MUHONGANSEKO v IYAKAREMYE
The court found sufficient evidence that the parties cohabited as husband and wife and jointly owned the property registered under both names. Therefore, the property must be divided equally. The lower court's decision on property division was overturned, but its finding on lack of jurisdiction for child maintenance...
Source-derived case information.
- Citation
- RCA 00426/2022/HC/KIG
- Parties
- Applicant: Muhonganseko Rose; Respondent: Iyakaremye Jean Pierre
- Court
- High Court
- Jurisdiction
- Rwanda
- Judgment Date
- 25 August 2023
- Case Number
- RCA 00426/2022/HC/KIG
- Procedural Posture
- Civil Appeal / High Court Appellate Judgment
- Outcome
- Appeal allowed in part
- Legal Topics
- Cohabitation, Division of Property, Child Maintenance, Unmarried Couples' Rights
- Source Language
- rw
Source-derived case record
Summary, issues, holding and outcome
More case intelligence is available
Unlock the full research layer for this judgment.
Parties
Muhonganseko Rose
Applicant
Iyakaremye Jean Pierre
Respondent
Procedural Posture
Civil Appeal / High Court Appellate Judgment
Legal Issues
- 1 Whether parties cohabited as husband and wife without legal marriage
- 2 Whether there is jointly owned property to be divided upon separation
- 3 Whether the lower court had jurisdiction over child maintenance claims
Ratio Decidendi
The court found sufficient evidence that the parties cohabited as husband and wife and jointly owned the property registered under both names. Therefore, the property must be divided equally. The lower court's decision on property division was overturned, but its finding on lack of jurisdiction for child maintenance was upheld.
Court Disposition
Appeal allowed in part
Orders
- The property registered as UPI:1/03/05/02/1759 and household items must be divided equally between the parties.
- The lower court's decision is overturned except regarding child maintenance, which remains outside its jurisdiction.
Full Case Text
Judgment text and source record
17 paragraphs
# MUHONGANSEKO v IYAKAREMYE
- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2023-08-25 - Case/document no.: RCA 00426/2022/HC/KIG - Collection: High Court
## Text
## Page 1
MUHONGANSEKO v IYAKAREMYE [Rwanda URUKIKO RUKURU- RCA 00426/2022/HC/KIG (Gatete, P.J.) 25 Kanama 2023] Amategeko agenga imanza z’imbonezamubano – Imibanire y’abashakanye – Kugabana umutungo – Ababana nk’umugabo n’umugore batarashyingiranywe mu buryo bwemewe n’amategeko - Mu gihe ababanaga nk’umugabo n’umugore batarashyingiranywe bahagaritse kubana, kugira ngo bagabane umutungo, ni uko bagomba kuba bawufitanye cyangwa barawushakanye. Incamake y’ikibazo: Iyakaremye na Muhonganseko babanye nk’umugabo n’umugore kuva mu mwaka wa 2001, bashakana imitungo ndetse banabyarana n’abana babiri. Imibanire yabo yaje kuba mibi baratandukana, Muhonganseko atanga ikirego mu Rukiko rwisumbuye rwa Nyarugenge asaba ko bagabana umutungo bashakanye ndetse anasaba indezo z’abana. Urukiko rwasanze ibyo asaba nta shingiro bifite kuko nta bimenyetso kandi indezo zikba zisuzumwa ku rwego rwa mbere n’Urukiko rw’Ibanze. Urega yajuririye mu Rukiko Rukuru narwo rwakira ubwo bujurire rusuzuma ibibazo byo kumenya niba Muhonganseko yarabanaga nk’umugabo n’umugore na Iyakaremye no kumenya ko hari imitungo bashakanye bashobora kugabana. Urega avuga ko yashakanye na Iyakaremye mu mwaka wa 2001, bagura ikibanza, bukamo inzu ndetse banashakana n’ibindi bikoresho byo mu nzu kaba atanga ikimenyetso cy’icyangombwa cy’ubutaka bombi banditseho nk’abafatanyije umutungo. Uregwa we avuga ko nta mutungo yigeze ashakana na Muhorakeye kuko yasanze uwo mutungo awufite. Ku bijyanye n’icyangombwa bibarujeho bombi, asobanura ko Muhonganseko yibarujeho iyo nzu atabizi ntiyanabikurikirana kuko ngo yarahugiye mu gushaka ibitunga urugo. Incamake y’icyemezo: Mu gihe ababanaga nk’umugabo n’umugore batarashyingiranywe bahagaritse kubana, kugira ngo bagabane umutungo, ni uko bagomba kuba bawufitanye cyangwa barawushakanye bityo ibyo Iyakaremye avuga akaba nta shingiro bifite kuko hari ibimenyetso ko Muhonganseko na Iyakaremye bahuriye bombi kuri uyu mutungo kuko bombi banditse ku cyangombwa cy’ubutaka, ibi bikaba byumvikanisha ko uwo mutungo ari uwabo bombi kandi bawufiteho uburenganzira bungana. Ubujurire bwatanzwe bufite ishingiro kuri bimwe; Umutugo ubaruwe UPI:1/03/05/02/1759 bagomba kuwugabana bombi. Amategeko yashingiweho: Itegeko Nº 32/2016 ryo ku wa 28/08/2016 rigenga abantu n’umuryango, ingingo ya 322. Imanza zifashishijwe: RS/INJUST/RC 00001/2022/SC, Mbesigye vs Mukangwije n’abandi rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 20/01/2023. Urubanza
## Page 2
I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Kuva mu mwaka wa 2001, Muhonganseko Rose na Iyakaremye Jean Pierre bavuga ko batangiye kubana nk’umugabo n’umugore ariko batarasezeranye mu buryo bukurikije amategeko; maze babyarana abana babiri aribo UWIMANA Denyse wavutse kuwa 2/8/2002 ufite indangamuntu 1200270132612170 na UWIZEYE Benitha wavutse kuwa27/10/2009 ufite ifishi y’amavuko no 09445914; mu mibanire yabo bakaba baragiye barangwa n’ubwumvikane buke kuburyo Muhonganseko Rose yareze Iyakaremye Jean Pierre mu Rukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge asaba ko bagabana umutungo utimukanwa bahuriyeho ubaruwe kuri UPI: 1/03/05/02/1759 uri mu Mudugudu wa Juru, Akagali ka Kabeza, Umurenge wa Kanombe, Kicukiro, Umujyi wa Kigali; bakagabana n’ibikoresho byo mu nzu no gusaba urukiko gutegeka indezo y’abana; ikirego cye cyahawe no RC 00049/2021/TGI/NYGE. [2] Mu iburanisha ry’urubanza RC 00049/2021/TGI/NYGE, Muhonganseko Rose asobanura ko yabanye na Iyakaremye nk’umugabo n’umugore ariko bakaba batarashakanye mu buryo bukurikije amategeko ndetse ko babyaranye abana babiri harimo ufite imyaka 20 n’undi ufite imyaka 13. Ko rero asanga ubu babanye nabi akaba ashaka ko batandukana maze bakagabana umutungo utimukanwa bashakanye banahuriyeho ubaruwe kuri UPI: 1/03/05/02/1759 bakaba barubatsemo inzu, bakagabana n’ibikoresho byo mu nzu kandi Urukiko rugategeka ibijyanye n’indezo y’abana. [3] Iyakaremye Jean Pierre avuga ko nta mitungo bafatanyije gushaka kuko ariwe wayishatse ku giti cye, kandi ko uru Rukiko nta bubasha rufite bwo gusuzuma ibijyanye n’indezo kuko byari kuregerwa mu Rukiko rw’Ibanze. [4] Mu rubanza Nº RC 00049/2021/TGI/NYGE rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge ku wa 12/10/2022, urwo Rukiko rwemeje ko ikirego cyatanzwe na Muhonganseko Rose kijyanye n’uko Iyakaremye Jean Pierre yajya amuha indezo, bitasuzumwa n’Urukiko Rwisumbuye kuko nta bubasha rubifitiye bwo kubisuzuma ku rwego rwa mbere ndetse ko ibyo Muhonganseko Rose asaba ko urukiko rwategeka ko agabana na Iyakaremye Jean Pierre umutungo bahuriyeho uri muri UPI:1/03/05/02/1759 n’ibikoresho byo mu nzu, biri mu Mudugudu wa Juru, Akagali ka Kabeza, Umurenge wa Kanombe, Umujyi wa Kigali nta shingiro bifite kubera ko nta bimenyetso bifatika abitangira, uretse kubivuga mu magambo gusa, na cyane ko umutugo UPI:1/03/05/02/1759 bigaragara ko ubaruye kuri Muhonganseko Rose na Iyakaremye Jean Pierre, nk’uko n’urega abyivugira, Urukiko rukaba ntacyo rwashingiraho ruwubagabanya, mu gihe n’uregwa avuga ko nta mutungo bashakanye. [5] Muhonganseko Rose ntiyishimiye imikirize y’ uru rubanza, arajurira mu Rukiko Rukuru, urwo rubanza ruburanishwa ku wa 29/06/2023, uwo munsi ugera ababuranyi bombi bitabye, Muhonganseko Rose yunganiwe na Me Mukamazimpaka Hilarie naho Iyakaremye Jean Pierre yiburanira. [6] Mu myanzuro no mu miburanire, Muhonganseko Rose yunganiwe na Me Mukamazimpaka Hilarie avuga ko asanga Urukiko Rwisumbuye rutarakurikije amategeko kuko basanga nta mpamvu ifatika yatumye urwo Rukiko rutabagabanya umutungo bashakanye mu gihe babanaga n’umugabo n’umugore batarashakanye byemewe n’amategeko; kuko ngo babanye kuva 2001 maze baza kugura ubutaka maze bubakamo inzu bafatanije ndetse bagura
## Page 3
n’ibikoresho byo mu nzu; ko ubwo butaka babwibarujeho bombi maze icyangombwa cy’ubutaka gisohoka kuwa 03/08/2011, ko ibyo Iyakaremye Jean Pierre yitwaza aburana ko atamenye ko bombi bari banditse kuri ubwo butaka kuburyo ngo yaba yarabimenye muri 2022 arezwe na Muhonganseko nta gaciro bikwiye guhabwa kuko yarazi neza ko uwo mutungo ubanditseho bombi; Anavuga kandi ko mu nama ntegurarubanza Iyakaremye Jean Pierre yiyemereye ko babanye na Muhonganseko Rose kuva 2001 ariko ngo ntabwo yakwemera ko bagabana umutungo kuko Muhonganseko Rose yamaze igihe arwaye, ko rero bigaragara ko adahakana ko yarazi ko uwo mutungo ubabaruweho bombi; Muhonganseko Rose asoza avuga ko kuba atagishoboye kubana nk’umugabo n’umugore na Iyakaremye Jean Pierre asaba ko bagabana uwo mutungo bashakanye kandi bahuriyeho. [7] Iyakaremye Jean Pierre avuga ko atagabana na Muhonganseko Rose uwo mutungo w’ubutaka kuko yabanye na Muhonganseko Rose yaramaze kugura ubwo butaka ndetse yaramaze no kubaka; abajijwe uburyo bombi banditse ku cyangombwa cy’ubutaka asubiza ko Muhonganseko Rose yiyandikishijeho mu gihe cyo kwandika ubutaka, maze Muhonganseko Rose arakimuhisha kuko Iyakaremye Jean Pierre yari yaragiye gukora mu bice bya Musanze ashaka ibitunga urugo, ko yamenye ko Muhonganseko Rose nawe yanditse kuri icyo cyangombwa aruko Muhonganseko Rose amaze kumurega muri 2022 ndetse ngo yatinze kubimenya kuko Muhonganseko Rose yari yarakoze impanuka agendera mu kagare ngo ntiyakwita kuby’ubutaka Muhonganseko Rose atarakira neza ndetse ari nawe urera abana. Iburanisha risojwe, ababuranyi bamenyeshejwe ko urubanza ruzasomwa ku wa 27/07/2023 ariko uwo munsi ntirwasomwa kuko Umucamanza yari mu masomo i Nyanza, isomwa ryimurirwa kuwa 25/08/2023. [8] Urukiko, rushingiye kuri izo mpaka, rusanga hakwiye gusuzumwa ibibazo bikurikira: Kumenya niba Muhonganseko Rose na Iyakaremye Jean Pierre barabanye nk’umugore n’umugabo batashyingiranywe mu buryo bwemewe n’amategeko; Kumenya niba hari umutungo Muhonganseko Rose na Iyakaremye Jean Pierre bafitanye cyangwa bashakanye kuburyo bawugabana mu gihe batagishaka kubana; Kumenya niba ikirego cy’indezo y’abana ba Muhonganseko Rose na Iyakaremye Jean Pierre cyari kuburanishwa n’Urukiko Rwisumbuye. II. IBIBAZO BIRI MU RUBANZA N’ISESENGURWA RYABYO. Kumenya niba Muhonganseko Rose na Iyakaremye Jean Pierre barabanye nk’umugore n’umugabo batarashyingiranywe mu buryo bwemewe n’amategeko. [9] Muhonganseko Rose yunganiwe na Me Mukamazimpaka Hilarie urega avuga ko inyandiko zitandukanye z’inzego z’ibanze zigaragaza ko Muhonganseko na Iyakaremye babanye kuva mu 2001 ndetse kandi bigaragazwa n'ikemurwa ry’amakimbirane yagiye aranga urugo rwabo, no gusaba ibitunga urugo ndetse ngo babyaranye abana babiri aribo Uwimana Denyse wavutse kuwa 2/8/2002 ufite indangamuntu 1200270132612170 na Uwizeye Benitha wavutse ku wa 27/10/2009 ufite ifishi y’amavuko no 09445914. [10] Iyakaremye avuga ko yabanye na Muhonganseko Rose batarasezeranye, bakabana Muhonganseko Rose avuye mu rundi rugo; maze babyarana abana babiri.
## Page 4
Uko Urukiko rubibona [11] Ingingo ya 3 y’Itegeko N° 15/2004 ryo ku wa 12/06/2004 ryerekeye ibimenyetso mu manza n’itangwa ryabyo ivuga iti:” Buri muburanyi agomba kugaragaza ukuri kw’ibyo aburana. Umucamanza ashobora nyamara gutegeka umuburanyi wese gutanga gihamya y’ibimenyetso afite”; iyi ngingo yumvikanisha ko ukuri k’umuburanyi kuzagaragazwa n’ibimenyetso atanze kubyo aburana. [12] Uru Rukiko rusanga mu rubanza rujuririrwa ntaho ruvuga ko Iyakaremye Jean Pierre na Muhonganseko Rose batabanye nk’umugabo n’umugore, akaba ndetse muri urwo rubanza rujuririrwa ndetse no mu miburanire muri uru Rukiko ababuranyi bombi bemeranya ko babanye nk’umugabo n’umugore kuva 2001 kugeza ubwo batangiye kugirana amakimbirane, n’uko muri 2022 aba aribwo Muhonganseko Rose atanga ikirego mu Rukiko. Iyakaremye Jean Pierre na Muhonganseko Rose kandi bemeranya ko m gihe babanye nk’umugabo n’umugore kuva 2001 babyaranye abana babiri (Uwimana Denyse wavutse ku wa 2/8/2002 ufite indangamuntu 1200270132612170 na Uwizeye Benitha wavutse ku wa 27/10/2009 ufite ifishi y’amavuko No 09445914); bityo rero uru Rukiko rusanga ibi bivuzwe hejuru ari ibimenyetso bihagije bigaragaza ko Iyakaremye Jean Pierre na Muhonganseko Rose babanye nk’umugabo n’umugore muri ibyo bihe byavuzwe hejuru. Kumenya niba hari umutungo Muhonganseko Rose na Iyakaremye Jean Pierre bafitanye cyangwa bashakanye kuburyo bawugabana mu gihe batagishaka kubana. [13] Muhonganseko Rose yunganiwe na Me Mukamazimpaka Hilarie avuga ko nyuma yo kubana na Iyakaremye Jean Pierre bashakanye imitungo igizwe n'ikibanza baracyubaka kibarurwa kuri UPI 1/03/05/02/1759 uherereye mu Mudugudu wa Juru, Akagali ka Kabeza, Umurenge wa Kanombe, Kicukiro, Umujyi wa Kigali kandi ko bafatanije kugura imitungo bafite kuko hari umutungo Muhonganseko Rose yazanye avanye ku mugabo we wa mbere wari witabye Imana maze na Iyakaremye Jean Pierre ashyiraho andi bagura icyo kibanza n’ibindi bikoresho byo munzu harimo Television Sharp 1, Radio 2, ibitanda 2, medium (1/60) na matelas zabyo n’amashuka pairs 5, Akabati k’imyenda, ibikoresho byo mu rugo harimo amasafuriya n’amasahane; ngo Iyakaremye yarazi ko icyo cyangombwa gihari kandi banditseho bombi ngo bikaba binyuranije n’ibyo avuga ko atarazi ko Muhonganseko Rose yanditse kuri icyo cyangombwa cy’ubutaka nk’uko bigaragazwa n'itangazo ryatanzwe kuri radio rwanda rirangisha icyo cyangombwa kuko Iyakaremye avuga ko yagitaye; bityo asaba ko Urukiko rwakurikiza icyo amategeko ateganya ku bantu bagiye gutandukana barabanye batarasezeranye byemewe n’amategeko ariko hari imitungo bashakanye. [14] Iyakaremye Jean Pierre avuga ko ubutaka UPI: 1/03/05/02/1759 bw’ubatsemo n’amazu nta ruhare umugore we ayafiteho kuko nta ruhare Muhonganseko Rose yagize mu kuyubaka. Avuga ko kuba ibyangombwa by’ubutaka bibanditseho bombi ari uburiganya Muhonganseko Rose yakoze kuko Iyakaremye yakundaga kuba ari gukorera mu ntara bityo ajya muri ako kazi ke ibyangombwa by’ubutaka bitarasohoka aza gusanga Muhonganseko Rose yarayiyandikishijeho. Iyakaremye Jean Pierre avuga ko atarazi ko Muhonganseko Rose yanditse kuri icyo cyangombwa cy’ubutaka kuva habayeho ibarura muri 2011 kugeza 2022 ngo bitewe nuko yari afite inshingano nyinshi zo kwita kubana, gushaka ibitunga urugo kubana ndetse anavuza Muhonganseko Rose warurwaye.
## Page 5
Uko Urukiko rubibona [15] Mu rubanza RS/Inconst/Pen.0003/10/CS, GATERA Johnson na KABARISA Teddy1, rwaciwe ku wa 07/01/2011, para 15, aho rwasobanuye ko “kugira uburenganzira ku mutungo kwa babanaga nk’umugabo n’umugore batarashyingiranywe ntibishingiye gusa ku kuba barabanye nk’umugabo n’umugore batarashyingiranywe ahubwo bigomba kuba bigaragara ko bawufitanye cyangwa ko bawushakanye” kandi byashimangiwe mu rubanza RS/INJUST/RC 00001/2022/SC rwaciwe ku wa 20/01/2023, haburana Mbesigye na Mukangwije n’abandi2, mu gika cya 28 aho Urukiko rwasobanuye ko “mu gihe ababanaga nk’umugabo n’umugore batarashyingiranywe bahagaritse kubana, kugira ngo bagabane umutungo, ni uko bagomba kuba bawufitanye cyangwa barawushakanye. Amagambo « bawufitanye » cyangwa « barawushakanye » ntavuga ko buri wese agomba kugaragaza ingano (quantité) y’ibyo yakoze kugira ngo umutungo ubeho cyangwa ngo yerekane ibyo yawushyizeho kugira ngo wiyongere agaciro, ahubwo uwo mutungo ugomba kuba warabonetse muri cya gihe kidashidikanywaho bombi babanaga. Icya ngombwa ni uko muri iyo mibanire buri wese aba yaragize ibyo akora byagize uruhare mu guteza imbere urugo”. [16] Uru Rukiko rusanga ibyo Urukiko Rwisumbuye rwavuze ko umutugo UPI: 1/03/05/02/1759 n’ubwo bigaragara ko ubaruye kuri Muhonganseko Rose na Iyakaremye Jean Pierre, ko ntacyo urwo Rukiko rwashingiraho ruwubagabanya n’ubwo Muhonganseko Rose avuga ko uwo mutungo bawuhuriyeho kuko ngo nta bimenyetso abitangira ndetse ngo na Iyakaremye Jean Pierre we akavuga ko nta mutungo bashakanye; akaba nta shingiro bifite kuko hari ibimenyetso ko Muhonganseko Rose na Iyakaremye Jean Pierre bahuriye bombi kuri uyu mutungo kuko bombi banditse ku cyangombwa cy’ubutaka, ibi bikaba byumvikanisha ko uwo mutungo ari uwabo bombi kandi bawufiteho uburenganzira bungana(50% ya buri wese). Uru Rukiko rusanga kandi kuba Iyakaremye Jean Pierre yaravuze mu iburanisha ko uyu mutungo atigeze awushakana na Muhonganseko Rose, ariko mu nama ntegurarubanza akavuga ko impamvu atemera ko bawugabana aruko Muhonganseko Rose ahora arwaye ndetse ko Muhonganseko Rose yibarujeho uyu mutungo kuva 2011 maze amuhisha icyangombwa cy’ubutaka naho ahandi akavuga ko impamvu atamusabye icyo cyangombwa n’uko Muhonganseko Rose yari arwaye akanga kumubaza ibijyanye n’ibibanza kandi arwaye; uru Rukiko rusanga izi mvugo za Iyakaremye Jean Pierre zigaragaza kwivuguruza kuko bitashoboka ko waba ufite ubutaka maze ukamara imyaka igera kuri 20 utazi aho ibyangombwa by’ubutaka biri, ndetse kuvuga ko Muhonganseko Rose yibaruje kuri ubwo butaka kuva 2011 maze Muhonganseko Rose akamuhisha ibyangombwa akaba nta gaciro byahabwa kuko muri dosiye harimo inyandiko igaragaza ko Iyakaremye Jean Pierre ariwe wagiye gusaba ko uwo mutungo 1 [15] Hashingiwe ku bimaze kuvugwa mu bika bibanziriza iki, ntabwoingingoya 39 y’Itegeko No 59/2008 ryoku wa 10/09/2008 rikumira kandi rihana ihohoterwa iryo ari ryose rishingiye ku gitsina inyuranye n’ingingo ya 26 y’Itegeko Nshinga rya Repubulika y’u Rwanda ryo ku wa 04 Kamena 2003 nk’uko ryavuguruwe kugeza ubu, ahubwo ituma umutungo ababana batarashyingiranywe bafitanye cyangwa bashakanye utikubirwa n’umwe muri bo. 2 28] Uwo murongo ugaragara no mu zindi manza zaciwe n’uru Rukikoku birebana n’uburenganzira ku mutungo ku bantu babanaga nk’umugore n’umugabo mu buryo budakurikije amategeko. Mu rubanza Gatera Johnson na Kabarisa Teddy baregeraga kuvanaho ingingo ya 39 imaze kuvugwa, kuko inyuranye n’Itegeko Nshinga rya Repubulika y’u Rwanda, Urukiko rwasobanuye ko mu gihe ababanaga nk’umugabo n’umugore batarashyingiranywe bahagaritse kubana, kugirango bagabane umutungoari uko bagomba kuba bawufitanye cyangwa barawushakanye. Rwongeyeho ko kugira uburenganzira ku mutungo bidashingiye gusa ku kuba barabanye nk’umugabo n’umugore batarashyingiranywe, ahubwobigomba kuba bigaragara ko bawufitanye cyangwa ko bawushakanye
## Page 6
ubarurwa maze agasinyirwa n’inzego z’ibanze, ndetse nta gaciro byahabwa kuko bitumvikana uburyo umwe mu bafatanije umutungo yahisha undi icyangombwa cy’ubutaka maze hagashira imyaka 10 babana mu nzu maze ntagire na hantu na hamwe yamurega kugirango abe yagira uburenganzira k’ubutaka bwe ndetse kuvuga ko Muhonganseko Rose yahoroga arwaye bikaba bitumvikana uburyo ariwe wari kuba abitse ibyangombwa by’ubutaka maze umwitaho akaba ariwe utazi amakuru y’ubutaka; akaba rero uru Rukiko rusanga ibyo Iyakaremye Jean Pierre avuga ko uyu mutungo yawuguze mbere yo kubana na Muhonganseko Rose akaba nta kimenyetso na kimwe agaragaza gifatika kandi nta barura ry’imitungo(inventaire) buri umwe yakoze mbere yo kubana yagaragaza imitungo buri umwe yazanye bagiye kubana muri 2011. [17] Uru Rukiko rusanga kandi kuba Muhonganseko Rose na Iyakaremye Jean Pierre banditse bombi k’ubutaka bwanditse kuri UPI:1/03/05/02/1759(buherereye mu Mudugudu wa Juru, Akagali ka Kabeza, Umurenge wa Kanombe, Umujyi wa Kigali) ndetse bakaba barabanye nk’umugabo n’umugore mu gihe kirenga imyaka 20 bafatanya muri byose bireba urugo rwabo harimo no kwiteza imbere ndetse ibyo kubana iyi myaka yose bikaba byemezwa n’inyandiko yatanzwe n’inzego z’ibanze aho ababuranyi batuye; Urukiko rusanga ubu butaka bufite UPI:1/03/05/02/1759 kandi hakaba hubatsemo inzu ndetse n’ibikoresho byo munzu, akaba Muhonganseko Rose na Iyakaremye Jean Pierre barabishakanye, barabihahana ndetse bakaba babihuriyeho bityo bakaba bagomba kubigana kuko bagaragaje ko batagishaka kubana nk’umugabo n’umugore. Inyandiko iri muri dosiye igaragaza ko Iyakaremye Jean Pierre yaguze ubutaka muri 2005 ikaba nta gaciro yahabwa kuko nta rwego ry’ubuyobozi bwigeze buyisinyaho ndetse ntakigaragaza ko haraho ihuriye n’iki kibanza bahuriyeho bombi kuko nta numero y’ikibanza yanditseho. Akaba rero Muhonganseko Rose na Iyakaremye Jean Pierre bagomba kugabana umutungo bahuriyeho, bafitanye kandi banashakanye ugizwe na UPI:1/03/05/02/1759(Mudugudu wa Juru, Akagali ka Kabeza, Umurenge wa Kanombe, Umujyi wa Kigali) ndetse n’ibikoresho byo munzu bigizwe na Television Sharp 1, Radio 2, ibitanda 2, medium (1/60) na matelas zabyo n’amashuka pairs 5, Akabati k’imyenda, ibikoresho byo mu rugo harimo amasafuriya n’amasahane. Uru Rukiko rusanga mu gihe umwe muribo yaba ashaka kwegukana ubu butaka n’inzu bibaruwe kuri UPI:1/03/05/02/1759(Mudugudu wa Juru, Akagali ka Kabeza, Umurenge wa Kanombe, Umujyi wa Kigali), akaba ashobora kwishyura undi kimwe cya kabiri cy’amafaranga agaragara mu igenagaciro(expertise) y’uwo mutungo uri muri dosiye; byaba bidashobotse bakagabana nk’uko amategeko atandukanye abiteganya. Kumenya niba ikirego cy’indezo y’abana ba Muhonganseko Rose na Iyakaremye Jean Pierre cyari kuburanishwa n’Urukiko Rwisumbuye. [18] Muhonganseko Rose yunganiwe na Me Mukamazimpaka Hilarie avuga ko afitanye abana babairi na Iyakaremye Jean Pierre kuburyo umwe ubu agize imyaka 20, ubu akaba yiga (ari umunyeshuri) naho undi mwana afite imyaka 13 nawe ari mu ishuri, bagomba kubaho no gutungwa n’ababyeyi babo bombi. [19] Iyakaremye Jean Pierre avuga ko abo bana abatunze bityo atatanga indezo kandi babana mu rugo rumwe. Uko Urukiko rubibona
## Page 7
[20] Ingingo ya 322 y’Itegeko Nº 32/2016 ryo ku wa 28/08/2016 rigenga abantu n’umuryango ivuga ko:” Ababyeyi bafite inshingano yo kwita no kurera umwana wabo utaragera ku myaka makumyabiri n’umwe (21) y’amavuko. Abashinzwe kurera umwana bemewe n’amategeko nabo bafite izo nshingano.” Ibi byumvikanisha ko buri mubyeyi agira uruhare mu burere bw’abana be mu gihe bataragera ku myaka 21 y’amavuko. [21] Uru Rukiko rusanga Muhonganseko Rose na Iyakaremye Jean Pierre bemeranya ko babyaranye abana babiri, bityo rero bakaba bafite inshingano zo kubitaho baba babana nk’umugabo n’umugore cyangwa batabana; ariko kubijyanye no kugena indezo muri uru rubanza, akaba Urukiko rusanga ibyemejwe n’Urukiko Rwisumbuye ko rudafite ububasha bwo kuburanisha iki kirego bifite ishingiro. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [22] Rwemeje ko ubujurire bwatanzwe na Muhonganseko Rose bufite ishingiro kuri bimwe. [23] Rutegetse ko umutugo ubaruwe UPI:1/03/05/02/1759 wubatsemo inzu wanditse kuri Muhonganseko Rose na Iyakaremye Jean Pierre bawufitanye kandi bawushakanye, bakaba bagomba kuwugabana mu buryo bungana. [24] Rutegetse ko umutungo wimukanwa uri munzu babamo ugizwe na Television Sharp 1, Radio 2, ibitanda 2, medium (1/60) na matelas zabyo n’amashuka pairs 5, Akabati k’imyenda, ibikoresho byo mu rugo harimo amasafuriya n’amasahane; Muhonganseko Rose na Iyakaremye Jean Pierre bawufitanye kandi barawushakanye, bakaba bagomba kuwugabana mu buryo bungana. [25] Rwemeje ko imikirize y’urubanza Nº RC 00049/2021/TGI/NYGE rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge ku wa 12/10/2022 ihindidutse, uretse kubijyanye n’ikirego cy’indezo.