Download PDF

Rwanda Criminal

Court of Appeal

UBUSHINJACYAHA v NZAYISENGA

On this page

Professional case brief

Research organized from the available case record

Source document

01

Holding and result

The appellant was found with a large quantity of cannabis (192 packets), admitted to selling it, and was corroborated by witness testimony and documentary evidence. The evidence established drug trafficking, not mere possession. The sentence imposed by the High Court was the minimum allowed by law, and there was no basis for further reduction or for changing the conviction to simple possession.

Court disposition

Appeal dismissed; conviction and sentence affirmed.

Orders

  • The appeal by NZAYISENGA Rutuku Uzziel is dismissed as unfounded.
  • The judgment of the High Court, Nyanza Chamber, of 11/04/2024 (RPA 00898/2020/HC/NYZ) is affirmed.
  • NZAYISENGA Rutuku Uzziel shall continue to serve 16 years imprisonment and pay a fine of 5,000,000 Frw.
  • He is exempted from paying court costs due to being in custody.

02

Material facts

Parties

Ubushinjacyaha

Prosecution Counsel: PN NKUNSI Faustin

NZAYISENGA RUTUKU Uzziel

Appellant/accused Counsel: Me RUGANZA Bin Seba

Amounts and remedies

  • Imprisonment Term: 16
  • Fine: Frw 5,000,000
  • Initial Imprisonment Term (trial Court): 25
  • Initial Fine (trial Court): Frw 20,000,100
  • Number of Cannabis Packets Seized: 192

03

Procedural history

  1. Posture

    Criminal Appeal / Final Appellate Judgment (court of Appeal)

04

Questions and positions

Legal issues

Party arguments

Applicant
The appellant argued he was not caught selling cannabis but only possessed it for feeding his animals, requesting to be convicted for possession rather than trafficking and to have his sentence reduced.
Respondent
The prosecution argued the appellant admitted to selling cannabis at all prior stages, was corroborated by witnesses and documentary evidence, and that the appeal lacked merit, requesting the sentence remain unchanged.

05

Court’s reasoning

  1. 01

    Article 263 of Law nº 68/2018 of 30/08/2018 as amended

    Interpretation of terms related to drug offences (possession, trafficking, etc.) depends on the quantity and intended use; large quantities indicate trafficking/distribution, not personal use.

  2. 02

    Precedents: RPAA 00408/2020/CA, RPAA 00148/2023/CA, RPAA 00386/2023/CA, RPAA 00088/2020/CA, RPA 0066/08/CS, RPA 0129/10/CS

    Appellate courts should not reduce sentences further if the lower court already imposed the minimum possible sentence for the offence.

06

Ratio, limits and disposition

Ratio decidendi

The appellant was found with a large quantity of cannabis (192 packets), admitted to selling it, and was corroborated by witness testimony and documentary evidence. The evidence established drug trafficking, not mere possession. The sentence imposed by the High Court was the minimum allowed by law, and there was no basis for further reduction or for changing the conviction to simple possession.

Obiter and limits

  • Prior admissions of guilt at investigation and trial stages outweigh later denials at appellate level.
  • Appellate courts consistently uphold minimum sentences for serious drug offences when evidence is clear.

Court disposition

Appeal dismissed; conviction and sentence affirmed.

  • The appeal by NZAYISENGA Rutuku Uzziel is dismissed as unfounded.
  • The judgment of the High Court, Nyanza Chamber, of 11/04/2024 (RPA 00898/2020/HC/NYZ) is affirmed.
  • NZAYISENGA Rutuku Uzziel shall continue to serve 16 years imprisonment and pay a fine of 5,000,000 Frw.
  • He is exempted from paying court costs due to being in custody.

Source and reliance status

Court of Appeal · 20 December 2024

This page organises the available record for research. Confirm quotations, current status, and subsequent treatment against the official source before relying on the case.

Judgment reading view

Judgment text

The complete available source text.

Source document

Court of Appeal

Criminal· 20 December 2024

RPAA 00339/2024/CA

UBUSHINJACYAHA v NZAYISENGA

- Source: Amategeko - Section: Decisions (Judgements) - Date: 2024-12-20 - Case/document no.: RPAA 00339/2024/CA - Collection: Court of Appeal

Text

Page 1

UBUSHINJACYAHA v NZAYISENGA [Rwanda URUKIKO RW’UBUJURIRE - RPAA 00339/2024/CA (Ndahayo, P.J) 20 Ukuboza 2024] Amategeko agenga imanza nshinjabyaha – Igisobanuro cy’amagambo – Gucuruza – Gukwirakwiza ibiyobyabwenge – Amagambo arebana no gufatanwa (avugwa mu gika cya mbere cy’ingingo ya 263), gukora, guhinga, guhindura, gutunda, kubika (avugwa mu gika cya 3 cy’iyo ngingo) agomba kumvikana hakurikijwe ingano y’ibiyobyabwenge n’ikigiye gukoreshwa ibiyobyabwenge uregwa yarafatanwe, yakoze, yahinze, yahinduye, yatunze, yabitse maze byagaragara ko kuri buri gikorwa muri ibyo ikigamijwe ari ukubikoresha ku giti cye (simple drug possession) uregwa agahabwa ibihano bito ariko byagaragara ko ingano y’ibiyobyabwenge yafatanwe ari nini bikaba byashingirwaho hemezwa ko ataribyo gukoresha ku giti cye ahubwo ikigamijwe ari ugucuruza cyangwa gukwirakwiza (drugs trafficking/drug distribution) ibiyobyabwenge uregwa agahabwa igihano kiremereye. Incamake y’ikibazo: Ubushinjacyaha bwamukurikiranye NZAYISENGA RUTUKU Uzziel mu Rukiko Rwisumbuye, bumurega icyaha cyo kugurisha ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi, busaba ko cyamuhama, akagihanirwa, nyuma yo gufatanwa udupfunyika 192 tw’urumogi. Yaburanye yemera icyaha akanagisabira imbabazi asobanura ko urumogi yari yarafatanwe yari yatangiye kurucuruzaho, agapfunyika kamwe ku mafaranga magana atanu. Asaba kugabanyirizwa ibihano. Urwo rukiko

rwamuhamije icyo cyaha, rumuhanisha igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 20.000.100 Frw. NZAYISENGA RUTUKU Uzziel, yajuririye imikirize y’urwo rubanza mu Rukiko Rukuru, avuga ko adacuruza ibiyobyabwenge ahubwo ko yarufatanwe gusa, ko ari urwo guha amatungo ye. Asaba kugabanyirizwa ibihano. Ubushinjacyaha bwo bwavuze ko impamvu ze z’ubujurire zidafite ishingiro busaba ko urubanza rwajuririwe rugumana agaciro karwo. Urwo rukiko rwaciye urubanza, ruvuga ko rwasanze atarashoboye kuvuguruza ibimenyetso byashingiweho mu Rukiko Rwisumbuye mu kumuhamya icyaha, rusanga hashingiwe ku murongo watanzwe mu rubanza rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ndetse no ku ngingo zitandukanye z’itegeko riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, akwiriye kugabanyirizwa ibihano. Rwemeza ko imikirize y’urubanza rwajuririwe ihindutse gusa ku bijyanye n’ibihano. Ruhanisha NZAYISENGA Uzziel igifungo cy’imyaka 16 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw. NZAYISENGA RUTUKU Uzziel, yongeye kujuririra imikirize y’urwo rubanza mu Rukiko rw’Ubujurire, avuga ko atigeze afatwa acuruza urumogi ko yafatanwe gusa urumogi rwo guha amatungo ye. Asaba guhanagurwaho icyaha cyo gucuruza urumogi, agahanirwa kurufatanwa. Ubushinjacyaha buvuga ko impamvu ze z’ubujurire zidafite ishingiro kuko abazwa mu bugenzacyaha yemeye ko acuruza urumogi ndetse akaba anabishinjwa n’abatangabuhamya. Busaba Urukiko kwemeza ko imikirize y’urubanza rujuririrwa idahindutse, ko igihano yahawe kigumyeho. Incamake y’icyemezo: Uru rukiko rwasesenguye ingingo ya 263 y’Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange nk’uko yahinduwe kugeza ubu, rusobanura ko amagambo arebana no gufatanwa (avugwa mu gika cya mbere cyayo), gukora, guhinga,

Page 2

guhindura, gutunda, kubika (avugwa mu gika cya 3 cy’iyo ngingo) agomba kumvikana hakurikijwe ingano y’ibiyobyabwenge n’ikigiye gukoreshwa ibiyobyabwenge uregwa yafatanwe, yakoze, yahinze, yahinduye, yatunze, yabitse, maze byagaragara ko kuri buri gikorwa muri ibyo ikigamijwe ari ukubikoresha ku giti cye (simple drug possession), uregwa agahabwa ibihano bito, ariko byagaragara ko ingano y’ibiyobyabwenge yafatanwe ari nini bikaba byashingirwaho hemezwa ko atari ibyo gukoresha ku giti cye, ahubwo ikigamijwe ari ugucuruza cyangwa gukwirakwiza ibiyobyabwenge, maze agahabwa igihano kiremereye. Ibyo uregwa avuga bikaba nta shingiro bifite kuko hari ibimenyetso bitandukanye birimo ukwemera icyaha kwe, utu boules 192 yafatanwe, amaze kugurisha 8 muri boules 200 yari yaguze, bitakwemerwa nk’aho ari utwo guha amatungo nk’uko abivuga. Ubujurire nta shingiro bufite. Nta mategeko yashingiweho Imanza zifashishijwe: RPA 0066/08/CS, Ubushinjacyaha na Kabahizi Jean, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 06/02/2009; RPA 0129/10/CS, Ubushinjacyaha na Mpitabakana, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 07/03/2014; RPAA 00408/2020/CA, Ubushinjacyaha na Niyitegeka Augustin, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/06/2022; RPAA 00148/2023/CA, Ubushinjacyaha na UWAMUNGU Jean de Dieu, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/6/2024; RPAA 00386/2023/CA, Ubushinjacyaha na NSENGAMUNGU Philippe, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 28/06/2024; RPAA 00088/2020/CA, Ubushinjacyaha na Ndabazi Adrien alias Nyabitekeri, rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023. Urubanza IMITERERE Y’URUBANZA [1] Ku wa 17/09/2020,

NZAYISENGA RUTUKU Uzziel yaketsweho kugurisha ibiyobyabwenge by’urumogi ubwo yafatanwaga udupfunyika 192 tw’urumogi. Nyuma yo gukora iperereza, Ubushinjacyaha bwamukurikiranyeho mu Rukiko Rwisumbuye rwa Muhanga, icyaha cyo kugurisha ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi, busaba ko cyamuhama, akagihanirwa. [2] NZAYISENGA RUTUKU Uzziel, yaburanye yemera icyaha akanagisabira imbabazi asobanura ko urumogi yari yarafatanwe yari yatangiye kurucuruzaho, agapfunyika kamwe ku mafaranga magana atanu. Asaba kugabanyirizwa ibihano. [3] Mu rubanza No RP 00925/2020/TGI/MHG, rwaciwe ku wa 30/09/2020, Urukiko rushingiye ku kwemera icyaha kwa NZAYISENGA RUTUKU Uzziel gushimangiwe n’imvugo

Page 3

z’abatangabuhamya bamushinja, inyandiko mvugo y’ifatira ry’urumogi udupfunyika 192 yashyizeho umukono we ndetse na raporo y’inzego z’ibanze imushinja gucuruza urumogi, rwemeza ko NZAYISENGA RUTUKU Uzziel ahamwa n’icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge by’urumogi, rumuhanisha igifungo cy’imyaka 25 n’ihazabu ya 20.000.100 Frw. [4] NZAYISENGA RUTUKU Uzziel, yajuririye imikirize y’urwo rubanza mu Rukiko Rukuru, Urugereko rwa Nyanza, avuga ko adacuruza ibiyobyabwenge ahubwo ko yarufatanwe gusa, ko ari urwo guha amatungo ye. Asaba kugabanyirizwa ibihano. [5] Ubushinjacyaha bwo bwavuze ko impamvu ze z’ubujurire zidafite ishingiro busaba ko urubanza rwajuririwe rugumana agaciro karwo. [6] Mu rubanza No RPA 00898/2020/HC/NYZ, rwaciwe n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Nyanza, ku wa 11/04/2024, nyuma yo gusesengura impamvu z’ubujurire za NZAYISENGA RUTUKU Uzziel, rwasanze atarashoboye kuvuguruza ibimenyetso byashingiweho mu Rukiko Rwisumbuye mu kumuhamya icyaha, rusanga hashingiwe ku murongo watanzwe mu rubanza rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ndetse no ku ngingo zitandukanye z’itegeko riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange, akwiriye kugabanyirizwa ibihano. Rwemeza ko imikirize y’urubanza rwajuririwe ihindutse gusa ku bijyanye n’ibihano. Ruhanisha NZAYISENGA Uzziel igifungo cy’imyaka 16 n’ihazabu ya 5.000.000 Frw. [7] NZAYISENGA RUTUKU Uzziel, yajuririye imikirize y’urwo rubanza mu

Rukiko rw’Ubujurire, urubanza ruhabwa nº RPAA 00339/2024/CA, ruburanishwa mu ruhame ku itariki ya 05/12/2024, NZAYISENGA RUTUKU Uzziel yunganiwe na Me RUGANZA Bin Seba, Ubushinjacyaha buhagarariwe na PN NKUNSI Faustin Umushinjacyaha ku rwego rw’Igihugu. [8] Mu mwanzuro n’imiburanire ye, NZAYISENGA RUTUKU Uzziel avuga ko atigeze afatwa acuruza urumogi ko yafatanwe gusa urumogi rwo guha amatungo ye. Asaba guhanagurwaho icyaha cyo gucuruza urumogi, agahanirwa kurufatanwa. [9] Me RUGANZA Bin Seba umwunganira, avuga ko NZAYISENGA RUTUKU Uzziel asaba guhindurirwa inyito y’icyaha, asaba Urukiko ngo ruzamwumve nirusanga bifite ishingiro ruzayimuhindurire rubihuza n’itegeko. Asaba ko rwamugabanyiriza igihano. [10] Ubushinjacyaha buvuga ko impamvu ze z’ubujurire zidafite ishingiro kuko abazwa mu bugenzacyaha yemeye ko acuruza urumogi ndetse akaba anabishinjwa n’abatangabuhamya. Busaba Urukiko kwemeza ko imikirize y’urubanza rujuririrwa idahindutse, ko igihano yahawe kigumyeho. [11] Urukiko ruhereye kuri izo mpaka, rurasanga ikibazo gikwiye gusuzumwa muri uru rubanza ari icyo kumenya niba NZAYISENGA RUTUKU Uzziel icyaha yakoze ari icyo gufatanwa urumogi aho kuba icyo kurucuruza. II. ISESENGURA RY’IKIBAZO KIGIZE URUBANZA Kumenya niba NZAYISENGA RUTUKU Uzziel icyaha yakoze ari icyo gufatanwa urumogi aho kuba icyo kurucuruza.

Page 4

[12] NZAYISENGA RUTUKU Uzziel mu bujurire bwe, avuga ko atigeze afatwa acuruza urumogi ko yafatanwe gusa urumogi rwo guha amatungo ye. Asaba guhanagurwaho icyaha cyo gucuruza urumogi, agahanirwa kurufatanwa. [13] Akomeza asobanura ko Urukiko Rukuru rwashingiye ku kantu kamwe ruvuga ko yagurishije gusa, nyamara abazwa mu bugenzacyaha atarabyemeye, ahubwo ko bamwemeje icyaha cyo gucuruza, kubera boules bamusanganye, ndetse no mu bushinjacyaha akaba atarabyemeye no mu nkiko zibanza, ahubwo bakaba baragiye bamwandikira ibyo atemeye. [14] Me RUGANZA Bin Seba wunganira NZAYISENGA RUTUKU Uzziel avuga ko kuba uwo yunganira asaba guhindurirwa inyito y’icyaha, Urukiko ruzamwumva nirusanga ibyo avuga bifite ishingiro ruzayimuhindurire rubihuje n’ibiteganywa n’itegeko. [15] Akomeza avuga ko yahawe kunganira NZAYISENGA RUTUKU Uzziel nk’umuntu utishoboye, ariko yinjiye muri dossier y’urubanza asanga NZAYISENGA yaremeye icyaha muri RIB, mu Bushinjacyaha no mu Rukiko Rwisumbuye rwa Muhanga, ndetse asobanura ko yahawe udupfunyika 200 agurishamo 8 afatanwa udupfunyika 192, ariko ko ubwo yamusuraga aho afungiye yahakanye byose akavuga ko bamwandikiye ibyo atavuze, ariko kandi yahamijwe n’Urukiko Rukuru Urugereko rwa Nyanza icyaha cyo gufatanwa no gucuruza urumogi rushingiye ku kuba atavuguruza ibyashingiweho n’Urukiko Rwisumbuye rwa Muhanga, ari nayo mpamvu kuri uru rwego asaba guhindurirwa

inyito agahanishwa kurufatanwa. [16] Me RUGANZA Bin Seba avuga ko, hashingiwe kubyo NZAYISENGA avuga byo gufatanwa urumogi, ruzamuhanishe umwaka umwe, ariko nirusanga ahamwa no gucuruza urumogi ruzamuhanishe igifungo cya cy’imyaka cumi n’itanu (15 ans) n’ihazabu ya 5000.000 Frw, kuko ibyo (guhindura inyito y’icyaha) disqualification, yabitangiye ageze mu Rukiko Rukuru akaba akomeje kubisaba muri uru Rukiko, kandi ntirubujijwe kubikora. Naho ku bijyanye n’ibyo yemeye mu nzego zabanje, asaba ko Urukiko kuzabisuzuma rukamuhana rushingiye kubyo ruzasanga yarakoze, cyangwa se nirusanga akwiye kugabanyirizwa rukaba rwamugabanyiriza igihano. [17] Uburanira Ubushinjacyaha yavuze ko impamvu z’ubujurire za NZAYISENGA RUTUKU Uzziel zidafite ishingiro kuko abazwa mu bugenzacyaha yemeye ko acuruza urumogi ndetse akaba anabishinjwa n’abatangabuhamya. Akomeza avuga ko NZAYISENGA n’umwunganira ntacyo banenga urubanza rujuririrwa hashingiwe ku ngingo ya 183 y’Itegeko nº 058/2023 ryo ku wa 04/12/2023 rihindura Itegeko nº 027/2019 ryo ku wa 19/09/2019 ryerekeye imiburanishirize y’imanza z’inshinjabyaha kuko yemeye icyaha kuva mu bugenzacyaha, mu bushinjacyaha, aburana ku ifunga n’ifungura ry’agateganyo (detention proviso ire) ndetse anaburana mu mizi y’urubanza mu Rukiko Rwisumbuye rwa Muhanga arabyemera, ariko ageze mu Rukiko Rukuru Urugereko rwa Nyanza arabihakana, kandi rwari rwashingiye ku mvugo z’abatangabuhaya, raporo y’inzego z’ibanze, ingano y’amafaranga arangura urumogi, boules yafatanwe 192, ingano y’amafaranga arucuruza 500 Frw.

Page 5

[18] Uburanira Ubushinjacyaha yavuze ko na none ku bijyanye no guhindura inyito y’icyaha (disqualification) idashoboka kuri uru rwego, basanga kandi itanasuzumwa kuko NZAYISENGA RUTUKU Uzziel yemeye icyaha mu nzego zibanza kugeza ageze mu Rukiko Rukuru Urugereko rwa Nyanza akaba ariho yabihakanye, bityo rero ibyo nta gaciro byagira kuko hari ibimenyetso bihagije atabashije kuvuguruza ibyashingiweho mbere kandi no muri uru Rukiko. Asoza asaba Urukiko kwemeza ko imikirize y’urubanza rujuririrwa idahindutse, ko igihano yahawe kigumyeho.

UKO URUKIKO RUBIBONA [19] Impaka muri uru rubanza zishingiye ku kumenya niba NZAYISENGA RUTUKU Uzziel yahindurirwa inyito y’icyaha agakurikiranwaho icyaha cyo gufatanwa urumogi aho kuba icyaha cyo gucuruza urumogi, kandi akaba yagabanyirizwa ibihano. [20] Mu gusesengura hakwifashishwa umurongo wemejwe ku bijyanye no kumenya niba uwafatanywe urumogi yararunywaga cyangwa arucuruza byatanzweho umurongo mu rubanza nº RPAA 00408/2020/CA1 rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/06/2022 haburana Ubushinjacyaha na NIYITEGEKA Augustin, uru rukiko rwasesenguye ingingo ya 263 y’Itegeko nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange nk’uko yahinduwe kugeza ubu, rusobanura ko amagambo arebana no gufatanwa (avugwa mu gika cya mbere cyayo), gukora, guhinga, guhindura, gutunda, kubika (avugwa mu gika cya 3 cy’iyo ngingo) agomba kumvikana hakurikijwe ingano y’ibiyobyabwenge n’ikigiye gukoreshwa ibiyobyabwenge uregwa yafatanwe, yakoze, yahinze, yahinduye, yatunze, yabitse, maze byagaragara ko kuri buri gikorwa muri ibyo ikigamijwe ari ukubikoresha ku giti cye (simple drug possession), uregwa agahabwa ibihano bito, ariko byagaragara ko ingano y’ibiyobyabwenge yafatanwe ari nini bikaba byashingirwaho hemezwa ko atari ibyo gukoresha ku giti cye, ahubwo ikigamijwe ari ugucuruza cyangwa gukwirakwiza ibiyobyabwenge, maze agahabwa igihano kiremereye. [21] Dosiye igaragaza ko

NZAYISENGA RUTUKU Uzziel abazwa mu bugenzacyaha ku wa 18/09/2020, yemeye icyaha cyo gucuruza urumogi avuga ko yafatanwe boules 192 amaze gucuruza boules 8, ko kandi yaruguze amafaranga ibihumbi 54.000 Frw ku mugabo witwa ZABI mu karere ka Nyanza, wanamusabye kumushakira abandi baguzi. [22] Dosiye igaragaza ko ku wa 21/09/2020, NZAYISENGA RUTUKU Uzziel abazwa mu bushinjacyaha nabwo yemeye icyaha avuga ko acuruza urumogi, avuga abo yarugurishije n’igiciro arutangira ndetse no mu Rukiko Rwisumbuye rwa Muhanga akaba yaremeye icyaha. [23] Dosiye igaragaza kandi abatangabuhamya batandukanye MUSHIMIYIMANA Elina na NSHIMYUMUREMYI Rubeni babajijwe mu bugenzacyaha ku wa 20/09/2020, bavuze ko NZAYISENGA RUTUKU Uzziel asanzwe acuruza urumogi akaba amaze imyaka 4 arucuruza kandi ko yanafunzwe igihe kingana n’umwaka agarutse ajijishaho igihe gito arabikomeza, bakaba baramutangiye raporo mu nzego z’ubuyobozi.

1 Reba urubanza Nº RPAA 00408/2020/CA rwaciye n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 27/06/2022 haburana Ubushinjacyaha na NIYITEGEKA Augustin (igika cya 14-18).

Page 6

[24] Dosiye igaragaza kandi inyandiko mvugo y’ifatira yo ku wa 18/09/2020, yerekana ko NZAYISENGA RUTUKU Uzziel yafatanwe urumogi iwe mu rugo rungana na boules 192, arabisinyira. Hakaba na raporo y’inzego z’ibanze igaragaza ko NZAYISENGA RUTUKU Uzziel yafatanwe iwe urumogi rungana n’udupfunyika 192, kandi ko atari ubwa mbere afashwe acuruza urumogi kuko yabifungiwe igihe kingana n’umwaka agarutse arakomeza ararucuruza. [25] Dosiye igaragaza kandi icyemezo cy’ifungura cyatanzwe n’Urwego rw’Igihugu rushinzwe imfungwa n’abagororwa aho yarekuwe ku wa 23/06/2017 arangije igihano cy’igifungo yari yarahawe mu rubanza No RP 0041/16/TB/RHGO rwaciwe n’Urukiko rw’Ibanze rwa Ruhango ku wa 11/04/2016 ku cyaha cyo gucuruza urumogi. [26] Urukiko Rukuru Urugereko rwa Nyanza rwahamije NZAYISENGA RUTUKU Uzziel icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi hashingiwe ku kuba atarashoboye kuvuguruza mu bujurire ibimenyetso byashingiweho n’Urukiko Rwisumbuye rwa Muhanga, bityo agomba gukurikiranwaho icyaha cyo gucuruza ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi cyane ko urwo rumogi iyo ruba ari urwo kwikoreshereza ku giti cye atari kuba yararufunzemo udupfunyika (boule). [27] Ku byerekeye uru rubanza, kuba NZAYISENGA RUTUKU Uzziel asaba Urukiko rw’Ubujurire guhindura inyito y’icyaha agakurikiranwaho icyaha cyo gufatanwa urumogi aho kuba icyo kurucuruza ngo kuko atafashwe acuruza ahubwo

urwo yafatanwe ari urwo guha amatungo, nta shingiro bifite kuko hari ibimenyetso bitandukanye birimo ukwemera icyaha kwe mu nzego z’iperereza, mu Rukiko Rwisumbuye rwa Muhanga, raporo y’inzego z’ibanze, imvugo z’abatangabuhamya byose bikaba ari ibimenyetso bidashidikanywaho byemeza ko NZAYISENGA RUTUKU Uzziel acuruza urumogi, kuko utu boules 192 yafatanwe, amaze kugurisha 8 muri boules 200 yari yaguze, bitakwemerwa nk’aho ari utwo guha amatungo nk’uko abivuga, kuko iyi ngano ari nini cyane, ahubwo bigaragaza nta gushidikanya ko urumogi yafatanwe rwari urwo gucuruza. [28] Urukiko rusanga kandi kuba NZAYISENGA RUTUKU Uzziel avuga ko bamwandikiye ibyo atavuze, nabyo nta shingiro bifite kuko uretse n’ibyo byanditswe hari ibindi bimenyetso byashingiweho nk’uko bivuzwe mu gika kibanziriza iki kandi atabashije kuvuguruza, bityo rero rurasanga impamvu y’ubujurire ye nta shingiro ifite akaba agomba guhanirwa icyaha cyo gucuruza urumogi nk’uko bivuzwe haruguru hashingiwe no ku murongo watanzwe mu rubanza nº RPAA 00408/2020/CA narwo rwagaragajwe haruguru. [29] Ku bijyanye no kumenya igihano NZAYISENGA RUTUKU Uzziel yahanishwa, Urukiko rurasanga we n’umwunganira basaba ko yagabanyirizwa ibihano ariko nta shingiro bifite, kubera ko atemera iki cyaha mu buryo bwuzuye, no kuba ari isubiracyaha kuko yigeze guhanirwa iki cyaha nk’uko byagaragajwe haruguru, bikaba bigaragara ko atagororotse

bihagije, ahubwo hari impamvu nkomezacyaha zatuma atongera kugabanyirizwa igihano yahawe kuko aricyo gito gishoboka ateganyirizwa n’amategeko ku cyaha cyo gucuruza urumogi. [30] Urukiko rw’Ubujurire rwaciye imanza zitandukanye rugumishaho igihano cyatanzwe kuri iki cyaha zirimo nk’urubanza Nº RPAA 00148/2023/CA rwaciwe ku wa 27/6/2024 haburana Ubushinjacyaha v. UWAMUNGU Jean de Dieu, aho Urukiko rw’Ubujurire rwagumishije ho igihano kuko nta kosa rigomba gukosorwa mu rubanza kandi igifungo yahanishijwe aricyo gihano

Page 7

gito gishoboka ateganyirizwa n’amategeko, ku cyaha cyo gufatanwa ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi udupfunyika 3.350, naho mu rubanza Nº RPAA 00386/2023/CA rwaciwe ku wa 28/06/2024 haburana Ubushinjacyaha v. NSENGAMUNGU Philippe, Urukiko rw’Ubujurire rwagumishijeho igihano kuko ibihano yahawe ari byo bito bishoboka ateganyirizwa n’amategeko kubera ku cyaha cyo gufatanywa ibiyobyabwenge byo mu bwoko bw’urumogi udupfunyika 1.000. [31] Ku byerekeye uru rubanza n’ibijyanye no kugabanya igihano Urukiko rurasanga kandi hashingiwe ku rubanza Nº RPAA 00088/2020/CA rwaciwe n’Urukiko rw’Ubujurire ku wa 17/02/2023, haburana UBUSHINJACYAHA na NDABAZI Adrien alias Nyabitekeri, rwemeje ko rwemeranya n’Urukiko Rukuru, urugereko rwa Rusizi ku kuba NDABAZI Adrien yaragabanyirijwe atakongera kugabanyirizwa kuko igihano yahawe gikwiranye n’uburemere bw’icyaha yakoze kandi impamvu ashingiraho asaba kongera kugabanyirizwa ari yo yashingiweho mbere. Ibi akaba ari byo byemejwe n’Urukiko rw’Ikirenga mu manza zirimo urubanza RPA 0066/08/CS rwaciwe ku wa 06/02/2009 Ubushinjacyaha buburana na KABAHIZI Jean n’urubanza RPA 0129/10/CS rwaciwe ku wa 07/03/2014 haburana ubushinjacyaha na Mpitabakana. Icyo izi manza zaciwe n’Urukiko rw’Ikirenga zihurizaho ni uko mu gihe urukiko rwajuririwe rusuzumye rugasanga rwemeranya n’Urukiko rwaciye urubanza ku rwego rwa mbere ku gihano cyatanzwe hakurikijwe

uburemere bw’icyaha cyahamijwe uregwa nta mpamvu yo kongera kukigabanya. [32] Urukiko rurasanga rushingiye kuri izi manza zivuzwe mu bika bibanziriza iki, rwemeranya n’igihano cyatanzwe n’Urukiko Rukuru Urugereko rwa Nyanza, rwahanishije NZAYISENGA Rutuku Uzziel igifungo cy’imyaka cumi n’itandatu (16 ans), kuko nta kosa rwakoze ryo gukosora kuri uru rwego, bityo iki gihano kikaba kigomba kugumaho. III. ICYEMEZO CY’URUKIKO [33] Rwemeje ko ubujurire bwatanzwe na NZAYISENGA Rutuku Uzziel nta shingiro bufite; [34] Rwemeje ko imikirize y’urubanza No RPA 00898/2020/HC/NYZ rwaciwe n’Urukiko Rukuru, Urugereko rwa Nyanza, ku wa 11/04/2024 idahindutse; [35] Rutegetse ko NZAYISENGA Rutuku Uzziel igihano akomeza guhanishwa igifungo cy’imyakacumi n’itandatu (16) n’ihazabu ya miliyoni eshanu (5.000.000 Frw); [36] Rutegetse ko NZAYISENGA Rutuku Uzziel asonewe kwishyura amagaramay’urubanza kubera ko yaburanye afunze.

Source wording is retained. Consult the source document for its original formatting and pagination.

Authorities

Authorities used by the court

Cases, legislation, regulations, and constitutional provisions identified in the available record.

RPAA 00408/2020/CA

Case cited

RPAA 00148/2023/CA

Case cited

RPAA 00386/2023/CA

Case cited

RPAA 00088/2020/CA

Case cited

RPA 0066/08/CS

Case cited

RPA 0129/10/CS

Case cited

Law nº 68/2018 of 30/08/2018 (as amended), Article 263

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Law nº 058/2023 of 04/12/2023 amending Law nº 027/2019 of 19/09/2019

Legislation

Legislation referenced in the available case record.

Case-aware research

Ask AI about this case

The judgment and available research above are public. New questions open in a separate private conversation grounded in this case.

About this LexChat collection

This page organizes the available case record for research. Verify quotations, current status, and subsequent treatment against the source document. Corrections can be reported to hello@esheria.ai.

Legal information, not legal advice. Research summaries do not replace the judgment.