Download PDF

Rwanda Criminal

Court of Appeal

UBUSHINJACYAHA v HITIMANA

On this page

Professional case brief

Research organized from the available case record

Source document

01

Holding and result

The sentence imposed on Hitimana Issa (15 years imprisonment and a fine of 5,000,000 Frw) is the statutory minimum permitted after considering mitigating circumstances, and cannot be further reduced or suspended under the applicable laws.

Court disposition

appeal dismissed

Orders

  • The appeal of Hitimana Issa is dismissed as unfounded.
  • The judgment of the High Court, Nyanza Chamber, case no RPA 01122/2021/HC/NYZ of 28/03/2025, is upheld.
  • The sentence of 15 years imprisonment and a fine of 5,000,000 Frw remains unchanged.

02

Material facts

Parties

Ubushinjacyaha

Prosecution Counsel: HABINEZA Jean Damascène

Hitimana Issa

Defendant Counsel: Me SEBAZUNGU A. Catherine

Amounts and remedies

  • Imprisonment Term: 15
  • Fine: Frw 5,000,000

03

Procedural history

  1. Posture

    Criminal Appeal / Final Appellate Judgment

04

Questions and positions

Legal issues

Party arguments

Applicant
Hitimana Issa argued for further reduction and suspension of his sentence, citing continued admission of guilt, remorse, and the small quantity of drugs involved.
Respondent
The prosecution argued that the sentence imposed was already the statutory minimum and could not be further reduced or suspended under the law.

05

Court’s reasoning

  1. 01

    Article 2 of Law No 59/2023 amending Law No 68/2018

    Where mitigating circumstances are established, a sentence of life imprisonment and a fine exceeding 20,000,000 Frw but not exceeding 30,000,000 Frw may be reduced, but not below 15 years imprisonment and a fine of 5,000,000 Frw.

  2. 02

    Article 64 of Law No 68/2018 as amended

    Suspension of sentence is only possible if the principal sentence does not exceed 5 years imprisonment.

06

Ratio, limits and disposition

Ratio decidendi

The sentence imposed on Hitimana Issa (15 years imprisonment and a fine of 5,000,000 Frw) is the statutory minimum permitted after considering mitigating circumstances, and cannot be further reduced or suspended under the applicable laws.

Obiter and limits

  • The court reaffirmed the sentencing guidelines for drug trafficking cases involving mitigating circumstances.
  • The court noted that the defendant's continued admission of guilt and remorse were already considered in the previous reduction of sentence.

Court disposition

appeal dismissed

  • The appeal of Hitimana Issa is dismissed as unfounded.
  • The judgment of the High Court, Nyanza Chamber, case no RPA 01122/2021/HC/NYZ of 28/03/2025, is upheld.
  • The sentence of 15 years imprisonment and a fine of 5,000,000 Frw remains unchanged.

Source and reliance status

Court of Appeal · 24 October 2025

This page organises the available record for research. Confirm quotations, current status, and subsequent treatment against the official source before relying on the case.

Judgment reading view

Judgment text

The complete available source text.

Source document

Court of Appeal

Criminal· 24 October 2025

RPAA 00386/2025/CA

UBUSHINJACYAHA v HITIMANA

- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2025-10-24 - Case/document no.: RPAA 00386/2025/CA - Collection: Court of Appeal

Text

Page 1

UBUSHINJACYAHA v HITIMANA [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE - RPAA 00386/2025/CA (Mukamurenzi, P.J.) 24 Ukwakira 2025] Amategeko agenga imanza z’inshinjabyaha – Igabanyagihano – Igihano gitangwa ku cyaha gihanishwa igifungo cya burundu - Iyo hari impamvu nyoroshyacyaha zemejwe n’umucamanza, icyaha gihanishwa igihano cy’igifungo cya burundu n’ihazabu irenze 20.000.000 Frw ariko atarenze 30.000.000 FRW, icyo gihano gishobora kugabanywa ariko ntikijye munsi y’igifungo cy’imyaka 15, ihazabu nayo ikaba yagabanywa ariko ntijye munsi ya 5.000.000 Frw. Incamake y’ikibazo: Hitimana yaketswe kuba acuruza urumogi, hamaze gutangwa amakuru ko yavuye kurangura, inzego z’umutekano zijya iwe zimufatana udupfunyika tw’urumogi 54 yari yahahishe. Ubushinjacyaha bwamureze mu Rukiko Rwisumbuye rwa Muhanga icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge busaba ko cyamuhama agahanishwa igihano cy’igifungo cya burundu. Uregwa yaburanye ahaka icyaha cyo gucuruza urumogi, akemera ko yafatanywe urumogi rwo yanywaga gusa. Urukiko rwasanze ahamwa n’icyaha cyo gucuruza urumogi, rumuhanisha igihano cy’igifungo cya burundu n’ihazabu ya 20.000.000 Frw. Uregwa yajuririye icyo cyemezo mu Rukiko Rukuru asaba ko yagabanyirizwa igihano byaba ngombwa kigasubikwa kuko yemeye icyaha kuva agifatwa. Urukiko rushingiye ku kuba icyaha yakoze nta ngaruka cyateje, kuba kandi yarafatanywe ingano ntoya y’urumogi, rwasanze uregwa akwiye

kugabanyirizwa igihano, rumuhanishi igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya Frw 5.000.000. Uregwa na none yajuririye icyo cyemezo mu Rukiko rw’Ubujurire asaba kongera kugabanyirizwa igihano, uru rukiko rusuzuma ikibazo cyo kumenya niba yakongera kugabanyirizwa igihano ndetse akanagisubikirwa. Asobanura ko akomeje gutakamaba asaba imbabazi ku cyaha yakoze bityo Urukiko rukaba rwasuzuma rugasanga ko yemeye icyaha yakoze, agisabira imbabazi kandi amaze no kugororoka akaba akwiye kongera kugabanyirizwa igihano byaba ngombwa kikanasubikwa. Ubushinjacyaha buvuga ko igihano uregwa yahawe ari cyo gito giteganijwe ku bahamwe n’icyaha yakoze bityo ntigikwiye kugabanywa no gusubikwa. Inshamake y’icyemezo: Iyo hari impamvu nyoroshyacyaha zemejwe n’umucamanza, icyaha gihanishwa igihano cy’igifungo cya burundu n’ihazabu irenze 20.000.000 Frw ariko atarenze 30.000.000 FRW, icyo gihano gishobora kugabanywa ariko ntikijye munsi y’igifungo cy’imyaka 15, ihazabu nayo ikaba yagabanywa ariko ntijye munsi ya 5.000.000 Frw. Ubujurire, nta shingiro bufite. Amategeko yashingiweho: Itegeko nº 68/2018ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange n’uko ryahinduwe, ingingo ya 64 Imanza zifashishijwe: RPAA 01372/2024/CA, Ubushinjacyaha na BAGENZI Jean Marie Vianney, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 19/09/2025.

Page 2

Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA

[1] Inzego z'ubuyobozi bw‘ibanze ndetse n'iz'umutekano mu Mumudugudu wa Nyabisindu, Akagali ka Gitarama, Umurenge wa Nyamabuye, Akarere ka Muhanga zari zarahawe amakuru ko Hitimana Issa acuruza urumogi, maze ku wa 11/10/2021 bamenya ko avuye kururangura, bahita bajya iwe mu nzu yabagamo bigize abaguzi, bamufatana urumogi udupfunyika mirongo itanu na tune (54) aho yari yarutabye, arangije aterekaho ijerekani mu buryo bwo kuruhisha. [2] Ubushinjacyaha bwareze Hitimana Issa mu Rukiko Rwisumbuye rwa Muhanga bumukurikiranyeho icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi, aburana yemera ko yafatanwe urumogi, akavuga ko ari urwo kunywa. [3] Mu rubanza No RP 01312/2021/TGI/MHG rwaciwe ku wa 04/11/2021, Urukiko rwemeje ko Hitimana Issa ahamwa n’icyaha aregwa rushingiye ku kuba abashinzwe kurwanya ibiyobyabwenge bari basanzwe bafite amakuru ko acuruza urumogi bajya n’iwe kumusaka bakamusangana udupfunyika 54 tw’urumogi, no kuba Hitimana Issa nawe atarahakanye ko urumogi rwafatiwe iwe ari urwe n’ubwo avuga ko rwari urwo kunywa, maze rumuhanisha igifungo cya burundu n’ihazabu ya 20.000.000 Frw. [4] Hitimana Issa yajuririye urwo rubanza mu Rukiko Rukuru, urugereko rwa Nyanza asaba Urukiko guca inkoni izamba rukamugabanyiriza igihano, agahanishwa igihano kiri munsi y’igihano gito giteganywa n’amategeko, ndetse icyo gihano kikanasubikwa kuko yemeye icyaha akanagisabira imbabazi.

Uhagarariye Ubushinjacyaha yasabye ko mu bushishozi bw’Urukiko, rwamugabanyiriza igihano harebwa uburemere bw’icyaha, ariko ibyo gusubikirwa byo atabihabwa. [5] Mu rubanza No RPA 01122/2021/HC/NYZ rwaciwe n’Urukiko Rukuru, urugereko rwa Nyanza ku wa 28/03/2025, Urukiko rwavuze ko urubanza rujuririra ruhindutse gusa ku birebana n’ibihano, rugabanyiriza Hitimana Issa igihano rushingiye ku kuba icyaha yakoze nta ngaruka zikomeye cyateje no kuba yarafatanwe ingano nto y’urumogi, rumuhanisha igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw, runemeza ko ibyo asaba ko igihano yahanishwa cyasubikwa nta shingiro bifite kuko igifungo yakatiwe kirengeje imyaka 5. [6] Hitimana Issa yajuririye urwo rubanza mu Rukiko rw’Ubujurire, urubanza ruhabwa Nº RPAA 00386/2025/CA, iburanisha ribera mu ruhame ku wa 14/10/2025, Hitimana Issa yunganiwe na Me SEBAZUNGU A. Catherine, naho Ubushinjacyaha buhagarariwe na HABINEZA Jean Damascène. [7] Mu myanzuro y’ubujurire no mu miburanire, Hitimana Issa avuga ko akomeje gutakambira Urukiko rw’Ubujurire ngo rumugabanyirize igihano ndetse kinasubikwe kuko akomeje kwemera icyaha ku buryo budashidikanwaho akanagisabira imbabazi. Me SEBAZUNGU A. Catherine umwunganira avuga ko igihano uwo yunganira yahanishijwe gikurikije amategeko.

Page 3

[8] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko ku birebana no kongera kugabanyirizwa ibihano Hitimana Issa asaba, basanga bitashoboka kuko ibihano yahawe ari byo bito biteganywa n’Itegeko.

[9] Mu rubanza harasuzumwa ibibazo bikurikira: a) Kumenya niba Hitimana Issa yakongera kugabanyirizwa igihano; b) Kumenya niba yasubikirwa igihano.

II. ISESENGURA RY’IBIBAZO BIGIZE URUBANZA

1) Kumenya niba Hitimana Issa yakongera kugabanyirizwa igihano. [10] Hitimana Issa avuga ko yajuriye kugira ngo atakambire Urukiko rw’Ubujurire ngo rumuhe amahirwe yo kumugabanyiriza igihano rumuhanishe igihano gito kubera ko yafatanwe ingano nto y‘urumogi no kuba akomeje kwemera icyaha ku buryo budashidikanwaho akanagisabira imbabazi, akaba yaranamaze kumenya ububi n’ingaruka by‘icyaha. [11] Me SEBAZUNGU A. Catherine umwunganira, avuga ko igihano cy’igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw Hitimana Issa yahanishijwe cyakurikije amategeko, ariko ko ibyo asaba byasuzumwa. [12] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko ubujurire bwa Hitimana Issa butahabwa ishingiro kuko ntacyo anenga urubanza, kandi akaba adashobora kongera kugabanyirizwa ibihano kuko ibyo yahawe ari byo bito biteganywa n’ingingo ya 2 y’Itegeko n° 59/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko n° 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange.

UKO URUKIKO RUBIBONA [13] Impaka kuri iki kibazo zishingiye kukumenya niba igihano Hitimana Issa yahanishijwe cyo gufungwa imyaka 15 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw gishobora kongera kugabanywa. [14] Ikibazo cyo kumenya niba umuntu wahamijwe icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge by’urumogi ashobora kugabanyirizwa igihano ku buryo kijya munsi y’igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw, cyatanzweho umurongo mu manza zitandukanye zaciwe n’uru Rukiko, mu ziheruka harimo n’urubanza Nº RPAA 01372/2024/CA rwaciwe ku wa 19/09/2025 haburana Ubushinjacyaha na BAGENZI Jean Marie Vianney. Umurongo uhuriweho n’izo manza ni uko iyo hari impamvu nyoroshyacyaha zemejwe n’umucamanza, icyaha gihanishwa igihano cy’igifungo cya burundu n’ihazabu irenze 20.000.000 Frw ariko atarenze 30.000.000 FRW, icyo gihano gishobora kugabanywa ariko ntikijye munsi y’igifungo cy’imyaka 15, ihazabu nayo ikaba yagabanywa ariko ntijye munsi ya 5.000.000 Frw.

Page 4

[15] Nk’uko bigaragara mu rubanza rujuririrwa, Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Nyanza rwasanze kuba icyaha Hitimana Issa yakoze nta ngaruka zikomeye cyateje no kuba yarafatanwe ingano nto y’ibiyobyabwenge ari impamvu nyoroshyacyaha zatuma agabanyirizwa igihano. Urukiko rushingiye ku biteganywa n’ingingo ya 2 agace ka (a) na (d) y’Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, rwamugabanyirije igihano cy’igifungo cya burundu n’ihazabu ya 20.000.000 Frw yahanishijwe ku rwego rwa mbere, rumuhanisha igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu 5.000.000 Frw.

[16] Urukiko rw’Ubujurire rushingiye ku murongo wavuzwe haruguru watanzwe ku byerekeye igabanyagihano ku bantu bahamijwe icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi, rurasanga ubujurire bwa Hitimana Issa nta shingiro bufite, kuko yagabanyirijwe igihano kubera impamvu nyoroshyacyaha, ahanishwa igihano gito kidashobora kugibwa munsi cy’igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw.

2) Kumenya niba Hitimana Issa yasubikirwa igihano

[17] Hitimana Issa asaba ko yagabanyirizwa igihano, maze igihano yahabwa kigasubikwa. [18] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko ibyo Hitimana Issa asaba nta shingiro byahabwa kuko ntacyo anenga urubanza ngo anagaragaze ingingo ashingiraho ishimangira ibyo avuga.

UKO URUKIKO RUBIBONA

[19] Ingingo ya 64 y’Itegeko nº 68/2018ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange n’uko ryahinduwe iteganya ibikurikira : (1) “Iyo uwakatiwe nta kindi gihano cy’igifungo kirenga amezi 6 yahanishijwe mbere, urukiko, rukoresheje icyemezo gisobanura impamvu, rushobora gutegeka gusubika irangiza ry’igihano cyose cyangwa igice cy’igihano cy’iremezo cyangwa cy’ingereka, iyo igihano cy’iremezo cy’igifungo umuntu yakatiwe kitarenze imyaka 5”. [20] Nk’uko urubanza rujuririrwa rubigaragaza, Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Nyanza rushingiye kuri iyo ngingo, rwasanze igihano Hitimana Issa yahawe kitasubikwa kuko igihano kirengeje igifungo cy’imyaka 5. [21] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga ibyo Hitimana Issa asaba ko yagabanyirizwa igihango, icyo ahawe kigasubikwa nta shingiro bifite, kuko nk’uko byasobanuwe haruguru, ubujurire bwe busaba kugabanyirizwa igihano cy’igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw butahawe ishingiro. Hashingiwe kandi ku biteganywa n’ingingo ya 64 y’Itegeko nº 68/2018ryo ku wa 30/08/2018 icyo gihano kikaba kidashobora gusubikwa.

III. ICYEMEZO CY’URUKIKO

Page 5

[22] Rwemeje ko ubujurire bwa Hitimana Issa nta shingiro bufite; [23] Rwemeje ko urubanza no RPA 01122/2021/HC/NYZ, rwaciwe n’Urukiko Rukuru, urugereko rwa Nyanza ku wa 28/03/2025 rudahindutse; [24] Rwemeje ko igihano cy’igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw yahanishijwe mu rubanza rujuririrwa kidahindutse.

Source wording is retained. Consult the source document for its original formatting and pagination.

Authorities

Authorities used by the court

Cases, legislation, regulations, and constitutional provisions identified in the available record.

RPAA 01372/2024/CA (Ubushinjacyaha v BAGENZI Jean Marie Vianney, 19/09/2025)

Case cited

Law No 68/2018 of 30/08/2018 on offences and penalties as amended

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Law No 59/2023 of 04/12/2023 amending Law No 68/2018

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Case-aware research

Ask AI about this case

The judgment and available research above are public. New questions open in a separate private conversation grounded in this case.

About this LexChat collection

This page organizes the available case record for research. Verify quotations, current status, and subsequent treatment against the source document. Corrections can be reported to hello@esheria.ai.

Legal information, not legal advice. Research summaries do not replace the judgment.