Download PDF

Rwanda Criminal

Court of Appeal

UBUSHINJACYAHA vs BIZIMANA N’ABANDI

On this page

Professional case brief

Research organized from the available case record

Source document

01

Holding and result

The court found that evidence, including confessions, witness statements, and physical seizure of drugs, established the guilt of all accused for drug trafficking. However, considering the first-time nature of the offense and the quantities involved, the sentences imposed by lower courts were disproportionate and required reduction to align with recent appellate precedents.

Court disposition

Appeal dismissed in part, allowed in part. Convictions upheld. Sentences reduced.

Orders

  • Nshimiyimana Shaban and Rukundo Désiré sentenced to 17 years imprisonment and a fine of 5,000,000 RWF each.
  • Bizimana Jean Baptiste sentenced to 16 years imprisonment and a fine of 5,000,000 RWF.
  • All appellants exempted from court costs due to being in custody.

02

Material facts

Parties

Ubushinjacyaha

Prosecution Counsel: Uwizeyimana Jean Marie

Bizimana Jean Baptiste

Appellant/accused Counsel: Me Rwabigwi Augustin

Nshimiyimana Shaban

Appellant/accused Counsel: Me Nshimiyimana Mubaraka

Rukundo Désiré

Appellant/accused Counsel: Me Nyirasuku Jeanne

Amounts and remedies

  • Drugs Seized From Bizimana Jean Baptiste (boules): 6
  • Drugs Seized From Nshimiyimana Shaban (boules): 403
  • Fine Imposed on Each of Nshimiyimana Shaban and Rukundo Désiré: RWF 5,000,000
  • Fine Imposed on Bizimana Jean Baptiste: RWF 5,000,000
  • Imprisonment for Nshimiyimana Shaban and Rukundo Désiré (years): 17
  • Imprisonment for Bizimana Jean Baptiste (years): 16

03

Procedural history

  1. Posture

    Criminal Appeal / Court of Appeal Final Judgment

04

Questions and positions

Legal issues

Party arguments

Applicant
Rukundo Désiré and Nshimiyimana Shaban argued they were convicted without reliable evidence, that testimonies were contradictory, and that the drugs were not found in their exclusive possession. Bizimana Jean Baptiste argued for a reduction of sentence and reclassification of his offense to possession, claiming the small quantity was for personal use and he cooperated with authorities.
Respondent
The prosecution argued that evidence, including witness testimony, confessions, and physical evidence, established all accused as traffickers. For Bizimana, the prosecution agreed to a sentence reduction due to first-time offense and cooperation but maintained the trafficking charge.

05

Court’s reasoning

  1. 01

    RPAA 00408/2020/CA, Court of Appeal, 27/06/2022

    A conviction for drug trafficking can be based on quantity, packaging, paraphernalia, witness testimony, and circumstantial evidence.

  2. 02

    RPAA 00157/2023/CA, Court of Appeal, 29/05/2024

    Sentences may be reduced for first-time offenders and when the quantity of drugs is not substantial, to ensure proportionality and fairness.

  3. 03

    RPAA 00039/2021/CA, Court of Appeal, 02/07/2021

    Courts may reduce sentences on appeal even if grounds of appeal are not upheld, to ensure justice and proportionality.

06

Ratio, limits and disposition

Ratio decidendi

The court found that evidence, including confessions, witness statements, and physical seizure of drugs, established the guilt of all accused for drug trafficking. However, considering the first-time nature of the offense and the quantities involved, the sentences imposed by lower courts were disproportionate and required reduction to align with recent appellate precedents.

Obiter and limits

  • Courts should ensure consistency and proportionality in sentencing for similar offenses.
  • Even when appeals lack merit on conviction, sentence reduction may be warranted for fairness.

Court disposition

Appeal dismissed in part, allowed in part. Convictions upheld. Sentences reduced.

  • Nshimiyimana Shaban and Rukundo Désiré sentenced to 17 years imprisonment and a fine of 5,000,000 RWF each.
  • Bizimana Jean Baptiste sentenced to 16 years imprisonment and a fine of 5,000,000 RWF.
  • All appellants exempted from court costs due to being in custody.

Source and reliance status

Court of Appeal · 27 January 2025

This page organises the available record for research. Confirm quotations, current status, and subsequent treatment against the official source before relying on the case.

Judgment reading view

Judgment text

The complete available source text.

Source document

Court of Appeal

Criminal· 27 January 2025

RPAA00134/2021/CA

UBUSHINJACYAHA vs BIZIMANA N’ABANDI

- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2025-01-27 - Case/document no.: RPAA00134/2021/CA - Collection: Court of Appeal

Text

Page 1

UBUSHINJACYAHA vs BIZIMANA N’ABANDI [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE – RPAA00134/2021/CA (Tugireyezu P.J.) 27 Mutarama 2025] Amategeko yerekeye imanza nshinjabyaha – Icyaha cyo kugurisha ibiyobyabwenge – Mu byashingirwaho hemezwa ko ibikorwa uregwa yakoze bigize icyaha cyo kugurisha ibiyobyabwenge birimo ubwinshi bw’urumogi umuntu yafatanywe, iminzani yabugenewe mu gupima, amasashe yifashishwa mu gupfunyikamo ibiyobyabwenge, amafaranga, ahakoreshwa nk’ububiko, urujya n’uruza rw’abantu ahafatiwe ibiyobyabwenge, abatangabuhamya bemeza ko uwo muntu acuruza ibiyobyabwenge. Incamake y’ikibazo: Uru rubanza rwatangiriye mu Rukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge, Ubushinjacyaha bukurikiranyeho abitwa Rukundo, Bizimana na Nshimiyimana ku cyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’Urumogi, nyuma yuko abaturage bahaye amakuru Polisi ko Bizimana arimo gucuruza urumogi iwe mu rugo, maze abapolisi bajya iwe, basanga afite udupfunyika 6 tw’urumogi maze bamubaza aho yarukuye ababwira ko arukura kwa Nshimiyimana, naho bajyayo basanga afite udupfunyika 403 tw’urumogi mu nzu abanamo na Rukundo. Urwo Rukiko rwaciye urubanza rwemeza ko abaregwa bahamwa n’icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi, rubahanisha igifungo cya burundu n’ihazabu ya 20.000.000 Frw kuri buri wese. Abaregwa bombi ntibishimiye imikirize y’urubanza, bajuririra Urukiko Rukuru bavuga ko nta cyaha bakoze, basaba

kugirwa abere. Urwo Rukiko narwo rwaciye urubanza rwemeza ko nta gihindutse ku rubanza rwajuririwe. Abaregwa nanone barajuriye noneho mu Rukiko Rw’Ubujurire, Rukundo avuga ko Urukiko Rukuru rwamuhamije icyaha rushingiye ku buhamya bwabo bareganwa kandi buvuguruzanya, ko Urukiko rwirengagije ko icyaha cyabaye adahari kuko yari Musanze ndetse ko n’urumogi rutafatiwe iwe kuko Nshimiyimana yafatanwe ibiyobyabwenge ari mu gipangu Rukundo yabagamo ariko atari mu nzu ye kuko mu gipangu habagamo imiryango itanu. Bizimana we yajuriye avugako asaba kugabanyirizwa igihano ariko ko n’inyito y’icyaha ikwiye guhinduka kuko urumogi yafatanwe boules 6 zitari izo gucuruza, ko mu gihe inyito itahinduka urukiko rwamugabanyiriza igihano kuko yavugishije ukuri anatanga amakuru ku bandi bakoranye icyaha kandi akaba yarafatanwe ingano nto yurumogi (udupfunyika 6). Uwitwa Nshimiyimana we ajurira avuga ko yahamijwe icyaha ku karengane kuko ntacyo yakoze, ko n’ubwo koko imyenda ye yafatiwemo urumogi, ko ariko atari ayambaye cyangwa ngo abe ayifite mu gikapu, ko ahubwo iyo myenda yari iri kwa Rukundo ahubwo akaba yarafashwe aje gufata imyenda ye kuko mbere babanaga. Ubushinjacyaha bwo buburana buvuga ko kuri Rukundo impamvu ze z’ubujurire nta shingiro zahabwa kuko ibimenyetso birimo kuba urumogi boules 403 zarafatiwe iwe mu rugo, Nshimiyimana wahafatiwe ndetse n’abatangabuhamya babimushinja, ko n’inzego

z’ibanze zabyemeje muri raporo zakoze. Kuri Bizimana, Ubushinjacyaha buvuga ko inyito y’icyaha yahamijwe yo gucuruza urumogi ihuye n’ibikorwa yakoze. Ko ariko ibyo kugabanyirizwa igihano asaba yabihabwa kuko agifatwa ku ikubitiro yemeye icyaha, akaba ari bwo bwa mbere yari aguye mu cyaha. Kuri Nshimiyimana, Ubushinjacyaha buvuga ko yafatanwe udupfunyika 403 ari kwa Rukundo ndetse ko inkiko zombi zamuhamije icyaha zemeza ko urumogi rwafatiwe mu myenda ye ahibereye, ndetse n’abatangabuhamya bakaba baremeje ko Nshimiyimana yacururizaga Rukundo urumogi. Incamake y’icyemezo: Mu byashingirwaho hemezwa ko ibikorwa uregwa yakoze bigize icyaha cyo kugurisha ibiyobyabwenge birimo ubwinshi bw’urumogi umuntu yafatanywe, iminzani yabugenewe mu gupima, amasashe yifashishwa mu gupfunyikamo ibiyobyabwenge, amafaranga, ahakoreshwa nk’ububiko, urujya n’uruza rw’abantu ahafatiwe ibiyobyabwenge, abatangabuhamya bemeza ko uwo muntu acuruza ibiyobyabwenge. Amategeko yashingiwe:

Page 2

Itegeko N⁰ 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imana z’inshinjabyaha, Ingingo ya 107 n’iya 108. Imanza zifashishijwe: Ubushinjacyaha vs Musanganyimpuhwe Félicien, RPAA 00392/2023/CA rwaciwe n’Urukiko Rw’Ubujurire ku wa 28/06/2024. Ubushinjacyaha vs Businge Betty, RPAA 00157/2023/CA rwaciwe n’Urukiko Rw’Ubujurire ku wa 29/05/2024. Ubushinjacyaha vs Niyitegeka alias Niyirema RPAA 00408/2020/CA rwaciwe n’Urukiko Rw’Ubujurire ku wa 27/06/2022. Ubushinjacyaha vs Shakabatenda Jean de Dieu, RPAA 00039/2021/CA rwaciwe n’Urukiko Rw’Ubujurire ku wa 02/07/2021. Ubujurire nta shingiro bufite. Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Ku wa 21/05/2019, abaturage bahaye amakuru Polisi ko Bizimana Jean Baptiste ari gucuruza urumogi iwe mu rugo, maze abapolisi bajya iwe, basanga afite udupfunyika 6 tw’urumogi maze bamubaza aho yarukuye ababwira ko arukura kwa Nshimiyimana Shaban, naho bajyayo basanga afite udupfunyika 403 tw’urumogi mu nzu abanamo na Rukundo Desiré ariko we ahita acika. Bose barafashwe bashyikirizwa inzego z’iperereza batangira gukurikiranwa. [2] Iperereza rirangiye, Ubushinjacyaha bwatanze ikirego mu Rukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge, bukurikiranyeho Rukundo Désiré, Bizimana Jean Baptiste na Nshimiyimana Shaban icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’Urumogi, busaba ko cyabahama bakagihanirwa. [3] Abaregwa bose baburanye bahakana icyaha

baregwa. [4] Mu rubanza nº RP 00703/2019/TGI/NYGE rwaciwe ku wa 28/06/2019, Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge rwasanze hari ibimenyetso byemeza ko abaregwa bakoze icyaha, birimo:  Inyandiko y’inzego z’ibanze igaragaza ko ku wa 21/05/2019, Nshimiyimana Shaban na Bizimana Jean Baptiste bafatiwe kwa Rukundo Désiré bafite udupfunyika 403 tw’urumogi barimo kurucuruza;  Imvugo z’abatangabuhamya barimo Hafashimana Phocas na Nshimiyimana Shaban bagize uruhare kugira ngo abaregwa bafatwe;  Kuba Nshimiyimana Shaban ashinja Rukundo ko urumogi rwafatiwe iwe rwari urwe kuko ariwe yarucururizaga kandi Rukundo Désiré akaba atarabashije kuvuga icyo yaba apfa na Nshimirimana Shaban umushinja. Urukiko rushingiye kuri ibyo bimenyetso, rwemeje ko Rukundo Désiré, Bizimana Jean Baptiste na Nshimiyimana Shaban bahamwa n’icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi, rubahanisha igifungo cya burundu n’ihazabu ya 20.000.000 Frw kuri buri wese.

Page 3

[5] Rukundo Désiré, Bizimana Jean Baptiste na Nshimiyimana Shaban ntibishimiye imikirize y’urubanza, bajuririra Urukiko Rukuru bavuga ko nta cyaha bakoze, basaba kugirwa abere. [6] Uhagarariye Ubushinjacyaha yaburanye avuga ko hagumaho imikirize y’urubanza rwajuririwe kuko abaregwa batabasha kuvuguruza ibimenyetso byashingiweho n’urukiko rubahamya icyaha. [7] Mu rubanza nº RPA 01265/2019/HC/KIG-RPA 01274/2019/HC/KIG rwaciwe ku wa 07/09/2020, Urukiko Rukuru rushingiye ku kuba Rukundo Désiré iwe mu rugo harafatiwe udupfunyika 403 turi mu myenda ya Nshimiyimana Shaban, kuba Bizimana Jean Baptiste aburana avuga ko urumogi yaruguze na Rukundo Désiré, ibazwa rya Nshimiyimana mu Bugenzacyaha aho yavuze ko urumogi ari urwa Rukundo Désiré, ko umukuru w’umudugudu yari yariyamye Rukundo Désiré ko acuruza urumongi, ko kandi Rukundo Désiré amwita Boss yigeze kumushyira mu byo gucuruza urumogi, imvugo z’abatangabuhamya bemeza ko basanze Nshimiyimana Shaban mu rugo kwa Rukundo Désiré, basanga mu myenda ye udupfunyika 403 tw’urumogi na Bizimana Jean Baptiste abazwa mu Bugenzacyaha akaba yaravuze ko amaze igihe cy’amezi abiri acuruza urumogi, bigashimangirwa n’ubuhamya bwa Hafashimana Phocas uvuga ko Bizimana Jean Baptiste yafashwe kubera amakuru abaturage batanze, ko acururiza urumogi iwe, rwemeje ko ubujurire bwa Rukundo Désiré, Bizimana Jean Baptiste na Nshimiyimana Shaban nta

shingiro bufite, ko nta gihindutse ku rubanza rwajuririwe. [8] Rukundo Désiré, Bizimana Jean Baptiste na Nshimiyimana Shaban ntibishimiye iyo mikirize y’urubanza, bajuririra mu Rukiko rw’Ubujurire. Urubanza ruhabwa no RPAA 00134/2021/CA, iburanisha rishyirwa ku wa 07/01/2025, Bizimana Jean Baptiste yunganiwe na Me Rwabigwi Augustin, Nshimiyimana Shaban yunganiwe na Me Nshimiyimana Mubaraka, Rukundo Désiré yunganiwe na Me Nyirasuku Jeanne naho Ubushinjacyaha buhagarariwe na Uwizeyimana Jean Marie, Umushinjacyaha ku rwego rw’Igihugu. [9] Mu mwanzuro w’ubujurire no mu miburanire yabo, Rukundo Désiré n’umwunganira bavuga ko Urukiko Rukuru rwamuhamije icyaha kandi nta bimenyetso bidashidikanwaho rushingiyeho mu gufata icyemezo, basobanura ko Urukiko rwashingiye ku buhamya bwa Nshimiyimana Shabani bareganwa, rumufata nk’aho yari mu kazi ke kandi yari yarirukanwe, ko kandi Urukiko rwanashingiye ku buhamya bwa Bizimana Jean Baptiste na Nshimiyimana Shabani bareganwa kandi bavuguruzanya. Bakomeza bavuga ko Urukiko rwirengagije ko icyaha cyabaye adahari kuko yari Musanze ndetse ko n’urumogi rutafatiwe iwe kuko Nshimiyimana Shabani yafatanwe ibiyobyabwenge ari mu gipangu Rukundo yabagamo ariko atari mu nzu ye kuko mu gipangu habagamo imiryango itanu. [10] Rukundo Désiré n’umwunganira bavuga kandi ko inkiko za mbere zemeje ko urumogi rwafatiwe mu myenda ya Nshimiyimana Shabani yari mu nzu

ya Rukundo nyamara atari byo kuko yafatiwe mu gipangu kirimo imiryango itanu kandi Nshimiyimana Shaban yivugira ko yari amaze amezi 2 batakibana, ko rero ntaho uruhare rwa Rukundo Désiré rugaragara mu cyaha kuko mu gika cya 20-21 cy’urubanza rujuririrwa urukiko Rukuru rwagaragaje ko urumogi udupfunyika 403 ari urwa Nshimiyimana Shabani, hakaba nyamara nta rundi rumogi rugaragazwa rwaba rwari urwa Rukundo Désiré, ko rero kuba Nshimiyimana Shabani yari umukozi we nyuma akamwirukana bihagije ko yamugerekaho icyaha cyangwa akaba yarabicururizaga iwe agamije kuzamugerekaho icyaha, ko nta kigaragaza ko hari ubucuruzi bwari hagati ya Nshimiyimana Shabani na Rukundo Désiré. Basobanura kandi ko n’ibindi bimenyetso byashingiweho n’urukiko bishidikanywaho kuko na raporo ziravuguruzanya ndetse na Nshimiyimana Shabani nawe yagiye yivuguruza, maze basaba ko yarenganurwa akagirwa umwere kuko ntaho ahuriye n’urwo rumogi. [11] Mu mwanzuro w’ubujurire ndetse no mu miburanire yabo, Bizimana Jean Baptiste n’umwunganira bavuga ko asaba kugabanyirizwa igihano ariko ko n’inyito y’icyaha ikwiye guhinduka kuko urumogi yafatanwe boules 6 zitari izo gucuruza, ko yafashwe akiva kurugura, ko ari urwo kwifashisha kubera ibibazo yari afite ndetse ko n’abatangabuhamya babajijwe bavuze ko bari bafite amakuru ko yacuruzaga

Page 4

urumogi ariko ko ayo makuru yari aya mbere kuko yabanje kurucuruza ariko nyuma aza kubireka. Basobanura ko mu gihe inyito itahinduka urukiko rwamugabanyiriza igihano kuko yavugishije ukuri anatanga amakuru ku bandi bakoranye icyaha kandi akaba yarafatanwe ingano nto yurumogi (udupfunyika 6). [12] Mu myanzuro y’ubujurire no mu miburanire yabo, Nshimiyimana Shabani n’umwunganira bavuga ko yahamijwe icyaha ku karengane kuko ntacyo yakoze, ko n’ubwo koko imyenda ye yafatiwemo urumogi, ko ariko atari ayambaye cyangwa ngo abe ayifite mu gikapu, ko ahubwo iyo myenda yari iri kwa Rukundo Désiré ahubwo akaba yarafashwe aje gufata imyenda ye kuko mbere babanaga amucuriza amakara. Ko Bizimana Jean Baptiste yavuze ko boules 6 yafatanywe yari yaziguze na Rukundo Désiré, basaba ko yarenganurwa akagirwa umwere kuko nta cyaha yakoze. [13] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko:  Kuri Rukundo Désiré: impamvu ze z’ubujurire nta shingiro zahabwa kuko ibimenyetso birimo kuba urumogi boules 403 zarafatiwe iwe mu rugo, Nshimiyimana Shabani wahafatiwe akaba arumushinja ndetse n’abatangabuhamya nka Hafashimana Phocas na Nshimiyimana Alex bamushinja ndetse n’inzego z’ibanze zikaba zarabyemeje muri raporo zakoze.  Kuri Bizimana Jean Baptiste: afatwa yavuze ko yaranguye udupfunyika 6 ashaka kuducuruza ngo yunguke. Ibyo yavuze abazwa bigaragaza ko ari ukuri kuko abatangabuhamya babajijwe aribo Hafashimana

Phocas na Nshimiyimana Alex bemeje ko bamusabye urumogi aruzana ruri mu icupa rya Movit aje kurubagurisha, bityo byumvikana ko inyito y’icyaha yahamijwe yo gucuruza urumogi ihuye n’ibikorwa yakoze. Ko ibyo kugabanyirizwa igihano asaba yabihabwa kuko agifatwa ku ikubitiro yemeye icyaha, akaba ari bwo bwa mbere yari aguye mu cyaha, ibyo bikaba byamubera impamvu nyoroshyacyaha, akagabanyirizwa igihano hashingiwe ku ngingo ya 2 a, d y’itegeko rishya maze agahanishwa igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw.  Kuri Nshimiyimana Shabani: mu myanzuro, uhagarariye Ubushinjacyaha yari yavuze ko ubujurire bwe budakwiye kwakirwa kuko yajuriye iminsi 30 yararenze, ko urubanza rwaciwe ku wa 07/10/2020 hari ku wa gatatu, bivuga ko umunsi wa nyuma wo kujurira wari ku wa 06/10/2020 ari ku wa kabiri, ariko nyuma y’uko mu iburanisha habazwe iminsi 30 y’ubujurire avuga ko inzitizi ivuyeho kuko byagaragaye ko iminsi y’ubujurire yubahirijwe.  Ku birebana n’impamvu z’ubujurire za Nshimiyimana Shabani, uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko yafatanwe udupfunyika 403 ari kwa Rukundo Désiré ndetse ko inkiko zombi zamuhamije icyaha zemeza ko urumogirwafatiwe mu myenda ye ahibereye, ndetse n’abatangabuhamya bakaba baremeje ko Nshimiyimana Shabani yacururizaga Rukundo Désiré urumogi, bivuze ko atakwigira umushyitsi muri urwo rugo ahubwo ariho yabaga. Ko ibyo kandi bishimangirwa na Bizimana

Jean Baptiste wamushinje ko ariwe wamugurishije urumogi yafatanwe. Kuba rwarafatiwe mu myenda ye ndetse hakaba n’umushinja ko yamugurishije urumogi yafatanwe, bigaragaza ko shaban yacuruzaga urumogi arucuruririza Rukundo. Akomeza asobanura ko abatangabuhamya batavuguruzanya nk’uko Shaban yabivuze kuko bagaragaje ko Nshimiyimana Shabani yari umukozi wa Rukundo Désiré amucururiza urumogi, bityo ko Nshimiyimana Shabani atabashije gutanga ibimenyetso byemeza ko urumogi yafatanwe atari urwe, ko atafatanwe urumogi mu myenda yambaye ahubwo ko yaruhishe mu myenda ye akuraho urwo ajya gucuruza akaba ari strategie yakoreshaga mu bucuruzi bwe. [14] Urukiko ruhereye kuri izo mpaka, rurasanga ibibazo bikwiye gusuzumwa muri uru rubanza ari:  Kumenya niba Nshimiyimana Shaban na Rukundo Désiré barahamijwe icyaha batakoze, nta bimenyetso bifatika bikibashinja bishingiweho;

Page 5

 Kumenya niba inyito y’icyaha Bizimana Jean Baptiste yahamijwe yahinduka ndetse no kumenya niba yagabanyirizwa igihano. II. IBIBAZO BIGIZE URUBANZA N’ISESENGURA RYABYO  Kumenya niba Nshimiyimana Shaban na Rukundo Désiré barahamijwe icyaha batakoze kuko nta bimenyetso bifatika bikibashinja bishingiweho. [15] Rukundo Désiré n’umwunganira bavuga ko Urukiko Rukuru rwamuhamije icyaha kandi nta bimenyetso bidashidikanwaho rushingiyeho mu gufata icyemezo, basobanura ko Urukiko rwashingiye ku buhamya bwa Nshimiyimana Shabani bareganwa rumufata nk’aho yari mu kazi ke kandi yari yarirukanwe, ko kandi Urukiko rwanashingiye ku buhamya bwa Bizimana Jean Baptiste na Nshimiyimana Shabani bareganwa kandi bavuguruzanya. Bakomeza bavuga ko Urukiko rwirengagije ko icyaha cyabaye adahari kuko yari Musanze ndetse ko n’urumogi rutafatiwe iwe kuko Nshimiyimana Shabani yafatanwe ibiyobyabwenge ari mu gipangu Rukundo Désiré yabagamo ariko atari mu nzu ye kuko mu gipangu habagamo imiryango itanu. [16] Rukundo Désiré n’umwunganira bavuga kandi ko inkiko za mbere zemeje ko urumogi rwafatiwe mu myenda ya Nshimiyimana Shabani yari mu nzu ya Rukundo Désiré nyamara atari byo kuko yafatiwe mu gipangu kirimo imiryango itanu kandi Nshimiyimana Shabani yivugira ko yari amaze amezi 2 batakibana, ko rero ntaho uruhare rwa Rukundo Désiré rugaragara mu cyaha kuko mu gika cya 20-21 cy’urubanza rujuririrwa urukiko

Rukuru rwagaragaje ko urumogi udupfunyika 403 ari urwa Nshimiyimana Shabani ariko nta rundi rumogi rugaragazwa rwaba rwari urwa Rukundo Désiré, ko rero kuba Nshimiyimana Shabani yari umukozi we nyuma akamwirukana bihagije ko yamugerekaho icyaha cyangwa akaba yarabicururizaga iwe agamije kuzamugerekaho icyaha, ko nta kigaragaza ko hari ubucuruzi bwari hagati ya Nshimiyimana Shabani na Rukundo Désiré. Basobanura kandi ko n’ibindi bimenyetso byashingiweho n’urukiko bishidikanywaho kuko na raporo ziravuguruzanya ndetse na Nshimiyimana Shabani nawe yagiye yivuguruza, maze basaba ko yarenganurwa akagirwa umwere kuko ntaho ahuriye n’urwo rumogi. [17] Nshimiyimana Shabani n’umwunganira bavuga ko yahamijwe icyaha ku karengane kuko ntacyo yakoze, ko n’ubwo koko imyenda ye yafatiwemo urumogi ariko atari ayambaye cyangwa ngo abe ayifite mu gikapu ahubwo ko iyo myenda yari iri kwa Rukundo Désiré ahubwo akaba yarafashwe aje gufata imyenda ye kuko mbere babanaga amucuriza amakara. Ko Bizimana Jean Baptiste yavuze ko boules 6 yafatanywe yari yaziguze na Rukundo Désiré, basaba ko yarenganurwa akagirwa umwere kuko nta cyaha yakoze. [18] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko impamvu za Rukundo Désiré z’ubujurire nta shingiro zahabwa kuko ibimenyetso birimo kuba urumogi boules 403 zarafatiwe iwe mu rugo, Nshimiyimana Shabani wahafatiwe akaba arumushinja ndetse n’abatangabuhamya nka Hafashimana

Phocas na Nshimiyimana Alex bamushinja ndetse n’inzego z’ibanze zikaba zarabyemeje muri raporo zakoze. [19] Naho ku birebana n’impamvu z’ubujurire za Nshimiyimana Shabani, uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko yafatanwe udupfunyika 403 ari kwa Rukundo Désiré ndetse ko inkiko zombi zamuhamije icyaha zemeza ko urumogi rwafatiwe mu myenda ye ahibereye, ndetse n’abatangabuhamya bakaba baremeje ko Nshimiyimana Shabani yacururizaga Rukundo Désiré urumogi bivuze ko atakwigira umushyitsi muri urwo rugo ahubwo ariho yabaga. Ko ibyo kandi bishimangirwa na Bizimana Jean Baptiste wamushinje ko ariwe wamugurishije urumogi yafatanwe. Kuba rwarafatiwe mu myenda ye ndetse hakaba n’umushinja ko yamugurishije urumogi yafatanwe, bigaragaza ko Nshimiyimana Shabani yacuruzaga urumogi arucuruririza Rukundo Désiré. Akomeza asobanura ko abatangabuhamya batavuguruzanya nk’uko Nshimiyimana Shabani yabivuze kuko bagaragaje ko Nshimiyimana Shabani yari umukozi wa

Page 6

RUKUNDO Désiré amucururiza urumogi, bityo ko Nshimiyimana Shabani atabashije gutanga ibimenyetso byemeza ko urumogi yafatanwe atari urwe, ko atafatanwe urumogi mu myenda yambaye ahubwo ko yaruhishe mu myenda ye akuraho urwo ajya gucuruza, akaba ari strategie yakoreshaga mu bucuruzi bwe.

UKO URUKIKO RUBIBONA [20] Hashingiwe ku bivugwa n’impande zombi, impaka kuri iyi ngingo zishingiye ku kumenya niba ibimenyetso byashingiweho n’Urukiko Rukuru ruhamya icyaha Nshimiyimana Shaban na Rukundo Désiré bishidikanywaho. [21] Ingingo ya 108 y’Itegeko n⁰ 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imana z’inshinjabyaha iteganya ko: “Ibimenyetso bishobora gushingira ku mpamvu zose z’ibyabaye n’ibyemejwe n’amategeko, ababuranyi bapfa kuba barabigiyeho impaka. Urukiko ruhamya ku buryo butavuguruzwa ko ibimenyetso byose bishinja cyangwa bishinjura ari byo kandi bishobora kwemerwa.” [22] Ingingo ya 107, agace ka 3 y’itegeko ryavuzwe haruguru, iteganya ko: “Iyo icyaha cyabonewe ibimenyetso bikigaragaza, ugikurikiranyweho cyangwa umwunganira ashobora kwerekana impamvu zose yireguza, zerekana ko ikirego kitakwemerwa, zihamya ko icyo aregwa atari icyaha cyangwa se ko ari umwere n’izindi mpamvu zose zivuguruza izimuhamya icyo cyaha”. [23] Dosiye igaragaza ko ibimenyetso byemeza ko Nshimiyimana Shaban na Rukundo Désiré bafatanywe urumogi bacuruza ari uko:  Mu iburanisha ry’uru rubanza ryo ku wa 07/01/2025, Bizimana Jean Baptiste yabwiye urukiko ko udupfunyika 6 yafatanwe yari yaruguze 800 Frw na Rukundo Désiré, akimara kurugura abashinzwe umutekano bahita bamufata bamubaza aho arukuye abajyana kwa Rukundo Désiré ariko basanga agiye;  Mu nyandikomvugo y’ibazwa rya

Nshimiyimana Shabani mu Bugenzacyaha ku wa 21/05/2019, aho Nshimiyimana Shaban yemeje ko urumogi rwafashwe ari urwa Rukundo Désiré, ko na mbere yahoze arucuruza baza kumwiyama arabireka, ko ubwo yongeye, ko bamushyizeho urwo rumogi kuko babuze Rukundo Désiré;  Abatangabuhamya Hafashimana Phocas na Nshimiyimana Alexis abapolisi bafashe abaregwa, babazwa mu Bugenzacyaha bemeje ko bahawe amakuru ko Bizimana Jean Baptiste acuruza urumogi iwe, bigira abaguzi bamusaba urumogi azana udupfunyika 6 turi mu icupa rya Movit avuga ko arirwo asigaranye, bamusaba kubereka aho arukura abajyanayo, bahasanga Nshimiyimana Shaban baramwibwira bamusaba kwinjira mu nzu yabanagamo na mugenzi we batibuka izina, binjiyemo basanga harimo udupfunyika 403 tw’urumogi, Nshimiyimana Shaban ababwira ko ari urwa mugenzi we babana.  Mu nyandikomvugo y’ifatira bigaragara ko kwa Rukundo Désiré na Nshimiyimana Shaban hafatiwe udupfunyia 403 tw’urumogi ruri muri envelope ya kaki aho Shaban abika imyenda, Rukundo Désiré we aracika.  Muri Raporo yakozwe n’Umudugudu wa Gasiza/Munanira ya II yo ku wa 21/05/2019, bigaragara ko ku bubafatanye bwa Polisi, Umudugudu n’Akagali mu nzu kwa Rukundo Désiré hafatiwe urumogi rungana n’udupfunyika 403, Nshimiyimana Shaban ari kuducuruza. [24] Nk’uko bigaragara kuva mu gika cya 21, 22, 29 n’icya 30 by’urubanza rujuririrwa, Urukiko Rukuru rwagaragaje ko Nshimiyimana Shabani ahamwa n’icyaha kuko hakurikijwe imvugo z’umutangabuhamya Hafashimana Phocas uhamya ko Nshimiyimana Shabani bamusanze mu rugo kwa Rukundo Désiré maze

Page 7

udupfunyika 403 tw’urumogi badukura aho abika imyenda ye kandi turi mu myenda ye, ibyo bigaragaza ko iyo aburana avuga ko yari yaravuye kwa Rukundo Désiré ko bitamugira umwere kuko atari yaravuye burundu kwa Rukundo Désiré kuko hari hakiri imyenda ye kandi bakaba barahamusanze ari uko Bizimana Jean Baptiste abajijwe aho agurira urumogi akajya kuhabereka, icyo gihe bakaba barahasanze Nshimiyimana Shabani mu rugo kwa Rukundo Désiré udupfunyika 403 tw’urumogi badukura aho abika imyenda ye kandi turi mu myenda ye, rubona ko ibyo bigize ibimenyetso bimuhamya icyaha cyo gucuruza urumogi rwa Rukundo Désiré yita ko yari Shebuja. Rwasanze kandi kuba Rukundo Désiré iwe mu rugo harafatiwe udupfunyika 403 turi mu myenda ya Nshimiyimana Shabani, kuba Bizimana Jean Baptiste aburana avuga ko urumogi yaruguze na Rukundo Désiré, ibazwa rya Nshimiyimana Shabani mu Bugenzacyaha aho yavuze ko urumogi ari urwa Rukundo Désiré, ko umukuru w’umudugudu yari yariyamye Rukundo Désiré ko acuruza urumongi ko kandi Rukundo Désiré amwita Boss yigeze kumushyira mu byo gucuruza urumogi, imvugo z’abatangabuhamya bemeza ko basanze Nshimiyimana Shabani mu rugo kwa Rukundo Désiré, basanga mu myenda ye udupfunyika 403 tw’urumogi ari ibimenyetso byemeza ko Rukundo Désiré yakoze icyaha cyo gucuruza urumogi. [25] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga, nk’uko byagaragajwe mu bimenyetso bitandukanye byavuzwe haruguru, Bizimana

Jean Baptiste yemeza ko urumogi yaruranguye kwa Rukundo Désiré ndetse akanashinja Rukundo Désiré ko ariwe ubwe wamugurishije udupfunyika 6 yafatanwe, ariko ko amaze kurumugurisha yahise agenda yaza kwereka abashinzwe umutekano bari bamufashe aho yaruranguye agasanga Rukundo Désiré yagiye ahubwo hari Nshimiyimana Shabani. Ibyo bishimangirwa kandi n’imvugo za Nshimiyimana Shabani kuva yafatwa wemeje ko urumogi rungana n’udupfunyika 403 ari urwa Rukundo Désiré. Urukiko rurasanga rero, nk’uko n’Urukiko Rukuru rwabibonye, kuba Rukundo Désiré ashinjwa nabo bareganwa hamwe ndetse bigashimangirwa na raporo y’inzego z’ibanze igaragaza ko urumogi rwafatiwe kwa Rukundo Désiré mu nzu naho raporo y’ifatira ikagaragaza ko Rukundo Désiré yahise acika ari ibimenyetso byemeza nta gushidikanya ko urumogi rwafashwe ari urwa RUKUNDO Désiré, kuba rero byarashingiweho mu nkiko zibanza ahamywa icyaha cyo gucuruza urumogi akaba nta kosa urukiko rwakoze, cyane cyane ko Rukundo Désiré atabasha kubivuguruza nk’uko biteganywa n’ingingo ya 107, agace ka 3, y’Itegeko n⁰ 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imana z’inshinjabyaha yavuzwe haruguru. [26] Ku birebana na Nshimiyimana Shabani, Uru rukiko rurasanga nk’uko Urukiko Rukuru rwabibonye atakurwaho icyaha gusa no kuba urumogi rwafashwe ari urwa Rukundo Désiré nk’uko byagaragajwe haruguru. Bigaragara ko kuba Nshimiyimana Shabani avuga

ko atari akiba kwa Rukundo Désiré ndetse ko yahafatiwe aje gufata imyenda ye bitafatwaho nk’ukuri kuko ahubwo byumvikana ko ari imvugo akoresha ashaka guhunga icyaha, nyamara ahubwo akaba yari agikorera Rukundo Désiré amucururiza urumogi kuko bihujwe n’ukuntu Bizimana Jean Baptiste agitanga amakuru y’aho arangurira urumogi (kwa Rukundo Désiré ) bahise bahasanga Nshimiyimana Shaban ndetse n’urumogi bakarusanga mu myenda ye kandi koko akaba yarimwitaga Boss kuko yigeze kumushyira mu byo gucuruza urumogi. Urukiko rusanga kuba abashinzwe umutekano baragiye gusaka kwa Rukundo Désiré bagasanga yagiye nk’uko Bizimana Jean Baptiste abivuga, bagasanga koko urumogi ruri mu myenda ya Nshimiyimana Shaban nk’uko nawe abyiyemera, ari ikimenyetso kidashidikanywaho cyemeza ko Nshimiyimana Shabani yacururizaga Rukundo Désiré urumogi koko, bityo kuba Urukiko Rukuru rwarabishingiyeho rumuhamya icyaha akaba nta kosa rwakoze, cyane cyane ko Nshimiyimana Shabani atagaragaza uburyo urwo rumogi rwageze mu myenda ye. [27] Hashingiwe ku bisobanuro bitanzwe haruguru, urukiko rusanga ingingo y’ubujurire bwa Nshimiyimana Shaban na Rukundo Désiré y’uko bahamijwe icyaha batakoze nta bimenyetso bifatika bikibashinja bishingiweho, nta shingiro ifite. [28] Urukiko rw’ubujurire rurasanga n’ubwo impamvu z’ubujurire bwa Nshimiyimana Shabani na Rukundo Désiré zidahawe ishingiro, ariko harebwe uburemere bw’icyaha bakoze cyo gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi aho bafatanwe udupfunyika 403 tw’urumogi ndetse

Page 8

ukabigeranya n’igihano kingana n’igifungo cya burundu n’ihazabu ingana na 20.000.000 Frw ukanabihuza no kuba abaregwa ari ubwa mbere bari bakoze icyaha mu buryo buzwi no kuba barafatanwe ingano itari nyinshi cyane y’urumogi, bigaragara ko igihano Nshimiyimana Shabani na Rukundo Désiré bahawe kiremereye ugereranyije n’ibihano uru Rukiko rwatanze ku bandi bakoze icyaha nk’icyabo, bityo kikaba gikwiye kongera kugabanywa kugira ngo abaregwa bahanwe koko mu nyungu zo kurengera sosiyete no gukumira ibyaha bishya ariko binahuzwe n’inyungu yo kubasubiza mu buzima busanzwe. [29] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga mu gihe Urukiko rwajuririwe rusanze igihano cyatanzwe ari kirekire ugereranyije n’uburyo icyaha cyakozwemo ndetse n’igihano inkiko zibanza zahanishije uregwa, nta cyabuza Umucamanza kugabanya icyo gihano mu rwego rwo gutanga ubutabera buboneye no gutanga ibihano bihwanye n’uburemere bw’icyaha uregwa yakoze kabone n’ubwo impamvu z’ubujurire uregwa yashingiragaho zaba zitahawe ishingiro. Uyu murongo kandi ni nawo wagiye ufatwa mu zindi manza zaciwe n’uru Rukiko harimo urubanza nº RPAA 00039/2021/CA rwaciwe ku wa 02/07/2021 rw’Ubushinjacyaha na Shakabatenda Jean de Dieu, muri urwo rubanza impamvu ze z’ubujurire zijyanye no kwemeza ko urumogi yafatanywe rwari urwo kunywa aho kuba urwo gucuruza (…) ntizahawe ishingiro ariko hashingiwe ku kuba yarafatanywe udupfunyika 4 gusa tw’urumogi

no kuba ari ubwa mbere akoze icyaha bizwi, rwemeza ko agabanyirizwa igihano. [30] Mu kumenya igihano Nshimiyimana Shabani na Rukundo Désire bahanishwa, Urukiko rw’Ubujurire rurasanga mu manza ruherutse guca harimo urubanza no RPAA 00157/2023/CA rwaciwe ku wa 29/05/2024 haburana Ubushinjacyaha na Businge Betty. Muri urwo rubanza, uregwa yahamwe n’icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge bihambaye byo mu bwoko bw’urumogi ariko rushingiye ku mpamvu nyoroshyacyaha yo kuba bwari ubwa mbere uregwa yari akurikiranyweho icyaha mu buryo buzwi, rumugabanyiriza igihano, rumuhanisha igifungo cy’imyaka cumi n’irindwi (17) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda miliyoni eshanu (5.000.000 Frw) aho kuba igifungo cy’imyaka 20 n’ihazabu ya 20.500.000 Frw yari yahanishijwe n’inkiko zibanza kuko yari yafatanwe ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi udupfunyika 510. [31] Mu rwego rwo gutanga ubutabera busa ku bibazo bisa, Urukiko rw’Ubujurire rurasanga Nshimiyimana Shabani na Rukundo Désiré nabo bakwiye kugabanyirizwa igihano hashingiwe ku kuba ari ubwa mbere bari bakoze icyaha mu buryo buzwi kandi bakaba bafatanwe ingano itari nyinshi cyane y’urumogi (udupfunyika 403) maze nabo bagahanishwa igifungo cy’imyaka cumi n’irindwi (17) n’ihazabu ya miliyoni eshanu z’amafaranga y’u Rwanda (5.000.000 Frw).  Kumenya niba inyito y’icyaha Bizimana Jean Baptiste yahinduka ndetse no kumenya niba yagabanyirizwa

igihano. [32] Bizimana Jean Baptiste n’umwunganira bavuga ko basaba ko inyito y’icyaha yahinduka kuko urumogi yafatanwe boules 6 zitari izo gucuruza, ko yafashwe akiva kurugura ari urwo kwifashisha kubera ibibazo yari afite ndetse ko n’abatangabuhamya babajijwe bavuze ko bari bafite amakuru ko yacuruzaga urumogi ariko ko ayo makuru yari aya mbere kuko yabanje kurucuruza ariko nyuma aza kubireka, basaba ko yahanirwa gufatanwa urumogi aho kuba kurucuruza. Bakomeza bavuga ko mu gihe inyito itahinduka urukiko rwamugabanyiriza igihano kuko yavugishije ukuri anatanga amakuru ku bandi bakoranye icyaha kandi akaba yarafatanwe ingano nto yurumogi (udupfunyika 6). [33] Uhagarariye Ubushinjacyaha asobanura ko kuba uregwa n’umwunganira bavuga ko yahamywa gufatanwa nta shingiro bifite kuko Bizimana Jean Baptiste afatwa yavuze ko yaranguye udupfunyika 6 ashaka kuducuruza ngo yunguke. Ibyo yavuze abazwa bigaragaza ko ari ukuri kuko abatangabuhamya babajijwe aribo Hafashimana Phocas na Nshimiyimana Alexis bemeje ko bamusabye urumogi aruzana ruri mu icupa rya Moviti aje kurubagurisha, bityo byumvikana ko inyito y’icyaha yahamijwe yo gucuruza urumogi ihuye n’ibikorwa yakoze. Akomeza avuga ko ibyo kugabanyirizwa igihano Bizimana Jean Baptiste asaba yabihabwa kuko agifatwa ku ikubitiro yemeye icyaha, akaba kandi ari ubwa mbere yari

Page 9

aguye mu cyaha, ibyo rero bikaba byamubera impamvu nyoroshyacyaha ituma agabanyirizwa igihano, bityo ko hashingiwe ku ngingo ya 2 a, d y’itegeko rishya yahanishwa igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw.

UKO URUKIKO RUBIBONA [34] Hakurikijwe imiburanire ya buri ruhande, impaka kuri iyi ngingo zishingiye ku kumenya niba icyaha cyahama Bizimana Jean Baptiste ari icyaha cyo gufatanwa urumogi cyangwa ari icyo gucuruza urumogi maze nyuma yabyo hakarebwa igihano yahanishwa. [35] Ku birebana n’ibimenyetso byashingirwaho hemezwa ko ibikorwa uregwa yakoze bigize icyaha cyo kugurisha ibiyobyabwenge byasobanuwe mu rubanza nº RPAA 00408/2020/CA rwaciwe ku wa 27/06/2022 haburana Ubushinjacyaha na Niyitegeka Augustin alias Niyirema, aho Urukiko rw’Ubujurire rwifashishije ibivugwa n’abahanga rwasanze ibimenyetso byashingirwaho birimo ubwinshi bw’urumogi umuntu yafatanywe, iminzani yabugenewe mu gupima, amasashe yifashishwa mu gupfunyikamo ibiyobyabwenge, amafaranga, ahakoreshwa nk’ububiko, urujya n’uruza rw’abantu ahafatiwe ibiyobyabwenge, abatangabuhamya bemeza ko uwo muntu acuruza ibiyobyabwenge1. [36] Dosiye igaragaza ibimenyetso bitandukanye byemeza ko Bizimana Jean Baptiste yafatanwe urumogi udupfunyika 6 two gucuruza ari:  Ibazwa rya Bizimana Jean Baptiste mu Bugenzacya, ku wa 21/05/2019, yemeye ko urumogi rungana n’udupfunyika 6 yafatanwe yari aruranguye ngo ajye kurugurisha. Muri iryo bazwa rye, Bizimana Jean Baptiste yasobanuye ko yavuye ku kazi aguza Boss amafaranga arayamwima, aguza undi muntu 1.000 Frw arayamuha abaza undi aho yaranguramo urumogi kugira ngo abana be bajye babona

ibyo kurya, ko mu 1.000 Frw yaguzemo isigara ya 100 Frw n’irindazi rya 100 Frw maze 800 Frw asigaye ayarangura udupfunyika 6 tw’urumogi, yasobanuye kandi ko amaze amezi 2 acuruza urumogi.  Imvugo z’abatangabuhamya Hafashimana Phocas na Nshimiyimana Alexis, abapolisi bafashe abaregwa, babazwa mu Bugenzacyaha bemeje ko bahawe amakuru ko Bizimana Jean Baptiste acuruza urumogi iwe, bigira abaguzi bamusaba urumogi azana udupfunyika 6 turi mu icupa rya Moviti. [37] Nk’uko bigaragara mu gika cya 9 n’icya 15 by’urubanza rujuririrwa, Urukiko Rukuru rwahamije icyaha cyo gucuruza urumogi Bizimana Jean Baptiste rushingiye ku kuba mu Bugenzacyaha yaravuze ko amaze igihe cy’amezi abiri acuruza urumogi, ibyo bikaba bishimangirwa kandi n’ubuhamya bwa Hafashimana Phocas ushimangira ko Bizimana Jean Baptiste yafashwe kubera amakuru abaturage batanze ko acururiza urumogi iwe, ko ibyo bigize ikimenyetso kivuguruza ibyo Bizimana Jean Baptiste aburana avuga ko adacuruza urumogi. Maze ku bireba no kugabanya igihano, rwanzura ko Bizimana Jean Baptiste atagabanyirizwa ibihano hakurikijwe uburemere bw’icyaha yakoze cyo gucuruza urumogi, kuba yaraburanye ahakana icyaha aregwa no kuba nta kwicuza kurangwa kuri Bizimana Jean Baptiste. [38] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga mu Bugenzacyaha Bizimana Jean Baptiste yariyemereye ko urumogi rungana n’udupfunyika 6 yafatanwe rwari urwo gucuruza ndetse ko amaze amezi abiri arucuruza. Rusanga kandi abatangabuhamya babazwa mu Bugenzacyaha baremeje ko bahawe amakuru ko Bizimana Jean Baptiste acuruza urumogi iwe, bigira abaguzi bamusaba urumogi azana udupfunyika 6 turi mu icupa rya Moviti. Rukaba rusanga rero hakurikijwe uko yemeye icyaha ndetse akanasobanura uburyo yagikozemo agaragaza ko yagujije amafaranga akarangura urumogi agamije kurucuruza ngo abana be

1 Reba urubanza nº RPAA 00408/2020/CA, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/06/2022 haburana Ubushinjacyaha na Niyitegeka Augustin alias Niyirema, igika cya 18.

Page 10

babone icyo kurya ndetse akaba yariyemereye ko amaze amezi 3 arucuruza ubwabyo ari ibimenyetso bimuhamya icyaha cyo gucuruza urumogi nk’uko Urukiko Rukuru rwakimuhamije. [39] Urukiko rurasanga kandi uretse kuba uregwa yiyemerera ko yakoze icyaha cyo gucuruza urumogi, rusanga ukwemera icyaha kwa Bizimana Jean Baptiste kugaragaza ko urumogi yafatanwe rwari urwo gucuruza, kuba Bizimana Jean Baptiste acuruza urumogi binashimangirwa n’ubuhamya bwatanzwe na Hafashimana Focas na Nshimiyimana Alexis bemeje ko bari bafite amakuru ko Bizimana Jean Baptiste acuruza urumogi ndetse ko yaruzanye aje kurubagurisha. Rurasanga rero nk’uko byasobanuwe haruguru, urukiko rushobora guhamya uregwa icyaha iyo hari abatangabuhamya bemeza ko uwo muntu acuruza ibiyobyabwenge, bityo kuba hari abatangabuhamya bemeza ko hari amakuru ko Bizimana Jean Baptiste acuruza urumogi, kandi koko bajya kurugurayo akarubazanira bikwiye kuba ikimenyetso cyerekana ko yari umucuruzi w’urumogi koko. [40] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga kandi, imvugo ya Bizimana Jean Baptiste n’umwunganira ko yahanirwa gufatanwa urumogi kuko nk’uko byasesenguwe mu bika bibanziriza iki, urumogi Bizimana Jean Baptiste yafatanwe yiyemereye ko rwari urwo gucuruza. Uretse ibyo kandi hari n’ibimenyetso bimushinja ko yari asanzwe acuruza urumogi birimo abatangabuhamya. Kuba rero Bizimana Jean Baptiste aburana yivuguruza avuga ko urumogi yafatanwe

rutari urwo gucuruza ko rwari urwo kwifashisha kubera ibibazo yari afite agasaba ko yahanirwa gufatanwa nyamara mbere yariyemereye ko rwari urwe yashakaga kuzacuruza akaba ari imiburanire igamije gusa guhunga icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge yahamijwe kugira ngo ahabwe igihano gito k’uko nk’uko byasobanuwe mu manza zitandukanye zaciwe n’uru Rukiko harimo n’urubanza nº RPAA 00408/2020/CA2, rwaciwe ku wa 27/06/2022 haburana Ubushinjacyaha na Niyitegeka Augustin alias Niyirema ufatanwa n’unywa ibiyobyabwenge (simple drug possession) ahanwa byoroheje ugereranyije n’utunda (drugs trafficking). [41] Urukiko rw’Ubujurire rusanga rero hashingiwe kuri ibyo bisobanuro, ibimenyetso byose byatanzwe n’Ubushinjacyaha bigaragaza nta gushidikanya ko urumogi Bizimana Jean Baptiste yafatanwe rwari urwo gucuruza, ibyo bikaba bigize icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi, bityo ingingo y’ubujurire ye y’uko inyito y’icyaha yahamijwe yahinduka ikaba gufatanwa ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi ikaba nta shingiro ifite. [42] Ku birebana no kugabanya igihano Bizimana Jean Baptiste asaba, Urukiko rw’Ubijurire rurasanga abisaba ashingira ku kuba yaraburanye yemera icyaha no kuba ari ubwa mbere akoze icyaha ndetse no kuba yarafatanwe ingano nke (udupfunyika 6), nyamara Urukiko rw’Ubujurire rukaba rusanga nk’uko Urukiko Rukuru rwabigaragaje, ukwemera icyaha kwa Bizimana Jean

Baptiste kutashingirwaho nk’impamvu nyoroshyacyaha kuko nk’uko bigaragara mu Rukiko Rwisumbuye ndetse no mu Rukuru ndetse no kuri uru rwego akaba atemera icyaha mu buryo budashidikanywaho kuko yemera icyaha cyo gufatanwa urumogi ariko ntiyemere icyo gucuruza kandi aricyo yari agamije nk’uko byagaragarijwe ibimenyetso nk’uko nawe yabyiyemereraga mbere. [43] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga ariko harebwe ko ari ubwa mbere Bizimana Jean Baptiste akurikiranweho icyaha kandi akaba yarafatanwe ingano nke y’urumogi (udupfunyika 6) rukabihuza n’igihano cy’igifungo cya burundu n’ihazabu ingana na 20.000.000, rusanga iki gihano ari kirekire ugereranyije n’ibindi bihano rutanga ku bakoze icyaha nk’icyo Bizimana Jean Baptiste yahamijwe, bityo kikaba gikwiye kugabanywa mu rwego rwo guhuza igihano n’uburemere bw’icyaha cyakozwe n’uburyo cyakozwemo no kugira ngo uregwa ahanwe koko mu nyungu zo kurengera sosiyete no gukumira ibyaha bishya ariko binahuzwe n’inyungu yo gusubiza mu buzima busanzwe uwakatiwe. [44] Mu kumenya igihano Bizimana Jean Baptiste yahanishwa, Urukiko rw’Ubujurire rurasanga mu manza ruherutse guca harimo urubanza no RPAA 00392/2023/CA rwaciwe ku wa 28/06/2024 haburana

2 Reba igika cyarwo cya 24

Page 11

Ubushinjacyaha na Musanganyimpuhwe Félicien, aho uregwa yahamwe n’icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge bihambaye byo mu bwoko bw’urumogi ariko rushingiye ku mpamvu nyoroshyacyaha yo kuba bwari ubwa mbere uregwa yari akurikiranyweho icyaha mu buryo buzwi no kuba yarafatanwe ingano nto y’urumogi (udupfunyika 100), rumugabanyiriza igihano, rumuhanisha igifungo cy’imyaka cumi n’itandatu (16) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda miliyoni eshanu (5.000.000 Frw) aho kuba igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 20.000.000 Frw yari yahanishijwe n’inkiko zibanza. [45] Mu rwego rwo gutanga ubutabera busa ku bibazo bisa, Urukiko rw’Ubujurire rurasanga Bizimana Jean Baptiste nawe akwiye kugabanyirizwa igihano hashingiwe ku kuba ari ubwa mbere yari akoze icyaha mu buryo buzwi kandi akaba yafatanwe ingano nto y’urumogi (udupfunyika 6) maze nawe agahanishwa igifungo cy’imyaka cumi n’itandatu (16) n’ihazabu ya miliyoni eshanu z’amafaranga y’u Rwanda (5.000.000 Frw). III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [46] Rwemeje ko ubujurire bwa Nshimiyimana Shabani na Rukundo Désiré nta shingiro bufite naho ubwa Bizimana Jean Baptiste bufite ishingiro kuri bimwe; [47] Rwemeje ko urubanza n˚ RPA 01265/2019/HC/KIG-RPA 01274/2019/HC/KIG rwaciwe n’Urukiko Rukuru ku wa 07/09/2020 ruhindutse gusa ku birebana n’ibihano abaregwa bahanishijwe mbere; [48] Rwemeje ko Nshimiyimana Shabani, Rukundo Désire na Bizimana Jean Baptiste

bahamwa n’icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi; [49] Ruhanishije Nshimiyimana Shaban na Rukundo Désiré igihano cy’igifungo cy’imyaka cumi n’irindwi (17) n’ihazabu ingana na miliyoni eshanu (5.000.000 Frw) kuri buri wese; [50] Ruhanishije Bizimana Jean Baptiste igihano cy’igifungo cy’imyaka cumi n’itandatu (16) n’ihazabu ya miliyoni eshanu z’amafaranga y’u Rwanda (5.000.000 Frw); [51] Ruvuze ko Nshimiyimana Shabani, Rukundo Désiré na Bizimana Jean Baptiste basonewe amagarama y'urubanza kuko baburana bafunze.

Source wording is retained. Consult the source document for its original formatting and pagination.

Authorities

Authorities used by the court

Cases, legislation, regulations, and constitutional provisions identified in the available record.

Ubushinjacyaha vs Musanganyimpuhwe Félicien, RPAA 00392/2023/CA, 28/06/2024

Case cited

Ubushinjacyaha vs Businge Betty, RPAA 00157/2023/CA, 29/05/2024

Case cited

Ubushinjacyaha vs Niyitegeka alias Niyirema, RPAA 00408/2020/CA, 27/06/2022

Case cited

Ubushinjacyaha vs Shakabatenda Jean de Dieu, RPAA 00039/2021/CA, 02/07/2021

Case cited

Law No. 027/2019 of 19/09/2019 on criminal procedure, Articles 107 and 108

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Case-aware research

Ask AI about this case

The judgment and available research above are public. New questions open in a separate private conversation grounded in this case.

About this LexChat collection

This page organizes the available case record for research. Verify quotations, current status, and subsequent treatment against the source document. Corrections can be reported to hello@esheria.ai.

Legal information, not legal advice. Research summaries do not replace the judgment.