Download PDF

Rwanda Civil

Court of Appeal

ZIMURINDA v. MUSABYIMANA N’ABANDI

On this page

Professional case brief

Research organized from the available case record

Source document

01

Holding and result

The court held that the settlement agreement signed by all parties on 07/11/2025 resolved all outstanding disputes in the case RCAA 00003/2023/CA and must be enforced as per Article 64 of Law No. 45/2011. The agreement is binding and terminates the litigation.

Court disposition

case terminated by settlement; settlement agreement enforced

Orders

  • The settlement agreement signed on 07/11/2025 by all parties is given full effect and terminates case RCAA 00003/2023/CA.
  • The settlement must be implemented as agreed, including payment of 4,000,000 RWF and transfer of land as specified.
  • Court costs are allocated as incurred.

02

Material facts

Parties

Zimurinda Charles

Appellant Counsel: Me Nsengiyumva Eugene

Musabyimana Chrisostome

Respondent Counsel: Me Niyonsaba Elie

Bizimungu Daniel

Respondent Counsel: Me Itangibihozo Zachee

Dushimimana Immaculée

Respondent Counsel: Me Itangibihozo Zachee

Kabataka Fulgence

Respondent Counsel: Me Itangibihozo Zachee

Mukabarema Esperance

Respondent Counsel: Me Rusagara Innocent

Mutabaruka Rosette

Respondent Counsel: Me Itangibihozo Zachee

Mutabaruka Clementine

Respondent Counsel: Me Itangibihozo Zachee

Mutabaruka Garasiya

Respondent Counsel: Me Itangibihozo Zachee

Mutabaruka Victoire

Respondent Counsel: Me Itangibihozo Zachee

Mutabaruka Dieudonne

Respondent Counsel: Me Itangibihozo Zachee

Mutabaruka Esperée

Respondent Counsel: Me Itangibihozo Zachee

Mutabaruka Desire

Respondent Counsel: Me Itangibihozo Zachee

Ntabanganyimana Justin

Respondent

Nyirimanzi Mathias

Respondent

Mukamugema Felesita

Respondent Counsel: Me Rusagara Innocent

KOAIM SURE

Respondent

Bikorimana Etienne

Respondent Counsel: Me Itangibihozo Zachee

Uzabumwana Fidele

Respondent Counsel: Me Itangibihozo Zachee

Nyiramugisha Monique

Respondent Counsel: Me Itangibihozo Zachee

Kandamutsa Beathe

Respondent

Amounts and remedies

  • Value of Disputed Land: RWF 127,024,299
  • Claimed Damages: RWF 25,000,000
  • Settlement Payment to Mushirarungu Family: RWF 4,000,000
  • Court Fee Reimbursement: RWF 20,000

03

Procedural history

  1. Posture

    Civil Appeal / Final Judgment After Mediation Agreement

04

Questions and positions

Legal issues

Whether the court should give effect to the settlement agreement reached by all parties on 07/11/2025 in the appeal case RCAA 00003/2023/CA

Party arguments

Applicant
Zimurinda Charles and other parties sought recognition and enforcement of a settlement agreement resolving all disputes regarding the inheritance and partition of Bufigi's land, including monetary compensation and land allocation.
Respondent
Some respondents previously argued about the legitimacy of claims, the scope of inheritance, and the validity of prior judgments, but ultimately all parties agreed to the settlement terms.

05

Court’s reasoning

  1. 01

    Article 64 of Law No. 45/2011 of 25/11/2011 governing contracts

    A settlement agreement signed by all parties, resolving all issues in dispute, terminates the case and must be enforced.

  2. 02

    Article 9(3) of Law No. 22/2018 of 29/04/2018 on civil, commercial, labor and administrative procedure

    A judge may encourage parties to settle and, if a settlement is reached, it is binding and enforceable.

06

Ratio, limits and disposition

Ratio decidendi

The court held that the settlement agreement signed by all parties on 07/11/2025 resolved all outstanding disputes in the case RCAA 00003/2023/CA and must be enforced as per Article 64 of Law No. 45/2011. The agreement is binding and terminates the litigation.

Obiter and limits

  • Settlement agreements that resolve all issues and are signed by all parties have the force of law between the parties and must be respected.

Court disposition

case terminated by settlement; settlement agreement enforced

  • The settlement agreement signed on 07/11/2025 by all parties is given full effect and terminates case RCAA 00003/2023/CA.
  • The settlement must be implemented as agreed, including payment of 4,000,000 RWF and transfer of land as specified.
  • Court costs are allocated as incurred.

Source and reliance status

Court of Appeal · 28 November 2025

This page organises the available record for research. Confirm quotations, current status, and subsequent treatment against the official source before relying on the case.

Judgment reading view

Judgment text

The complete available source text.

Source document

Court of Appeal

Civil· 28 November 2025

RCAA 00003/2023/CA

ZIMURINDA v. MUSABYIMANA N’ABANDI

- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2025-11-28 - Case/document no.: RCAA 00003/2023/CA - Collection: Court of Appeal

Text

Page 1

ZIMURINDA v. MUSABYIMANA N’ABANDI [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE – RCAA 00003/2023/CA, (Kamere, P.J.,) 28 Ugushyingo 2025] Amasezerano – Amasezerano y’ubwumvikane – Amasezerano y’ubwumvikane agira agaciro iyo ashyizweho umukono n’ababuranyi bose, akaba akemuye ibibazo byose bari bafitanye, asoza urabanza, akaba kandi agomba kubahirizwa. Incamake y’ikibazo: Bizimungu Daniel, Kabataka Fulgence na Dushimimana Immaculée bareze mu rukiko Rwisumbuye rwa Karongi Musabyimana Chrisostome izungura ry’isambu ya nyirarume Bufigi, ifite agaciro k’amafaranga 127,024,299 hamwe n’indishyi zingana n’amafaranga 25,000,000. Muri uru rubanza harezwe kandi Mutabaruka Rosette, Mutabaruka Dieudonné, Ngendahayo Fils Mutabaruka Esperée, Mutabaruka Gracia, Mutabaruka Clementine, Mutabaruka Victoire, Mukabarema, hanagoboka Nyirimanzi Mathias, KOPERATIVE KOAIM, na Ntabanganyimana Justin. Basobanuye ko Musabyimana Chrisostome, Bizimungu daniel, Kabataka Fulgence bavukana kuri se Kajuga na nyina Nyiramajangwe.Bizimungu akaba yararegaga Musabyimana Chrisostome ko yagiye kuburana imitungo ya nyirarume witwa Bufigi uvukana na Nyiramajangwe, nyina ubabyara ayiburanira umuryango, ngo arangije kuyitsindira ayigira iye. Mu rubanza hagobokeshejwemo abagiye bagura na Musabyimana barimo Nyirimanzi, Cooperative yitwa KOAIM SURE na Ntabanganyimana, bo bavuga ko baguze nta buriganya babona umutungo ari uwe. Urukiko

Rwisumbuye rwaciye urubanza rwemeza ko ikirego cya Bizimungu Daniel, Dushimimana Immaculée na Kabataka Fulgence cyakiriwe kandi gifite ishingiro, bityo ko isambu Musabyimana yatsindiye mu rubanza RCA 229/73/2002, yaburanye na Kaperu nyinawabo, aburana inyungu za nyina Nyiramajangwe agatsinda, imitungo atunze akomora kuri uru rubanza agomba kuyigabana n’abo bavukana kuri Nyiramajangwe ku buryo bungana. Rwemeje ko abantu baguze ubutaka na Musabyimana Chrisostome bakaba baranagobotse muri uru rubanza, bafite ibikorwa kuri ubu butaka bwari butunzwe na Musabyimana Chrisostome, bagomba kubugumana, hakarebwa niba hataba hangana n’umugabane Musabyimana yabona bagabana, haba hato agasubiza amafaranga agaragara mu cyemezo cy’igenagaciro aba batsinze bakoresheje rya mbere, agasubizwa umuryango wa Nyiramajangwe.

Rwategetse ko ubu butaka Musabyimana yari atunze bugabanwa, aho badashobora kugabana mu buryo buringaniza cyangwa se amategeko atemera ko hacibwaho uduce, bakaba badashobora no kuhatungira hamwe; hakagurishwa amafaranga avuye akaba ariyo agabanwa.

Page 2

Rwemeje kandi ko indishyi mbonezamusaruro Bizimungu Daniel yasabye atabashije kuzisobanura,bityo akaba ntazo yemerewe. Musabyimana Chrisostome ntiyishimiye icyemezo cy’urukiko ajuririra mu Rukiko Rukuru Urugereko rwa Rusizi, anenga ko urukiko rwaciye urubanza rushingiye ububasha bwarwo ku mitungo adafite. Urukiko Rukuru Urugereko rwa Rusizi rwemeje ko ikirego cya Mukamugema Feresita gifite ishingiro Zimurinda Charles ntiyishimiye imikirize y’urwo rubanza ayijuririra mu Rukiko rw’Ubujurire, ababuranyi baritabye kandi bunganiwe nka mbere, bemeranwa n’Urukiko ko hahita hatangira kugeragezwa inzira yo gukemura mu bwumvikane amakimbirane bafitanye, kandi umucamanza wagombaga kubaburanisha abibaberamo umuhuza. Ku wa 07/11/2025, ubuhuza bwakomereje ku cyicaro cy’Urukiko buyobowe n’umucamanza, hari ababuranyi bose uretse uhagarariye KOAIMU SURE wari urwaye. Kuri uwo munsi ababuranyi bageze ku bwumvikane ku ngingo zose zaburanwagaho muri uru rubanza maze hamwe n’umuhuza abitabiriye ubuhuza bose kuri uwo munsi bashyira umukono ku nyandiko yiswe “Inyandiko y’ubwumvikane mu buhuza burangiza urubanza RCAA 00003/2023/CA. Muri ayo masezerano ababuranyi bumvikanye ko Zimurinda yemeye guha umuryango wa Mushirarungu uhagarariwe na Kandamutsa Beata amafaranga miliyoni enye z’amafaranga y’u Rwanda (4.000.000Frw), akanatanga umurima uzahabwa umukobwa wa mukuru we witwa Nyiranshimiyimana Esperance,

bitarenze tariki 05/04/2026. Muri aya masezerano kandi humvikanwe ko ubu bwumvikane busoje burundu imanza zari zishingiye kw’izugura ry’isambu ya Bufigi ari zo: RCAA 00003/2023; RC 00001/2021/HC/RSZ; RC 00039/2019/HC/RSZ; RC 00056/2018/TGI/KNG na RC 7256/R31-RCA 0217/04/TP/KBY. Urukiko rwamenyeshereje ababuranyi ahabugenewe muri sisitemu ya IECMS ko isomwa mu ruhame ry’icyemezo gisoza uru rubanza rishyizwe ku wa 28/11/2025. Hasuzumwe ikibazo cyo Kumenya niba Urukiko rwaha agaciro amasezerano y’ubwumvikane mu buhuza bwabaye ku wa 07/11/2025 hagati y’ababuranyi bose muri uru rubanza. Incamake y’icyemezo: Amasezerano y’ubwumvikane agira agaciro iyo ashyizweho umukono n’ababuranyi bose, akaba akemuye ibibazo byose bari bafitanye, asoza urabanza, akaba kandi agomba kubahirizwa.

Ubwumvikane bwasojwe bunashyirwaho umukono ku wa 07/11/2025 hagati y’ababuranyi bose muri uru rubanza busoje burundu urubanza RCAA 00003/2023/CA.

Amategeko yashingiweho:

Page 3

Itegeko Nº 45/2011 ryo ku wa 25/11/2011 rigenga amasezerano, ingingo ya 64. Nta manza zifashishijwe.

Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Urubanza rwatangiriye mu rukiko Rwisumbuye rwa Karongi, Bizimungu Daniel, Kabataka Fulgence na Dushimimana Immaculée barega Musabyimana Chrisostome izungura ry’isambu ya nyirarume Bufigi, ifite agaciro k’amafaranga 127,024,299 hamwe n’indishyi zingana n’amafaranga 25,000,000. Muri uru rubanza harezwe kandi Mutabaruka Rosette, Mutabaruka Dieudonné, Ngendahayo Fils Mutabaruka Esperée, Mutabaruka Gracia, Mutabaruka Clementine, Mutabaruka Victoire, Mukabarema, hanagoboka Nyirimanzi Mathias, KOPERATIVE KOAIM, na Ntabanganyimana Justin. [2] Basobanuye ko Musabyimana Chrisostome, Bizimungu daniel, Kabataka Fulgence bavukana kuri se Kajuga na nyina Nyiramajangwe.Bizimungu akaba yararegaga Musabyimana Chrisostome ko yagiye kuburana imitungo ya nyirarume witwa Bufigi uvukana na Nyiramajangwe, nyina ubabyara ayiburanira umuryango, ngo arangije kuyitsindira ayigira iye. [3] Mu rubanza kandi bareze n’abana b’umuvandimwe wabo Mutabaruka, ariko nabo nubwo basa n’abaregwa bavuga ko Musabyimana Chrisostome abahuguza ko bakabaye bose bagabana. Musabyimana Chrisostome yaburanye avuga ko isambu ari iye kuko imwanditseho kandi ko ikomoka kuri nyirarume Bufigi, bose ngo akaba ntawe ufite uburenganzira bwo kumuzungura, kuko yazunguwe, isambu afite rero ngo nawe yayikomoye ku bazungura ba Bufigi, ngo ntiyayibonye kubera nyina. [4] Mu rubanza hagobokeshejwemo

abagiye bagura na Musabyimana barimo Nyirimanzi, Cooperative yitwa KOAIM SURE na Ntabanganyimana, bo bavuga ko baguze nta buriganya babona umutungo ari uwe, ko barenganurwa. [5] Urukiko Rwisumbuye rwaciye urubanza rwemeza ko ikirego cya Bizimungu Daniel, Dushimimana Immaculée na Kabataka Fulgence cyakiriwe kandi gifite ishingiro, ko isambu Musabyimana yatsindiye mu rubanza RCA 229/73/2002, yaburanye na Kaperu nyinawabo, aburana inyungu za nyina Nyiramajangwe agatsinda, imitungo atunze akomora kuri uru rubanza agomba kuyigabana n’abo bavukana kuri Nyiramajangwe ku buryo bungana; ni ukuvuga Bizimungu Daniel, Dushimimana mu mwanya wa Kanyange uvukana n’aba ba Bizimungu, Kabataka Fulgence, Nyiranshuti Belansira mu mwanya wa Kayumba uvukana na Bizimungu, Musabyimana Chrisostome na Mutabaruka uhagariwe n’umuryango we. Rwemeje ko abantu baguze ubutaka na Musabyimana Chrisostome bakaba baranagobotse muri uru rubanza, bafite ibikorwa kuri ubu butaka bwari butunzwe na Musabyimana Chrisostome, bagomba kubugumana, hakarebwa niba hataba hangana n’umugabane Musabyimana yabona bagabana, haba hato agasubiza amafaranga agaragara mu cyemezo cy’igenagaciro aba batsinze bakoresheje rya mbere (ryo mu kwezi kwa 04/2017), agasubizwa umuryango wa Nyiramajangwe.

Page 4

Rwategetse ko ubu butaka Musabyimana yari atunze bugabanwa, aho badashobora kugabana mu buryo buringaniza cyangwa se amategeko atemera ko hacibwaho uduce, bakaba badashobora no kuhatungira hamwe; hakagurishwa amafaranga avuye akaba ariyo agabanwa. Rwemeje ko indishyi mbonezamusaruro Bizimungu Daniel yasabye atabashije kuzisobanura, akaba ntazo yemerewe. Rwategetse Musabyimana Chrisostome gusubiza Bizimungu Daniel n’abo ahagarariye, igarama batanze rya 20.000 frw. [6] Musabyimana Chrisostome ntiyishimiye icyemezo cy’urukiko ajuririra urukiko Rukuru Urugereko rwa Rusizi rukorera i Karongi, ikirego gihabwa RCA 00039/2019/HC/RSZ ,yajuriye anenga urubanza, ko urukiko rwaciye urubanza rushingiye ububasha bwarwo ku mitungo adafite, ngo abo baburana bagaragaje agaciro kangana n’amafaranga 127.024.299, mu kuburana urukiko ubwarwo rwemeza ko bimwe mubyo yarezwe hari abandi babitunze ndetse ko n’ibiri hejuru y’ubutaka ari ibyabo, ngo akaba asanga rwaragombaga gusuzuma ibyo akwiriye kwiregura ho, ngo kuko atari akwiye kwiregura ku mitungo y’abandi. [7] Ikindi ngo nuko igenagaciro yakoresheje rigaragaza ko imitungo iburanwa ifite agaciro k’amafaranga 12.732.000, ngo akaba asanga urubanza rwari gutangirira mu rukiko rw’Ibanze. Akomeza avuga ko anenga urubanza kandi ko urukiko mu kuburanisha rwahinduye icyaregewe, ngo abareze batanze ikirego cyo kuzungura isambu ya nyirarume Bufigi, mu

isesengura ry’urubanza urukiko ruvuga ko akwiye kugabana n’abaregaga, ngo kandi atariwe muzungura wa Bufigi wazunguye iyo sambu. Avuga ko umuzungura wa Bufigi ari umwuzukuru we witwa Zimurinda akaba ari nawe wafashe inshingano zo kuzungura 100% uwo mutungo ngo kuko nta wundi wari imbere ye mu izungura. Na none kandi ngo mu rubanza rujuririrwa urukiko rwirengagije ibimenyetso yarugaragarije bigaragaza aho akomora amasambu atunze, n’ubusobanuro yatanze kubigendanye n’urubanza bavuze ko yaburanye ku giti cye no mu izina rye, ngo atanga n’igarama mu izina rye, ntawe ahagarariye, ibi ngo bikaba bitandukanye n’ibyavuzwe n’urukiko mu rubanza rujuririrwa aho rwavuze ko yari ahagarariye umuryango, nyamara ngo atari awuhagariye. Anenga kandi urubanza ko urukiko rwamuciye amafaranga kandi yaragurishije abavandimwe bareba, ngo ntibatambamira icyo gikorwa kugeza nubwo abo yagurishije bubatse ku butaka baguze nabwo nti babitambamira. [8] Mukamugema Feresita mwene Kajuga na Nyiramajangwe Adeline utari warabaye umuburanyi muri urwo rubanza, yaje kurutambamira avuga ko ashaka nawe umugabane akomora kuri nyina Nyiramajangwe Adeline, kuko ababuranye ziriya manza bamuheje ntibamumenyesha ko baburanye kuzungura umutungo wa nyina Nyiramajangwe Adeline. Avuga ko uru rubanza atigeze arumenya cyangwa ngo ababurana barumumenyeshe, kandi inyungu zaburanwaga ari iza nyina Nyiramajangwe, akaba nawe yari

afite uburenganzira bungana n’abandi bakomoka kuri Nyiramajangwe, nyamara ubu burenganzira bwe ngo bwarabangamiwe kuko atamenyeshejwe urubanza bituma mu cyemezo cy’urukiko ntacyo yavuzweho. Avuga ko urubanza rwaciwe kuwa 18/09/2020 arumenya kuwa09/11/2020 aruko abonye umuhesha w’inkiko aje kurangiza urubanza rw’ibintu afitemo inyungu, yibaza ukuntu abantu bagiye kuburana bonyine umutungo bahuriyeho asanga ari ukumuvutsa uburenganzira bwe yemerwa n’amategeko. [9] Etienne Bikorimana wagobotse ku bushake yavuze ko muri izi manza zombi we n’abavandimwe be ahagarariye aribo Uzabumwana Fidele na Nyiramugisha Monique bari

Page 5

bahagariwe na nyina ubabyara ariwe Nyiranshuti Belancille, mu ntegura rubanza y’urubanza RC 00001/2021/HC/RSZ, Musabyimana Chrisostome ngo yatanze inzitizi avuga ko nyina ntaburenganzira afite bwo kuzungura, bibangombwa ko bagoboka kuko uburenganzira Mukamugema Feresita afite bungana n’ubwase Kayumba kuko ari umwana wa Nyiramajangwe. [10] Musabyimana Chrisostome yavuze ko imirima iburanwa atari iya nyina Nyiramajangwe, ahubwo ari iya Nyirarume witwaga Bufigi kuko mu manza zose zagiye zikomozwaho, baburanaga umutungo wa Nyirarume Bufigi, bityo ko urubanza rwatambamiwe rugomba guhinduka, bityo hakemezwa ko nta mutungo cyangwa imirima yo kuzungurwa yasizwe na Nyiramajangwe. [11] Uwagobokeshekwe ku gahato ariwe Zimurinda Charles akaba ariwe mwuzukuru rukumbi wa Bufigi kugeza ubu uzwi ko akiriho, nawe yunze murya Musabyimana Chrisostome, ndetse akavuga ko ibyasekuru yamaze kubishyikira ndetse akaba yarahembye Musabyimana Chrisostome imirima itandukanye kubera ko yamufashije kugaruza imirima ya sekuru. [12] Mukabarema Esperance nawe niko abyumva ariko asaba ko urukiko rubibonye ukundi hazakurikizwa izungura uko rikorwa. [13] Ntabanganyimana Justin, Nyirimanzi Mathias, bavuga ko baguze amasambu na Musabyimana Chrisostome abanje kubereka ko ariwe nyiri umutungo, bityo ko basaba ko bakomeza gutunga ariya masambu baguze nta buryarya. [14] Ku wa23/02/2023, Urukiko Rukuru Urugereko rwa Rusizi rwakijie ko:

- ikirego cya Mukamugema Feresita gifite ishingiro - umutungo uburanwa ukomoka kuri Musaza ukaba uri mu Kagari ka Ruhinge, Umurenge wa Rukaragata, Akarere ka Rutsiro ugomba kugabanywamo kabiri mu buryo bungana abazungura ba Musaza aribo: Nyiramajangwe na Bufigi. -uruhare rwa Bufigi ruherera kuri Zimurinda Charles nk’umuzungura rukumbi uzwi wasigaye, uruhare rwa Nyiramajangwe rugaherera ku bazungura be, Musabyimana Chrisostome agomba kuyigabana n`abo bavukana kuri Nyiramajangwe ku buryo bungana aribo: Mukabarema, Kabataka Fulgence, Bizimungu Daniel, Mukamugema Feresita, mu mwanya wa Kayumba ni Etienne Bikorimana, Uzabumwana Fidele, Nyiramugisha Monique, mu mwanya wa Kanyange uvukana n`aba ba Bizimungu ni Dushimimana Immaculee na Mutabaruka Esperee n’abo ahagarariye aribo Mutabaruka Dieudonné, Mutabaruka Rosette, Mutabaruka Clementine, Mutabaruka Desiré, M Nyiramajangwe victoire, Mutabaruka Grasiya . - abantu baguze ubutaka na Musabyimana Chrisostome, bafite ibikorwa kuri ubwo butaka bwari butunzwe na Musabyimana, bagomba kubugumana; hakarebwa niba hataba hangana n`umugabane Musabyimana yabona bagabana, yaba yaragurishije aharenze umugabane we, igice kirenzeho kigahabwa agaciro mu mafaranga, agasubizwa umuryango wa Nyiramajangwe, yaba aho yagurishije ari hato, agahabwa igice gisigaye. -muri ibyo byose aho badashobora kugabana mu buryo buringaniza cyangwa se amategeko atemera ko hacibwaho uduce, bakaba badashobora no kuhatungira hamwe; hagomba kugurishwa amafaranga avuyemo akaba ariyo agabanwa.

Page 6

-indishyi zasabwe n’impande ziburanwa ntazitanzwe kuko zitasobanuwe kandi no kuba buri ruhande rwagize ibyo rutsindira n’ibindi rutsindirwa. -ibyemejwe byose kumitungo yagaragajwe bitandukanye n’ibyemejwe n’uru rubanza biteshejwe agaciro. [15] Zimurinda Charles ntiyishimiye imikirize y’urwo rubanza ayijuririra mu Rukiko rw’Ubujurire, ubujurire bwe bwandikwa kuri RCA 00003/2023/CA. Mu iburanisha rya mbere ku wa 06/01/2025, Zimurinda Charles yunganiwe na Me Nsengiyumva Eugene, Me Rusagara Innocent ahagarariye Mukamugema Felicite na Mukabarema, Musabyimana Chrisostome yunganiwe na Me Niyonsaba Elie, Me Itangibihozo Zachee yunganiye Bikorimana Etienne wari unahagarariye Uzabumwana Fidele na Nyiramugisha Monique , yunganiye kandi Bizimungu Daniel wari unahagarariye Dushimimana Immaculee na Kabataka Fulgence, akanuganira Mutabaruka Esperee wari unahagarariye abandi bene Mutabaruka batanu; naho Ntabanganyimana Justin, Nyirimanzi Mathias na KOAIMU SURE batitabye. Iburanisha ryimuriwe ku wa 07/02/2025 kugira ngo abo Mutabaruka Esperee n’abo Bizimungu Daniel bahagarariye bitabe ubwabo, kandi abatitabye uko ari batatu bongere bahamagazwe, hazanageragezwe inzira yo gukemura ikibazo mu bwumvikane. [16] Ku wa 07/02/2025, ababuranyi baritabye kandi bunganiwe nka mbere, bemeranwa n’Urukiko ko hahita hatangira kugeragezwa inzira yo gukemura mu bwumvikane amakimbirane bafitanye, kandi umucamanza

wagombaga kubaburanisha abibaberamo umuhuza. Uwo munsi ubuhuza ntibwarangiye, bumvikana kuzabukomeza ku wa 07/03/2025, bongera guhura ku wa 11/04/2025, bwongera gusubukurwa mu baburanyi hiyongereyemo Kandamutsa Beathe wagobotse ku bushake kandi busozwa ku wa 07/11/2025, iteka ababuranyi bose bakenewe nk’uko byabaga byumvikanyweho bakaba barabaga bahari kandi bunganiwe na ba Avoka babo. Isomwa mu ruhame ry’icyemezo gisoza urubanza ryashyizwe ku wa 28/11/2025. [17] Ku wa 07/11/2025, ubuhuza bwakomereje ku cyicaro cy’Urukiko buyobowe n’umucamanza, hari ababuranyi bose uretse uhagarariye KOAIMU SURE wari urwaye. Kuri uwo munsi ababuranyi bageze ku bwumvikane ku ngingo zose zaburanwagaho muri uru rubanza maze hamwe n’umuhuza abitabiriye ubuhuza bose kuri uwo munsi bashyira umukono ku nyandiko yiswe “Inyandiko y’ubwumvikane mu buhuza burangiza urubanza RCAA 00003/2023/CA”. Muri ayo masezerano yanashyizwe nyuma muri dosiye y’uru rubanza, ababuranyi bumvikanye ko Zimurinda yemeye guha umuryango wa Mushirarungu uhagarariwe na Kandamutsa Beata amafaranga miliyoni enye z’amafaranga y’u Rwanda (4.000.000Frw), akanatanga umurima uzahabwa umukobw wa mukuru we witwa Nyiranshimiyimana Esperance, bitarenze tariki 05/04/2026; Gukora umuhango w’ubwiyunge kandi bigakorerwa mu muryango haba ubusabane, umukobwa wabo Nyiranshimiyimana Esperance n’umugabo we bakazaza kwerekana abana bibarutse ndetse

akaba ari wo munsi azishyuriraho amafaranga yavuzwe haruguru akanatanga umurima uzajya uhingirwa abuzukuru bakomoka kuri Mushirarungu. Muri aya masezerano kandi humvikanwe ko ubu bwumvikane busoje burundu imanza zari zishingiye kw’izugura ry’isambu ya Bufigi ari zo: RCAA 00003/2023; RC 00001/2021/HC/RSZ; RC 00039/2019/HC/RSZ; RC 00056/2018/TGI/KNG na RC 7256/R31-RCA 0217/04/TP/KBY. Urukiko rwamenyeshereje ababuranyi ahabugenewe muri sisitemu ya IECMS ko isomwa mu ruhame ry’icyemezo gisoza uru rubanza rishyizwe ku wa 28/11/2025.

Page 7

II. IKIBAZO KIGIZE URUBANZA N’ISESENGURA RYACYO

Kumenya niba Urukiko rwaha agaciro amasezerano y’ubwumvikane mu buhuza bwabaye ku wa 07/11/2025 hagati y’ababuranyi bose muri uru rubanza.

[18] Ingingo ya 9, igika cya 3, y’Itegeko Nº 22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi iteganya ibikurikira: “Umucamanza ashobora gushishikariza ababuranyi gukoresha ubwunzi iyo abona ko ari bwo buryo buboneye mu kurangiza impaka. Ashobora kubunga ubwe cyangwa akabohereza mu bwunzi, agasubika urubanza mu gihe ubwunzi burimo gukorwa”. [19] Ingingo ya 64 y’Itegeko Nº 45/2011 ryo ku wa 25/11/2011 rigenga amasezerano, iteganya ibikurikira: “Amasezerano akozwe ku buryo bukurikije amategeko aba itegeko ku bayagiranye. (…)”. [20] Nk’uko byasobanuwe haruguru, ku matariki atandukanye hagati y’ababuranyi bose muri uru rubanza habaye ubuhuzwa bwayobowe n’umucanza Kamere Emmanuel bihitiyemo, maze busozwa n’ubwumvikane bugaragara mu nyandiko y’amasezerano yavuzwe haruguru yashyizweho umukono ku wa 07/11/2025. [21] Urukiko rurasanga nta mpamvu yatuma rudaha agaciro amasezerano y’ubwumvikane yashyizweho umukono ku wa 07/11/2025. Rusanze kandi aya masezerano akemuye ikibazo ababuranyi bari bamaranye igihe kinini, akaba asoje urubanza RCAA 00003/2023/CA rwari mu Rukiko rw’Ubujurire hagati y’ababuranyi bose ari bo: Zimurinda Charles, Musabyimana Chrisostome, Bizimungu Daniel, Dushimimana Immaculée, Kabataka Fulgence, Mukabarema Esperance, Mutabaruka Rosette, Mutabaruka Clementine, Mutabaruka Garasiya,

Mutabaruka Victoire, Mutabaruka Dieudonne, Mutabaruka Esperée, Mutabaruka Desire, Ntabanganyimana Justin, Nyirimanzi Mathias, Mukamugema Felesita, KOAIM SURE, Bikorimana Etienne, Uzabumwana Fidele, Nyiramugisha Monique na Kandamutsa Beathe, kandi akaba agomba kubahirizwa n’impande zombi zayagiranye nk’uko biteganywa n’ingingo ya 64 y’Itegeko Nº 45/2011 ryo ku wa 25/11/2011 rigenga amasezerano ryibukijwe haruguru. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [22] Rwemeje ko ubwumvikane bwasojwe bukanashyirwaho umukono ku wa 07/11/2025 hagati y’ababuranyi bose muri uru rubanza busoje burundu urubanza RCAA 00003/2023/CA rwari mu Rukiko rw’Ubujurire, bukaba bugomba gushyirwa mu bikorwa. [23] Ruvuze ko amagarama yatanzwe muri uru rubanza ahwanye n’ibyarukozwemo.

Source wording is retained. Consult the source document for its original formatting and pagination.

Authorities

Authorities used by the court

Cases, legislation, regulations, and constitutional provisions identified in the available record.

Law No. 45/2011 of 25/11/2011 governing contracts, Article 64

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Law No. 22/2018 of 29/04/2018 on civil, commercial, labor and administrative procedure, Article 9(3)

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Case-aware research

Ask AI about this case

The judgment and available research above are public. New questions open in a separate private conversation grounded in this case.

About this LexChat collection

This page organizes the available case record for research. Verify quotations, current status, and subsequent treatment against the source document. Corrections can be reported to hello@esheria.ai.

Legal information, not legal advice. Research summaries do not replace the judgment.