaka wa 2000 [20] Ku bijyanye no kuba MUNYEMANA Dionise we avuga ko yavutse mu mwaka wa 2003 kuko yabibwiwe n’ababyeyi be, ibyo si

ikimenyetso cyavuguruza ibyatanzwe birimo ifishi y’ubuzima, ndetse n’inyandiko y’ivuka ya MUNYEMANA Dionise [21] Bityo, Urukiko rukaba rusanga MUNYEMANA Dionise yaravutse mu mwaka wa 2000, akaba rero yarakurikiranweho icyaha afite imyaka y’ubukure kuko yafashwe ku wa 11/06/2019 akaba yari afite imyaka 18 y’amavuko, bikaba bituma mu rwego rw’amategeko agomba gukomeza gukurikiranwa nk’umuntu mukuru.  Kumenya niba Urukiko Rukuru Urugereko rwa Rusizi rwarahamije MUNYEMANA Dionise icyaha cyo gusambanya umwana nta bimenyetso bidashidikanywaho rushingiyeho, akaba yagirwa umwere. [22] Mu mwanzuro wa MUNYEMANA Dionise n’umwunganizi we Me UMUGWANEZA Diane bavuga ko ubushinjacyaha butabashije kugaragaza igihe kizwi aribyo itariki n'isaha yasambanyirijeho umwana nk’uko bubimurega, uretse kuba buvuga gusa ko ku wa 11/06/2019, MUSHIYIMANA nyina w'umwana aribwo yabimenye abibwiwe n'umwana we, bakaba basanga bigaragaza gushidikanya kandi birengera uregwa, ariko urukiko mu rubanza rujuririrwa rukaba rwarabyirengagije. [23] MUNYEMANA Dionise n’umwunganizi we bakomeza bavuga ko ikigaragaza ko nta gikorwa cyo gusambanya umwana cyabayeho ari uko na raporo ya muganga itigeze igaragaza ko hari amasohoro basanze mu gitsina cy'umwana bavuga ko yasambanyije cyane ko na bacteries na cellules basanze mu gitsina cy'umwana, nta kigaragaza ko hari aho MUNYEMANA Dionise ahuriye nazo, bityo kuba iyi raporo ya muganga yaragaragaje ko umwana ashobora kuba yarasambanyijwe, bivuze ko harimo gucyeka no gushidikanya kuko ubusanzwe umwana w’imyaka 14 iyo asambanyijwe muganga atabiyoberwa kuko biba bigaragara. Asaba kandi ko yapimwa hamwe n’umwana bundi bushya hagatangwa raporo nzima itarimo gushidikanya cyane

Page 6

ko atanemera ko umwana bamupimye, ahubwo ngo bashobora kuba barabihimbye, kuko nta n’umutangabuhamya wamubonye ashyira igitsina cye mu gitsina cy'umwana. [24] MUNYEMANA Dionise avuga kandi ko ibivugwa n’Ubushinjacyaha ko yemeye mu bugenzacyaha, atari ukuri kubera ko hari ibyo bamwandikiye atavuze, ibindi yavuze akaba yarabitewe n’inkoni yakubiswe agiraga ngo yirengere, kuko yavuye mu mudugudu amaze gukubitwa yahungabanye, ageze kuri RIB bamubwira ko natemera bamurasa, akaba asaba ko ibyo yavugiye mu bugenzacyaha no mu bushinjacyaha byateshwa agaciro kubera ko yabyemejwe n’agahato kubera inkoni. [25] MUNYEMANA Dionise n’umwunganizi we, basoza imiburanire yabo bavuga ko, Urukiko Rukuru Urugereko rwa Rusizi rwashingiye ku kugenekereza, kuko nta kimenyetso kigaragaza nta shiti ko yasambanyije uriya mwana asaba Urukiko kwemeza ko ari umwere, ariko ko, Urukiko rubibonye ukundi kandi bikagaragara ko yahanwe nk’umuntu mukuru, rwazashingira ku ngingo ya 54 nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange. [26] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko ku bijyanye no kuba MUNYEMANA Dionise avuga ko Ubushinjacyaha butabasha kugaragaza igihe iki cyaha yagikoreye, nta shingiro bifite kuko, Ubushinjacyaha bwagaragaje ko igihe bwamenye ko icyaha cyakozwe ariho bwahise butangira iperereza, iyo tariki akaba ari kuri 11/06/2019, ndetse MUNYEMANA Dionise ubwe abazwa mu

bugenzacyaha yiyemereye ko yasambanyije umwana w’imyaka itatu n’igice witwa U.V ndetse asobanura neza uko yakoze icyaha avuga ko n’itariki ari ku wa 08/06/2019, ko ubwo yari atashye avuye mu kazi yinjiye mu cyumba cye umwana aramukurikira acuranga radio yicara ku buriri afata umwana aramukikira, amukuramo ipantalo amwicaza ku bibero, afata igitsina cye agiseseka mu cy'umwana, umwana ngo yaratatse amubwira ko ari ku babara nibwo yamuretse amushyira ku buriri yambara ipantalon arasohoka. Bityo, ko nta rujijo ruhari. [27] Ku bijyanye no kuba avuga ko yakubiswe ndetse akabwirwa ko natemera bamurasa ubwo yabazwaga mu bugenzacyaha, Ubushinjacyaha busanga nta kuri kurimo kuko yarabisobanuye ku bushake bwe, nta gahato ndetse anabisabira imbabazi, aho yanavuze ko agifatwa yasabye abamufashe kumukubita inkoni bashaka ariko ntibamujyane kuri police. (cotes 8-12); bityo, bikaba bigaragaza ko yemeye icyaha nta gahato ashyizweho nk’uko abivuga, ahubwo bikaba bigomba gufatwa nk’ikimenyetso n’aho uwemeye yagera imbere y’urukiko akagihakana. [28] Ku bijyanye n’ibivugwa na MUNYEMANA Dionise n’umwunganizi we ko Urukiko rwamuhamije icyaha nyamara nta gikorwa cyo gusambanya umwana cyabayeho, ko kandi na raporo ya muganga itagaragaza ko hari amasohoro yarari mu gitsina cy’umwana, Ubushinjacyaha buvuga ko nta shingiro bifite, kuko nawe ubwe yivugiye ko yatangiye gushyiramo igitsina umwana amubwiye ko

ababara ahita abireka, kandi akaba atari ngombwa ko muganga buri gihe agomba kwemeza ko hari amasohoro mu gitsina cy’umwana, niyo yaba adahari ngo harebwa ibindi bimenyetso birimo no kuba muganga ubwe avuga ko gusambanya umwana bigaragara ko byabayeho (suspicion of sexual offence). [29] Uhagarariye ubushinjacyaha akomeza avuga ko kuba MUNYEMANA Dionise n’umwunganizi we bavuga ko nta mutangabuhamya wemeza ko yamubonye yinjiza igitsina cye mu cy’umwana, nabyo nta shingiro bifite kuko ajya gukora icyaha ubwe yivugira ko nta muntu

Page 7

wari uhari, ko umwana yamusanze munzu akamusambanya, cyane ko ibyaha nk’ibi ababikora babikora bihishe, ntabwo bikorerwa ku mugaragaro. [30] Bityo ko, ibyo bavuga ko ibyashingiweho byose birimo gushidikanya; Ubushinjacyaha busanga nta shingiro bifite, kuko Urukiko rwasesenguye kandi rusobanura neza ibimenyetso byashingiweho hemezwa ko icyaha kimuhama. Bukaba busanga ibyo avuga bigaragaza ko yirengangiza ibiteganywa n’ingingo ya 41 y’itegeko nº 69/2019 ryo ku wa 08/11/2019 rihindura itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange nk’uko ryahinduwe kandi ry’ujujwe kugeza ubu. [31] Ubushinjacyaha bushingira ku manza zitandukanye azciwe n’Urukiko rw’Ikirenga n’Urukiko rw’Ubujurire zirimo; RPAA 00299/2023/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/04/2024 haburana Ubushinjacyaha na HAGENIMANA Erimereki igika cya 20, RPA 0010/ 06/CS - RPA 0011/06/CS - RPA 0012/06/CS, rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 18/07/2008, haburana Ubushinjacyaha na Sgt NTAGANIRA na bagenzi be igika cya 46, RPAA 0029/13/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 10/02/2017 haburana Ubushinjacyaha na HABIMANA Aimable alias Gahinja, RPAA 0029/13/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 10/02/2017 haburana Ubushinjacyaha na HABIMANA Aimable alias Gahinja, RPAA 00091/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/07/2022 haburana Ubushinjacyaha na Hakizimana Gilbert igika cya 24, RPAA

00436/ 2020/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/06/2022 haburana Ubushinjacyaha na AHIMPEREYE NDEZE François igika cya 19, RPAA 00202/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 22/07/2022 haburana NSENGIMANA Alphonse bita Gatera igika cya 16 na RPAA 00186/2021/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 29/09/2022 haburana Ubushinjacyaha na MUKERANGABO Emmanuel igika cya 27, zihurira ku murongo uvuga ko Umucamanza uburanisha urubanza mu mizi ariwe ureba agaciro imvugo y’uwiyemerera icyaha mu rwego rw’iperereza ifite, kabone n’iyo nyirayo yageze imbere y’Urukiko akayihindura, kuko kwemera icyaha mu iperereza ukagihakana mu iburanisha ubwabyo bidatesha agaciro uko kwemera kwakoreye ku rw’ego rw’iperereza. [32] Ubushinjacyaha busoza imyiregurire buvuga ko, n’ubwo MUNYEMANA Dionise avuga ko nta kimenyetso cyashingiweho cyemeza nta shiti ko yakoze icyaha cyo gusambanya umwana bamurega, atari ukuri, ahubwo ko MUNYEMANA Dionise atabasha kuvuguruza ibimenyetso byashingiweho n’Urukiko Rukuru kuko byasobanuwe mu buryo byumvikana, akaba nta nenge cyangwa amakosa ahari agomba gukosorwa agaragaza hashingiwe ku ngingo ya 1832, agace ka gatanu n’aka gatandatu y’itegeko y’itegeko nº 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha, busaba Urukiko rw’Ubujurire kuzemeza ko ubujurire bwa MUNYEMANA Dionise ntashingiro bufite, ko hagumyeho imikirize y’urubanza RPA 00290/2020/HC/RSZ rwaciwe ku wa 15/05/2023 n’Urukiko Rukuru rwa Rusizi mu ngingo zarwo zose.

1 iteganya ko:" Umuntu wese ukorera ku mwana kimwe mu bikorwa bishingiye ku gitsina bikurikira, aba akoze icyaha: gushyira igitsina mu gitsina, mu kibuno cyangwa mu kanwa k’umwana; gushyira urugingo urwo arirwo rwose rw’umubiri w’umuntu mu gitsina, cyangwa mu kibuno cy’umwana, no gukora ikindi gikorwa cyose ku mubiri w’umwana hagamijwe ishimishamubiri. 2 iteganya ko “Ubujurire bukorwa mu buryo bw’umwanzuro utanga ikirego, ugizwe n’urutonde rw’inenge z’urubanza zisabirwa gukosorwa n’ibindi bibazo bigomba gusuzumwa, ibisobanuro kuri buri nenge cyangwa kuri buri kibazo bigaragaza amakosa yakozwe n’uburyo agomba gukosorwa, hashingiwe ku mategeko n’ibimenyetso n’igisabwa Urukiko”.

Page 8

UKO URUKIKO RUBIBONA [33] Impaka kuri iki kibazo zishingiye ku kumenya niba ukwemera icyaha kwa MUNYEMANA Dionise mu bugenzacyaha hamwe n’ibindi bimenyetso Urukiko Rukuru Urugereko rwa Rusizi rwashingiyeho rumuhamya icyaha cyo gusambanya umwana atari bimenyetso bidashidikanywaho byemeza ko yagikoze icyaha aregwa, hakaba hakwmezwa ko ari umwere. [34] Mu gusesengura hakwifashishwa ibyemejwe mu manza zitandukanye zaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga n’Urukiko rw’Ubujurire zirimo nk’urubanza Nº RPA 0010/ 06/CS - RPA 0011/06/CS - RPA 0012/06/CS, rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 18/07/2008, haburana Ubushinjacyaha na Sgt NTAGANIRA na bagenzi be (igika cya 46), ndetse n’urubanza Nº RPAA 00144/2022/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/06/2024 haburana Ubushinjacyaha na NSENGIYUMVA Alphonse (igika cya 18). Izi manza zose zihuriza ku murongo uvuga ko “Umucamanza uburanisha urubanza mu mizi ariwe ureba agaciro imvugo y’uwiyemerera icyaha mu rwego rw’iperereza ifite, kabone n’iyo nyirayo yageze imbere y’Urukiko akayihindura”. [35] Dosiye y’urubanza igaragaza ko ku wa 12/06/2019, MUNYEMANA Dionise abazwa mu bugenzacyaha yemeye icyaha, asobanura ko ku wa 08/06/2019 yavuye mu kazi ajya mu cyumba umwana aramukurikira, avuza radiyo cyane arangije aramuterura amwicaza ku bibero amwirebesha amusesekamo igitsina cye, umwana arataka avuga ko ari kubabara aramureka aragenda, akaba asaba imbabazi kandi ko yemeye nta gahato ashyizweho. [36] Dosiye igaragaza kandi inyandikomvugo y’umutangabuhamya

MUKASHYAKA Emmerance wabajiwe n’ubugenzacyaha ku wa 12/06/2019, agasobanura ko ku wa 11/06/2019 bari bavuye ku kazi ari kumwe na MUNYEMANA Dionise baca kuri U.V. na nyina, umwana amubonye ahita ahamagara nyina ngo dore wa muhungu wanshyizemo urudundu rwe, baraseka kuko batamenye ibyo aribyo, ku wa 12/06/2019 atashye asanga abantu benshi mu rugo rwe abajije icyabaye bamubwira ko baje gufata MUNYEMANA Dionise kuko yasambanyije umwana U.V, kandi ko MUNYEMANA Dionise nawe yabyemeye. [37] Dosiye igaragaza kandi inyandiko y’umutangabuhamya NIKUZE Christine na NSHUNSABANGA Jean Pierre babajijwe mu bugenzacyaha ku wa 12/06/2019 bakaba bahuza imvugo aho basobanuye ko bumvise urusaku bajya kureba basanga MUSHIMIYIMANA ashaka kurwana na MUNYEMANA avuga ko yamufatiye umwana, MUNYEMANA Dionise yifungirana mu nzu ashaka guca mu idirishya ngo abacike baramufata, nyuma akaba yaremereye umuyobozi w’umudugudu ko yafashe umwana U.V asaba imbabazi ndetse asaba ko bamukubita aho kumujyana kuri police. [38] Hakaba na none MUSHIMIYIMANA Elina akaba na nyina w’umwana, ubwo yabazwaga mu bugenzacyaha ku wa 12/006/2019, aho nawe yasobanuye ko ubwo yari kumwe n’umwana ku wa 11/06/2019, yabonye MUNYEMANA Dionise akavuga ngo dore rwa ruhungu rwanshyizemo urudundu rwarwo rubabaza, kandi ko ku wa 12/06/2019 yagiye kumureba afite umujinya ashaka kumukubita, ariko MUNYEMANA Dionise agahita yinjira mu nzu akikingirana, bakaba baramufashe agiye guca mu idirishya ngo acike, bakamushyikiriza umuyobozi w’umudugudu akemera ko yabikoze.

Page 9

[39] Hakaba na raporo ya muganga yo ku wa 21/06/2019 yavuze ko hariho gukeka ko uwo mwana yasambanyijwe (suspicion of sexual offence) kandi ko afite icyo bita bacteria vaginasis. [40] Urukiko Rukuru Urugereko rwa Rusizi rwahamije MUNYEMANA Dionise icyaha cyo gusambanya umwana rushingiye ku kuba yaracyemereye mu bugenzacyaha, kuba hari ubuhamya bwatanzwe n’abamushinja, na raporo yamuganga igaragaza ko umwana yasambanyijwe. [41] Ku byerekeye uru rubanza, Urukiko rurasanga kuba MUNYEMANA Dionise n’umwunganira bavuga ko nta cyaha yakoze bashingiye ku kuba Ubushinjacyaha butagaragaza itariki icyaha bamurega cyakorewe, nta shingiro bifite kuko ubwe ubwo yabazwaga mu bugenzacyaha yivugiye ko yakoze icyo cyaja ku wa 08/06/2019 ahagana saa kumi, naho kuba avuga ko ibyo yavuze yabyemejwe n’inkoni agasaba ko byateshwa agaciro, nabyo nta shingiro byahabwa kubera ko nta kimenyetso cy’uko yakubiswe atanga uretse kubivuga gusa, kandi na mbere yo kugezwa mu bugenzacyaha yabyemereye imbere y’ubuyobozi bw’umudugudu nk’uko byanahamijwe n’abatangabuhamya bose babajijwe. [42] Ku bijyanye no kuba raporo ya muganga MUNYEMANA Dionise n’umwunganizi we bavuga ko irimo gushidikanya, kuko nta masohoro yasanzwe mu gitsina cy’umwana, kuba bacteria basanzemo ntaho ahuriye nazo, ibyo nta shingiro bifite kuko amasohoro ataricyo kimenyetso cyonyine cyemeza ko umwana yasambanyijwe kuko ingingo ya 4 y’itegeko nº

69/2019 ryo ku wa 08/11/2019 rihindura itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange ryavuzwe haruguru ivuga ibikorwa bigize icyaha cyo gusambanya umwana birimo; […] no gukora ikindi gikorwa icyo aricyo cyose ku mubiri w’umwana hagamijwe ishimishamubiri. [43] Ibyerekeye ibimenyetso mu manza nshinjabyaha, byasesenguwe mu rubanza n° RPAA 00692/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/01/2023, haburana Ubushinjacyaha na NDAYISHIMIYE Jean Damascène, Urukiko rusobanura ko mu manza nshinjabyaha ibimenyetso byose bishobora gushingirwaho mu gihe bigaragaza ukuri kw’ibyabaye (principe de la liberté de la preuve en matière pénale) ababuranyi bakaba barahawe uburyo bwo kuhaba ngo banyomozanye, kandi ko Urukiko arirwo rwemeza ko ibyo bimenyetso bishobora kwemerwa. Uyu murongo kandi wagiye ukurikizwa mu zindi manza zaciwe nyuma harimo urubanza n° RPAA 00523/2022/CA rwaciwe ku wa 25/06/2024, haburana Ubushinjacyaha na CYUZUZO Pascal n’abandi. [44] Urukiko rurasanga rero ibivugwa na MUNYEMANA Dionise n’umwunganizi we ko Urukiko Rukuru Urugereko rwa Rusizi rwashingiye icyemezo cyarwo ku bimenyetso bishidikanywaho kandi ko bene ibyo bimenyetso birengera uregwa nta shingiro bifite kuko ibyo bavuga bitabasha kuvuguruza ibyashingiweho n’Urukiko Rukuru Urugereko rwa Rusizi mu kumuhamya icyaha cyo gusambanya umwana harimo no kuba yaracyemeye mu

bugenzacyaha, bityo ubujurire bwe bukaba nta shingiro bufite. [45] Urukiko rurasanga kuba MUNYEMANA Dionise yarahanishijwe igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15 ans), gikwiranye n’uburemere bw’icyaha yakoze cyo gusambanya umwana w’imyaka itatu n’igice, bityo n’uru Rukiko rukaba rwemeranya n’Urukiko Rukuru Urugereko rwa Rusizi ku byerekeranye n’iki gihano, kuko n’ubwo yaburanye ahakana icyaha rwamugabanyirije ku buryo buhagije mu rwego rwo guhuza ibihano bisa ku bibazo bisa.

Page 10

[46] Ibi bikaba bihura n’ibyemejwe mu rubanza Nº RPAA 00478/2022/CA rwaciwe ku wa 24/09/2024 haburana UBUSHINJACYAHA na NDAYAMBAJE, warezwe icyaha cyo gusambanya umwana w’imyaka itatu (3), aho yagikoze afite imyaka cumi n’icyenda, akaba yaremeye icyaha mu bugenzacyaha ariko ahandi hose akagihakana, Urukiko rukakimuhamya ariko rukamugabanyiriza igihano rushingiye ku kuba yaragikoze afite imyaka cumi n’icyenda (19 ans), no kuba ari ubwa mbere akurikiranweho icyaha mu buryo buzwi kandi akaba yaranakoze icyaha aribwo akiva mu bwana, rumuhanisha igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15). Bityo, kuba ibikorwa bya NDAYAMBAJE yakoze bisa n’ibyaha MUNYEMANA Dionise, bityo nawe akaba agomba gukomeza guhanishwa igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15 ans). III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [47] Rwemeje kwakira ubujurire bwatanzwe na MUNYEMANA Dionise, rubusuzumye rusanga nta shingiro bufite; [48] Rwemeje ko urubanza No RPA 00290/2020/HC/RSZ rwaciwe n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rusizi ku wa 15/05/2023, rugumanye agaciro karwo; [49] Rutegetse ko igihano cy’igifungo cy’imyaka cumi n’itanu (15 ans) MUNYEMANA Dionise yahanishijwe kigumyeho; [50] Ruvuze ko MUNYEMANA Dionise asonewe kwishyura amagarama y’urubanza kuko afunze.

Source wording is retained. Consult the source document for its original formatting and pagination.

Authorities

Authorities used by the court

Cases, legislation, regulations, and constitutional provisions identified in the available record.

RPA 0010/06/CS - RPA 0011/06/CS - RPA 0012/06/CS (Supreme Court, 18/07/2008)

Case cited

RPAA 00144/2022/CA (Court of Appeal, 28/06/2024)

Case cited

RPAA 00478/2022/CA (Court of Appeal, 24/09/2024)

Case cited

RPAA 00299/2023/CA (Court of Appeal, 29/04/2024)

Case cited

RPAA 0029/13/CS (Supreme Court, 10/02/2017)

Case cited

RPAA 00091/2021/CA (Court of Appeal, 19/07/2022)

Case cited

RPAA 00436/2020/CA (Court of Appeal, 28/06/2022)

Case cited

RPAA 00202/2021/CA (Court of Appeal, 22/07/2022)

Case cited

RPAA 00186/2021/CA (Court of Appeal, 29/09/2022)

Case cited

RPAA 00692/2021/CA (Court of Appeal, 20/01/2023)

Case cited

RPAA 00523/2022/CA (Court of Appeal, 25/06/2024)

Case cited

Law nº 68/2018 of 30/08/2018 (as amended by Law nº 059/2023) on offences and penalties

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Law nº 71/2018 of 31/08/2018 on child protection

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Law nº 69/2019 of 08/11/2019 amending Law nº 68/2018

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Law nº 027/2019 of 19/09/2019 on criminal procedure

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Case-aware research

Ask AI about this case

The judgment and available research above are public. New questions open in a separate private conversation grounded in this case.

About this LexChat collection

This page organizes the available case record for research. Verify quotations, current status, and subsequent treatment against the source document. Corrections can be reported to hello@esheria.ai.

Legal information, not legal advice. Research summaries do not replace the judgment.