Download PDF

Rwanda Commercial

Supreme Court

BRD v.Ngezahayo

On this page

Professional case brief

Research organized from the available case record

Source document

01

Holding and result

The Supreme Court found that the MoU of 30/09/2010 was submitted after the close of hearings and relied upon in the High Commercial Court's judgment without giving the opposing party an opportunity to contest it, thus violating the contradictory principle and conferring jurisdiction for a second appeal under Article 28 of Organic Law no03/2012.

Court disposition

Supreme Court has jurisdiction; hearing to continue on merits.

Orders

  • The appeal is within the Supreme Court's jurisdiction under Article 28, Organic Law no03/2012.
  • The hearing will continue on 02/06/2015.
  • Court costs are postponed.

02

Material facts

Parties

BRD Ltd

Applicant Counsel: Me Barezi Marie Aimée

Ngezahayo Rutamu Vincent

Respondent Counsel: Me Buzayire Angèle

Kavumba Emmanuel

Respondent Counsel: Me Buzayire Angèle

Ndahumba Jean Baptiste

Respondent Counsel: Me Buzayire Angèle

Umuhoza Francine

Respondent Counsel: Me Buzayire Angèle

Amounts and remedies

  • Principal Debt Awarded by First Instance: RWF 10,273,768
  • Damages Awarded by First Instance: RWF 821,901
  • Guarantee Paid by PSF: USD 10,000

03

Procedural history

  1. Posture

    Commercial Appeal / Preliminary Ruling on Jurisdiction

04

Questions and positions

Legal issues

Whether the Supreme Court has jurisdiction to hear a second appeal based on a document submitted after the close of hearings and relied upon in the lower court's judgment.

Party arguments

Applicant
BRD argued that the High Commercial Court based its decision on a MoU document submitted after the close of hearings without reopening proceedings, violating the contradictory principle and justifying a second appeal under Article 28 of Organic Law no03/2012.
Respondent
Respondents argued the Supreme Court lacked jurisdiction because the MoU was not a new document and had been discussed from the first instance; it merely confirmed previously debated facts.

05

Court’s reasoning

  1. 01

    Article 28, Organic Law no03/2012 of 13/06/2012

    The Supreme Court has jurisdiction over second appeals where a judgment is based on evidence or documents submitted after the close of hearings without reopening proceedings, violating the contradictory principle.

06

Ratio, limits and disposition

Ratio decidendi

The Supreme Court found that the MoU of 30/09/2010 was submitted after the close of hearings and relied upon in the High Commercial Court's judgment without giving the opposing party an opportunity to contest it, thus violating the contradictory principle and conferring jurisdiction for a second appeal under Article 28 of Organic Law no03/2012.

Court disposition

Supreme Court has jurisdiction; hearing to continue on merits.

  • The appeal is within the Supreme Court's jurisdiction under Article 28, Organic Law no03/2012.
  • The hearing will continue on 02/06/2015.
  • Court costs are postponed.

Source and reliance status

Supreme Court · 10 April 2015

This page organises the available record for research. Confirm quotations, current status, and subsequent treatment against the official source before relying on the case.

Judgment reading view

Judgment text

The complete available source text.

Source document

Supreme Court

Commercial· 10 April 2015

COMAA 0076/12/CS (

BRD v.Ngezahayo

- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2015-04-10 - Case/document no.: COMAA 0076/12/CS ( - Collection: Supreme Court

Text

Page 1

BRD v. NGEZAHAYO N’ABANDI [Rwanda URUKIKO RW’IKIRENGA – RCOMAA 0076/12/CS (Mugenzi, P.J., Kanyange na Nyirinkwaya, J.) 10 Mata 2015] Amategeko agenga ububasha bw’Urukiko rw’Ikirenga – Ububasha bwo kuburanisha ubujurire bwa kabiri – Inyandiko yashyikirijwe urukiko nyuma y’iburanisha – Iyo hari inyandiko urukiko rwahereyeho ruca urubanza kandi itaragiweho impaka mu gihe cy’iburanisha ituma iba impamvu y’ubujurire bwa kabiri mu Rukiko rw’Ikirenga kuko ihame ry’ivuguruzanya mu manza riba ritubahirijwe – Itegeko Ngenga no03/2012 ryo kuwa 13/06/2012 rigena imitunganyirize, imikorere n’ububasha bw’Urukiko rw’Ikirenga, ingingo ya 28, igice cya kabiri, agace ka gatatu. Incamake y’ikibazo: BRD Ltd yarenze Ngezahayo na bagenzi be mu Rukiko rw’Ubucuruzi rwa Nyarugenge isaba ko bafatanya kuyishyura umwenda bishingiye yahaye Rwanda Rwubu Association. Urukiko rw’Ubucuruzi rwa Nyarugenge rwemeje ko bagomba kwishyura BRD Ltd umwenda ungana na 10.273.768 frw abariwemo n’ingwate ya 10.000$ bishyuriwe na PSF na 821.901 frw ‘indishyi z’akababaro. Ngezahayo na bagenzi be bajuriye icyo cyemezo mu Rukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwemeza ko BRD Ltd yagombaga kuregera inkiko ibishyuza umwenda yabahaye n’inyungu zawo hakuwemo ingwate ya 10.000$ yatanzwe na PSF. BRD Ltd yajuririrye mu Rukiko rw’Ikirenga ivuga ko Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwashingiye icyemezo cyarwo ku nyandiko yatanzwe iburanisha

ryarapfundikiwe kandi ntasubukura ry’iburanisha ryabaye. Ngezahayo na bagenzi be bo batanze inzitizi yo kutakira ubujurire bwa BRD Ltd bavuga ko butari mu bubasha bw’Urukiko rw’Ikirenga kuko ikimenyetso BRD Ltd ishingiraho cyaburanweho kuva mu rwego rwa mbere. Bakomeje bavuga ko iyo nyandiko ishimangira gusa ibyari byaburanyweho. Incamake y’icyemezo: Inyandiko urukiko ruhereyeho ruca urubanza kandi itaragiweho impaka mu gihe cy’iburanisha ituma iba impamvu y’ubujurire bwa kabiri mu Rukiko rw’Ikirenga kuko ihame ry’ivuguruzanya mu manza riba ritubahirijwe. Ubujurire buri mu bubasha bw’Urukiko rw’Ikirenga; Iburanisha rizakomeza kuwa 02/06/2015; Amagarama arasubitswe. Amategeko yashingiweho: Itegeko Ngenga no03/2012 ryo kuwa 13/06/2012 rigena imitunganyirize, imikorere n’ububasha bw’Urukiko rw’Ikirenga, ingingo ya 28, igice cya kabiri, agace ka gatatu. Nta manza zifashishijwe.

Page 2

Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Uru rubanza rwatangiriye mu Rukiko rw’Ubucuruzi rwa Nyarugenge, BRD irega Ngezahayo Rutamu Vincent, Kavumba Emmanuel, Ndahumba Jean Baptiste na Umuhoza Francine isaba ko bafatanya kwishyura umwenda bishingiye yahaye Rwanda rw’ubu Association, ruca urubanza kuwa 09/03/2012, rwemeza ko bagomba gufatanya kwishyura umwenda wa 10.273.768 Frw abazwe kugeza kuwa 20/10/2010, akubiyemo umwenda remezo, inyungu zisanzwe n’iz’ubukererwe, bakanishyura 821.901 Frw y’indishyi z’akababaro zihwanye na 8% by’umwenda wose, yose hamwe akaba 11.095.669 Frw. [2] Ngezahayo Rutamu Vincent, Kavumba Emmanuel, Ndahumba Jean Baptiste na Umuhoza Francine bajuririye Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi, rwemeza ko BRD igomba kwishyuza gusa umwenda ubaze kugeza 31/12/2009 ihereye ku ngwate ya 10.000$ yatanzwe na Private Sector Federation (PSF) nk’uko biteganyijwe mu ngingo ya 8 ya Memorandum of understanding (MoU) yasinywe hagati ya PSF na BRD mu mwaka wa 2010 yahinduye ibyari biteganyijwe mu yayibanjirije yasinywe kuwa 02/08/2007, inyungu z’ubukererwe zigakomeza kubarwa uhereye tariki ya 01/01/2010 kugeza igihe urubanza ruciwe ku itariki ya 21/09/2012. [3] Mu gufata icyo cyemezo, Urukiko Rukuru rw’Ubucuruzi rwasobanuye ko mu gihe uwo yagurije yari amaze gushyirwa muri classe 5 y’abahawe inguzanyo ntibayishyure uko bikwiye, BRD yagombaga kuregera inkiko yishyuza umwenda yatanze

n’inyungu zawo, ugabanyijwemo amafaranga ahwanye n’agaciro k’ingwate ya $10.000 yatanzwe na PSF. [4] BRD yajuriye mu Rukiko rw’Ikirenga ivuga ko ishingira ubujurire bwayo ku ngingo ya 28, igice cya kabiri, agaka ka gatatu y’Itegeko Ngenga n° 03/2012 ryo kuwa 13/06/2012 rigena imitunganyirize, imikorere n’ububasha by’Urukiko rw’Ikirenga ngo kuko Urukiko Rukuru rwashingiye icyemezo cyarwo ku nyandiko ya MoU yatanzwe iburanisha ryarapfundikiwe kandi hatabaye gusubukura iburanisha. Umucamanza w’ibanzirizasuzuma nawe yemeje ko ubujurire bwa BRD buri mu bubasha bw’Urukiko rw’Ikirenga hashingiwe kuri iyo ngingo. [5] Urubanza rwaburanishijwe mu ruhame kuwa 03/03/2015, BRD ihagarariwe na Me Barezi Marie Aimée, Ngezahayo Rutamu Vincent, Kavumba Emmanuel, Ndahumba Jean Baptiste na Umuhoza Francine bahagarariwe na Me Buzayire Angèle, ababuranyi bajya impaka ku nzitizi y’iburabubasha yabyukijwe n’abaregwa mu bujurire. II. IKIBAZO KIRI MU RUBANZA N’ISESENGURWA RYACYO Kumenya niba ubujurire bwa BRD buri mu bubasha bw’Urukiko rw’Ikirenga, ku mpamvu y’uko haba hari inyandiko yashyikirijwe Urukiko Rukuru nyuma y’iburanisha ikanashingirwaho mu guca urubanza. [6] Me Buzayire Angèle uburanira Ngezahayo Rutamu Vincent, Kavumba Emmanuel, Ndahumba Jean Baptiste na Umuhoza Francine avuga ko Urukiko rw’Ikirenga rudafite ububasha bwo kuburanisha mu bujurire bwa kabiri uru rubanza kuko inyandiko ya MoU

Page 3

uburanira BRD avuga ko yatanzwe iburanisha ryarapfundikiwe yaburanyweho kuva mu rwego rwa mbere abo aburanira bavuga ko banki yagombaga kwiyishyura ihereye ku ngwate ya 10.000 USD yatanzwe na PSF, bakaba batari kubivuga batagaragaza ayo masezerano. [7] Akomeza avuga ko MoU umucamanza yashingiyeho aca urubanza itakwitwa ikimenyetso cyangwa inyandiko nshya kuko yaje ishimangira gusa ibyari byaburanyweho, ibi bikaba binagaragazwa n’uko ntaho BRD yandikiye Urukiko ivuga ko yohereje ikimenyetso gishya isaba ko iburanisha ripfundurwa kugirango kigibweho impaka. [8] Me Barezi Marie Aimée uburanira BRD avuga ko inzitizi y’iburabubasha yatanzwe n’abo baburana nta shingiro ifite kuko MoU bari baratanzeho ikimenyetso ari iyo kuwa 28/05/2007 yahinduraga iyo kuwa 28/06/2004, nyamara iyo BRD ivuga ko umucamanza yabasabye iburanisha ryarapfundikiwe igashingirwaho mu ica ry’urubanza hatabaye isubukura akaba ari iyo kuwa 30/09/2010 itigeze igaragazwa cyangwa iburanwaho mu rukiko, iyo MoU nshya ikaba itandukanye cyane n’izayibanjirije.

UKO URUKIKO RUBIBONA [9] Ingingo ya 28, igice cya kabiri, agaka ka gatatu y’Itegeko Ngenga n° 03/2012 ryo kuwa 13/06/2012 rigena imitunganyirize, imikorere n’ububasha by’Urukiko rw’Ikirenga ivuga ko Urukiko rw’Ikirenga rufite ububasha bwo kuburanisha mu bujurire bwa kabiri imanza zaciwe hashingiwe ku kimenyetso, inyandiko cyangwa imyanzuro byatanzwe nyuma yo gufundikira urubanza kandi hatarabayeho gusubukura iburanisha. [10] Ku bijyanye n’uru rubanza, inyandiko igibwaho impaka ni MoU yo kuwa 30/09/2010 yasinywe hagati ya PSF na BRD umucamanza yashingiyeho yemeza ko BRD itagombaga gutegereza ko imanza zirangira kugirango yiyishyure ihereye ku ngwate ya 10.000USD, BRD ikaba ivuga ko iyo nyandiko yatanzwe iburanisha ryarapfundikiwe, naho uburanira abaregwa akavuga ko itakwitwa ikimenyetso gishya kuko yaburanyweho guhera mu rwego rwa mbere. [11] Urukiko rusanga mu nyandiko zigize dosiye, ntaho bigaragara ko Ngezahayo Rutamu Vincent, Kavumba Emmanuel, Ndahumba Jean Baptiste na Umuhoza Francine baba barashyikirije urukiko MoU yo kuwa 30/09/2010 yaje ihindura MoU yo kuwa 28/05/2007 nayo yahinduraga iyo kuwa 28/06/2004, ahubwo bigaragara ko BRD yayishyikirije urukiko kuwa 13/08/2012, urubanza rwarapfundikiwe kuwa 11/07/2012. [12] Urukiko rusanga kuba iyo nyandiko yaba yaravuzweho mu iburanisha nubwo nta kibigaragaza muri dosiye, bitari gutuma ishyirwa muri dosiye iburanisha

ryarapfundikiwe ngo inashingirwaho mu ica ry’urubanza kandi itagaragarijwe urundi ruhande, kuba rero umucamanza yarayishingiyeho nk’uko bigaragara mu duce twa 8, 9 na 10 tw’urubanza kandi hatabaye gusubukura iburanisha kugirango ababuranyi bayijyeho impaka hubahirizwa ihame ry’ivuguruzanya mu manza, bikaba biha uru rukiko ububasha bwo kuburanisha uru rubanza mu bujurire bwa kabiri nk’uko ingingo ya 28, igice cya kabiri, agaka ka gatatu y’Itegeko Ngenga n° 03/2012 ryo kuwa 13/06/2012 rigena imitunganyirize, imikorere n’ububasha by’Urukiko ibiteganya.

Page 4

III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [13] Rwemeje ko ubujurire bwa BRD buri mu bubasha bw’Urukiko rw’Ikirenga hashingiwe ku ngingo ya 28, igice cya kabiri, agaka ka gatatu y’Itegeko Ngenga no 03/2012/OL ryo kuwa 13/06/2012 rigena imiterere, imikorere n’ububasha by’Urukiko rw’Ikirenga. [14] Rwemeje ko iburanisha rizakomeza kuwa 02/06/2015. [15] Ruvuze ko amagarama y’urubanza asubitswe.

Source wording is retained. Consult the source document for its original formatting and pagination.

Authorities

Authorities used by the court

Cases, legislation, regulations, and constitutional provisions identified in the available record.

Organic Law no03/2012 of 13/06/2012, Article 28

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Case-aware research

Ask AI about this case

The judgment and available research above are public. New questions open in a separate private conversation grounded in this case.

About this LexChat collection

This page organizes the available case record for research. Verify quotations, current status, and subsequent treatment against the source document. Corrections can be reported to hello@esheria.ai.

Legal information, not legal advice. Research summaries do not replace the judgment.