Download PDF

Rwanda Criminal

Court of Appeal

UBUSHINJACYAHA v. NTEGEREJIMANA

On this page

Professional case brief

Research organized from the available case record

Source document

01

Holding and result

The appellate court found that the medical evidence established the victim died from tuberculosis, not from the assault, warranting modification of the charge to intentional assault or battery. The defendant did not unequivocally admit guilt before the close of first instance proceedings, so was not entitled to a reduced sentence on that basis. The court imposed a sentence of three years' imprisonment and a fine of 300,000 Rwandan Francs, and ordered the defendant's immediate release as he had already served more time than the sentence imposed.

Court disposition

Appeal allowed in part; conviction modified; sentence reduced; immediate release ordered.

Orders

  • Conviction modified to intentional assault or battery under Article 11 of Law Nº 059/2023 amending Law Nº 68/2018.
  • Sentence imposed: three years' imprisonment and a fine of 300,000 Rwandan Francs.
  • Immediate release of Ntegerejimana Emmanuel as time served exceeds sentence.
  • Waiver of court costs due to pretrial detention.

02

Material facts

Parties

Ubushinjacyaha

Prosecution Counsel: Butera Oscar

Ntegerejimana Emmanuel

Defendant Counsel: Me Uwimabera Béata

Amounts and remedies

  • Initial Sentence (imprisonment): 15
  • Initial Fine: RWF 5,000,000
  • Prosecution's Requested Sentence (imprisonment): 20
  • Final Sentence (imprisonment): 3
  • Final Fine: RWF 300,000

03

Procedural history

  1. Posture

    Criminal Appeal / Final Appellate Judgment

04

Questions and positions

Legal issues

Whether the charge against Ntegerejimana Emmanuel should be modified from causing death by assault to intentional assault or battery; appropriate sentence if the charge is modified.

Party arguments

Applicant
Ntegerejimana Emmanuel, through his counsel, argued that the charge should be modified to intentional assault or battery because the medical report showed the victim died of tuberculosis bacteria, not from the assault. He also sought a reduced sentence, citing first-time offense and partial admission of guilt.
Respondent
The prosecution agreed that the medical report indicated the victim died of tuberculosis bacteria and supported modifying the charge to intentional assault or battery, but argued that the defendant did not unequivocally admit guilt before the close of first instance proceedings and thus should not benefit from sentence reduction.

05

Court’s reasoning

  1. 01

    RS/INJUST/Pen 00004/2017/CS; RPAA 01297/2024/CA; RPAA 00507/2024/CA

    A judge has the right and duty to modify the legal characterization of the offense if the facts do not match the original charge, based on the principle that the judge is seized of the facts, not the legal label.

  2. 02

    RPA 00060/2021/CA; RPA 0343/10/CS; RPAA 00234/2024/CA; RPAA 00312/2023/CA

    Admission of guilt can justify sentence reduction only if made unequivocally before the close of first instance proceedings and if the defendant demonstrates understanding of the gravity and consequences of the act.

06

Ratio, limits and disposition

Ratio decidendi

The appellate court found that the medical evidence established the victim died from tuberculosis, not from the assault, warranting modification of the charge to intentional assault or battery. The defendant did not unequivocally admit guilt before the close of first instance proceedings, so was not entitled to a reduced sentence on that basis. The court imposed a sentence of three years' imprisonment and a fine of 300,000 Rwandan Francs, and ordered the defendant's immediate release as he had already served more time than the sentence imposed.

Obiter and limits

  • Being a first-time offender does not automatically constitute a mitigating circumstance for violent offenses against elderly parents.

Court disposition

Appeal allowed in part; conviction modified; sentence reduced; immediate release ordered.

  • Conviction modified to intentional assault or battery under Article 11 of Law Nº 059/2023 amending Law Nº 68/2018.
  • Sentence imposed: three years' imprisonment and a fine of 300,000 Rwandan Francs.
  • Immediate release of Ntegerejimana Emmanuel as time served exceeds sentence.
  • Waiver of court costs due to pretrial detention.

Source and reliance status

Court of Appeal · 29 April 2025

This page organises the available record for research. Confirm quotations, current status, and subsequent treatment against the official source before relying on the case.

Judgment reading view

Judgment text

The complete available source text.

Source document

Court of Appeal

Criminal· 29 April 2025

RPAA 00795/2024/CA

UBUSHINJACYAHA v. NTEGEREJIMANA

- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2025-04-29 - Case/document no.: RPAA 00795/2024/CA - Collection: Court of Appeal

Text

Page 1

UBUSHINJACYAHA v. NTEGEREJIMANA [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE – RPAA 00795/2024/CA (Rutazana, P.J.,) 29 Mata 2025] Amategeko agenga ibyaha n’ibihano – Icyaha cyo gukubita cyangwa gukomeretsa ku bushake – Guhindura inyito y’icyaha – Guhindura inyito y’icyaha ni uburenganzira n’inshingano umucamanza afite mu gihe cyose asanga ibikorwa uregwa akurikiranyweho bidahuye n’inyito byahawe n’Inkiko zabanje, hakurikijwe ihame ry’uko umucamanza aregerwa ibikorwa bigize icyaha ataregerwa inyito yacyo. Amategeko agenga ibyaha n’ibihano – Ukwemera icyaha mu bujurire – Ukwemera icyaha kugira agaciro gashobora gutuma uregwa agabanyirizwa igihano iyo gukozwe byibura mbere y’uko iburanisha ku rwego rwa mbere ripfundikirwa, kudashidikanywaho, kuba uwemera agaragaza ko yumva uburemere bw’ibikorwa yemera n’ingaruka zabyo. Incamake y’ikibazo: Ngirira Mathieu yasanzwe yishwe n’umuhungu we witwa Ntegerejimana, yahise afatwa arafungwa, atangira gukurikiranwa. Nyuma y’iperereza Ubushinjacyaha bwamureze mu Rukiko Rwisumbuye rwa Ngoma bumukurikiranyeho icyaha cyo gukubita cyangwa gukomeretsa byateye urupfu, busaba ko kimuhama agahanishwa igifungo cy’imyaka 20. Uregwa yaburanye ahakana icyaha aregwa, asaba kugirwa umwere. Urukiko Rwisumbuye rwa Ngoma rushingiye ku mvugo ze n’iz’abatangabuhamya batandukanye rwaciye urubanza maze rwemeza ko Ntegerejimana Emmanuel ahamwa n’icyaha ashinjwa, maze rutegeka ko

ahanishwa igifungo cy’imyaka cy’imyaka 15 n’ihazabu ingana na 5.000.000Frw. Ntegerejimana Emmanuel yajuriye mu Rukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana asaba kugabanyirizwa igihano kuko icyaha ashinjwa yagikoze atabigambiriye ahubwo yabitewe n’ubusinzi. Uhagarariye Ubushinjacyaha yaburanye avuga ko igihano uregwa yahanishijwe gikwiranye n’uburemere bw’icyaha yakoze cyo gukubita cyangwa gukomeretsa byateye urupfu rw’umubyeyi we, bityo kikaba kidakwiriye kugabanywa. Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana, rwasanze impamvu y’ubusinzi Ntegerejimana Emmanuel ashingiraho asaba kugabanyirizwa igihano nta gaciro yahabwa. Ntegerejimana Emmanuel yongeye kujurira mu Rukiko rw’Ubujurire, asaba kugabanyirizwa igihano avuga ko yakoze icyaha kubera ubusembure yakorewe n’umubyeyi we amusaba 2.000 Frw yo kunywa inzoga. Mu mwanzuro w’inyongera wakozwe n’umwunganira, avuga ko n’ubwo uregwa yemera icyaha aregwa, inyito yacyo ikwiriye guhinduka agahamwa n’icyaha cyo gukubita cyangwa gukomeretsa ku bushake, kuko Raporo ya muganga wasuzumye nyakwigendera igaragaza ko yishwe na bagiteri z’igituntu.

Page 2

Uhagarariye Ubushinjacyaha nawe avuga ko hashingiwe kuri Raporo ya muganga wasuzumye nyakwigedera igaragaza ko urupfu rwe rwatewe na bagiteri z’igituntu, bityo ko akwiriye guhamwa n’icyaha cyo gukubita cyangwa gukomeretsa ku bushake Incamake y’icyemezo: 1. Guhindura inyito y’icyaha ni uburenganzira n’inshingano umucamanza afite mu gihe cyose asanga ibikorwa uregwa akurikiranyweho bidahuye n’inyito byahawe n’Inkiko zabanje, hakurikijwe ihame ry’uko umucamanza aregerwa ibikorwa bigize icyaha ataregerwa inyito yacyo.

2. Ukwemera icyaha kugira agaciro gashobora gutuma uregwa agabanyirizwa igihano iyo gukozwe byibura mbere y’uko iburanisha ku rwego rwa mbere ripfundikirwa, kudashidikanywaho, kuba uwemera agaragaza ko yumva uburemere bw’ibikorwa yemera n’ingaruka zabyo. Ubujurire bufite ishingiro. Amategeko yashingiweho: Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura kandi ryuzuza Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, ingingo ya 11. Imanza zifashishijwe: Urubanza RS/INJUST/Pen 00004/2017/CS rw’ Ubushinjacyaha na Mukaruyange, rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 23/02/2018; Urubanza RPAA 01297/2024/CA rw’ Ubushinjacyaha na Niyoyita Fabien; rwaciwe ku wa 25/02/2025; Urubanza RPAA 00507/2024/CA rw’ Ubushinjacyaha na Ntaganda Jonathan; rwaciwe ku wa 21/02/2025; Urubanza RPA 0343/10/CS rw’Ubushinjacyaha na Mpiranya Boniface; rwaciwe ku wa 27/02/2015; Urubanza RPAA 00234/2024/CA rw’ Ubushinjacyaha na Hatungimana Jean Claude & Rucogoza Donath, rwaciwe ku wa 20/01/2025; Urubanza RPAA 00312/2023/CA haburana Ubushinjacyaha na Biziyaremye Faustin; rwaciwe ku wa 18/03/2025. Urubanza I. IMITERERE Y’URUBANZA [1] Ku wa 27/09/2021 hamenyekanye urupfu rw’uwitwa Ngirira Mathieu, hakekwa ko rwatewe no kuba ku wa 24/09/2021 yarashyamiranye n’umuhungu we witwa Ntegerejimana Emmanuel uyu akamufata mu ijosi n’amaguru akamukubita hasi akanamukandagira mu nda. Ntegerejimana Emmanuel yahise afatwa arafungwa, atangira gukurikiranwa. [2] Nyuma y’iperereza Ubushinjacyaha bwareze Ntegerejimana Emmanuel mu Rukiko Rwisumbuye rwa Ngoma bumukurikiranyeho icyaha cyo gukubita cyangwa gukomeretsa byateye

Page 3

urupfu, busaba ko kimuhama agahanishwa igifungo cy’imyaka 20. Ntegerejimana Emmanuel yaburanye avuga ko icyaha ashinjwa atacyemera kuko atigeze akubita umubyeyi we ahubwo yamwambuye inkoni yashakaga kumukubitsha, asaba kugirwa umwere. [3] Mu rubanza RP 01428/2021/TGI/ NGOMA rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Ngoma ku wa 28/10/2021 rwemeje ko Ntegerejimana Emmanuel ahamwa n’icyaha ashinjwa rushingiye ku mvugo ze mu Bugenzacyaha aho yemeye icyaha (n’ubwo yageze mu Rukiko akagihakana), ubuhamya bwa nyina Nyirampabagaya Rachel umushinja ko yakubise umubyeyi we nyuma y’iminsi itatu agapfa, ubuhamya bwa Gatare Jean Damascène nawe umushinja, akaba atabasha kuvuguruza izo mvugo z’abatangabuhamya; maze rutegeka ko ahanishwa igifungo cy’imyaka cy’imyaka 15 n’ihazabu ingana na 5.000.000Frw. [4] Ntegerejimana Emmanuel yajuriye mu Rukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana asaba kugabanyirizwa igihano ngo kuko icyaha ashinjwa yagikoze atabigambiriye ahubwo yabitewe n’ubusinzi. [5] Uhagarariye Ubushinjacyaha yaburanye avuga ko igihano Ntegerejimana Emmanuel yahanishijwe gikwiranye n’uburemere bw’icyaha yakoze cyo gukubita cyangwa gukomeretsa byateye urupfu rw’umubyeyi we, bityo kikaba kidakwiriye kugabanywa. [6] Mu rubanza RPA 01631/2021/HC/RWG rwaciwe n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana ku wa 30/07/2024, rwasanze impamvu y’ubusinzi Ntegerejimana Emmanuel ashingiraho asaba kugabanyirizwa

igihano ntagaciro yahabwa, rwemeza ko n’ubwo Itegeko rishya Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange ryaje rigabanya ibihano ku cyaha cyo gukubita cyangwa gukomeretsa byateye urupfu mu gihe hari impamvu nyoroshyacyaha, ku bireba Ntegerejimana Emmanuel igihano yahanishijwe kidakwiriye kugabanywa kuko gikwiranye n’uburemere bw’icyaha yakoze. [7] Ntegerejimana Emmanuel yongeye kujurira mu Rukiko rw’Ubujurire, urubanza rwandikwa kuri RPAA 00795/2024/CA, ruburanishwa mu ruhame ku wa 22/04/2025 Ntegerejimana Emmanuel yunganiwe na Me Uwimabera Béata naho Ubushinjacyaha buhagarariwe na Butera Oscar, Umushinjacyaha ku rwego rw’igihugu. [8] Mu mwanzuro we wo kujurira Ntegerejimana Emmanuel yasabaga kugabanyirizwa igihano kuko yakoze icyaha kubera ubusembure yakorewe n’umubyeyi we amusaba 2.000 Frw yo kunywa inzoga; naho mu mwanzuro w’inyongera wakozwe na Me Uwimabera Béata umwunganira we avuga ko n’ubwo Ntegerejimana Emmanuel yemera icyaha, inyito y’icyaha kimuhama ikwiriye guhinduka agahamwa n’icyaha cyo gukubita cyangwa gukomeretsa ku bushake, kuko Raporo ya muganga wasuzumye nyakwigendera igaragaza ko yishwe na bagiteri z’igituntu. Mu iburanisha kandi Ntegerejimana Emmanuel n’umwunganira babwiye Urukiko ko impamvu y’ubusembure batakiyiburanisha. [9] Uhagarariye Ubushinjacyaha nawe avuga ko hashingiwe kuri Raporo ya muganga wasuzumye nyakwigedera igaragaza ko urupfu rwe rwatewe na bagiteri z’igituntu, Ntegerejimana Emmanuel akwiriye guhamwa n’icyaha cyo gukubita cyangwa gukomeretsa ku bushake.

Page 4

[10] Urukiko rurasuzuma ikibazo cyo kumenya niba inyito y’icyaha Ntegerejimana Emmanuel ashinjwa ikwiriye guhinduka agahamwa n’icyaha cyo gukubita cyangwa gukomeretsa ku bushake, n’igihano akwiriye guhanishwa mu gihe inyito y’icyaha yaba ihindutse. II. ISESENGURA RY’IBIBAZO BIGIZE URUBANZA Kumenya niba inyito y’icyaha Ntegerejimana Emmanuel yahamijwe ikwiriye guhinduka agahamwa n’icyaha cyo gukubita cyangwa gukomeretsa ku bushake.

[11] Ntegerejimana Emmanuel na Me Uwimabera Béata umwunganira basaba Urukiko guhindura inyito y’icyaha Ntegerejimana Emmanuel ashinjwa agahamwa n’icyaha cyo gukubita cyangwa gukomeretsa umubyeyi we Ngirira Mathieu ku bushake aho kuba icyaha cyo gukubita cyangwa gukomeretsa byateye urupfu, kuko Raporo ya muganga wasuzumye nyakwigendera Ngirira Mathieu igaragaza ko yishwe na bagiteri z’igituntu. [12] Uhagarariye Ubushinjacyaha nawe avuga ko ashingiye kuri Raporo ya muganga wasuzumye umurambo wa nyakwigendera Ngirira Mathieu igaragaza ko yishwe na bagiteri z’igituntu, inyito y’icyaha Ntegerejimana Emmanuel ashinjwa ikwiriye guhinduka agahamwa n’icyaha cyo gukubita cyangwa gukomeretsa ku bushake.

UKO URUKIKO RUBIBONA [13] Impaka kuri iyi ngingo zishingiye ku kumenya niba inyito y’icyaha Ntegerejimana Emmanuel ashinjwa ikwiriye guhinduka agahamwa n’icyaha cyo gukubita cyangwa gukomeretsa ku bushake aho kuba gukubita cyangwa gukomeretsa byateye urupfu. [14] Ingingo ya 11, igika cya 1, y’Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura kandi ryuzuza Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange iteganya ko “Umuntu, abishaka, ukomeretsa undi, umukubita cyangwa umusagarira ku buryo bwa kiboko bubabaje aba akoze icyaha…..”; naho mu gika cya 2 cy’iyo ngingo igateganya ko iyo icyo cyaha cyakorewe umubyeyi, uwagikoze ahanishwa igifungo kitari munsi y’umwaka 1 ariko kitarenze inyaka 3 n’ihazabu itari munsi ya 300.000 Frw ariko itarenze 500.000 Frw.” [15] Nk’uko byasobanuwe mu rubanza RS/INJUST/Pen00004/2017/CS rwaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga ku wa 23/02/2018 haburana Ubushinjacyaha na Mukaruyange Athanasie, “Guhindura inyito y’icyaha ni uburenganzira n’inshingano umucamanza afite mu gihe cyose asanga ibikorwa uregwa akurikiranyweho bidahuye n’inyito byahawe n’Inkiko zabanje, hakurikijwe ihame ry’uko umucamanza aregerwa ibikorwa bigize icyaha ataregerwa inyito yacyo”; uyu murongo ukaba warakomeje gukurikizwa mu manza zaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire, mu ziheruka gucibwa twavuga nk’urubanza RPAA 01297/2024/CA rwaciwe ku wa 25/02/2025 haburana Ubushinjacyaha na Niyoyita Fabien (igika cya 15) n’urubanza RPAA 00507/2024/CA rwaciwe ku wa 21/02/2025 haburana Ubushinjacyaha na Ntaganda Jonathan (igika cya 15). [16] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga hashingiwe ku murongo umaze kuvugwa haruguru, kuri uru rwego rw’ubujurire bwa kabiri nta kibuza Urukiko gusuzuma niba inyito y’icyaha

Page 5

Ntegerejimana Emmanuel yahamijwe ihuye n’ibikorwa byakozwe, bikaba ari byo bigiye gusuzumwa mu bika bikurikira. [17] Dosiye y’uru rubanza igaragaza ko Ubushinjacyaha bwareze Ntegerejimana Emmanuel bumukurikiranyeho icyaha cyo gukubita cyangwa gukomeretsa byateye urupfu ry’umubyeyi we, Urukiko Rwisumbuye rwa Ngoma rurakimuhamya akatirwa igifungo cy’imyaka 15 n’ihazabu ingana na 5.000.000Frw, ajurira mu Rukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana, avuga ko yemera icyaha ariko agasaba kugabanyirizwa igihano, ariko urwo Rukiko rwemeza ko igihano yahanishijwe kidakwiye kugabanywa; yongera kujurira mu Rukiko rw’Ubujurire, kuri uru rwego akaba asaba ko inyito y’icyaha yahamijwe ihinduka kikaba icyaha cyo gukubita cyangwa gukomeretsa ku bushake, ashingiye kuri Raporo ya Muganga wasuzumye umurambo w’umubyeyi we igaragaza ko urupfu rwe rwatewe na bagiteri z’igituntu. [18] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga koko nk’uko n’uhagarariye Ubushinjcyaha abyemera, Raporo yamuganga yarushyikirije ku wa 04/09/2025 igaragaza ko urupfu rwa Ngirira Mathieu (umubyeyi wa Ntegerejimana Emmanuel) rwatewe na bagiteri z’igituntu, hakaba rero nta cyagaragajwe cyashingirwaho hemezwa ko urupfu rwe rwaturutse ku kuba yarakubiswe na Ntegerejimana Emmanuel. [19] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga kandi mu bujurire bwe Ntegerejimana Emmanuel adahakana ko yakubise umubyeyi we, bikaba kandi ari nako byemejwe mu rubanza

rwaciwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Ngoma hashingiwe ku mvugo ze mu Bugenzacyaha no ku mvugo z’abatangabuhamya bamushinja ko yamukubise, mu bujurire bwe mu Rukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana ntiyabihakana ahubwo asaba gusa kugabanyirizwa igihano, no kuri uru rwego Urukiko akaba nta kimenyetso yatanze kibivuguruza; ahubwo umwunganira akaba yarashimangiye ko ku nzego zabanje yemeye ibikorwa bigize icyaha cyo gukubita cyangwa gukomeretsa ku bushake anabishingiraho asaba ko agabanyirizwa igihano. [20] Urukiko rw’Ubujurire rushingiye kuri ibyo bisobanuro, rurasanga Ntegerejimana Emmanuel ahamwa n’icyaha cyo gukubika cyangwa gukomeretsa umubyeyi we ku bushake, giteganywa kandi kigahanwa mu ngingo ya 11, igika cya 1 n’icya 2, y’Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura kandi ryuzuza Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, ryagaragajwe mu gika cya 14 cy’uru rubanza. [21] Hashingiwe kuri ibyo bisobanuro, ubujurire bwe ku bijyanye no guhindura inyito y’icyaha ashinjwa bukaba bufite ishingiro.

Kumenya igihano Ntegerejimana Emmanuel akwiriye guhanishwa [22] Me Uwimabera Béata avuga ko Ntegerejimana Emmanuel yemeye icyaha kuko yemeye ibikorwa bikigize, bityo akaba akwiriye kugabanyirizwa igihano hashingiwe kuri uko kwemera icyaha no kuba ari ubwa mbere akurikiranyweho icyaha mu buryo buzwi, agahanishwa igifungo cy’amezi atandatu (6) n’ihazabu ingana na 150.000 Frw hakurikijwe ibiteganywa mu ngingo ya 2 y’Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange.

Page 6

[23] Uhagarariye Ubushinjacyaha avuga ko Ntegerejimana Emmanuel yatangiye kuburana ahakana icyaha ndetse n’ubu akaba atemera ko yakubise umubyeyi we kuko avuga ko barwanye, akaba rero ataremeye icyaha mu buryo budashidikanywaho; bityo akaba akwiriye guhanishwa igifungo cy’imyaka 2 n’ihazabu ingana na 300.0000 Frw.

UKO URUKIKO RUBIBONA [24] Impaka kuri iyi ngingo zishingiye ku kumenya igihano Ntegerejimana Emmanuel akwiriye guhanishwa, no kumenya niba mu kukigena hakwitabwa ku mpamvu nyoroshyacyaha aburanisha z’uko yemera icyaha kandi akaba ari ubwa mbere akurikiranyweho icyaha mu buryo buzwi. [25] Mu rubanza RPA 00060/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 04/04/2022 haburana Ubushinjacyaha na Nsabimana Callixte Alias Sankara n’abandi, Urukiko rwasobanuye ko “ukwemera icyaha kugira agaciro gashobora gutuma uregwa agabanyirizwa igihano iyo gukozwe byibura mbere y’uko iburanisha ku rwego rwa mbere ripfundikirwa, kudashidikanywaho, kuba uwemera agaragaza ko yumva uburemere bw’ibikorwa yemera n’ingaruka zabyo,….”1. Uyu murongo kandi waje ushimangira ibyari byaremejwe n’Urukiko rw’Ikirenga mu rubanza RPA 0343/10/CS2 rwaciwe ku wa 27/02/2015 haburana Ubushinjacyaha na Mpiranya Boniface (igika cya 13). Wanakomeje gushingirwaho mu manza zaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire, mu ziheruka gucibwa harimo nk’urubanza RPAA 00234/2024/CA rwaciwe ku wa 20/01/2025 haburana Ubushinjacyaha na Hatungimana Jean Claude & Rucogoza Donath (ibika bya 26-27), n’urubanza RPAA 00312/2023/CA rwaciwe ku wa 18/03/2025 haburana Ubushinjacyaha na Biziyaremye Faustin (igika cya 22). [26] Ku bireba Ntegerejimana Emmanuel, dosiye igaragaza ko mu Rukiko Rwisumbuye rwa Ngoma yaburanye avuga ko icyaha ashinjwa atacyemera kuko atigeze akubita umubyeyi we, akaba rero ataremeye icyaha nibura mbere y’uko iburanisha ku rwego rwa mbere ripfundikirwa; hashingiwe ku murongo wagaragajwe mu gika kibanziriza iki, kuba yaba yaremeye icyaha nyuma bikaba bitashingirwaho agabanyirizwa igihano; bityo imiburanire ye y’uko akwiriye kugabanyirizwa igihano hashingiwe ku mpamvu y’uko yemeye icyaha ikaba nta shingiro ifite.

[27] Urukiko rw’Ubujurire rurasanga harebwe icyaha Ntegerejimana Emmanuel yakoze n’uburyo yagikozemo ubwo ku bushake yubahukaga umubyeyi we wari unakuze dore ko yari afite imyaka 66, akamufata mu ijoso n’amaguru akamutura hasi akanamukandagira mu nda, kuba ari ubwa mbere akurikiranyweho icyaha mu buryo buzwi bitamubera impamvu nyoroshyacyaha; hashingiwe ku biteganywa mu ngingo ya 11, igika cya 2, y’Itegeko Nº 059/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura kandi ryuzuza Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha

1 Reba igika cya 136 cy’urubanza RPA 00060/2021/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 04/04/2022 haburana Ubushinjacyaha na Nsabimana Callixte alias Sankara n’abandi.

2 Muri urwo rubanza Urukiko rw’Ikirenga rwasobanuye ko ukwemera icyaha gushobora kugirira inyungu uwagukoze ku buryo ashobora kugabanyirizwa igihano yari guhabwa, ari ugukozwe ku buryo budashidikanywaho, ntacyo ashaka gukinga Urukiko cyangwa ngo agire icyo agoreka ku bwende.

Page 7

n’ibihano muri rusange yagaragajwe haruguru (mu gika cya 14 cy’uru rubanza), Ntegerejimana Emmanuel akaba akwiriye guhanishwa igifungo cy’imyaka 3 n’ihazabu ingana na 300.000Frw. [28] Hashingiwe ku bisobanuro byose byatanzwe haruguru, urubanza RPA 01631/2021/HC/RWG rwaciwe n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana ku wa 30/07/2024 rukaba ruhinduwe ku birebana n’inyito y’icyaha gihama Ntegerejimana Emmanuel n’igihano ahanishijwe. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [29] Rwemeje ko ubujurire bwa Ntegerejimana Emmanuel bufite ishingiro. [30] Rwemeje ko urubanza RPA 01631/2021 /HC/RWG rwaciwe n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Rwamagana ku wa 30/07/2024 ruhindutse gusa ku bijyanye n’inyito y’icyaha gihama Ntegerejimana Emmanuel n’igihano ahanishijwe. [31] Rwemeje ko Ntegerejimana Emmanuel ahamwa n’icyaha cyo gukubita cyangwa gukomeretsa ku bushake yakoreye umubyeyi we. [32] Ruhanishije Ntegerejimana Emmanuel igifungo cy’imyaka itatu (3) n’ihazabu ingana n’amafaranga y’u Rwanda ibihumbi magana atatu (300.000 Frw). [33] Rutegetse ko Ntegerejimana Emmanuel ahita arekurwa uru rubanza rukimara gusomwa kuko igihano cy’igifungo ahanishijwe kiri munsi y’igihe amaze afunze. [34] Rutegetse ko Ntegerejimana Emmanuel asonewe amagarama y’urubanza kuko yaburanye afunze.

Source wording is retained. Consult the source document for its original formatting and pagination.

Authorities

Authorities used by the court

Cases, legislation, regulations, and constitutional provisions identified in the available record.

RS/INJUST/Pen 00004/2017/CS

Case cited

RPAA 01297/2024/CA

Case cited

RPAA 00507/2024/CA

Case cited

RPA 0343/10/CS

Case cited

RPAA 00234/2024/CA

Case cited

RPAA 00312/2023/CA

Case cited

RPA 00060/2021/CA

Case cited

Law Nº 059/2023 of 04/12/2023 amending Law Nº 68/2018 of 30/08/2018 on offenses and penalties, Article 11

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Case-aware research

Ask AI about this case

The judgment and available research above are public. New questions open in a separate private conversation grounded in this case.

About this LexChat collection

This page organizes the available case record for research. Verify quotations, current status, and subsequent treatment against the source document. Corrections can be reported to hello@esheria.ai.

Legal information, not legal advice. Research summaries do not replace the judgment.