GASORE N’ABANDI vs. MAGERWA Ltd
MAGERWA Ltd unlawfully dismissed the applicants by failing to provide the labour inspector with the required list of employees to be dismissed for economic reasons in advance, thereby denying the inspector the opportunity to review the process for legal compliance. This procedural failure rendered the dismissals...
Source-derived case information.
- Citation
- RS/INJUST/RSOC 00021/2022/CA
- Parties
- Applicant: Gasore Louis, Nsanzubuhoro Jacques, Murego Mukama John, Twagira Saidi, Ngabonziza Théogène, Rutaganda Emmanuel, Mutsinzi Emmanuel, Afrika Désiré, Nsanzurwimo Jean Marie Vianney, Ndayambaje Pierre Célestin; Respondent: MAGERWA Ltd
- Court
- Court of Appeal
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 29 December 2023
- Case Number
- RS/INJUST/RSOC 00021/2022/CA
- Procedural Posture
- Labour Appeal / Court of Appeal Judgment on Review for Injustice
- Outcome
- Appeal allowed; lower court's decision reinstated in favour of applicants.
- Legal Topics
- Unlawful Termination, Redundancy for Economic Reasons, Notification to Labour Inspector, Employee Compensation, Procedural Fairness in Dismissal
- Source Language
- rw
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
Gasore Louis, Nsanzubuhoro Jacques, Murego Mukama John, Twagira Saidi, Ngabonziza Théogène, Rutaganda Emmanuel, Mutsinzi Emmanuel, Afrika Désiré, Nsanzurwimo Jean Marie Vianney, Ndayambaje Pierre Célestin
Applicant
MAGERWA Ltd
Respondent
Procedural Posture
Labour Appeal / Court of Appeal Judgment on Review for Injustice
Legal Issues
- 1 Whether the applicants were unlawfully dismissed for economic reasons
- 2 Whether MAGERWA Ltd complied with legal requirements for redundancy
- 3 Entitlement to compensation and costs
Ratio Decidendi
MAGERWA Ltd unlawfully dismissed the applicants by failing to provide the labour inspector with the required list of employees to be dismissed for economic reasons in advance, thereby denying the inspector the opportunity to review the process for legal compliance. This procedural failure rendered the dismissals unlawful, entitling the applicants to compensation as previously awarded by the lower court.
Court Disposition
Appeal allowed; lower court's decision reinstated in favour of applicants.
Orders
- MAGERWA Ltd to pay each applicant the compensation amounts as previously determined by the Intermediate Court of Nyarugenge.
- MAGERWA Ltd to pay a total of 700,000 Frw as legal fees and 300,000 Frw as costs for this appeal level to all applicants jointly.
Full Case Text
Judgment text and source record
33 paragraphs
# GASORE N’ABANDI vs. MAGERWA Ltd
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2023-12-29 - Case/document no.: RS/INJUST/RSOC 00021/2022/CA - Collection: Court of Appeal
## Text
## Page 1
GASORE N’ABANDI vs. MAGERWA Ltd [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE – RS/INJUST/RSOC 00021/2022/CA– (Munyangeri, J. P., Ngagi na Kamere, J.) 29 Ukuboza 2023] Amategeko agenga imanza z’umurimo – Amasezerano y’umurimo – Iseswa ry’amasezerano y’umurimo ku mpamvu z’ubukungu – Imenyeshwa ry’umugenzuzi w’umurimo – Umugenzuzi w’umurimo agomba kumenyeshwa urutonde rw’abagomba gusezererwa kubera impamvu z’ubukungu mbere y’uko abakozi basezererwa, agahabwa umwanya wo kugenzura niba koko abari kuri urwo rutonde ari bo bagomba gusezererwa, ndetse rwarakozwe hubahirijwe ibyo amategeko asaba. Incamake y’ikibazo: Gasore n’abagenzi be icyenda (9) bareze MAGERWA Ltd nk’uwari umukoresha wabo, mu Rukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge, ko yabirukanye atubahirije ibiteganywa n’ingingo ya 21 y’Itegeko rigenga umurimo, nyuma y’uko ubwumvikane imbere y’Umugenzuzi w’umurimo bunaniranye. Ibi nibyo bashingiraho basaba Urukiko Rwisumbuye gutegeka MAGERWA kubaha indishyi zijyanye n’iryo yirukanwa rinyuranyije n’amategeko. Uregwa yireguye asaba ko ibyo Abarega bavuga bitagomba guhabwa ishingiro kubera ko bahagaritswe ku mpamvu y’ubukungu hubahirizwa ibiteganywa n’iyo ngingo ndetse bahabwa n’imperekeza. Muri izo manza zitandukanye, Urukiko Rwisumbuye rwemeje ko Abarega birukanywe mu buryo bunyuranyije n’amategeko bakaba bagomba kubihererwa indishyi, bituma Uregwa azijuririra mu Rukiko Rukuru avuga ko mu gusezerera abo bakozi bakoraga ku mwanya wa “staff security” byatewe n’ikibazo cy’ubukungu ariko bakaba barahawe ibyo amategeko agenera abasezerewe. Muri ubu bujurire, Abarega bireguye basaba ko ibyo Uregwa avuga bitahabwa ishingiro kuko hari ibyo amategeko ateganya atubahirije. Mu kuburanisha izo manza zajuririwe, Urukiko Rukuru rwabanje kuzihuza aho urubanza rwaregwagamo Nsanzurwimo na Ndayambaje zahujwe, maze hemeza ko ubujurire bwa MAGERWA bufite ishingiro, ko batirukanywe mu buryo bunyuranyije n’amategeko, naho mu manza umunani zisigaye zahurijwe hamwe maze naho hemezwa ko ubujurire bw’Uregwa bufite ishingiro, ko Abaregwa bagomba kumwishyura indishyi zitandukanye zijyanye no gushorwa mu manza. Abaregwa bose uko ari icumu, basabye ko izo manza ebyiri zaciwe n’Urukiko Rukuru zisubirishwamo ku mpamvu z’akarengane barabyemererwa, urubanza rwabo ruhabwa nimero maze ruburanishwa n’uru Rukiko rw’Ubujurire. Bavuga ko akarengane kabo gashingiye kukuba Urukiko Rukuru, mu gufata icyemezo, rwirengagije itegeko, no kuba rwarashingiye ku mvugo z’umuhanga rwirengagije ibyo amategeko ateganya ndetse n’umurongo watanzwe n’Urukiko rw’Ikirenga, rukarangwa no kwivuguruza, bityo basaba ko bagenerwa indishyi zo kwirukanwa mu buryo bunyuranije n’amategeko. Bakomeza bavuga ko ibyo Umukoresha wabo yakoze yandikira Umugenzuzi w’umurimo amumenyesha ko agiye kwirukana abakozi bose “Security staff” ariko ntamugenere urutonde, ari ibya nyirarureshwa kuko bahise bahabwa amabaruwa abirukana mu buryo butunguranye, asigamo bagenzi babo batanu (5) dore ko batazi impamvu bo basigayemo. Basoza basaba ko mu gihe uru Rukiko ruzasanga harabaye akarengane mu rubanza rusubirishwamo, hazakurikizwa icyemezo cyafashwe mu Rukiko Rwisumbuye, bagahabwa indishyi bari bagenewe hiyongereyeho indishyi basabye hano. Uregwa asobanura ko ibirebana n’ibiteganywa n’itegeko Abarega bavuga ko bitubahirijwe atari byo kuko habayeho kuganiriza abahagarariye abakozi, gukora urutonde rw’uko abakozi bazakurikirana nkuko biteganyijwe mu Itegeko rigenga umurimo ryo muri 2018. Ibi babimenyesheje Umugenzuzi w’umurimo nk’amakuru, badategereje ko hari icyo ari bubivugeho. Ku cyo bavuga cy’abakozi batanu
## Page 2
batirukananwe nabo, na cyo si cyo kuberako harimo babiri batari bahari igihe Abarega bahabwaga amabaruwa yabo, ariko baje kuyahabwa naho abandi batatu nabo barirukanwe ariko ntibajurira. Ku birebana n’imvugo y’umuhanga bavuga ko umucamanza yayishingiyeho igice, na byo nta kuri kurimo kuko Urukiko mu guca urubanza rwifashishije imvugo y’umuhanga ariko rushingiye ku ngingo z’itegeko. Ku kibazo kijyanye n’amafaranga y’ikurikiranarubanza n’ay’igihembo cya Avoka asabwa n’ababuranyi, Abarega basaba uru Rukiko kubagenera ayo mafaranga bitaye kukuba buri wese yaratanze ikirego cye n’ubwo byaburanishirijwe mu rubanza rumwe, ndetse no kuba buri wese yarashatse umuburanira ku giti cye bakagirana amasezerano. Uregwa yisobanura avuga ko Abaregwa bagenerwa bose hamwe amafaranga ibihumbi magana atanu kubera ko urubanza rw’akarengane ari rumwe, uretse ko nta n’ishingiro iyi mpamvu igomba guhabwa mu gihe aribo bishoye mu manza. Incamake y’icyemezo: Umugenzuzi w’umurimo agomba kumenyeshwa urutonde rw’abagomba gusezererwa kubera impamvu z’ubukungu mbere y’uko abakozi basezererwa, agahabwa umwanya wo kugenzura niba koko abari kuri urwo rutonde ari bo bagomba gusezererwa, ndetse rwarakozwe hubahirijwe ibyo amategeko asaba. Ikirego gisaba gusubirishamo urubanza ku mpamvu z’akarengane, gifite ishingiro. Amategeko yashingiweho: Amasezerano No 158 agenga Ishyirahamwe mpuzamahanga ry’umurimo (OIT), ingingo ya 13 n’iya 14. Itegeko N° 66/2018 ryo ku wa 30/08/2018 rigenga umurimo, ingingo ya 21, 24, 25, 29, 31, 101 n’iya 123. Itegeko N°22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, ingingo 111. Itegeko Nº 13/2009 ryo ku wa 27/05/2009 rigenga umurimo mu Rwanda, ingingo ya 34. Imanza zifashishijwe: RSOCAA 0003/15/CS, Rugenera Marc na Soras Assurances Générales Ltd (SORAS AG), rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 05/05/2016. RSOCAA 0014/12/CS, Musoni wa Rwihimba Désiré na BK rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 18/01/2013. RS/INJUST/RSOC 00005/2023/CA, Kayitesi Joselyne vs. ADEPR rwaciwe n’uru Rukiko rw’Ubujurire ku wa 22/12/2023. RS/INJUST/RSOC 00010/2022/CA, Mukandayisenga Gentille na Unguka Bank Plc rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/11/2023. RS/INJUST/RSOC 00011/2022/CA, Nyirabwiza Justine na Unguka Bank Plc rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/04/2023. RS/INJUST/RSOC 00009/2022/CA, Uwineza Alliance na Unguka Bank Plc, zaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/04/2023. RSOCA 00190/2018/HC/KIG, Korea Telecom Rwanda Networks (KTRN) vs. CHOI KYEONGPAI rwaciwe n’Urukiko Rukuru ku wa 31/01/2019. Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA
## Page 3
[1] Abarega bose uko ari icumi (10) bavuga ko bari abakozi ba MAGERWA Ltd bakora akazi ka “security staff” kugeza ku wa 30/05/2019, ubwo yabasezeraga mu kazi ivuga ko ibitewe n’impamvu z’ubukungu. Bavuga ko mu kubasezerera MAGERWA Ltd itubahirije ibiteganywa n’ingingo ya 21 y’Itegeko N° 66/2018 ryo ku wa 30/08/2018 rigenga umurimo, bakiyambaza umugenzuzi w’umurimo kugira ngo abafashe gukemura icyo kibazo binyuze mu bwumvikane ariko bukananirana. Ibyo byatumye bayirega mu Rukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge, mu manza RSOC 00595/2019/TGI/NYGE, RSOC 00594/2019/TGI/NYGE, RSOC 00551/2019/TGI/NYGE, RSOC 00553/2019/TGI/NYGE, RSOC 00552/2019/TGI/NYGE, RSOC 00593/2019/TGI/NYGE, RSOC 00550/2019/TGI/NYGE, RSOC 00549/2019/TGI/NYGE, RSOC 00578/2019/TGI/NYGE na RSOC 00554/2019/TGI/NYGE buri wese arusaba gutegeka MAGERWA Ltd kumuha indishyi zo kwirukanwa ku kazi mu buryo bunyuranyije n’amategeko, n’izindi ndishyi zibishingiyeho. [2] MAGERWA Ltd yireguye ivuga ko abarega basezerewe ku kazi bitewe n’impamvu z’ubukungu kandi ko ingingo ya 21 y’Itegeko N° 66/2018 ryo ku wa 30/08/2018 ryavuzwe haruguru yubahirijwe kuko yabahaye ibyo amategeko abemerera byose, bityo ko ikirego cyabo nta shingiro gifite. Yasabye Urukiko kubategeka kuyiha amafaranga y’ikurikiranarubanza n’ay’igihembo cya Avoka kubera kuyishora mu rubanza nta mpamvu. [3] Mu rubanza N° RSOC 00595/2019/TGI/NYGE rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge ku wa 29/12/2020, Urukiko rwemeje ko ikirego cya Afrika Kamuzinzi Désiré gifite ishingiro kuri bimwe, ko yasezerewe ku kazi mu buryo bunyuranyije n’amategeko, ko MAGERWA Ltd imwishyura 170.930 Frw x 4 = 683.720 Frw y’indishyi zijyanye no kwirukanwa ku kazi na 500.000 Frw y’igihembo cya Avoka, ko MAGERWA Ltd imusubiza 20.000 Frw yatanzeho ingwate y’amagarama arega. [4] Mu rubanza RSOC 00594/2019/TGI/NYGE rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge ku wa 29/12/2020, Urukiko rwemeje ko ikirego cya Mutsinzi Emmanuel gifite ishingiro kuri bimwe, ko yasezerewe ku kazi mu buryo bunyuranyije n’amategeko, ko MAGERWA Ltd imwishyura 189.964 Frw x 4= 759.856 Frw y’indishyi zijyanye no kwirukanwa ku kazi na 500.000 Frw y’igihembo cya Avoka, ikanamusubiza 20.000 Frw yatanzeho ingwate y’amagarama arega. [5] Mu rubanza RSOC 00551/2019/TGI/NYGE rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge ku wa 28/10/2020, Urukiko rwemeje ko ikirego rwashyikirijwe na Rutaganda Emmanuel gifite ishingiro kuri bimwe, ko yasezerewe ku kazi ku mpamvu zumvikana ariko bikorwa mu nzira zinyuranyije n’amategeko, ko MAGERWA Ltd imuha 1.128.138 Frw y’indishyi z’akababaro, 100.000 Frw y’ikurikiranarubanza na 500.000 Frw y’igihembo cya Avoka, naho 20.000 Frw yatanzeho ingwate y’amagarama akaguma mu Isanduku ya Leta, MAGERWA Ltd ikayamusubiza mu minsi umunani uru rubanza rubaye itegeko. [6] Mu rubanza RSOC 00553/2019/TGI/NYGE rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge ku wa 28/10/2020, Urukiko rwemeje ko ikirego rwashyikirijwe na Ngabonziza Théogène gifite ishingiro kuri bimwe, ko yasezerewe ku kazi ku mpamvu zumvikana ariko bikorwa mu nzira zinyuranyije n’amategeko, ko MAGERWA Ltd imwishyura 1.128.138 Frw y’indishyi z’akababaro, 100.000 Frw y’ikurikiranarubanza na 500.000 Frw y’igihembo cya Avoka, ko amafaranga 20.000 Ngabonziza Théogène yatanzeho ingwate y’amagarama aguma mu isanduku ya Leta, MAGERWA Ltd ikayamusubiza mu minsi umunani uru rubanza rubaye itegeko. [7] Mu rubanza RSOC 00552/2019/TGI/NYGE rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge ku wa 28/10/2020, Urukiko rwemeje ko ikirego rwashyikirijwe na Nsanzubuhoro Jacques gifite ishingiro kuri bimwe, ko yasezerewe ku kazi ku mpamvu zumvikana ariko bikorwa mu nzira zinyuranyije n’amategeko, ko MAGERWA Ltd imwishyura 2.579.463 Frw y’indishyi z’akababaro na 500.000 Frw y’ikurikiranarubanza, ko amafaranga 20.000 Frw Nsanzubuhoro Jacques
## Page 4
yatanzeho ingwate y’amagarama aguma mu isanduku ya Leta, MAGERWA Ltd ikayamusubiza mu minsi umunani uru rubanza rubaye itegeko. [8] Mu rubanza RSOC 00593/2019/TGI/NYGE rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge ku wa 29/12/2020, Urukiko rwemeje ko ikirego cya MUREGO Mukama John gifite ishingiro kuri bimwe, ko yasezerewe ku kazi mu buryo bunyuranyije n’amategeko, ko MAGERWA Ltd imwishyura 188.023 Frw x 4=752.092 Frw y’indishyi zijyanye no kwirukanwa ku kazi, 500.000 Frw y’igihembo cya Avoka, ikanamusubiza 20.000 Frw yatanzeho ingwate y’amagarama arega. [9] Mu rubanza RSOC 00550/2019/TGI/NYGE rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye ku wa 28/10/2020, Urukiko rwemeje ko ikirego rwashyikirijwe na Twagira Saidi gifite ishingiro kuri bimwe, ko yasezerewe ku kazi ku mpamvu zumvikana ariko bikorwa mu nzira zinyuranyije n’amategeko, ko MAGERWA Ltd imwishyura 1.128.138 Frw y’indishyi z’akababaro, 100.000 Frw y’ikurikiranarubanza na 500.000 Frw y’igihembo cya Avoka, ko 20.000 Frw yatanzeho ingwate y’amagarama aguma mu isanduku ya Leta, MAGERWA Ltd ikazayamusubiza mu minsi umunani uru rubanza rubaye itegeko. [10] Mu rubanza RSOC 00549/2019/TGI/NYGE rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge ku wa 22/10/2020, Urukiko rwemeje ko ikirego cya GASORE Sarambuye Louis gifite ishingiro, yirukanywe ku kazi mu buryo bunyuranyije n’amategeko, ko MAGERWA Ltd imwishyura 2.047.617 Frw y’indishyi zo kwirukanwa ku kazi binyuranyije n’amategeko, 700.000 Frw y’igihembo cya Avoka n’ikurikiranarubanza, ko imusubiza 20.000 Frw yatanzeho ingwate y’igarama, uru rubanza rukiba ndakuka itahita iyamuha ikajya iyatangira inyungu za 4% buri munsi w’ubukererwe. [11] Mu rubanza RSOC 00578/2019/TGI/NYGE rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye ku wa 29/12/2020, Urukiko rwemeje ko ikirego cya Ndayambaje Pierre Célestin gifite ishingiro kuri bimwe, ko yasezerewe ku kazi mu buryo bunyuranyije n’amategeko, ko MAGERWA Ltd imwishyura 188.023 Frw x 4= 752.092 Frw y’indishyi zijyanye no kwirukanwa ku kazi, 500.000 Frw y’igihembo cya Avoka, ikanamusubiza 20.000 Frw yatanzeho ingwate y’amagarama arega. [12] Mu rubanza RSOC 00554/2019/TGI/NYGE rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge ku wa 29/12/2020, Urukiko rwemeje ko ikirego cya Nsanzurwimo Jean Marie Vianney gifite ishingiro kuri bimwe, ko yasezerewe ku kazi mu buryo bunyuranyije n’amategeko, ko MAGERWA Ltd imwishyura 170.920 Frw x 4= 683.680 Frw y’indishyi zijyanye no kwirukanwa ku kazi, 500.000 Frw y’igihembo cya Avoka, ikanamusubiza 20.000 Frw yatanzeho ingwate y’amagarama arega. [13] MAGERWA Ltd yajuririye imanza zose uko ari icumi (10) zimaze kuvugwa haruguru, mu Rukiko Rukuru, kuri ebyiri (2) ubujurire bwayo buhurizwa kuri RSOCA 00032- CMB RSOCA 00033/2021/HC/KIG, naho mu munani (8) zisigaye buhurizwa kuri nº RSOCA 00029, 00030, 00031, 00253, 00261, 00262, 00263, 00268/2021/HC/KIG, inenga ko Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge rwemeje ko abaregwa basezerewe ku kazi mu buryo bunyuranyije n’amategeko kandi yararugaragarije ko ku wa 29/05/2019 yamenyesheje Umugenzuzi w’umurimo mu nyandiko ko igiye gusezerera abakozi ba “security staff” bose ku mpamvu z’ubukungu, bityo ko amategeko yubahirijwe, bityo ko rwabageneye indishyi zidafite ishingiro. [14] Abaregwa mu bujurire bireguye bavuga ko ubujurire bwa MAGERWA Ltd nta shingiro bufite kubera ko: - kubaha amafaranga mu mwanya w’integuza bidakuraho ko yabirukanye mu buryo bunyuranyije n’amategeko, kuko integuza atari yo yaregewe, kandi ko gutanga amafaranga asimbura integuza bidashobora gutanga integuza, cyane iyo bikozwe mu
## Page 5
buryo bunyuranye n’ibiteganywa n’ingingo ya 25 y’Itegeko rigenga umurimo, kandi iyo nteguza atari yo yaregewe; - kuba mu ibaruwa yayo yo ku wa 30/05/2019, MAGERWA Ltd yasobanuye ko ibahagaritse ku mpamvu z’ubukungu nk’uko biteganywa n’ingingo za 21 na 31, ariko ko itubahirije uburyo bikorwamo, bityo bakaba barirukanwe mu buryo bunyuranije n’amategeko; - kuba MAGERWA Ltd itarubahirije ibiteganywa n’ingingo ya 24 y’Itegeko rigenga umurimo mu Rwanda isobanura ko gutanga integuza bigomba gukorwa mu nyandiko kandi hakagaragazwa impamvu yo gusesa amasezerano y’umurimo; - kuba itarubahirije ibiteganywa n’ingingo ya 101 y’Itegeko rigenga umurimo ko amategeko ngengamikorere y’ikigo atangira gukurikizwa nyuma yo kumenyeshwa abakozi bose bireba, ndetse abakozi bose batazi ibikubiye mu mategeko ngengamikorere (Staff handbook), kandi ingingo ya 123 y’Itegeko rigenga umurimo mu Rwanda ivuga ko amasezerano y’umurimo yashyizweho umukono mbere y’uko iryo Tegeko ritangira gukurikizwa agumana agaciro kayo, kandi ko ingingo y’amasezerano y’umurimo inyuranyije n’iryo Tegeko igomba kuba yahujwe na ryo mu gihe kitarenze amezi cumi n’abiri (12) uhereye igihe iryo Tegeko ritangiriye gukurikizwa; - kuba ibirebana n’urutonde rw’abakozi bagomba gusezererwa Urukiko rw’Ikirenga rwarabitanzeho umurongo mu manza RSOCAA 0014/12/CS rwaciwe ku wa 18/01/2013 rwa Musoni wa Rwihimba Désiré na BK, ndetse no mu rubanza RSOCA 00190/2018/HC/KIG rwaciwe ku wa 31/01/2019; kuba MAGERWA Ltd yarabirukanye mu buryo bunyuranije n’amategeko yari ikwiye gucibwa indishyi zijyanye na byo; Mu gusoza basabye indishyi z’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka, MAGERWA Ltd izireguraho ivuga ko nta shingiro zifite ngo kuko yabirukanye mu buryo bukurikije amategeko. [15] Mu rubanza RSOCA 00032 & 00033/2021/HC/KIG rwaciwe n’Urukiko Rukuru ku wa 30/12/2021 rukaba rwararegwagamo Nsanzurwimo Jean Marie Vianney na Ndayambaje Pierre Célestin, Urukiko rwemeye kwakira ubujurire rwashyikirijwe na MAGERWA Ltd, rubusuzumye rusanga bufite ishingiro, rwemeza ko urubanza rwajuririwe ruhindutse kuko abaregwa batasezerewe binyuranije n’amategeko, ko Nsanzurwimo Jean Marie Vianney na Ndayambaje Pierre Célestin, bafatanya kwishyura MAGERWA Ltd amafaranga 800.000 batayatanga ku neza agakurwa mu byabo ku ngufu za Leta, rutegeka ko ingwate y’amagarama MAGERWA Ltd yatanze ijurira angana na 40.000 Frw ihwanye n`ibyakozwe.
[16] Mu rubanza RSOCA 00029, 00030, 00031, 00253, 00261, 00262, 00263, 00268/2021/HC/KIG rwaciwe ku wa 27/01/2022, Urukiko Rukuru rwemeje ko ubujurire rwashyikirijwe na MAGERWA Ltd bufite ishingiro, ko buri rubanza rwajuririwe ruhindutse kuri byose, ko Africa Kamuzinzi Désiré, Mutsinzi Emmanuel, Ngabonziza Théogène, Rutaganda Emmanuel, Nsanzubuhoro Jacques, Murego Mukama John, Twagira Saidi na Gasore Louis bagomba kwishyura MAGERWA Ltd, buri wese akishyura 250.000 Frw ku gice cya miliyoni ebyiri (2.000.000 Frw) baciwe, ko ingwate y’amagarama MAGERWA Ltd yatanze ijurira angana na 40.000 Frw ihwanye n’ibyakozwe. [17] Gasore Louis, Nsanzubuhoro Jacques, Murego Mukama John, Twagira Saidi, Ngabonziza Théogène, Rutaganda Emmanuel, Mutsinzi Emmanuel, Afrika Désiré, Nsanzurwimo Jean Marie Vianney, na Ndayambaje Pierre Célestin bahagarariwe na Me Kayitana Jean Damascène, ku wa
## Page 6
28/01/2022 batanze, muri Sobanuzankiko ikirego cyo gusubirishamo izi manza ku mpamvu z’akarengane. [18] Nyuma y’uko Urukiko rw’Ikirenga rwoherereje uru rubanza Urukiko rw’Ubujurire ngo rurusubiremo ku mpamvu z’akarengane, rwanditswe kuri RS/INJUST/RSOC 00021/2022/CA, Gasore Louis na bagenzi be barusubirishamo banenga ko Urukiko Rukuru mu gufata icyemezo rwirengagije itegeko, no kuba rwarashingiye ku mvugo z’umuhanga mu mategeko rwirengagije ibyo amategeko ateganya ndetse n’umurongo watanzwe n’Urukiko rw’Ikirenga, rukarangwa no kwivuguruza, bityo basaba ko bagenerwa indishyi zo kwirukanwa mu buryo bunyuranije n’amategeko. [19] Iburanisha ry’urubanza ryashyizwe ku wa 08/11/2023, rwimurwa kugira ngo uruhande ruregwa rugaragarize Urukiko inyandiko isaba gusubirishamo urubanza n’ababuranyi babisabye, n’icyemezo gikosoye cyafashwe na Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga. Ku wa 15/11/2023 urubanza rwongeye kwimurwa rushyirwa ku wa 22/11/2023 kuko umwe mu bacamanza bagize inteko iburanisha yari arwaye. Kuri uwo munsi ruburanishwa Gasore Louis, Nsanzubuhoro Jacques, Murego Mukama John, Twagira Saidi, Ngabonziza Théogène, Rutaganda Emmanuel, Mutsinzi Emmanuel, Afrika Désiré, Nsanzurwimo Jean Marie Vianney, na Ndayambaje Pierre Célestin bahagarariwe na Me Barahira Mukazana Fidela na Me Fotepi Manfo Noumedem Bobby Jor, naho MAGERWA Ltd ihagarariwe na Me Batware Jean Claude. [20] Hasuzumwa ikibazo cyo kumenya niba abarega barirukanwe mu buryo bunyuranyije n’amategeko n’ibisabwa n’ababuranyi mu gihe bigaragaye ko binyuranyije n’amategeko, ishingiro ry’indishyi MAGERWA Ltd isaba ndetse n’ibigenda ku rubanza ababuranyi basaba. Urubanza rurapfundikirwa, Urukiko rutangaza ko urubanza ruzasomwa ku wa 15/12/2023, isomwa ryarwo rimurirwa ku wa 29/12/2023 kuko rutari rwakarangira kwandikwa. II. ISESENGURA RY’IBIBAZO BIGIZE URUBANZA 1. Kumenya niba abarega barirukanwe mu buryo bunyuranyije n’amategeko n’ingaruka zabyo ku ishingiro ry’ibyo basaba [21] Me Barahira Mukazana Fidela na Me Fotepi Manfo Noumedem Bobby Jor bahagarariye abarega, bavuga ko ku wa 29/05/2019, MAGERWA Ltd yandikiye umugenzuzi w’imirimo ko igiye kwirukana abakozi bose ba “Security Staff”, nta rutonde ruhari rushingiye ku biteganywa n’ingingo ya 21 y’Itegeko N° 66/2018 ryo ku wa 30/08/2018 rigenga umurimo mu Rwanda1, mu gika cyayo cya 2 na 3. Basobanura ko isesengura ry’iyi ngingo ryumvikanisha ko mbere yo gusezerera umukozi ku mpamvu z’ubukungu, umukoresha abanza gusubika amasezerano mu gihe kidashobora kurenga iminsi 30, byumvikana ko ari igihe umukoresha aba agerageza kureba ko ibibazo by’ubukungu ikigo kirimo byavaho umukozi wasubikiwe amasezerano akaba yagaruka mu kazi, cyangwa byakwanga agafata icyemezo cyo gusesa burundu amasezerano, yubahirije ibyo amategeko ateganya, asuzuma neza niba ari runaka ugomba kugenda impamvu ari we mu buryo buteganywa n’iyo ngingo. [22] Bavuga ko ku bo bunganira atari ko byagenze, ko iyo ngingo yirengagijwe cyangwa se yubahirijwe bya nyirarureshwa, kuko ku wa 29/05/2019, nimugoroba bakirangiza inama n’abahagarariye abakozi, MAGERWA Ltd yandikiye umuyobozi w’imirimo ko igiye kwirukana abakozi bose, nta rutonde ruhari rushingiye ku biteganywa n’Itegeko, bugacya mu gitondo ku wa
1 Iyo ngingo ivuga ko umukoresha, nyuma yo kubigaragariza abahagarariye abakozi mu kigo, ashobora gusezerera umukozi umwe cyangwa benshi bitewe no guhuza imirimo isa, kuvanaho cyangwa kuvugurura imikorere y’ikigo kubera impamvu z’ubukungu cyangwa guhindura ikoranabuhanga ryakoreshwaga hagamijwe kugira ngo ikigo kirusheho guhigana kandi akabimenyesha mu nyandiko umugenzuzi w’umurimo ubifitiye ububasha.
## Page 7
30/05/2019 abakozi bashyikirizwa amabaruwa abirukana mu buryo butunguranye, nyamara ko hasigayemo abandi 5 batazi impamvu bo basigayemo. Ko kumenyesha Umuyobozi w’Imirimo, ibyakozwe bisa nk’aho ari umuhango gusa, badategereje ko na we agira icyo abivugaho nka avis ye, itegeko rikaba ryari kubahirizwa nk’uko Urukiko rw’Ikirenga rwabifasheho umurongo mu rubanza batanze.
[23] Basobanura ko hakurikijwe ibiteganywa n’ingingo ya 13 y’Amasezerano no 158 agenga Ishyirahamwe mpuzamahanga ry’umurimo (OIT), iyo bibaye ngombwa ko hagira abirukanwa kubera impamvu z’ubukungu, Umukoresha agomba kuba afite impamvu zigaragara kandi zikomeye ku buryo koko bigaragara ko nta kindi cyakorwa uretse kugabanya abakozi ndetse akanagaragaza uburyo baramutse batabikoze byagira ingaruka ku bukungu bw’icyo kigo, hagomba kubanza gushakishwa igisubizo cy’ibyo bibazo by’ubukungu kugira ngo hatagira abo bigiraho ingaruka mu gihe cy’iminsi 90 iteganyijwe mu gika cya mbere cy’iyo ngingo, ko atari umuhango gusa kuko nk’uko Ibiro Mpuzamahanga Bishinzwe Umurimo bibitangaza uku kwirukanwa bigomba gukorwa mu gihe runaka, mu mategeko y’u Rwanda icyo gihe kikaba kibarwa hagati y’amezi 2 cyangwa 3. [24] Ku bo bahagarariye, bavuga ko nta kwirukanwa kwabayeho kubera ibibazo by’ubukungu byariho mu buryo buteganyijwe n’Itegeko, ko bitwaje ikibazo cy’ubukungu atari byo, ko ahubwo bifuzaga kurenga aba securité nka “staff”, bashaka aba professionnels, kuko babirukanye bugacya bashyiraho companie, sosiyete itwara amafaranga menshi kurusha ayo aba mbere batahanaga. Ko mu gihe uko byakozwe ari mu buryo bugamije kuzamura cyangwa kugira inyungu (profit), ngo cyangwa se bagire concurrence, bitaba gusezerera abakozi kubera impamvu z’ubukungu, kuko binyuranyije n’iyo ngingo ya 21 yavuzweho. Ko kubirukana muri ubwo buryo byakozwe d’une manière informelle binyuranyije kandi n’ibiteganywa n’ingingo ya 13 n’iya 14 y’Amasezerano N° 158 agenga Ishyirahamwe mpuzamahanga ry’umurimo yavuzwe hejuru ku bijyanye no kugisha inama abahagarariye abakozi no kubimenyesha ubuyobozi bubifitiye ububasha2. [25] Abahagariye abarega bavuga ko indi mpamvu bashingiyeho basubirishamo urubanza ari iteganywa n’ingingo ya 24 y’Itegeko ryavuzwe haruguru3, banenga uko iyo gahunda MAGERWA Ltd yayikoze nta nama yabayeho ihuza abakozi ku kigiye kuba ku kibazo cy’ubukungu ngo bagire icyo babivugaho, ngo babyitegure, ahubwo ngo iyo nama ikaba yarakozwe ku wa 29/05/2019 bucya babirukana bibituyeho, batiteguye (mentalement), ngo banabibwire abo mu ngo zabo cyangwa se ngo bitegura gushaka akandi kazi cyangwa se kubaho nta kazi bafite. Ko rero nta n’integuza bahawe uretse umushahara w’ukwezi bahawe birukanwe, bitavuga ko biteguye kwirukanwa muri uwo murimo nk’uko bimaze gusobanurwa. [26] Ku biteganywa n’iyo ngingo ya 24 y’Itegeko, Me Barahira Mukazana Fidela yongeraho ko bikwiye kumvikana neza ko integuza itavuze amafaranga gusa, ko umukoresha atakwitwaza ko afite amafaranga, ngo integuza ayivunjemo amafaranga atabyumvikanye n’umukozi, kandi ko n’ingingo ya 29 y’iryo Tegeko na yo isobanura ko integuza igomba kumenyeshwa mu nyandiko uruhande ireba, hakagaragazwa n’impamvu zituma amasezerano aseswa, kandi ko mu gihe cy’integuza, umukoresha n'umukozi bagomba kubahiriza ibyo bumvikanyeho, ariko ko ibyo bitakozwe hagati y’abarega n’uwari umukoresha wabo ari we MAGERWA Ltd. [27] Abahagarariye abarega banenga kandi imyiregurire ya MAGERWA Ltd ivuga ko urutonde rw’abasezererwa atari ngombwa mu gihe hasezerewe “staff” yose, we avuga ko iyo ngingo y’itegeko yateganyije urutonde ari ngombwa, kuko hari nk’uwitwa Nzitatira Rwamucyo Michel utarasezerewe
2 Art. 13 & 14 Convention de l’OIT sur la sécurité des travailleurs de 1962 ratifiée par le Rwanda en 1982. 3 Ko mu gihe cy’integuza yatanzwe n’umukoresha, umukozi yemerewe gusiba akazi umunsi umwe (1) mu cyumweru kugira ngo ashake akandi kazi.
## Page 8
umunsi umwe n’abandi, hakaba hakwibazwa impamvu we yaba yarasigaye. Hakaba nk’uwitwa Mutsinzi Emmanuel wirukanywe yari yarahinduriwe imirimo ku wa 09/01/2019 ari “Opérateur”, ariko akaba yarirukanwe nk’ukiri muri “Security Staff”. [28] Abarega basoza basaba ko mu gihe Urukiko ruzasanga harabaye akarengane mu rubanza rusubirishwamo, hazakurikizwa icyemezo cyafashwe mu Rukiko Rwisumbuye, abarega bagahabwa indishyi bari bagenewe hiyongereyeho indishyi basabye muri uru Rukiko. [29] Me Batware Jean Claude, uhagarariye MAGERWA Ltd, yiregura avuga ko ibivugwa n’abarega nta shingiro bifite kubera ko mu kubasezerera yubahirije ibiteganywa n’ingingo ya 31 y’Itegeko N° 66/2018 ryo ku wa 30/08/2018 rigenga umurimo mu Rwanda, kandi ko nta na hamwe ingingo ya 21, igika cya 2 n’icya 3, y’iryo Tegeko bashingiyeho, iteganya ko umukoresha amenyesha umugenzuzi w’umurimo ko agiye gusezerera abakozi ku kibazo cy’ubukungu cyangwa guhuza imirimo, ngo ategereze ko agira icyo abivugaho cyangwa amusubiza, kandi ko itavuga igihe runaka ategereza. [30] Asobanura ko hakurikijwe ibivugwa n’iyo ngingo, habayeho kuganiriza abahagarariye abakozi, gukora urutonde rw’uko abakozi bazakurikirana, ruteganywa muri icyo gika cya 4, bitari ngombwa kuko bari birukanye abakozi bose ba “staff security”, bo bamenyesheje Umugenzuzi w’Imirimo (Inspection) ibyo bagiye gukora mu ibaruwa iherekejwe n’inyandikomvugo y’inama (procès verbal) abo yirukana bari bakoranye, kuko liste yari yarakozwe mbere, babimumenyesha nk’amakuru atari ugutegereza icyo azavugaho. Ko utarahise yirukanwa ari Kabera Constantin wari mu butumwa ku mupaka I Kagitumba, ibaruwa ye yari ihari aje arayihabwa, undi Nsengumuremyi Principe yari muri konji. Avuga ko hari abatarareze birukanwe ari bo Gakwaya Innocent na Karamuka Diogène na Karemera Athanase. Ko icyateye urujijo muri uru rubanza ari ingingo ya 34 y’Itegeko rya 2009 ivuga iby’urwo rutonde n’impamvu, kuganiriza abakozi, gukora urutonde uko abakozi bazakurikirana itagarutse gutyo mu Itegeko ry’umurimo rya 2018. Ku birebana n’urubanza RSOCAA 0014/12/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 18/01/2013 abarega bashingiraho; nta shingiro bifite kubera ko mu gihe rwacibwaga hariho Itegeko Nº 13/2009 ryo ku wa 27/05/2009 rigenga umurimo mu Rwanda, cyane cyane mu ngingo yaryo ya 34 nk’uko byasobanuwe haruguru. [31] Ku birebana n’imvugo y’umuhanga abarega bavuga ko umucamanza yayishingiyeho igice, Me Batware Jean Claude avuga ko abarega ibyo bavuga nta kuri kurimo kuko Urukiko mu guca urubanza rwifashishije imvugo y’umuhanga ariko rushingiye ku ngingo za ya 21 na 31, nk’uko bigaragara muri rusanze ya 20. [32] Ku bijyanye n’ingingo ya 24 yerekeranye n’integuza (préavis), Me Batware Jean Claude avuga ko aho gutegereza iyo minsi 30 ugomba gusezererwa aza gutera iperu kuri MAGERWA adakora ategereje kuzayahembwa ukwezi gushize, MAGERWA Ltd yabahaye insimburamubyizi y’uko kwezi, kandi ntawayinubiye, kandi barayafashe. Ko MAGERWA Ltd yabahaye amafaranga y’icyo gihe cy’integuza ndetse n’icyemezo cy’umukoresha. [33] Uhagarariye MAGERWA Ltd asaba Urukiko ko mu gihe ruzasanga abarega bakwiye indishyi, hatangwa minimum zigahwana n’amezi atatu ukubye salaire net ingana na 127.352 Frw nk'uko agaragara kuri bulletin de paie yo mu kwezi kwa gatanu 2019. UKO URUKIKO RUBIBONA [34] Urukiko rurasanga ibikibazo ababuranyi bafitanye bishingiye ku kumenya niba abarega barirukanwe mu buryo budakurikije amategeko, aho batemeranya n’uregwa ku mpamvu yashingiweho basezererwa no ku bijyanye n’aho bavuga ko byakozwe mu buryo butunguranye, batari
## Page 9
biteguye, nta rutonde rwabo, kandi umugenzuzi w’umurimo adahawe umwanya wo kugira icyo abivugaho. [35] Ingingo ya 21, igika cya 3 n’icya 4, y’Itegeko N° 66/2018 ryo ku wa 30/08/2018 rigenga umurimo mu Rwanda, ku isubikwa ry’amasezerano y’umurimo kubera impamvu z’ubukungu cyangwa iza tekiniki, iteganya ibi bikurikira: umukoresha, nyuma yo kubigaragariza abahagarariye abakozi mu kigo, ashobora gusezerera umukozi umwe cyangwa benshi bitewe no guhuza imirimo isa, kuvanaho cyangwa kuvugurura imikorere y’ikigo kubera impamvu z’ubukungu cyangwa guhindura ikoranabuhanga ryakoreshwaga hagamijwe kugira ngo ikigo kirusheho guhigana kandi akabimenyesha mu nyandiko umugenzuzi w’umurimo ubifitiye ububasha. Iyo umukoresha asezereye umukozi umwe cyangwa benshi kubera impamvu zivugwa mu gika cya 3 cy’iyi ngingo, ashyira ku rutonde abakozi bateganywa gusezererwa hakurikijwe ubushobozi ku murimo, amashuri, uburambe muri icyo kigo n’umubare w’abantu bemewe n’amategeko buri mukozi atunze”. [36] Ku bijyanye n’ikibazo kiri muri uru rubanza cyerekeranye no kwirukanwa ku kazi mu buryo bunyuranyije n’amategeko, mu buryo byakozwemo na MAGERWA Ltd ishaka kuvugurura imikorere yayo ku mpamvu z’ubukungu, igasezerera urwego rwa “Security Staff” mu buryo bwihuse n’uruhare rw’Umugenzuzi w’Imirimo rutagaragara ku byakozwe, ibyo bibazo byasuzumwe mu mirongo yatanzwe n’Urukiko rw’Ikirenga, nta n’icyabuza ko iyo mirongo yakwifashisha mu kugikemura mu gihe ibiburanwa ari bimwe n’ubwo ingingo z’amategeko abiteganya yahindutse, nk’urubanza RSOCAA 0003/15/CS rwaciwe ku wa 05/05/2016 hagati ya Rugenera Marc na Soras Assurances Générales Ltd (SORAS AG) ku kibazo cyo gusaba indishyi z’akababaro zijyanye no kwirukanwa mu buryo budakurikije amategeko, Urukiko rwasobanuye ko kwirukanwa nta mpamvu ari uguhagarika umukozi ku kazi nta mpamvu igaragara cyangwa hadakurikijwe uburyo bwateganyijwe n’amategeko4. Hari kandi urubanza RSOCAA 0014/12/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 18/01/2013 hagati ya Musoni wa Rwihimba Désiré na BK, aho rwemeje ibikurikira: iyo habaye ivugurura ry’imikorere (restructuration), ntihaba gusezerera gusa, hagomba no gutangwa ibisobanuro bijyanye n’uko amategeko abiteganya, Urukiko rusanga umukoresha afite inshingano zo gukora urutonde rw’abagomba gusezererwa kandi agakurikiza gahunda yatanzwe n’itegeko. Urukiko rusanga kandi, kubimenyesha umugenzuzi w’umurimo atari umuhango gusa, ahubwo ari ngombwa. Ntabwo umushingamategeko yapfuye kubivuga gusa. Impamvu yabivuze atyo, yagiraga ngo umugenzuzi w’umurimo agenzure neza niba urwo rutonde ari rwo rukwiye gusezererwa koko, kandi niba rwarakozwe hubahirijwe ibyo amategeko asaba5. [37] Impaka nk’izi kandi zakemuwe zakemuwe n’uru Rukiko rw’Ubujurire mu rubanza RS/INJUST/RSOC 00010/2022/CA haburana Mukandayisenga Gentille na Unguka Bank Plc rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/11/2023. Muri urwo rubanza, uhagarariye urega yavugaga ko kuba Unguka Bank Plc yaramenyesheje umugenzuzi w’umurimo urutonde rw’abakozi bagomba gusezererwa mu kazi ku munsi umwe n’uwo bahereweho amabaruwa abasezerera bifatwa ko basezerewe mu kazi mu buryo bunyuranyije n’amategeko na ho uruhande rwa Unguka Bank Plc rukavuga ko gushyikiriza umugenzuzi w’umurimo urwo rutonde bihagije kuko nta cyo ategekwa kurukoraho, Urukiko rwifashishije umurongo wafashwe mu rubanza RS/INJUST/RSOC 00011/2022/CA, haburana Nyirabwiza Justine na Unguka Bank Plc n’urubanza RS/INJUST/RSOC 00009/2022/CA, haburana Uwineza Alliance na Unguka Bank Plc, zaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/04/2023, rwanzura ko kuba urwo rutonde rutarahawe umugenzuzi w’umurimo mbere y’uko umukozi asezererwa kugira ngo agenzure niba ruhuje n’ibiteganywa n’Itegeko, rusanga yarasezerewe mu buryo bunyuranyije n’Itegeko6. Ikibazo nk’iki kandi giheruka gukemurwa mu buryo nk’ubu mu
4 Reba igika cya 42 cy’urwo rubanza. 5 Reba igika cya 24 n’icya 28 cy’urwo rubanza. 6 Reba urubanza RS/INJUST/RSOC 00010/2022/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 24/11/2023 haburana Mukandayisenga Gentille na Unguka Bank Plc, igika cya 18, urubanza RS/INJUST/RSOC 00009/2022/CA haburana
## Page 10
rubanza RS/INJUST/RSOC 00005/2023/CA rwa Kayitesi Joselyne aburana na ADEPR rwaciwe n’uru Rukiko rw’Ubujurire ku wa 22/12/2023. Muri uru rubanza nabwo, urutonde rw’abakozi bagombaga gusezererwa na ADEPR rwahawe umugenzuzi w’umurimo nyuma y’uko Kayitesi Joselyne asezerewe mu kazi, bivuze ko ho rutanashyikirijwe umugenzuzi w’umurimo mbere y’uko umukozi asezererwa mu kazi, Urukiko rw’Ubujurire rukaba rwarasanze ibyo nabyo binyuranye n’ibiteganywa n’ingingo ya 21 y’Itegeko No 66/2018 ryo ku wa 30/08/2018 rigenga umurimo mu Rwanda nk’uko byasobanuwe mu zindi manza zaciwe zavuzwe haruguru, zemeje ko kumenyesha umugenzuzi w’umurimo urutonde atari umuhango, ko ahubwo agomba kurumenyeshwa mbere y’igihe kugira ngo agire umwanya uhagije wo kugenzura niba amategeko n’amabwiriza byarubahirijwe7. [38] By’umwihariko muri uru rubanza rwa MAGERWA Ltd n’abahoze ari abakozi bayo, impaka kuri iyi ngingo ubu zishingiye ku kumenya niba kuba umukoresha yamenyesha Umugenzuzi w’Umurimo urutonde rw’abakozi bagomba gusezererwa ku mugoroba ubanziriza umunsi azabasezereraho mu kazi byo byaba bitanyuranyije n’ingingo ya 21 y’Itegeko No 66/2018 ryo ku wa 30/08/2018 rigenga umurimo mu Rwanda. [39] Dosiye y’urubanza igaragaza ko ku wa 29/05/2019 saa kumi (16hh00) ubuyobozi bwa MAGERWA Ltd bwagiranye inama n’abahagarariye abakozi ba “Security Staff”, kuri uwo munsi, Umugenzuzi w’imirimo arara yakiriye ibaruwa imumenyesha isezererwa ry’abakozi ba “Security Staff” idaherekejwe n’urutonde rw’abagomba gusezererwa; ku wa 30/05/2019, hasohoka amabaruwa asezerera abo bakozi. [40] Urukiko rusuzumye uruherererekane rw’ibyo bikorwa, rubihuje n’ingingo ya 21 y’Itegeko rigenga umurimo ryagaragajwe haruguru ndetse n’imirongo yafashwe n’Urukiko rw’Ikirenga ndetse n’uru Rukiko rw’Ubujurire mu manza nyinshi zinyuranye zavuzwe haruguru, rurasanga mu gusezerera abarega MAGERWA Ltd itarakurikije ibiteganywa n’amategeko. Bityo uru Rukiko rukaba rugomba kwemeza ko Gasore Louis, Nsanzubuhoro Jacques, Murego Mukama John, Twagira Saidi, Ngabonziza Théogène, Rutaganda Emmanuel, Mutsinzi Emmanuel, Afrika Désiré, Nsanzurwimo Jean Marie Vianney, na Ndayambaje Pierre Célestin birukanwe mu buryo budakurikije amategeko, ibyemejwe mu Rukiko Rukuru bikaba bigomba guhinduka, hakagumaho ibyemejwe Kuri buri wese mu manza RSOC 00595/2019/TGI/NYGE, RSOC 00594/2019/TGI/NYGE, RSOC 00551/2019/TGI/NYGE, RSOC 00553/2019/TGI/NYGE, RSOC 00552/2019/TGI/NYGE, RSOC 00593/2019/TGI/NYGE, RSOC 00550/2019/TGI/NYGE, RSOC 00549/2019/TGI/NYGE, RSOC 00578/2019/TGI/NYGE na RSOC 00554/2019/TGI/NYGE zaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge nk’uko bisabwa n’abarega. [41] Urukiko ruributsa kandi ko ibyo Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge ku rwego rwategetse MAGERWA Ltd kwishyura abarega biteye ku buryo bukurikira nk’uko byanibukijwe muri uru rubanza guhera mu gika cya 3 kugeza ku cya 12: - Kuri Afrika Kamuzinzi Désiré: amafaranga yose hamwe miliyoni imwe n’ibihumbi Magana abiri na bitatu na Magana arindwi na makumyabiri (1.203.720 Frw); - Kuri Mutsinzi Emmanuel: Amafaranga yose hamwe 1.279.856 Frw - Kuri Rutaganda Emmanuel: 1.748.138 Frw; - Kuri Ngabonziza Theogene: 1.748.138 Frw;
Uwineza Alliance na Unguka Bank Plc rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/04/2023, igika cya 37 n’urubanza RS/INJUST/RSOC 00011/2022/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 20/04/2023 haburana Nyirabwiza Justine na Unguka Bank Plc, igika cya 27. 7 Reba igika cya 21 cy’urwo rubanza.
## Page 11
- Kuri Nsanzubuhoro Jacques: 3.099.463 Frw; - Murego Mukama John: 1.272.092 Frw; - Twagira Saidi: 1.748.138 Frw; - Kuri Gasore Sarambuye Louis: 2.767.617 Frw; - Ndayambaje Pierre Célestin: 1.272.092 Frw; - Nsanzurwimo Jean Marie Vianney: 1.203.680 Frw. 2. Ibijyanye n’amafaranga y’ikurikiranarubanza n’ay’igihembo cya Avoka asabwa n’ababuranyi [42] Ku bijyanye n’amafaranga y’igihembo cya Avoka, Me BARAHIRA Mukazana Fidela asaba ko n’ubwo uru rubanza rwaburanishirijwe hamwe, hazitabwa ku myanzuro ya buri wese kuko buri umwe yatanze ikirego mu izina rye bwite, akanashaka umwunganira ku giti cye, bakanagirana amasezerano ku giti cye. Kandi ko ku bindi n’imiburanire ya buri wese, hazitabwa ku myanzuro ya buri wese nk’uko ikubiye muri system mu manza RSOCA 00029/2021/HC/KIG, RSOCA 00030/2021/HC/KIG, RSOCA 00031/2021/HC/KIG, RSOCA 00032/2021/HC/KIG, RSOCA 00033/2021/HC/KIG, RSOCA 00253/2021/HC/KIG, RSOCA 00261/2021/HC/KIG, RSOCA 00262/2021/HC/KIG, RSOCA 00263/2021/HC/KIG, na RSOCA 00268/2021/HC/KIG. [43] Me Batware Jean Claude avuga ko abarega bose hamwe bahabwa 500.000 Frw, kubera ko urubanza rw’akarengane ari rumwe (1), ngo uretse ko nta n’ishingiro bafite, ngo kuko atari MAGERWA Ltd yakuruye izo manza, ko ahubwo ari inkiko zaziciye mu buryo butandukanye. [44] Me Batware Jean Claude avuga kandi ko MAGERWA Ltd yuririye kuri iki kirego, isaba Urukiko rw’Ubujurire gutegeka abarega kuyiha indishyi z’ibyo ikomeje guhomba kubera kuyikurura mu manza bigatuma yiyamabaza Avocat wo kuyiburanira, zingana na 23.600.000 Frw, zikubiyemo amafaranga 500.000 Frw y'igihembo cya Avocat + TVA (18 %) ya 500.000 Frw =90.000 Frw, yose hamwe akaba 590.000 Frw x 10 = 5.900.000 Frw x inkiko 4 zitandukanye (Urukiko Rwisumbuye, Urukiko Rukuru, Urukiko rw’Ikirenga, n’Urukiko rw’Ubujurire). UKO URUKIKO RUBIBONA [45] Ingingo ya 111 y’Itegeko N°22/2018 ryo ku wa 29/04/2018 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’imbonezamubano, iz’ubucuruzi, iz’umurimo n’iz’ubutegetsi, iteganya ko ikirego cy’amafaranga y’ikurikiranarubanza ari ikirego gishamikira ku kirego cy’iremezo kigamije kwishyuza ibyakoreshejwe mu rubanza ko ikirego cy’amafaranga y’ikurikiranarubanza kiburanishirizwa rimwe n’ikirego cy’iremezo. Gishobora kandi kwakirwa kikanaburanishwa n’iyo ikirego cy’iremezo cyaba kitakiriwe. [46] Urukiko rurasanga amafaranga y’ikurikiranarubanza n’igihembo cya Avoka Gasore Louis, Nsanzubuhoro Jacques, Murego Mukama John, Twagira Saidi, Ngabonziza Théogène, Rutaganda Emmanuel, Mutsinzi Emmanuel, Afrika Désiré, Nsanzurwimo Jean Marie Vianney na Ndayambaje Pierre Célestin basaba bayakwiye, ariko agenwe mu bushishozi bw’Urukiko. Urukiko rubona ko kuri uru rwego abarega bateruriye rimwe urubanza, bararukurikirana bashaka umwunganizi mu mategeko umwe ubaburanira, bityo hakurikijwe imigendekere yarwo rukaba rusanga MAGERWA Ltd itagomba gutegekwa kwishyura abarega bose uko ari icumi (10) nk’aho ubu yaba yararezwe mu manza zingana n’umubare wabo, ahubwo amafaranga igomba kwishyura akabarirwa ku rubanza rumwe bose bahuriyemo kuri uru rwego rwo gusubirishamo urubanza ku mpamvu z’akarengane, amafaranga Urukiko rugennye kuri bose hamwe akaba ari ibihumbi magana arindwi (700.000 Frw)
## Page 12
y’igihembo cya Avoka n’ibihumbi magana atatu (300.000 Frw) y’ikurikiranarubanza kuri bose hamwe. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [47] Rwemeje ko ikirego cyatanzwe na GASORE Louis, Nsanzubuhoro Jacques, Murego Mukama John, Twagira Saidi, Ngabonziza Théogène, Rutaganda Emmanuel, Mutsinzi Emmanuel, Afrika Désiré, Nsanzurwimo Jean Marie Vianney na Ndayambaje Pierre Célestin cyo gusubirishamo ku mpamvu z’akarengane urubanza RSOCA 00032 - CMB RSOCA 00033/2021/HC/KIG rwaciwe ku wa 30/12/2021 n’urubanza RSOCA 00029, 00030, 00031, 00253, 00261, 00262, 00263, 00268/2021/HC/KIG rwaciwe n’Urukiko Rukuru ku wa 27/01/2022, gifite ishingiro. [48] Rutegetse MAGERWA Ltd kwishyura abarega amafaranga yari yaremejwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge mu manza zibukijwe haruguru, nk’uko agaragara mu gika cya 41 cy’uru rubanza. [49] Rutegetse MAGERWA Ltd kwishyura Gasore Louis, Nsanzubuhoro Jacques, Murego Mukama John, Twagira Saidi, Ngabonziza Théogène, Rutaganda Emmanuel, Mutsinzi Emmanuel, Afrika Désiré, Nsanzurwimo Jean Marie Vianney na Ndayambaje Pierre Célestin bose hamwe amafaranga ibihumbi magana arindwi (700.000 Frw) y’igihembo cya Avoka n’ibihumbi magana atatu (300.000 Frw) y’ikurikiranarubanza kuri uru rwego.